REKLAMA

Czy naprawdę byliśmy krajem bez stosów?

TOK Powszechny
Data emisji:
2018-07-23 17:10
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
02h 03:46 min.
Udostępnij:

Jak kształtowała się potęga kościoła katolickiego w Polsce, którego uprzywilejowana pozycja zaczęła się w XVII wieku, po okresie tolerancji religijnej, zastępowanej stopniowo fanatyzmem? Czy naprawdę byliśmy krajem bez stosów? Rozwiń »

Jest rok 1572. W lipcu umiera w Knyszynie ostatni z dynastii Jagiellonów, Zygmunt August. Odtąd tron nie będzie dziedziczny, kolejnych królów wybierze szlachta.

W sierpniu tego samego roku, tyle, że w Paryżu, wyrżnięto hugenotów. Noc św. Bartłomieja to pokłosie nękających wówczas całą Europę wojen religijnych.

Obywatele Rzeczpospolitej, wyznaniowa mozaika, są tych wydarzeń świadomi. Prokurują zatem Akt Konfederacji Warszawskiej, rzecz o tolerancji religijnej, której gwarancję złożyć musi każdy elekcyjny władca. Aż by się rzec chciało: oświeceniowa awangarda! A przecież Wolter nawet się jeszcze wówczas nie urodził!

Tyle, że kiedy oświeceniowy duch faktycznie zaczyna krążyć nad Europą, jesteśmy już w odwrocie. Polska, państwo bez stosów, wypędza arian i uprzywilejowuje katolików. Rozpoczyna się czas fanatyzmu religijnego.

Jak do tego doszło? Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
oficjalne dobry wieczór Karolina Lewicka bardzo szczerze, że państwo są z nami tego wieczora nasz dzisiejszy gość dr Maciej Ptaszyński z uniwersytetu Warszawskiego historyk rzecz jasna dobry wieczór panie doktorze dowiedzieć w tańcu z państ w dziś będziemy się zastanawiać Szanowni państwo czy Rzeczpospolita obojga narodów była faktycznie tak jak to często się mówi używa w literaturze naukowej historycznej publicystyczne i państwo ten termin spotkać można go z państwem Rozwiń » bez stosów we, ale oczywiście, zanim dotrzemy do palenia czarownic, której u nas bywało, choć z opóźnieniem w stosunku do tendencji europejskich to zaczniemy od znakomitego rektora Akademii krakowskiej, który na soborze w Konstancji 1 400 czternastym roku reprezentował nas nasz kraj Polskę w sporze z zakonem krzyżackim i panów użytkownicy jeśli państwo pozwolą mówił tam tak niewolno niewiernym choćby nawet nie uznawali cesarstwa rzymskiego zabierać państ w ich posiadłości lub przywilejów, ponieważ bez grzechu za sprawą Boga nie posiadają, który to wszystko bez różnicy stworzył dla człowieka, którego ukształtował na swój obraz wszelkie prawa naturalne boski kościelne świeckie potępiają zwalczających tych, którzy pragną żyć w spokoju pani doktor rzeczy to są początki naszej polskiej tolerancji religijnej czy to tylko interes polityczny nakazał rektorowi Akademii krakowskiej tak mówić no bo chcieliśmy odebrać zakonowi krzyżackiemu legitymację do rozprawiania się z niewiernymi zapewne i tak ginie 1 odpowiedź nie wyklucza drugiej można jednocześnie spełniać takie życzenia czy zlecenia polityczne i używać do tego argumentów, które są argumentami w obronie tolerancji to co oczywiście inna tolerancję nie czują się rozumiemy się tolerancji z taką postawą afirmacji innych poglądów afirmacji drugiego człowieka ta te poglądy, o których wszyscy porozumienie tolerancji dzisiejszy ma oczywiście swoje korzenie historyczne bardzo silne w osiemnastym wieku, ale również te myśli scholastycznej myśli Świętego Tomasza, którą można usłyszeć w słowach Włodkowica testowany właśnie przez panią redaktor z wódką, więc koszty sankcji spełniał zlecenie polityczne Polska była wówczas wsporze militarnym jesteśmy krótko po wielkim zwycięstwie pod Grunwaldem, a przed wojną trzynastoletnią, czyli takim okresie, gdzie na chwilę oręż został odłożony, a toczą się toczy się walka na pióra toczy się walka na argumenty i pracownicy Uniwersytetu Jagiellońskiego świeżo odnowionego świeżo on zaraz po założeniu w 1 30 7 czwartym roku o kłopoty finansowe zamknięto go na kilkanaście lat i około 1 400 ósmego roku otworzono nową ci intelektualiści z Krakowa zostali zaprzysiężeni po prostu do walki na argument worki publicystycznej, którą wówczas król Polski Korona Polska toczyła z zakonem krzyżackim oni wybrali taki argument, jaki mogli znaleźć uścisk elastyczne, aby obronić polską racją stanu 1 z tych argumentów była właśnie taka dyskusja na temat wojny sprawiedliwej, która woli jako wojnę z żeliwa, jakie warunki trzeba spełnić, aby wojna była sprawiedliwa i worze kwalifikowano tylko wojnę obronną przed jej wojny sprawiedliwe estetyki wybroniły się przed tymi, którzy nas napadną przede wszystkim wojna sprawiedliwa to wojna w obronie w obronie przede wszystkim w obronie ojczyzny to wojna w obronie chrześcijaństwa również jest najważniejszy argument to taka może być taka defensywna defensywne zachowanie tej strony która, która jest właśnie rozważana, przy której zachowanie jest analizowany i również w tym sensie wojna sprawić Wall Street mogą prowadzić oczywiście tylko ludzie świeccy moją pod koniec nie mogą prowadzić duchowni to oczywiście jest przy DPS Szpila jako Włodkowica via zakonowi, który jest taki Consortium właśnie duchownych, którzy mogą posługiwać mieczem i trzecie, że właśnie nie można oczywiście i prowadzić w zimie via w tym sensie, że nie można ludzi zmuszać do zmiany ich poglądów możnych przekonywać może do nich mówić można argumentować natomiast może zmusić siłą siłą możemy tylko zmusić dokładnie stwarza się do jakiegoś takiego udawania no i nie o to chodzi czy nie wracamy Ogniemi mieczem tak, a jednocześnie jednocześnie poganie mogą oni mają prawo tak jak słyszę cytacie mają prawo do posiadania własnego państwa są i mogą być 1 z poddanymi co więcej mogą być również wiernymi sojusznikami i to jest oczywiście obrona polskiej racji stanu razem z Koroną polską walczy również Litwa, gdzie mieszka bardzo dużo prawosławnych, którzy również opowiadają się po stronie walczą ramię w ramię z królem Polski no i również walczymy w obronie Prusów i jako w cudzysłowie jako Polacy wówczas jako poddani króla polskiego, więc walczymy razem z poganami mimo to możemy dorobić w tej sferze cywilnej w sferze postępowania podatkowego poganie dochowując tych samych mogą dawać tych samych zasad co chrześcijanie i w tym sensie niektórzy historycy tacy analiza analitycy i historycy filozofii również powiedział, że tutaj można dostrzec taką partycypację rozdzielenia spra w wiary i polityki państwa i kościoła poganin może być zupełnie lojalnym poddanym może zachowywać zasad etycznych zasad politycznych, a jednocześnie być w sferze wiary w różny od nas ich w tym oczywiście widać słychać taki taką taką nutę czy w istotny element naszego rozumienia tolerancji i teraz wracając do pani pytanie czy to rzeczywiście Polska w tym sensie jest krajem tolerancyjnym tak się opolscy często mówi Polska jest państwem bez stosów takie sformułowanie kilku Janusz Tazbir dla opisania losów polskich dziejach nowożytności rzeczywiście teoria tolerancji czy myśl tolerancyjną staje się taką wielką narrację już powiedzieć takim elementem, który nam wyjaśnia logika dziejów Polski w nowożytności w tym sensie nie zawsze warto pytać o to czy taka wielka narracja jest prawdziwa czy fałszywa raczej należy zapytać czy ona nam wyjaśnia to jak dzieje Polski się rozwijają jak się kształtują przyda się wyłuskać z tych z tych dziejów Polski w epoce późnego średniowiecza i nowożytności elementy, które nam wyjaśnią to n p . kim jesteśmy dzisiaj to się z polską stało w dziewiętnastym dwudziestym wieku i tak jest sens może wielkiej narracji rząd nadaje sens dziejów w tym sensie również te dzieje polskiej tolerancji rozumianej jako dojście do pewnego punktu, gdzie teraz jesteśmy są taką wielką narrację, która pewną funkcję spełnia fundator przed chwilą powiedział, że nie warto pytać czy takie wielkie narracje są prawdziwe czy fałszywe tylko jak Anna objaśniają jak rozumiem, więc CK historyczne na przesył wiele wieków na trasę oczywiście ja zajmę się pacyfikacją tego twierdzenia, bo po to, żeśmy się tutaj spotkali, jeżeli chodzi o te stosy, czyli rozumienie tego sformułowania dosłownie państwo bez stosów tonie było także żadne stosunki na scenie płonęły, bo płonęły u nas i czarownice palono i ludzi z powodu innej wiary straconą piłkę przez ścięcie czy jakąś inną okrutną śmiercią, ale skupmy się na tych czarownice, bo to jest bardzo interesujące inne procesy Szanowni państwo ja będę podczas dyskusji z panem doktorem przekonywać się trochę było także, kiedy na Zachodzie Europy był czas wojen religijnych i prześladowania osób innej wiary u nas był ten okres net tolerancji czy poszanowania inności religijnej natomiast kiedy pojawił się tendencji oświeceniowych Europie zachodniej to u nas niestety po wieku siedemnastym, czyli po wojnach, które były toczone z państwami róż nowie wcześniej, bo po była prawosławna Rosja Kozacy muzułmańska Turcja tamta była luterańska Szwecja nagle Polska była utożsamiana z katolicyzmem, czyli tylko pod krzyżem tylko pod tym znakiem Polska jest polską, a Polak Polakiem w PRL i a wtedy nastąpił odwrót od tolerancji religijnej w kierunku takiego zastąpienia, a jeżeli chodzi o czarownicach to też jest takie przesunięcie czasowe, bo w momencie, kiedy w Europie zachodniej stosy rzeczywiście przestają już płonąć to u nas biorą się za szukanie czarownic i zapalanie ich na stosie dodał, że oczywiście 1 400 osiemdziesiąty szósty rok to jest data bardzo ważna, bo wtedy wychodzi słynne młot na czarownice, czyli książka, która przekonuje nas wszystkich horrorze trzeba czarownice wierzy, że ktoś czarownice nie wierzy test heretykiem i a represje, a także wiarą należyte czarownice zwalczać się inne, dlaczego w Europie palono czarownice i dlaczego później zaczęto palić się u nas zawsze może tego, że związek między tolerancją, a przerostem kierownica nie jest wcale oczywisty, a powiedziałbym nawet jest bardzo wątpliwe sam w samo zjawisko starostwo jest oczywiście pewnie tak stary jak ludzie prawda w epoce przed nowo przed nowoczesnej w Magdzie chyba nawet poprzedzała religii tak tak nawet nie wymyślił to wspierał niesie za sobą pierwsze jajko czy kura, ale rzeczywiście znający sprawę, że też się bardzo silnie ze sobą łączą w epoce przed nowoczesnej, czyli przed tą taką falą sekularyzacji nową właściwie wszyscy wierzyli w to, że świat jest pełen różnych sił również takich poza zmysłowych ponowny słowa, których dostrzegamy i były osoby, które się zajmował zawsze były osoby, które potrafiły sprawić, że krowa dawała więcej mleka było osoby, które potrafiły sprawić, że akurat dawała więcej jajek zaś więcej jajek był również osoby, które potrafiły sprawić, że bydło zachorował, że kura zniosła, że Kuroń niosła albo, że ktoś zakochał albo od kochał i to jest wydają się, że rzecz no tak stary świat prawda do epoki sekularyzacji, kiedy uznaliśmy, że to wszystko są bajki, że człowiek nie ma wglądu w poczuciu w ogóle nie istnieją czym innym są procesy obszary, czyli cała teoria starostwa, która się rodzi wraz ze swastyką na szumy dwunastego trzynastego wieku, czyli na tej samej hali, na której publikowane są argumenty Pawła Włodkowica Pawła Włodkowica korzysta z argumentów elastycznych jest również obecny w Konstancji podczas palenia jak Bachusa heretyka również głosuje za spalenie, chociaż nie popiera tego jakoś szczególnie w szoku oferuje rozwinięty sposób głosował w Lesznie cieszył tak głosowaliśmy jeszcze się, skąd znamy taką postawę Więcław na tej samej fali rodzi się taka analiza tego zjawiska ze strony intelektualistów ówczesnych, którzy opisują i może tak rodzi się z przykładów takiej właśnie diagnozy intelektualistów czy miasta roztworu i dlaczego i jak należy z tym walczyć i co jest najciekawsze dla nas z tym nie walczy kościół w tym przede wszystkim walczy państwo procesy oczary odprawiane są przed owczy odbywają się przed świeckimi sądami głównie w miastach i one są dlatego również, że te świeckie sądy mają możliwość potem wykonania wyroku najsurowszą karą jest spalenia równocześnie jedyna kara jest szereg innych kar od wszczęcia przez różne kary cielesne aż ponad uroczyście można być uniewinniony połowa procesów kończy się uniewinnieniem w Europie przy takich procesów było dużo wówczas Europę z postawą pytanie badaczy starostwa kiedyś uważano dwudziestym wieku na początku dwudziestego wieku, że tych procesów było bardzo duże, że z palono 9  000 00 0 czarownic w epoce szesnasta im się od szesnastego choćby z tego wieku w wieku 1 8 9  000 00 0 tak taka teza taka liczba padła pod koniec ubiegłego stulecia na początku ostatnich 30 4 8 3 0 latach tę liczbę bardzo silnie zredukowano teraz uważa się o sprzęt do 2 0, czyli te nie 9  000 00 0 tylko raczej 90  00 0 procesów oczary w całej Europie szczegółowo zapewne połowa skończyła się wyrokiem skazującym i niewielka część jakaś część wskazanych spłonęła na stosach, więc tych stosów wcale nie było w Europie tak dużo, a w Polsce bo literatura też nie jest zgodna spotkała się m. in . z Litwą 15  00 0 straconych osób, ale podobno jednak szacunki zbyt daleko idące i do sądów również odkupując widowisko szacunki szacowaną takie najwyższe szacunki pochodzą też z lat sześćdziesiątych siedemdziesiątych i wtedy oceniam, że Slim procesu, bo około 4 6 40  00 0 w ocenie taki ostatni pracy, która ma ambicje syntetyczne i badaczka Małgorzata Chylaszek ustaliła, że on czy trafiła na ślad w zaledwie niespełna 100 0 procesów, czyli 100 0 procesów jest udokumentowane to pewnie było ich nieco więcej, ale zapewne nieznacznie więcej i znowu z tego tylko niespełna 100 0 taksówek popadać w 8 6 0 połowa skończyła się skazaniem i z tej połowy zapewne 20 30 % za to jest tylko wróg palenia w stosie, ale wracamy do pytania o tolerancji no to oczywiście nie jest starostwo i procesy czarownic swą nie dotyczy sprawy tolerancji to jest taka sama sprawa jak kradzież czy morderstwo to jest lira kłamstwo tak to jest przestępstwo ścigane może być z urzędu i choć w gruncie rzeczy o to, że czarownica szkodzi społeczności i szkodzi w sposób bardzo bezpośredni, więc historyków na pisał, że zmieniają się imiona nazwiska tych wszystkich procesów, ale wyroki są czy też zarzuty są ciągle takie same krowa daje za mało mleka kurami się za mało jajek bydło jest chore albo ktoś się zakochał właśnie w jakiś niejasny sposób ręcznie z mechanizmu to teraz wracam do pytania o przyczyny, ponieważ w literaturze przedmiotu inny jest takie wytłumaczenie, że kiedy dochodzi do tych pierwszych procesów i pierwszego palenia czarownic prześladowania tych, którzy mają rzekomo szkodzić wspólnocie społeczności jest to związane z procesami, które zachodzą, a pod koniec średniowiecza na początku nowość nowość trudności w świat po prostu się zmienia są na rozmaite bardzo głębokie procesy polityczne społeczne gospodarcze, a zawsze tak jest, że kiedy stary świat ulega dekonstrukcja nowi jeszcze nie powstał to ludzie w takiej sytuacji przejścia czują się bardzo niepewnie jest lęk brak poczucia bezpieczeństwa nie wiemy co będzie za chwilę jej wtedy bardzo często pojawia się figura kozła ofiarnego, czyli kogoś takiego można zrzucić winę, jeżeli coś idzie tak albo czego się boimy to wtedy trzeba poszukać kogoś kogo można będzie obarczyć odpowiedzialnością i że procesy czarownic palenie czarownic to właśnie mógł być dane Kozioł ofiarny i tutaj być może docieramy do punktu, w którym łączy się historia reformacji i pytania tolerancji, gdzie czarownic dziś apogeum szaleństwa czarownic Łódź w rejs przypada na ten okres, kiedy reformacja Finney żywi rozwija, czyli na połowę szesnastego wieku aż do początku siedemnastego w tych również w tych państwach, w których reformacja 2 największe poparcie w rzeszy w Szwajcarii we Francji w części Anwil również Szkocji to są mniej więcej lata 1 5 8 0 1 8 5 0, kiedy ta to palenie na skalę masową tak w zależności jak ta masowość wyglądałaby jak wiemy nie ma zgody co do liczb i ile można się pytać może zastanawiać się wykurować do mechanizmów, które za tym stoją przy jest jakiś naruszenie porządku świata być może kryzys związany z wojnami religijnymi, które wówczas pustoszą Europę to jest połowa szesnastego wieku to jest taka pierwsza faza starć religijnych wojnach Maltańska wrzeszczy, która potem kilka kolejnych odsłon początek Tumultu w roli i innych we Francji, z którą potem również rodzą się taką 30 letnią wojnę wojnę religijną zakończono edykt nantejski, więc rzeczywiście można zastanawiać czy to nie jest być może naruszenie, jakiego w porządku społecznego być może naruszenie porządku politycznego być może trzeba też zwracają uwagę badaczy procesów starostwa czy procesów przeciwko przy piwku czarownic sąd być może również takie naruszenie więzi sąsiedzkich ta czarownica zazwyczaj działała jak i społeczności wiejskiej tak jak wspomniałem tu głównie chodzi o taki kontakt z siłami natury prawda i to raczej społeczność wiejska niż miejska jest jak wskazano czy związana bardzo z tym procesami sam proces natomiast czarownic odbywa się przez sąd miejski ktoś może to truizm donieść i być może też wiąże z tym, że stan uczuć religijnych świadkowie także jacyś poszkodowani tak to jest proces, bo się do renty warto wspomnieć też proces bardzo nowoczesnej jak na warunki ówczesne, który się rodzi proces inkwizycyjny, który zakłada przede wszystkim bardzo dokładne spisanie zeznań świadków i ofiary stąd niektóre zachowane protokoły procesy są bardzo szczegółowe bardzo wiele można się dowiedzieć o tym, kim była ofiara jak doszło do oskarżenia no i czasami ten też proces również, który wymaga on i wyznania przyznania się do winy stąd konieczność włączenia tortur do procedury, kto przyzna się dobrowolnie do złych czynów i pójdzie na stos czy też poświęcić własne życie zazwyczaj nikt po starcie będziemy schodzić, żeby kłamać dlatego trzeba to osoby zbadać bardzo dokładnie w w starszych ludzi podkreśla się, że pod koniec średniowiecza stosowano jeszcze często sądy Boże oraz Daria, czyli do, których n p. że należą pojawienie prawicy w zamian dowody, jeżeli nie utonęła unosiła się na wodzie znaczyło, że Szatan i pomaga, więc trzeba ją spalić, jeżeli utonęła czy tonęła szła na dno to znaczy, że jest niewinna to zapewne nie ma pomocy sił nieczystych w tym prostej procedurze niektóre z nich jeszcze zdołano wyjaśnienia, które utonęły w wyniku takiej takiej procedury już stosowane w danej epoce nowożytnej szesnastym 17 wieku rzadko, bo rzadko są takie pojedyncze przypadki, ale uciekał się niektóre sądy do takich do takich praktyk, ale słyszałam też takiej procedurze weryfikacyjnej Szanowni państwo, którą niemalże wszyscy przechodzili z sukcesem to było ważenie była specjalna waga stawiano delikwenta i ponieważ było takie założenie, że jeżeli ktoś jest rzeczownikiem osobą, która ma związki z siłami nieczystymi to musi ważyć mniej, a nos zwykle każdy ze swoją wagę Miechów i to są wszystko od tych wyborców jeśli było takich procedur było oczywiście jeszcze więcej próba ognia również czy ktoś może utrzymać jakiś rząd się rzeczy w ręku i nakazywano brodawki, w których wcześniej miała być jakaś ukryta tajemna moc i patrzą na 3 leci z nich krew czy nie, więc było takich procedur wiele bym to są raczej procedury jak sięgający korzeniami późnego średniowiecza średniowiecza, które w epoce rośnie powoli mówi się wybierane przez taki już nowoczesne procedury dowodowej jak zeznania świadków no i ostatecznie właśnie zmuszanie do przyznania delikwenta, czyli wędki, bo oczywiście sądzono nie tylko kobiety są również mężczyzny mniej niż kobiety przypuszcza się, że 80 % czarownic to były kobiety 20 % czy może czasem nieco mniej Tomasz wcześniej zależą od regionu i rzeczywiście ta statystyka to jest bardzo trudna, bo wszystko w gruncie zależy w budżecie zależy od lokalnych warunków, więc związek między cenami reformację i myślą o tolerancji jest dosyć luźna, ale istnieją firmy czasowa zbieżność co może stanowić czy nie istnieje jednak jaki związek z danymi z 2 z elementami i trzeci faktor to faktor prawny, który mieszka pani redaktor nieco wspomniała czarownice często skazywano na mocy tych samych ustaw którymi którymi zakazywano również herezji to czołówka polskich 1 400 20 04 . roku wydano edykt słynny edykt wieluński czy król wydawać wieluński, w którym przeciwko husytom wskazywał, że groził synom śmiercią, ale również zakaz, bo przerosła i na podstawie prze mocy tego edyktu można było równo równie dobrze spalić czarownicę jak i spalić heretyka czy ten edykt szesnastym wieku stosował się również do protestantów oto toczono walkę bardzo zażartą walkę na Sejm połowy szesnastego wieku duchowni katoliccy niektórzy biskupi, którzy chcieli wystąpić przeciwko protestantom uważali, że można tę edycję powoływać protestanci oczywiście twierdzić, że ten werdykt nie znajduje odniesienia do tych realiów szesnastowieczny ach, i kościołów protestanckich jak jeszcze 1 wątek rzuciła inności tolerancję testy poszanowanie dla cudzej inności religijnej, bo od dzisiaj mówimy, ale często czarownica była prześladowana poniżana trochę inna niż reszta społeczności, więc myślę, że też w tym miejscu się łączy jeszcze na koniec wrócę do domu, jeżeli chodzi o czarownice mówiliśmy o tej kulminacji na Zachodzie między rokiem 1 5 8 0 1 80 0 pięćdziesiątym imam kilka takich dat szczegółowych ostatnia czarownica została spalona n p . Szkocji 1 70 0 2 0 07 . w Norwegii 1 800 osiemdziesiątym w Hiszpanii 1 800 czternastym, a w Holandii w 100 0 6 tymczasem w Polsce papugę palenia czarownic przypadało na lata znacząco późniejsza między rokiem 1 80 0 siedemdziesiątym piątym 1 700 20 05. skąd to przesunięcie startu nowinki przepraszam stosowne dotarły do nas z opóźnieniem w tym to przesunięcie cechuje bardzo wiele takich procesów zachodzących w Polsce w epoce nowożytnej reformacja dociera z opóźnieniem kontrreformacja też rozumiem mamy do czynienia zawsze z mrozem transferu kulturowego idee te akurat gdy o, których mówimy są zapoczątkowany wówczas w tym centrum intelektualne świata tam, gdzie jest najwięcej uniwersytetów tam, gdzie władza najsilniej ingeruje w różne procesy i potem stosownie przyjmowane przez inne terytoria europejskie również również w Polsce w ciągu ostatnich 20 lat w takich badaniach na temat transferu kulturowego często podkreślano, że to wcale nie oznacza również tych procesów wartościować to, że procesom przejmowanej za opóźnienie oznacza, że Polska bowiem współposiadaczy oznacza, że była gotowa do przyjmowania wykazywał pełną gotowość utrzymania rzeczy, które uważała za pożyteczne za przydatne wówczas w wydanych warunkach, więc to przesunięcie takie dwudziesto trzydziestoletnie i jest, aby pięćdziesięcioletnie jest taką cechą bardzo wielu procesów zachodzących w tym krańce Europy co do licznych mając to jednak zachować sceptycyzm na czym podkreślił, że te statystyki są oparte na bardzo ta nasza czwórka na bardzo słabych badaniach nad nim nie mamy strat dostępu do bardzo licznego materiału źródłowego bardzo wiele tych rzeczy zostało spalone w czasie drugiej wojny światowej i to co doliczy i takiego pytania, kiedy te typu c jest najwięcej, kiedy jest ich mniej produktywny zachował bardzo dużą ostrożność rzeczywiście one trwają nieco dłużej, ale już na początku osiemnastego wieku August drugi zakazuje procesów oczary w miastach Królewskich tam, gdzie jego zakaz sięga ten zakaz jest 1 700 trzeciego roku mimo to proces toczy się dalej, ale zakaz jest oficjalny zakaz taki zakaz grodzenia w ogóle procesów oczary wydać może być tylko Sejm i Sejmu wydaje taki zakaz w 19 8 6 roku, więc libido jest reakcja na pewne konkretne wydarzenie ostatnie procesy czarownic tak się o nim mówi Ferek druhowie 1 4 kobiet, które miały być pozwany z prywatnej inicjatywy dziedzica tejże wsi zostały wskazane dane na temat tego procesu narosło bardzo wielu mitów jest też taka relacja bardzo szczegółowa, o której Janusz Tazbir dowiódł, że właściwy jest fałszywa jest produktem późniejszym jest to oczywiście są bardzo skomplikowane sprawy tym, iż narosły wokół nich różne mity przekazywane były przez stulecia też niektóre były instrumentem zwana politycznie to też taki a taki zarzut, że pod koniec osiemnastego wieku, że Polska jest krajem wstecznym zaściankowym, że ciągle jeszcze Kempski czarownice i prześladuje protestantów to było oczywiście argument polityczny stosowane przez Prusy przez Moskwę i przez Austrię na rzecz rozbiorów tam ta kwestia była bardzo silnie instrumentaliści z instrumentalistów ana może być, że ten dyskurs drugiego osiemnastego wieku pokazuje jak silnie łączy się kwestia konwersji wolności również tolerancji jest kwestią czystej taki pragmatyczny polemiki z polityki pragmatycznie aż do bólu chodzi o to, żeby pokazać Polskę jako państwo ukazać Polskę królestwo się Rzeczpospolita państwo polsko litewskie jako taki twór, który nie powinien mieć miejsca na mapie Europy w mojej i to zaskutkowało polityka okazała się bardzo skuteczna bo, choć skończyła się rozbiorami Polski, ale za nim, a do tego momentu doliczamy 2 osiemnastego to oczywiście kwestią reformacji niezwykle istotna, ponieważ wmówić Szanowni państwo do tego momentu, że ta konfrontacja z innością religijną mogła mieć miejsce wtedy, kiedy mieliśmy Pogan, a potem jest ten moment chrześcijańskiej Europy, czyli wszyscy wierzymy w tego samego Boga i wierzymy w niego tak samo reformacji jest momentem, w którym chrześcijaństwo pęka to jest rzeczywiście niezwykle ciekawy moment i w dziejach Europy i w dziejach Polski, dlatego że również, dlatego że argument tolerancji wówczas wykorzystywane przez Dwór krakowski po Pawła Włodkowica te same argumenty podnosi Dwór krakowski w latach dwudziestych, broniąc n p. swojego lennika Alberta Hohenzollerna, który sygnalizował państwo państwo krzyżackie i uczynił z niego pierwsza protestanckie państwa europejskie stworzył pierwszy prorosyjskich państ w europejskich Zygmunt stary polecił wówczas wpisać takie praktyki ze swoim o najbardziej rozwinięty intelektualnie dworzan swoim sekretarzom 1 z kim był Andrzej Krzycki późniejszy biskup, a ostatecznie arcybiskup gnieźnieński innym klubu Piotr Tomicki wicekanclerz z tą całą akcję w wagonach znów zaangażować również Jan łaski 1 z argumentów, którym posługiwał się wówczas 2 krakowski był właśnie tą było wskazanie na tę mozaikę, jaką tworzą różne narody i religia w Polsce wskazano na to, że król Polski panuje nad prawosławnymi, a my mamy tak polskich litewskich katolików prawosławnych mamy Żydów mamy Karaimów mamy ochroniarza Ormian tak i to wszystko i ma również muzułmanów to wszystko wyliczyła wszystkie nacje i religii jak wyliczył czy wyliczyli w tych traktatach wspomnienia autorzy, wskazując na to, że król Polski nie może postępować ze swoimi poddanymi, czyli również Albrechta Hohenzollerna luteraninem pierwszym luterański ksiądz z księciem Europy nie może postępować nietolerancyjni musi się zgodzić na tę polityczną współpracę bo gdyby wystąpił przeciwko polityce pracy wówczas musimy wystąpić przeciwko całej rzeszy swoich poddanych, ale rozumiem, że w tym momencie decyduje interes polityczny monarcha wyprostuj kolejni zdają sobie doskonale sprawę, że waśnie religijne i osłabiają państwo wewnątrz i wystawiają je na ulicy PE mocarst w ościennych co zresztą będzie pretekstem do wkroczenia Katarzyny drugiej w nasze sprawy oczywiście ochrona innowierców traktatu teraz tak skoro poruszyliśmy tak wielkim krokiem na przestrzeni 20 0 lat 16 wieku oczywiście nikt jeszcze nie myśli, ale nikt też polityka Zygmunta Zygmunta starego, bo oni teraz mówimy, że do niego do niego się odnosimy może mówić, bo trochę schizofreniczna z 1 strony wystąpił bardzo ostro pić kompoty stamtąd kraju, a jednocześnie na taśmę różne formy Europy broni swojego lennika luteranin Albrechta Hohenzollerna w kraju Zygmunt stary władający przynajmniej może, bo nie wszyscy pamiętają panujący w latach 1 50 6 1 5 4 8, czyli 2 0 lat jego ponad 20 lat jego panowanie przypadało na ten moment takiej ekspansji żywiołowy protestantyzmu w jego luterański wersji, bo szybko dotarł nad Wisłą około 1 500 osiemnastego roku możemy mówić, że już te informacje się pojawiają informacje pewnie pojawią się od razu przedruki wydawane wrzeszczy trafiają również do niemieckojęzycznych n p. mieszczan i elity intelektualne są właściwie komu na żywo na nabycie rząd są na bieżąco wiedzą co się dzieje w Wittenberdze i w Rytych na tych rubieżach rzeszy wówczas pierwsi kaznodzieję pojawią się zapewne w latach dwudziestych takim słynnym pierwszym Kazaniu wygłoszonym w Gdańsku było kazanie Jakuba wygrał go w 1 500 20 02 . roku i 1 500 20 02. roku jest taki moment, kiedy rzeczywiście z wielu miejsc wielu zakątków Polski słychać wieści o wędrujących kaznodzieja, którzy głoszą Novum UKS Zygmunt stary zakazał tego zakazu na początku importu książek po to, również głoszenia Kazań już w 1 500 dwudziestym roku edykt toruński żadnych nowinek religijnych Szanowni państwo nie można było przebić z zagranicy i Benedykt jest dość strasznie ciekawa historia o został wydany jego pierwsza wersja my znamy kilka kilka wersji ma różne dotacje pierwsza wersja z maja 1 500 dwudziestego roku i ta wersja poprzedza jeszcze bullę papieską potępiającą poglądy Marcina Lutra, czyli można powiedzieć, że Zygmunt stary był Święty od papieża w tej kwestii wystąpił przed papieżem, a woda co powiedział jeszcze przed naszym spotkaniem, że w ogóle był bardzo płodny, jeżeli chodzi oto werdykt wydał ich kilkanaście ton tak wydał ich około 20 właściciel szkoły policzyć, bo nowości niektóre wydawał kilka razy w ciągu 1 roku i jedno odnoszą się do poszczególnych miast inne mają szerszy zasięg oddziaływania niektóre są uchwalane Sejm ma inne wychodzą z kancelarii królewskiej nie wszystkie są wpisywane w ogóle do ksiąg takich kobiet już przechowane w w królewskiej kancelarii, więc rzeczywiście jest ogromny, a o, jakiej skali mówimy, jeżeli chodzi o Polskę tego oddziaływania na inne nowych idei prądów religijnych, bo AZS Lutra były popularne na pewno w Prusach na pewno w Wielkopolsce na pewno na Dolnym Śląsku one trafiały przede wszystkim chyba do mieszczan i znowu to jest takie pytanie o tarczy to jest pytanie o trochę o strukturę źródeł i trochę o tym, by taką gotowość Puła w do przyjęcia nowych poglądów zakładamy, że oczywiście one musiały jakoś się do rozprzestrzenienia zapewne takim medium przede wszystkim było słowo mówione, czyli kaznodzieje wędrujący plotka prawda wędrująca od 1 miejscowości z drugiej brak tutaj bariera wobec zacni była bardzo Rubicon pewnie docierały również społeczności wiejskiej w ten kaznodzieja wędrował też wydawane od 1 miast drugiego też wędrował przez wsie i zapewne tam również do kosza okazania drugą taką drugim takim wielkim letnim włączyć się było oczywiście druk sztandarowe medium luteranizmu i Marcina Lutra Luter był mistrzem posługiwania się tą nową nowe medium druku wówczas rejon oczywiście docierało tylko do osób głównie do osób potrafiących czytać albo będący w ogóle otwartych na kulturę pisanie nie każdy musiał czytać sam też dzieła czy też takie pisma ulotne one mogły również odczytywana, ale zapewne, ale były silnie związane z kulturą miejską niż kulturą wiejską no i rzeczywiście ten można zakładać, że w latach dwudziestych te pierwsze prądy docierają w latach trzydziestych ponoszą bardzo silnie obecne, ale widzimy to głównie przez pryzmat zakazów właśnie czy zakładamy, że Zygmunt stary wydaje co roku przez kilka miesięcy na kolejny zakaz nie bez kozery jest tego skłaniamy się z w swoich doradców duchownych, czyli biskupów Korony, którzy dla swojej diecezji prosi o wydanie kolejnych edyktów, bo chcą wystąpić przeciwko protestantom taki moment w życiu czy reakcji biskupów jest początek lat czterdziestych, kiedy właśnie zaczynają się już to być pierwsze procesy pierwszą osobę zagrożone innymi procesami czy zagrożone więzieniem opuszczają wówczas Rzeczpospolitą i udają się n p . na emigrację do Prus książęcych jest to oczywiście taki moment, że widzimy, że tych protestach do Wisły w dużo, ale ciągle jeszcze zachowują taką postawę nowych śmieci powiedzieli Nikodem Miss mu nie mieć państwo znają postać Nikodema to jest osoba widzi, która wchodziła do Chrystusa nocą Duffy Zeus, który wchodził nocą, bo nie chciał, żeby wszyscy się dowiedzieli się zwolnić Chrystusa to to pojęcie jest bardzo popularny 16 wieku określa się nim czy określa się ludzie, którzy są zwolennikami nowej nauki, ale właściwie, chcąc zachować pozory i nie chcą, żeby to się wydało dlatego, że to jest ryzykowne dla ich interesów dla pozycji społecznej czy chociażby dla ich wolności nawet, więc taka postawa nikogo tym nikotynizmu pod koniec panowania Zygmunta starego wydaje się dosyć powszechna wśród elit politycznych i również tutaj społecznych najsłynniejszym przedstawicielem jest oczywiście sens Zygmunta starego Zygmunta Augusta, o którym wówczas wiadomo, że ma na swoim ono od 1 50 0 czterdziestego czwartego roku jest wielkim księciem Litwy rządzi samodzielnie Litwą i wiadomo, że na swoim dworze ma protestanckich kaznodziejów rachunkach zachowany do dziś jest pojawią się te nazwiska wiele z nich nazywa się ich znalazło się w Ismaning potem był przywódcą kościoła protestanckiego i oni są po prostu opłacani są mają zupełnie legalne stanowiska nadwozie Zygmunta Augusta stąd wielka nadzieja że, gdy tylko Zygmunt stary zamknie oczy i władze w królestwie polskim przejmie Zygmunt August już koronowana krach polskiego za życia i InterRegio wówczas protestantyzm stanie się religią obowiązującą w Polsce czy wyznaniu ukazujące w Polsce bardzo interesująca rzecz wydarzy się po śmierci Zygmunta Augusta HR, czyli 1 500 siedemdziesiątym drugim roku Augusty odchodzi Janas będzie interesować rok 1 50 0 siedemdziesiąty trzecia, ale za chwilę byście chciałbym zapytać o inne 2 rzeczy jak to się stało, że monarchowie, którzy zdawali sobie sprawę z mozaiki religijnej naszego kraju i uważali, że należy tolerować dla bezpieczeństwa spójności wewnętrznej inny nie tolerowali, ale idei Lutra czy potem kalwinizmu, a druga, że 3 jak ma się ten tor polityczny do torów religijnego, czyli do przeciwdziałania monarchów wymierzone w protestantów znają oczywiście kontrreformacja, czyli działania religijne działania kościoła to jest trudne i bardzo złożone pytanie wydaje się, że inni z 1 strony nie chcemy ich utraty tych monarchów władców ówczesnych uznanych za ludzi wyłącznie pragmatyczny wiemy, że religia była istotą też częścią ich światopoglądu i zapewne autentycznie wierzyli w w to co wierzyli jednocześnie dawali sobie pewnie też sprawa musi zdawać sprawę, że od nich decyzji zależy bardzo wiele zależą one los zależy los 1 000 00 0 milionów ludzi i interesy również całego społeczeństwa stąd każdy krok ku gruntownie przemyślany i bardzo bardzo bardzo ostrożny to może być przede wszystkim o Zygmuncie Auguście, którym właśnie wiemy w latach czterdziestych, że właściwie jest protestantem po objęciu władzy 400 ósmy roku wszyscy protestanci mają nadzieję, że na, który dokona się taka przemiana rozpoczynają się synodu, który wcześniej było pozostać wychodzą z podziemia lokat już bardzo dużo, a Zygmunt August wydaje Edyta anty protestancki pierwszy i 1 w czasie swego po panowania, ale wydaje taki edykt, chcąc to, jakby przyczyny są właśnie bardzo pragmatyczne bardzo lokal chodzi głównie o małżeństwo z Barbarą Radziwiłłówną on dąży do tego, żeby uznano ją za królową Polski również koronowano, jaki jest gotów za to zapłacić taką cenę, czyli konwersja my chcemy i to jest też taki być może takie znamię czasu połowy szesnastego wieku, kiedy okazuje się, że już nie chodzi tylko o ogłoszenie n p. słał łóżek w języku Narodowym czy rozdawaniu oraz inne postaciami, ale chodzi o cały kanon poglądów i ten kanon poglądów ma jakąś konkretną cenę polityczną władz niezależnie od tego jak i osobiste przekonania prawda wiemy, że Zygmunt August głosu osobiście raczej skłonny do protestantyzmu być może nieco interferencji no z kolei o Zygmuncie trzecim w fazie, w którym popierał bardzo intensywnie kanonik katolików wiemy, że był raczej w jego Ateny i są bardzo przywiązany do kościoła katolickiego niezależnie od tego zachowali się często w sposób bardzo umiarkowane, czyli Zygmunt August nie faworyzował specjalnie protestantów wydał edykt poprzedni przez 2 0 lat właściwie przymyka oko zezwala na kolejne takie drobne cesję na rzecz protestantów w latach pięćdziesiątych jako wkład zawieszenie egzekucji sądów kościelnych z kolei Zygmunt trzeci waza zgodził się na Konfederację warszawską, chcąc objąć tron złożył potwierdził dokument, który obiecywał protestantom maści pokój i nie naruszenie ich pozycji i ta jest sytuacja, jaka właściwie panuje w Polsce aż do początku osiemnastego wieku w z takimi drobnymi korektami w 1 50 0 osiemdziesiątym drugim roku po śmierci Zygmunta Augusta Szlachta zaczyna przygotowywać podczas bezkrólewia dokument, który zagwarantuje zachowanie status quo, czyli taką sytuację mieszanki konfesyjnej tylko w konwencji jak Opus dla Rzeczpospolitej po może umiejscowić metaforę w czasie, gdy z niezwykle interesująca Szanowni państwo Zygmunt August umiera w lipcu 1 50 0 siedemdziesiątego drugiego roku dosłownie kilkanaście dni czy tez kilka tygodni, bo w sierpniu dochodzi do nocy Świętego Bartłomieja, czyli rzezi hugenotów w 2 oczywiście to nie jest tylko incydent epizod to jest kwestia wojen religijnych tego wszystkiego co w Europie zachodniej miało miejsce, ale informacja nocy Świętego Bartłomieja docierają nad Wisłę i to oczywiście też jest ta przyczyna, dla której Szlachta zaczyna myśleć, że trzeba się zabezpieczyć, tym bardziej że dynastia Jagiellonów oraz śmierć Zygmunta Augusta się kończy nadchodzi czas władców elekcyjnych czy będziemy ich wybierać się, więc musimy sporządzić dokument, który będzie nam wszystkim obywatelom gwarantowało równe prawa władza lekcyjne, bo w Polsce już od dłuższego czasu można dziś niemal zawsze czy kolejni władcy musi być zaakceptowani przez swoich poddanych również w Polsce również w Polsce średniowiecznej tylko różnica polega już do tej pory akceptowały Senat, czyli taka wąska rada doradców jednak większych możnych, a od elekcji właściwie w swoim właśnie od Dyrekcji Zygmunta Augusta przy elekcji vivente radę, która dokonała się kurczy się w latach 1 5 2 9 1 5 3 0 Zygmunt stary również, żeby jak, by wynagrodzić ten wybór syna za swojego życia, czyli gwarancji tym musiał obiecać, że teraz będzie wybierała Szlachta nabiał wszystkie stany i w 1 50 0 dziewięćdziesiątym drugim roku powstaje wielkie pytanie wszystkie stany czyli kto wszystkie stany, czyli jak ktoś zupełnie osobna sprawa takiej dyskusji na temat ustroju przodka tegoż ustroju pierwszy w rozporządzeniu o ustroju tego filarem była wolna elekcja, który Szlachta uczestnictwa w milicji i o tym, że może nim w tej elekcji dziś każdy nie reprezentanci nie tak jak przyznali na Sejm tylko każdy może przyjechać wybrać króla czy usuwać za rok przeci w to właśnie wówczas o tym, właśnie wówczas zdecydowana na przełomie 1 50 0 sześćdziesiątego drugiego i trzeciego roku drugą właśnie czy kolejną z wielką sprawą była kwestia gwarancji swobód religijnych i tutaj rzeczywiście noc Świętego Bartłomieja, do której wkroczyli tam masakra hugenotów w Paryżu na przełomie lat w nocy z listy do trzeciego na 2 4 sierpnia 100 0 pięćdziesiątego drugiego roku było bardzo ważnym takim impulsem, który kazał szlachcie wprowadzić jakiś element bezpieczeństwa taki wentyl bezpieczeństwa i tym wentylem była właśnie Konfederację uchwalona jeszcze bez króla stąd mówić o Konfederacji, czyli na taki zjazd złu Zrzeszenie szlachty w styczniu 1 50 0 osiemdziesiątego trzeciego przygotowano w tę gwarancję, które zaczną się takich ładnych słów my my stany koronne miasta i Szlachta czy rady koronę obiecujemy sobie, że wprowadzimy elekcji wspólnie bez rozlewu krwi i będziemy również niezależnie od różnic my podzieleni religijnie czerwonych róż będziemy dbali o to, żeby zachować pokój w państwie i po trzecie zważono do tego kula to może cytat, który z pisałam wiz odpowiednich ksiąg, a dziś w Rzeczypospolitej naszej jest Niezgoda niemała w sprawie religii chrześcijańskiej, zapobiegając temu, aby się z tej przyczyny między ludźmi rozterkach jakaś szkodliwa nie wszczęła, którą po innych Królestwa jaśnie widzimy obiecujemy sobie wspólnie za nas ich potomków naszych pokój między sobą zachować, a dla różnej wiary i odmiany w kościołach ukrwienie przelewać ani się panować konfiskatą DUB Roots poczciwą ością więzieniem i wygnania, czyli zachowałem pokój i będziemy poznawać krwi ani więzić nikogo karać za to, że co widzimy jak to wygląda, gdzie indziej tak, że z innego wyznania to jest oczywiście bezpośrednia aluzja przy nawiązaniu do nocy Świętego Bartłomieja również do szeregu Tumultu ów, które poprzedziły noc Świętego Bartłomieja również sytuacji rzeszy, gdzie doszło do wojen religijnych o tym wszystkim oczywiście w Polsce wówczas wiadomo i bardzo świadomie ta dojrzała elita polityczna zaskakująco szeroka 1 jak na nasze wyobrażenia o tym wszystkim stara się zapobiec to wszystko się też, że wojny religijne w czasie dopiero pokój z roku 1 50 0 pięćdziesiątego piątego roku wniosek jest religia czyli, czyja władza tego religia, która tak stabilizuje sytuację tak i to jest też długa dyskusja do jakiego stopnia Konfederacja warszawska jest też taką próbą zbudowania bardzo podobnego rozwiązania ku ich szeregi ekstraligi teraz każdy pan, czyli każdy zwierzchnik szlachecki posiadający własne dobra może decydować być może to jest taka 1 z deflacji może rysować wyznaniu poddanych w 1 z artykułów Konfederacji warszawskiej w tym właśnie mówi on gwarantuje nienaruszalność dotychczasowych dotyczy złego stanu posiadania i dotyczy swych praw i stąd dyskusja historyków czy być może ta nienaruszalność dotychczasowych praw oznacza również prawo decydowania o wyznaniu poddanych ja jestem raczej przeciwnikiem uważam, że oceny, choć Marcie jeśli chodzi o nie ruszać pra w do dóbr, a nie da, a nie chodzi o ingerowanie w sumienia poddanych w każdym razie jest to podobny model rodzaj pokoju religijnego, jaki wprowadzono wrzesień 1 50 0 pięćdziesiątym piątym roku w tym wydaniu polskim jest nieco inny przede wszystkim, gdy się słuchamy w tę w tym krótką bardzo krótką lakoniczną treść zobaczymy, że mowa jest właściwie, ale on nas o Stanach nie ma mowy o kościołach stąd Konfederacja warszawska nie jest n p. gwarancją swobody funkcjonowania kościołów protestanckich ona jest tylko gwarancją tego, że obywatele burzą się okaże, że głównie Szlachta, ale sam Warren jest również mowa o miastach koronnych, więc być może również mieszczanie mają prawo wierzyć w co chcą nawet w kozła jak się zdobędzie ten mówił o 1 6 wieku, a król nie może za to karać karać czy nie może na tym tle dochodzi do rozlewu krwi król jest zobowiązany zapobiec rozlewowi krwi, ale nic nie ma on nie ma tam mowy o cudach konfesyjnych konkretnych wyznań nie ma tam mowy o niej nie jest wskazane żadne wyznanie protestanckie, więc Konfederacja warszawska pozostała na takim stanęła na takim gruncie indywidualnych wolności ani gwarancji praw dla poszczególnych instytucji i stąd być może takie pytanie, dlaczego to potem wy ewoluowało jednak w kierunku zwrotu przy takiego silniejszej roli kościoła katolickiego odpowiedź brzmi kościół katolicki był instytucją już uprzywilejowane o nas w wielu miejscach na wielu takich elementach konstytucji ustroju Rzeczypospolitej, a kościół protestancki nie były i Konfederacja warszawska nie wspomniała o nich nikt się one pozostały właściwie taki prywatny do końca istnienia pierwszy pospolitej takimi prywatnymi stowarzyszeniami nigdzie nie ulokowanymi prawnie, gdyby Konfederacji warszawskiej konferencji rosła inaczej sformułowano, gdyby wspomniana n p. o konkretnych wyznaniach i wspomniana o tym, że nie wolno naruszać n p. praw wspólnot religijnych kokon ukryty kościołów być może losy protestantów 17 18 wieku potoczyłby się inaczej, ale Konfederacja warszawska właściwie gwarantowana tylko nienaruszalność praw i dóbr poszczególnych osób jak wiemy doskonale papier wszystko wytrzyma wszystko można napisać się i czy nie było troszeczkę także rozjechała nam się teoria z praktyką mamy rok 1 500 siedemdziesiąty trzeci mama akt Konfederacji warszawskiej, a wkroczymy sobie śmiało w największych dynastii i tam dzieją się już rzeczy, które kompletnie nie odpowiadają duchowi Konfederacji warszawskiej to jest postulat dzieje się rzeczywiście bardzo wiele siedemnasty wiek jest bardzo burzliwe również w gospodarce to jest epoka wojen w Polsce piwo, na które pani redaktor wspomniała w Europie toczy się wielka wojna religijna wojna trzydziestoletnia w Niderlandach wojna trwała ta wojna religijna trwa 8 0 lat, więc rzeczywiście bardzo burzliwy okres również w Rzeczpospolitej okres, w którym stopniową hierarchowie katoliccy odzyskują swoje znaczenie i spychają protestantów na margines Szlachta protestancka przez niemal cały wiek od końca wieku szesnastego przedstawi siedemnasty domaga się procesu Konfederacji jest wówczas ukuto sformułowanie i oznacza tyle co wprowadzenie Konfederacji w życie wprowadzenie wydanie regulacji, które były zawodnik nam dawały taką rzeczywistą nienaruszalność protestantów rzeczywistość rzeczywistą równość wobec prawa, które nie jest przestrzegana i na nie przestrzegano szesnastym wieku to wykazano w ostatnich latach patrząc n p . na nadania urzędów przez Stefana Batorego pierwszy król, który musiał przyjąć konsekrację warszawską do Henryk Walezy oczyścili wybrano króla Francuza Ponty Konfederacji w gruncie rzeczy nie przyjął, że musiał ją przysięgać wielokrotnie się najpierw uznał Konfederację dyplomata Henryka Walezego, który w jego imieniu starał się o tron królewski następnie wysłano delegację do Francji, która przedłużyła Henrykowi również Konfederację warszawską obok pacta faktów konwentów i targów andrychowskich zmuszono króla do przyjęcia i we Francji i potem Henryk musiał przyjąć, że po raz trzeci po przyjeździe do Polski podczas koronacji w UE i wówczas udało mu się wykorzystać w trzecim razem z niezgody posłów szlacheckich w taki dokument, że potwierdzenie Konfederacji odkłada właśnie do sesji sejmiku, bo nie jest największy Szlachta rzeczywiście jest Konfederacją, więc tak de iure to Henryk Walezy wymigał się od potwierdzenia Konfederacji, ale nie da nie za długo zabawił, więc tak, ale uczy bardzo szybko z Polski, więc mała strata krótki kurs mała strata ani wielki żal, że następny król 4 Stefan Batory przyjął konfederacje bez wahania w i wszystkie inne warunki Trump postawiono, ale już, gdy prześledzimy n p . kształt jego nominacji na urzędy widzimy, że od początku do końca faworyzował katolików i to faworyzowanie katolików na urzędy publiczne którymi na różne urzędy, którym dysponuje, który dodaje król było potem przy kolejnych władcach coraz bardziej widoczne Zygmunta trzeciego właśnie nieustannie protestanci, podnosząc skargi, że nieustannie faworyzuje, kiedy może katolików na urzędy w ich nie ma jeszcze 1 rzeczy, która była takim można mówić o taką Kotwicą kościoła katolickiego w ustroju Rzeczpospolitej połowy Senatu, czyli tych najważniejszych polityków rady królewskiej tworzyli biskupi katoliccy nie włączono do Senatu RP znów ani prawosławia ani protestantyzmu, więc siłą rzeczy niezależnie od tego jakie aktualnie był skład koncesyjny społeczności pospolitej pod koniec szesnastego wieku szacuje się na większość szlachty była protestancka już od lat tak od początku panowania Zygmunta trzeciego, czyli lat siedemdziesiątych osiemdziesiątych zaczyna się stopniowy proces powrotu na katolicyzm szlachty symbolem takiego wielkiego powrotu jest wkład w postaci kariera Jana Zamoyskiego, który został wyniesiony przez Stefana Batorego najwyższy zgodności z taką prawą ręką Stefana Batorego, a następnie wczasach, gdy bogatszego was takim wielkim rywalem kula potężniejszym znacznie niż król, więc Jan Zamoyski wywodził się Marcin Kaliński, ale sami już nie wiemy, kiedy ani jakich okolicznościach powrócił na katolicyzm i to jest jako przykład tego, jaką drogą potem podążała Szlachta rzeczywiście coraz więcej osób również takich firm czy ustawa z pobudek czysto koniunkturalnych powracało jako widz chcą zrobić karierę na dworze Królewskim, chcąc utrzymać dobrą urzędy i dostatnie urzędy no i oto już Dwali również biskupi zasiadający w Senacie, którzy mieli bardzo silny wpły w na to jak wyglądały procedury procedowania Sejmu, jakiego użył, jakie uchwały podejmowano w podczas bezkrólewia po śmierci Zygmunta trzeciego wazy w wpisane również do faktów konwentów jest, czyli do tych artykułów te potwierdzał kult w tym miejscu, gdzie Kruk potwierdza Konfederację warszawską wpisano niewielką klauzulę zachowania praw kościoła katolickiego, czyli wszyscy są równi i król ma dbać o to, żeby mechanizmy są łagodniejsi i tak żadnego wyznania, ale z zachowaniem praw kościoła katolickiego i później 17 wieku, jakby tak krok po kroku te swobody są protestantów są coraz bardziej okrojone znów już są takie wydarzenia n p. rok 1 80 0 siedemdziesiąty trzeci nobilitacja szlachecką mogą otrzymać tylko katolicy żyjemy w wersji dla katolików tak w 1 80 0 osiemdziesiąty ósmy zakaz apostazji, który właściwie akt Konfederacji warszawskiej wysyła na śmietnik historii tak i ostro może nie na śmietnik, ale rzeczywiście bardzo bardzo ogranicza to test to szeroko litery Konfederacji warszawskiej również zastrzeżenie, że król pospolitym musi być katolikiem i przez zastrzeżenie August drugi wers tym, czyli Sas protestanccy zmienia wyznanie na katolicyzm, żeby móc zostać królem Polski to jest rzeczywiście ciekawy moment tablicy jesteśmy wsią siedemnastego osiemnastego wieku, kiedy już rzeczywiście ci władz bardzo często potrafią, jakby dosyć swobodnie zmieniać poglądy i dobierać się, jakby coraz bardziej traktują religię jako taką sprawę polityczną na umowną ach, swoje wyznanie systemowi mają możliwość mają trudno określić, więc on jest władcą katolicy przechodzi na katolicyzm Iskra Polski, ale włada jednocześnie protestancką Saksonii co jesteś kolejnym przykładem tego, że pokój augsburski rzeszy, który uchwalił zasadę cuius Regio jest religią powoli się rozpada coraz więcej władców może wskazać tradycji przykładów władców na przełomie drugiego siedemnastego wykonawcom czternastego piętnastego wieku, którzy nie są wcale tego samego wyznania co ich terytorium taki przykład tego jak postępuje armia rozpada się zasada takiej jedności koncesyjnej rządząca jeszcze bardzo silnie drugiego przez tego wieku czy wykuwa na jako podstawa pokoju religijnego po wojnach religijnych drugiego szesnastego wieku bardzo interesujący wątek jest Szanowni państwo 1 7 wieku, jeżeli chodzi o tolerancję religijną i nie ma tutaj zgodę co do tego wątku to jest wypowiedzenie Arian, czyli tzw. braci polskich na pewno pan doktor nam powie kim byli w co i jak wierzyli w UE, ale ja jeszcze 1 fragment tekstu dawnego właśnie uchwała inne Sejmu, która mówiła o tym, że nie należy Arian popierać i brzmiała tak już jeśliby ktoś taki znalazł się, w których BT sekty, ale Janicką w państwach naszych tak koronnych, jakim wielkim Księstwie litewskim i prowincjach przyłączonych śmiał i ważą się wyznawać krzewić albo opowiadać głosicieli wspomagać otaczać życzliwością na gardle ma być karane w tym w tym werdykcie z 1000 30 08 . roku trwają przytoczyła mowa jest seksi Ariańskiej to musimy pamiętać, że słowo arianie właściwie takim nazwiskiem oskarżeniem, do którego sami bracia polscy ćwiczy się nie poczuwają się do Newark nazywają się braćmi polskimi sama grupa czy sam kościół powstał w wyniku rozpadu kościoła reformowanego kościoła kalwińskiego w latach sześćdziesiątych szesnastego wieku w wyniku takiego dużego sporu wokół placu właściwie Trójcy świętej i istoty Arian zjeść za Police święta bracia polscy braci Horst bądźmy tolerancyjni bracia polscy tak uważali, że cały spór właściwie wziął się z takiej dyskusji na temat tego czy wolno używać sformułowań i koncepcji, których nie ma w willi w i pierwsi bracia polscy, czyli kim mu w tym okresie 8 w ich nazwać anty cmentarzami jak n p. Grzegorz Paweł z Brzezin uważali, że należy radykalnie powrócić do bitki i możemy mówić uprawiać teologię tylko w mocy terminów, które są Biblii, a w Lublinie pojawia się słowo trójca w związku z tym co trójca i cała koncepcja Trójcy jako pewien wymysł torowisko elastycznej powinien być odsunięty wyrzucony właściwie na śmietnik historii i to jest stosunek postulaty w Tychach anty trynitarzy jest sformułowane pod koniec lat pięćdziesiątych szesnastego wieku na początku lat sześćdziesiątych i co ciekawe on zyskują bardzo szerokie poparcie w tym rodzącym się kościele reformowanym kościele kalwińskim kościół Polski kościół Kaliński właściwie staje się kościołem reformom wielkością anty sanitarnych i na zwierzchników kościoła wybrani są w tym momencie w tym okresie Franciszek pisma nie no i Georga Gamrata i oni właściwie obaj są dziś debata jest akt dziennikarzom wygnanym z Genewy i potępiane przez Calvina walczący z branż skawinian Franciszek Schizma nie jest osobą, która mu ulega w tym okresie, więc mamy właśnie tak do czynienia z takim przejściem kościoła kaliskiego na pozycji anty elitarne, po czym od tego kościoła anty przydatnego odłącza się niewielka grupa duchownych, która chce pozostać wierna literze kalwinizmu, więc właściwie anty trynitarze są polskimi Polski polskiej formowanej w tym okresie i ich kluczowe pytanie czy pędzono Arian braci polskich służb nie znaczy oczywiście, zanim ich wypędzono Kamili 3 lata podaje się na to, żeby przejść na inną wiarę, iż nie mieli ochoty tego zrobić, żeby dobrowolnie wyjechać inne czy wypędzono ich słusznie, ponieważ jak twierdzą niektórzy spiskowa Ali ze Szwedami, którzy nas wtedy zalali potopem szwedzkim czy też wypędzonych niesłusznie czyli kto to my w tym interes zawsze może tego drugiego pytania, bo ono jest myślę, że bardziej znana służbom zda i tak Otóż Ariane czy braci polskich chcieli wygrać wszyscy nie tylko katolicy, a wręcz przeciwnie ich, czyli przede wszystkim wyznawcy wygrać protestanci, dlatego że uważali ich za najgorszą najgorsze heretyków osoby, które negowali trójki negował Trójcę świętą również krytykowały czym zwyżkowały koncepcje prosto logicznie na temat natury Chrystusa wg nich nie był chrześcijanami i należało ich usunąć z Rzeczpospolitej Nike jak najdalej i to są rzeczy, które już się dzieją 1 6 wieku edykt Andre pierwszy edykt przeciwko Andrzej darzą jest przygotowany przez Zygmunta Augusta 1 50 0 sześćdziesiątym czwartym i 60 szóstym roku takie pierwsze 2 obiekty przy kontroli zarząd kredyty są zablokowane storpedowane przez duchownych katolickich głównie przez Stanisława Hozjusza, który wówczas kardynał zasłynął tym, że uczestniczył w obradach Trydentu kardynała, który powiedział, że wojna heretyków i spokoju dla kościoła i uważał, że im bardziej ryty są skłóceni w tym silniejsze staje się kościół katolicki i właśnie też w oczach wzrusza to próba wydania wówczas edyktu anty Winter przeciwko dziennikarzom jest inicjowana przez alpinistów, którzy są w ten sposób jak by wygrać ósmy z kraju tych taką najbliższą sobie konkurencji sytuacja wniesie 100 lat później 10 0 lat później po potopie szwedzkim poszukiwany jest Kozioł ofiarny, który odpowie za nową nieudaną wojnę klęskę, która spadła na Polskę w czasie potopu i Andriej Teresą wówczas z grupą po pierwsze, nieliczną po drugie jest dosyć liczną po drugie, wydają się najsłabszą i po trzecie przez wszystkich dniach znienawidzoną właśnie z tego powodu są uważani za najgorszą herezją przez ska to zarówno przez katolików, jaki przez protestantów sami anty wynika, że wówczas nazywani są zmianami w Generali do tego pewien asumpt, gdy Karol Gustaw zajął niemal całą Polskę również Kraków wojskami szwedzkimi przybyła do niego delegacja przedstawicieli kościoła kościoła antyki Darskiego Maciej le z takim wówczas Super intendentem kościoła anty kronikarzy Jonaszem phishingiem i przez pewien czas pozostawała w Krakowie u boku króla szwedzkiego, ale z drugiej strony Janusz Tazbir, na którego pan my tak to się wielokrotnie podczas naszej debaty powoływał przekonuje, że właściwie bracia polscy my, podporządkowując się królowi szwedzkiemu czy, próbując kontaktować nie różni się za bardzo od polskich wsiach te, które ich duża część także liczyłam na jakiś świecki panowanie w ostatni również właściwie nikogo prawda cały potop rozpoczął się od takiego wielkiego poddania się właśnie do kapitulacji podróż pod ujściem od poddania się całej szlachty pospolitego ruszenia królowi szwedzkiemu i od takiej takiego oświadczenia no właściwie możemy zmienić króla do tej pory mieliśmy Unię Polski z Litwą za czasów Zygmunta trzeciego wazy panowania Wazów marzyliśmy o Unii polsko litewską szwedzkiej, a więc może zrealizujemy to marzenie teraz pod berłem Karola Gustawa w 1 z protestantów taki przywódca braci czeskich Jana Amosa Komeńskiego przygotowują wówczas pan nawet panegiryk dla Karola Gustawa, w którym niemalże ofiaruje mu koronę polską pod takim warunkiem, że Karol Gustaw przybywszy do Polski zachowa wszystkie wolności i prawa którymi cieszą się również protestanci w Polsce, więc rzeczywiście była to postawa dosyć powszechna i w momencie, kiedy losy wojny zaczęły się odwracać też nastroje zaczęły się obracać jak Kazimierz wraca do Polski potrzebowano jakiegoś kozła ofiarnego, który odpowie za całą katastrofę całą katastrofę pod potoku słów dodaje, że to był szok dla współczesnego społeczeństwa dla państwa polskiego dla szlachty niektórzy historycy uważają, że potop szwedzki był silniejszy mocniejszy bardziej dojmującym doświadczeniem niż pierwszy rozbiór pierwszy rozbiór potraktowano jako utraty części terytorium, a teraz w przypadku potopu szwedzkiego pan doktor powiedział zajęli Szwecji całe terytorium Polski, a król był na wygnaniu król opuścił granice rzeczywiście była to katastrofa materialna przyszłość szwedzkie wojsko po prostu na początku spodziewano się rząd po prostu wejdą można ustalać na staniu porządek, ale potem okazało się, że wojsko robiły to co zawsze robią prawda trafił na potęgę wywoziły sprawia sporo biały dobra Wisłą czy innymi rzekami i przez morze transportowały do Szwecji do dzisiaj zresztą masy poloników znajduje się w Szwecji i to są często obrazów druków różnego rodzaju kosztowności, które zachowały się wszyscy kilkaset lat i to są rzeczy wywieszone większości w czasie potopu, ale też od liście w czasie innych wojenne siedemnastowieczny w otoczonych 1 7 wieku przeciwko temu niezwykle sprawne mówi Dariusz dzieckiem, czyli bracia polscy nie zdrajcy tylko Kozioł ofiarny stanie do doktora z pewnością ta to na pewno nie ulega wątpliwości od ich zachowania akurat w Krakowie tej niewielkiej grupki, która przybyła do krokusa do Krakowa jest jakby owiane takim nimbem zdrady mówiono o tym, że podobno śliwki wygłaszał jakieś antypolskie kazania wówczas w Krakowie, ale to są wszystko rzeczy wyssane z palca wyssane z palca przez trochę polemistów wyznaniowych w siedemnastym wieku, a trochę przez historyków dziewiętnastego wieku, którzy również chcieli pokazać, by szukali wrogów i tego w obcych wrogów oczywiście widzieli protestant, a zwłaszcza na raty groźniejszy protestant dach jak być wówczas anty Krynica 8 wkraczają Szanowni państwo 2 osiemnastym i tu pojawia się kluczowe pytanie jesteśmy powie kół siedemnastym wieku wojen z państwami róż nowie w przedmiocie narusza mówiliśmy kilkukrotnie podczas naszej debaty inne być może dlatego jesteśmy niechętnie nastawieni do ludzi wyznających inną religię, ale też Rzeczpospolita od początku osiemnastego wieku bardzo poważnie słabnie rok 1 700 siedemnasty to Sejm niemy właściwie od połowy wieku jesteśmy protektoratem rosyjskim caryca Katarzyna wkracza do nas interweniuje właśnie pod pozorem ochrony praw mniejszości religijnych, lecz to nie jest tak, że konstytucja 3 maja będąca próbą bardzo spóźnioną reform reformowania naszego państwa, która ustanawiała religię katolicką religią panującą, chociaż nie odbierała prawda różne wiercą do wyznawania swojej religii nie była opresyjna czy represyjna, ale jednak katolicyzm religią panującą nerwowość było także potrzebni nam byli znowu jacyś winni jakiś Kozioł ofiarny ktoś się kogo można było obarczyć odpowiedzialnością za to, że państwo nam się rozpadało ostatecznie zostało rozebrane ta niechęć do osób innego wyznania jest przewężenie związany jestem absolutnie ekspertem w 1 8 wieku 16 17 przy znacznie swobodniej i też nie znam dobrze by takich organów uchwalenia poszczególnych artykułów konwencji 3 maja, ale nie widzę takiego związku bezpośredniego między gwarancjami czy uznanie, że kościół katolicki jest religią jest w jego kraju się imponująco, a szukaniem kozła ofiarnego nie ma w tym w sumie nic anty protestanckiego raczej już w artykuły są przygotowane przez idealistów ludzi bardzo tolerancyjnych, którzy są raczej świadomi tego jak wówczas wygląda społeczeństwo protestanci ciągle są istnieją oczywiście w Rzeczpospolitej, ale są rzeczywiście bardzo małą mniejszością to, że od 10 0 lat właściwie nie otrzymują żadnych urzędów czy nadań zna wielu zniechęciło do innych licznych aktach nadzoru znaczy, że są właśnie margines, że są marginesem protestantów jest, aby ten odsetek jest dosyć duże w miastach, ale mieszczanie też nie są główną siłą polityczną wówczas jeszcze czy wciąż może, więc raczej jest takie myśli, że od 2 odzwierciedlenie tego jak wówczas wygląda Polska jak ciągle myślisz o takim dobrym ułożeniu pokojowych relacji pokrył z szacunków w Polsce czy w konkretnym organizmem politycznym i to jest ciągle możemy się taki paradygmat jedności Nora czy potrzebna jest jedno wyznanie, wokół którego 3 1 urząd i tak rządząca religia, wokół której zorganizuje się dobrze sprawnie funkcjonujące państwo, więc być może ten paradygmat ukształtowany jeszcze w czasach, o których mówiliśmy, czyli w czasach pokoju z polskiego będący odpowiedzią na katastrofę wojen być może czegoś zobowiązuje ludzie, którzy już dawno uważają religię w sumie czy wiary za prywatną sprawę każdej osoby uważają, że Bóg jest takim zegarmistrzem, który ruszył świat, ale już dalej nie ingeruje w żadne sprawy MAK jest oczywiście czystym wymysłem nie ma żadnych czarownic nie można wpływać ziemniaki pozasłużbowych z nim poza zmysłowy sposób na losy świata czy rzeczy noś ci sami ludzie ciągle być może uważają, że potrzebna jest 1 religia jako takiej spójnej społeczeństwa i to w sumie jest rozdzielenie spraw religii wiary może każdy z wiesz co chce bowiem jest rzeczą prywatną i we wnętrzu każdego człowieka, ale religia musi być 1, bo trzeba dbać o porządek dyscyplinę pewne wartości również etyczne i w taki sposób kształtuje się dobrych i zdyscyplinowanych poddanych to jeszcze 1 wątek, zanim oddał głos państwo, bo na pewno mają państwo pytania bardzo na to liczy pan doktor będzie do państwa dyspozycji na odpowiedzialność na początku o tym, odwróceniu tendencji, kiedy na Zachodzie trwają wojny religijne u nas tych wojen religijnych niema, kiedy na Zachodzie zaczynają się prąd oświeceniowe, czyli tolerancja religijna zaczyna się o tym, mówić mówią o tym, filozofowie pisarze innych wybitni intelektualiści to u nas następuje takie zamknięcie, dlaczego to właśnie tak jeszcze 1 8 3, nawiązując jeszcze do momentu kontrreformacji tego edyktu z 1 500 dwudziestego roku, który zamykał zastanowimy się religijne czytanie było przy okazji także, zamykając się na pewne nowinki religijne zamykaliśmy się w ogóle na pewne prądy intelektualne, które były obecne na Zachodzie ten okres sarmatyzmu nie posyłania synów szlacheckich co kiedyś było praktykowane w podróż po Europie, żeby zobaczyli jak inne kraje wyglądają jak są rządzone żyją tam ludzie, że przyjechali potem z powrotem do kraju, żeby wrócili i żeby ciekawymi refleksjami mogli się podzielić nie w pewnym momencie zaczynam uważać, że my mamy monopol na prawdę na cywilizację na kulturę i nie chcemy czerpać z innych te procesy rzeczywiście do pewnego stopnia znajdują w mają w Polsce miejsce pytanie jest jak ocenimy, jaki opiszemy w z 1 strony rzeczywiście mamy od tego zaczęliśmy rozmowy mamy taki zawsze dwudziesto trzydziestoletnie poślizg jest pewnymi wydarzeniami w serce Europy, a na rubieżach Europy tak wprost jest to związane z procesem komunikacji przesyłania transferów różnych idei politycznych idei kulturowych na pewno ten edykt z dwudziestego roku nie zamyka Polski polskie elity są świadome tego co się dzieje w innych częściach Europy również protestantyzm się rozwija w Polsce tylko raczej właśnie podskórną tylko przykład głównemu właścicielowi obiektu siedemnastym mam początek 1 8 i ta jest wieku siedemnastym też można powiedzieć, że bardzo analogiczne procesy zachodzą w innych zakątkach Europy, gdzie z Polski niemal w tym samym momencie dyspozycji z Polski wydawanie wygrani są anty dygnitarze przypomnijmy 1 300 50 0 pięćdziesiąty ósmy roku kilka edyktów, które następują po nich z Francji poddawani są hugenoci zniesiono edykt nantejski gwarancją tolerancji w 1 30 0 osiemdziesiątym piątym roku i cała ogromna populacja UE NATO jest zmuszona pozostawić swój dobytek i tylko z tym to są w stanie unieść opuścić granice Francji jest bardzo podobne procesy zachodzą w wielu innych wówczas obszarach europejskich przed 12 wieku pod koniec również siedemnastego wieku historycy mówią o tym z wieku 17 z takim szeregu procesów, które rozpoczynają się pod koniec szesnastego wieku i sąd uzna takie znamienne dla dużych siedemnastego wieku jako procesie konwersji nowelizacji, kiedy tylko również kościoły protestanckie bardzo silnie weryfikują pewne struktury, które znamy już kościoła katolickiego, konstruując taką bardzo silną własną tożsamość wokół n p. 1 tekstu koncesyjnego, konstruując własną administrację własne struktury i struktury również łączą z pewnymi strukturami politycznymi podobnie jak często kościół katolicki współpracuje równolegle z kościołem jest z państwem idee etos Split, jakby taki zazębiają się w działalności kościoła i działalności państwa 1 7 wieku jest właściwie znamienna dla całej Europy wiele państw państewek rzeszy państwo też państ w europejskich dąży do takiej monopol w senności i uważa, że to jest sposób na pokrycie rozwiązanie problemu wojen konfliktów religijnych po drugie, również stworzenie wydajnego silnego zdyscyplinowanego państwo poddanych i to jest, aby cel, który miałby stoi u celu tej cel, który przyświeca tym wszystkim środków wprowadzanym w tym okresie, więc Polska nie jest to jakiś bardzo się takim wyjątkowym przykładem raczej w tym co czyni Polskę wyjątkowo sztywne nie domknięcie tych procesów nowych nam ostatecznie tylko braci polskich nie zadekretowane, że wojska jest krajem gotyckimi Wybranowski protestantów coby było taką normą prawną byłoby takim powtórzeniem n p. edyktu nantejskiego warunkach polskich i o tym, niektórzy historycy KH Wojciech Lizak ze mówią, że ta Polska konfesji analiza Asia, która odbywa się pod znakiem kościoła katolickiego to jest katolicka kontra sygnalizacja, a nasi nie dokończyła po pierwsze, rozpoczęła się później niż w niższych analogiczne konfesji nawigację w innych krajach europejskich po drugie, ona nigdy nie przebiegł pod do końca nie stworzono ostatecznie takim zwieńczeniem powinno być absolutnie styczne państwo, gdzie w ramię w ramie kościół z królem dbają o to, aby poddani wierni wykonywali posłusznie wszystkie polecenia władz myśmy się na absolutu z nich złapali myśmy się na sukces nie zapali być może to jest też czasami zarzut stawiany tym torem tylko koszt sygnalizacji oni właśnie widzą zwiększenie tych na ten cel dzieli tę wielką narrację niekoniecznie tolerancji, a w tym powstanie państwa co ty stycznego, które potem rozpada się w wieku dziewiętnastym na szereg państw narodowych, że nic się zupełnie inną logiką i wg zupełnie innych zasad bardzo dziękuję panie dr. Szanowni państwo bardzo proszę o zgłoszenia na pewno są liczne pytania bardzo się cieszę, że jest pierwszą oczywiście pan krążyć wśród państwa z mikrofonem o dziękuję ja mam takie pytanie tak, nawiązując do tego też co pan mówił o tych państ w przełomowym wieku po szesnastym i ta sprawa Zygmunta Augusta ten ślub z Barbarą Radziwiłłówną tylko skończą do tego, żeby prawda nie posiada w debacie na rynku protestantom później kolejno powództwo osobowość tego jak dotąd było Stefana Batorego już nie mówiąc o o powodzi czy to był z tego co zrozumiałam tak jesteś pan Piotr jest taki moment dziejowy można pożyczki te jednostki taki człowiek może pić obok zmienić kierunek dziejów i w tym sensie, by przykładowo skierowały te nazwijmy to Strumień zasobów na szlak 3 ludzi wyznających te inne alternatywne nurt polscy chrześcijańscy, czyli czymkolwiek to to rzeczywiście Polska, by się zmieniła to tak jakby pan jakoś skomentował to on to co liczyć 2 pytania prawda o rolę jednostki, a drugi taki moment dziejowy, kiedy jest możliwa zmiana takie znalezienie się trochę na skrzyżowaniu prawda rzeczywiście 16 bieg jest takim momentem, kiedy Polska znajduje się na skrzyżowaniu i konkretnie ten rok 1 500 czterdziesty ósmy, kiedy Zygmunt August obejmuje władzy wszyscy są wtedy przekonani, że znajdują się na skrzyżowaniu to co wybierze król, po której stronie opowie będzie potem drogą będzie tym co zadecyduje o następnych dziesięcioleciach na jej stało się jak się stało Zygmunt August nie będzie się po żadnej stronie i przyroda historia ku król do jutra jak prawda, który odkłada wszystkie ważne decyzje kluczowe decyzje do następnego dnia, więc wydaje jest to absurd tego zdania 1 6 wiek jest takim momentem, kiedy wiele spra w rozstrzygać może się rozstrzygnąć, a w tym właśnie być może też na tym polega istota złotego wieku prawda, że on jest jeszcze złoty ryż możemy tak przychylnie myślimy o tym w czasach, kiedy wszystko można z ataku niewiele trzeba drugie pytanie o rolę jednostki w zlotemu bardziej sceptycznym rzeczywiście w warunkach pospolitej jesteśmy, czyli tej wolnej elekcji, o których mówiliśmy jesteśmy zawsze w takich w takim momencie, że nowy władca, zwłaszcza taki, który pochodzi z innej dynastii, bo już n p. 2 z Wisłą pokoleń wybierani w obrębie dynastii następnie prawda Zygmunt August potem 2 jego synowie po co czwarty Jan Kazimierz ale gdyby nas się zmieniają te relacje są zawsze ono zdefiniowane król musi zawsze się warunki, które muszą przykład przedkładane, czyli taktach konwent i artykuły henrykowskie musi potwierdzić prawa obowiązujące w Rzeczpospolitej, ale zaraz potem zaczną tworzyć swoją elitę władzy, na których wesprze i n p . gdy odwołamy się do czasów Zygmunta Augusta Zygmunt August wówczas opiera się na potężnych doradca na biskupie krakowskim Maciejowski im na Janie tarnowskim, więc OP opiera się na pewnej jak taki pewnych ludziach w Senacie również takich akurat Tarnowski Maciejowski są takimi osobami, które uważają, że należy pozostać przy katolicyzmie, ale z drugiej ośrodka ani po 1 ani po drugiej stronie za bardzo inaczej wygląda trochę Zygmuntem ze strachu dystans zwanym Batorym w on bardzo szybko opiera się na licie Senatorskiej przeciwko Ruchowi szlacheckie mu i do tej ulicy Senatorskiej również należy były lider szlachecki Jan Zamoyski Zygmunt trzeci z kolei wynosił własną ulicę i od razu ściera się nie byty pierwsze 10 lat panowania do śmierci Jana Zamoyskiego to jest starcie z elitą, którą wyniósł do władzy czy na urzędy Jan Zamoyski, więc to jest specyfika tej takim elekcji inności władzy w Rzeczpospolitej, że każda nowa lekcja oznaczałyby nowy start się tak nowe rozdanie nowe rozdanie koncesji na rozmowę rozdanie polityczne w tym sensie może być, że jednostka odkrywa tę rolę kluczową w tym monarchii, ale raczej chodzi o taką sytuację, że nie ma pewnej ciągłości instytucjonalnej nie ma pewnych instytucji tryby trwały i decydowały o kształcie polityki polityki również polityki wyznaniowej, ale także polityki zagranicznej, czyli gmachy instytucji długiego trwania pamięci instytucjonalnej tak nie ma nie ma czegoś takiego stworzyć może budzić, że te instytucje, które istnieją na urząd kanclerza prawda i inne innym bardzo istotne instytucje potężne są słabsze niż ten czynnik elektryczności nowy monarcha jest jakby zmuszony do przetasowań, jeżeli chce otworzyć, aby stworzyć własną grupę władzy, która będzie wokół niego i będzie ułatwiała uprawianie polityki jest zmuszony do wystąpienia przeciwko dawnej elicie jeśli mógł tak ad vocem to był taki pogląd KIO chyba się z wnioskodawcami częściowo, że Polska w pewnych momentach może bardzo długo to jak nie cierpiała na nadmiar wybitnych władców i jeżeli byłoby się kimś pokroju powiedz mu przykro z powodu syna Francji, że władca mógł klasy pomysł polityka jak i Rzeszowie czy masaże czy tym podobne to były w tej sytuacji nawet mając nazwijmy to mierna stosunkowo możliwości narzędzia to jednak wójt wytrwał i z tak powiem wyciągnąć kasztany z ognia tak jak już w błoto bazarem rządzili albo w postaci prawie wszystko w czasach nazwą front, a tutaj jakoś Pakosz nie wyszło z takim politykiem może był Jan Zamoyski, ale rzeczywiście tam sytuacja w Polsce o tyle trudna ziemi w władz jest ciągle podzielone czy w tym w tle tych wszystkich procesów takich potyczek personalnych między osobami są też po jak wielkie starcie między Stanami wiek 16 to dojście do głosu szlachty do tej pory w wiekach wcześniejszych taką grupą najsilniejszą w państwie był Senat i rada królewska 2 1 6 wiek stopniowego Betacom Sygnity kompozycji Senatu do władzy dochodzi do głosu dochodzi Szlachta, ale jednocześnie znów pełni władzy władza jest ciągle podzielona między Senat potężnych magnatów właścicieli ziemskich Izby poselską przedstawicieli szlachty i króla ID 3, a potem jeszcze stan moment, kiedy znowu do władzy dochodzi magnaterii, a Szlachta wisi u klamki kolejnych mandatów przecież tak się kończy Rzeczpospolita tak tak, ale tych chwil, by kurs polega na tym, że te 3 elementy czy te 3 wierzchołki tego trójkąta one ciągle trwa izolują żadna z tych stron nie uzyskuje taki absolutnej przewagi w państwie, a niektórzy twierdzą, że nie mogę się wtrącić, że król tak naprawdę w tym trójkącie jest tym wierzchołkiem najsłabszym mamy przecież my teorii 2 ciał króla tego ciała politycznego i biologicznego biologiczne, bo król jest oczywiście istotną śmiertelną Enei polityczne czy, jaką posiada władzę i właściwie testy Phantom wydmuszka w pewnym momencie FM król Polski nie ma żadnej władzy i może zwołać pospolitego ruszenia bez zgody Sejmu ma pusty Skarbiec niewiele może spełniać rolę kurtuazyjną nutę z tym się nie zgodzę nie spełnia roli kultury nie władza ma bardzo dużo ta władza rzeczywiście czasem jest słaba prawna Skarbiec czasami jest pusty zawsze można za barierkami w pewnym momencie magnaci dysponują silniejszą siłą wojska nie już monarcha po raz tak to prawda to prawda na każdą na każdą wyprawę król potrzebuje zgody Stanów potrzebuje zgody również o to, żeby uchwalić podatki każdą i któraś wywali autorzy Szanowni państwo do tej wojny sprawiedliwej, a ponieważ Szlachta w pewnym momencie uważała, że bez jej zgody można się tylko bronić, jeżeli tylko wychodzimy za rogatki naszego kraju to już musimy wyrazić zgodę na to, żeby królu Ubu gdzieś tam po tych obcych krajach były wojował na tak to dokładnie tak jest to gwarantuje szlachty gwarantuje szlachcie przerw importują artykuły henrykowskie, w które nie bez, podsumowując takiej sytuacji ustrojową w 100 0 siedemdziesiątym drugim roku, ale to nie znaczy, że król po pierwsze to nie znaczy, że państwo słabe tylko państwo jest silna, ale decyzje muszą zapadać przy zgodzie 3 Stanów i z Senatu i króla te idą zgodnie z ciężko uzyskać po drugie, lokum opór stacji opuść tych środków, które gwarantuje prawo ma również środki, które nie gwarantuje prawo jest mi czasami poszczególni władcy bywają bardzo brutalnymi graczami politycznymi Zygmunt trzeci również Stefan Batory klasyczna nagminnie łamie pewne zasady konstytucyjne, że przeforsować swoje decyzje polityczne czy swą słynną strategię polityczną i bardzo często o tym, władz się udaje i to jest często taka rywalizacja pań wiele do koncepcji 2 ciał kula wiem, że rywalizacja tej osoby królewskiej, czyli tej osoby, która aktualnie z monarchą, a interesów państwa interes państwa często nie jest zbieżny z interesami poszczególnych osób, które dzierżą corollę na jej czasami to osób okazuje się silniejsza niż mechanizmy niż prawo, które w ZUS w państwie mamy kolejne pytanie dziękuję ja tak cofnąć do początków układu czym była próba ognia nie powiedział pan, a to bardzo interesuje druga rzecz, jeżeli trójca święta nie występuje w Libii to kto kiedy i wpłacają wymyślił próba ognia jak też nie nie jestem ekspertem od próby ognia, ale inny my to poznamy sferą pamiętam, że one o tym, mówił, że trzeba było trzymać jakichś rażących za przedmioty takie jak w 2 i są z nową tak wejść otrzymał drugą możliwymi nocami próbki próba ognia po to, myślę, że byłaby taka próba jak z wagą wszyscy ważyli tyle ile trzeba je wszyscy pochodzili z tej próby zwycięsko rozważane do białości prętem później obserwowano leczono mąką żytnią n p. na szczytach po takim kredytem żytnie i obserwowane, jeżeli rana się jak szyła hobbystyczne pamiętam czy to był dowód na msze w białym winie pewnie na dwoje babka wróżyła w takich sytuacjach tak zamieni mikrofony, ponieważ pan doktor ma pan z duszą kawałkiem ich trójca święta została koncepcja pojawia się właśnie w myślach pierwszych klas pierwszych klas pierwszych myślicieli chrześcijańskich i od tamtej pory właściwie już od ich skanalizowania jest podczas pierwszych soborów Soboru nicejskiego i od tamtego od tamtej pory dość częścią dogmatów wyznawanych przez chrześcijaństwo nienaruszalną, jakby się wydawało, ale rzeczywiście nie ma ani ekspresyjnie pojawia się nigdzie Biblii pojawia się pojawiają się sformułowania, o które są interpretowane jako odwołanie do do koncepcji Trójcy n p. w jeziorze nie mylę to prolog do to bez próby tanga Świętego Jana, ale nie jestem też eksternistyczny listami zewsząd zestawy z trunków chodzić są są w kadrze miejsca, gdzie mowa o 3 którzy, którzy świadczą 3, którzy potwierdzają i jak cała tradycja chrześcijańska uważa te miejsca za odwołanie do Trójcy świętej, ale samo pojęcie oczywiście nigdzie w piśmie świętym nie pojawia to Palikot przepraszam to pytam bo o ile z Bogiem ojcem synem Bożym nie ma problemu zawsze mam z chamstwem tylko nie radzi jak zostało wymyślone tak tak nie nie chodzi o to do niej segregowanie negowanie Trójcy nie polega na negowaniu ducha Świętego Chrystusa czy Boga prawda uważamy, że czy Andrij też uważają, że są 3 osoby boskie, ale uważają, że uznawanie obok 3 osób boskich, czyli Bóg Boga Chrystusa i ducha Świętego jeszcze takiego bytu, jakim jest trójca stwarza mam czworo ubóstwo to jest argument, jaki się pojawia w pismach z pierwszych country gitar, polemizując jeszcze z Janem Kalwinem w latach pięćdziesiątych, że właściwie taka tradycyjna chrześcijaństwa chrześcijańska nauka od ulicy zakłada istnienie 4 Głogów no i z tym, iż nie mogą zgodzić jak w takim razie, ale w co w takim razie istnieje wg ankiety dziennikarzy do istniejących 3 3 osoby boskie właściwie 3 istnieć 3 3 bogów i 1 z nich ma oczywiście z Najwyższego Boga Bóg ojciec, bo jesteśmy, bo w obronie religii monoteistycznych i ten Bóg ojciec jest najwyższym Bogiem stąd zaraz pojawią się zarzuty, że w negują anty liderzy negują boskość Chrystusa, czyli nie są chrześcijanami, bo zawsze Chrystus nie jest dla nich Bogiem i tutaj musimy trochę taśmy, a tynkarze nigdy nie byli wszyscy jednomyślni, gdy mówimy o 1 6 wieku jest to właściwie taki zbiorek bardzo niepokorny nosicieli każdy z nich twierdzi troszkę ocenia Łukasz z nich układa własną teologię początku ta sytuacja się zmienia na przełomie szesnastego siedemnastego wieku wraz z pojawieniem się takich wybitnych jednostek, które uporządkują antologia czytelnika polską do tych wybitnych najwybitniejszych należy w Polsce o tym, który przybywa do Polski i w 1 50 0 siedemdziesiątym roku osiemdziesiątym ósmym roku już w latach osiemdziesiątych właściwie staje się takim duchowym przywódcą kościoła od Trynitarskiej i od tego momentu gdy mówimy o naszych dygnitarzy stają się właściwie są oceniana mi i od tego momentu taka bardzo heterogenna liczne i różnorodna myślę, że Andy sprinterzy staje się uporządkowaną teologię i zgodnie z tą Legią są cena, bo Chrystus staje się Bogiem mamy jest Bogiem oczywiście o ból od zawsze prawda, ale urodził się jako człowiek i jako człowiek zmarł i dopiero jak jest istotą boską po zmartwychwstaniu im znajduje się dziś do prawicy Boga, który jest oczywiście siłą rzeczy od niego wyższym Bogiem, dlatego że ten Bóg ojciec jest właścicielką bez początku bez końca nieskończoną wszystkowiedzący o za darmo wszystkie różne przedmioty, których Chrystus jako człowiek nie mógł mieć, ale te już dziś patologia, a tydzień Taraska jest bardzo oryginalna i w wielu miejscach dla nas ląd sprzeczna z tym co my doczekamy się uczyć o kościele i o religii natomiast przesiąknięte wały z takim duchem racjonalnym to jest argument, który wysuwają od samego początku intrygant trynitarze nie możemy uznać istnienie Trójcy świętej dlatego żona jest nieracjonalna na czym ona się opiera on się opiera też trójca gładko 1 z terminów, które się spierano drugim z terminem była istota koncepcja trud tysięcy opiera się na tym, że istniej coś jak istota boskości, w której uczestniczą wszystkie 3 osoby uprawnione mają wspólną istotę różnią się osobami, ale mają 1 istotę polskości czymże jest to pojęcie istoty czy ktoś widział istotę jak to zrozumieć East 1 istota w 3 osobach to niemożliwe do głowy 1 osoba na to muszę sama osoba to są argumenty, które wysuwają cytryn tarze, twierdząc że te pojęcia którymi operujemy są sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem i siłą rzeczy mówią Andriej w razie rozsądek tutaj musimy ważniejsze niż wiara musi być za rozumem on musi podyktować to jaki jak wyglądają prawd wiary ja chciałbym zapytać może kilka rzeczy, ale tak porządkuje czy za brak mi w tym pana wykładzie trochę odniesienia do dzisiejszych czasów dlatego kościół katolicki dziś taki silny, bo tak znalazłem zapowiedziach to tutaj nie było odpowiedzi na te pytanie, ale takie konkretne pytania, które mam to mówiło o zakazie apostazji jak on był egzekwowany boja znam Kazimierza Osińskiego Niemcy dużo było takich przypadków, a poza tym jak to wyglądało w krajach ościennych czy też coś takiego było jak to było egzekwowane, jako że się porównywać, który jeszcze jedno pytanie o przepraszam, ale tym pewnie trudno się dorwać do głosu potem o rodzenie się ateizmu i agnostycyzm w Europie i w Polsce i nie wiem czy ten wątek HIV i nie ja pisałam te zapowiedzi, że ta się pojawiało, chociaż ja wysyłałam wątki, których będą poruszane w nie ten jest za bardzo skomplikowanych umów kompletnie tak nagminnie do tej epoki stromy dziś tutaj poruszamy mogli się mieli mówić o pozycji kościoła katolickiego w 20 18 roku tak, dlaczego nas taka silna to inni sięgali wyszły one do szesnastego siedemnastego wieku tylko byśmy wyprowadzali to przynajmniej 1 z wieku dwudziestego bilans, jeżeli pan doktor co odpowiada to bardzo proszę, ale nie obiecywałam od razu w RMF FM, a ja też o tym, właśnie uważam takie, że pani redaktor właściwie pytanie o pozycję kościoła katolickiego dziś jest pytanie do przemian dwudziestego wieku dziewiętnastego jest rzeczywiście jest taka, by taki radykalny przełom, jaki zachodzi między epoką nowożytną, a ten co się dzieje w epoce i 19 19 wieku lub ze współczesnej, kiedy mamy do czynienia z zupełnie innym rozumieliśmy innym społeczeństwem krawaty społeczeństwo w nowożytnej bardzo elitarne albo elitarne licea, bo 9 % analfabetów 10 proc analfabetów popsuło możliwy wybór formy dziewiętnastego wieku, iż powstanie społeczeństwa masowego zjawiska roli jest czymś zupełnie innym i również okres słaby ten przypadek polskim i odsyła nas przede wszystkim do lata zaborów, gdzie kościół staje się taką istotną oczywiście istotnym fundamentem spajającym tożsamości grupy rozdzielonych politycznie, bo ich do czasów komunizmu, kiedy kościół również staż taką 1 z tych ostro doku ostoją pewnych pewnych wartości czy prawnych dawnych tradycji w rowerzysty ten wątek grzyba swoje panie doktorze też przenikanie się kościoła i religii ze względu NATO, że kościoły były ośrodka ośrodka w działania opozycji to pamiętamy początek lat dziewięćdziesiątych, kiedy kościół dość płynnie wszedł w sferę polityki, uczestnicząc w niej przez te ostatnie dekady pamiętam zresztą zmiana ordynacji wyborczej jedne pozwalały na agitację w kościołach drugi nie pozwalały na liczbę kościół po prostu nie w wszedł jak masło działalność polityczną, ponieważ ciało politycznie wcześniej był placówką ośrodkiem działalności politycznej, bo może Anna Sieńko korzeni i to można, by taki proces rozumowania przeprowadzi jak to wyglądało jak tylko właśnie wydał wydają się, że to nie dysponuje, choć taki przypadek, gdy mówimy o dziejach Polski bardzo wiele jest takich procesów, których nie da się prześledzić dalej również ze względu na zabory i to on z lekkimi obecność państwa prawda jest taki radykalny przełom kończy się jedno państwo czy jednak państwowość, której państwo kościół wiarę religijną wieloetniczną ogromną terytorialnie i potem mamy w 10 0 kilkadziesiąt lat zupełnie innego funkcjonariusza Ania i odradza się zupełnie inne państwo odradza się państwo niewielkie dosyć homogeniczne, który znowu po drugiej wojnie światowej staje się jeszcze bardziej homogeniczne prawo staje się rzeczywiście państwem polskim polskiego narodu polskiego języka i religii katolickiej to jest jakby zupełnie inny twór niż teraz mamy do czynienia pod koniec wieku osiemnastego i jest to twór kilka razy mniejszy o zupełnie innym składzie innej religii i zupełnie innych zasadach, które nim rządzą, ale co do pana pytanie o apostazji ateizm apostazji oczyścił z groziła procesem i znamy, jakby teraz tych procesów znamy nie tak dużo, dlatego że podczas katastrof drugiej wojnie światowej zginęła duża część aktu są spełnione akta trybunałów i teraz osad ostatniego i ostatni instytucji Apelacyjnej przed nią przed nimi często toczyły się z sporo apostazję, więc dzisiaj nie mamy do nich dostępu większości może być po prostu Mor można było być oskarżonym trafne słowa trafia do sądu i wyroki mogą być bardzo różna od z wyroku śmierci przez konfiskatę czy banicję, którym wszystko, aby wszystko wszystko mogło się z tym sędzia okazać bardzo często to jest cytat z takiego artykułu wybitnego badacza przedwojennego, który jeszcze korzystał z tak Trybunał, zanim one spalone zostały spalone sędziego Trybunału, który trwał od przeprowadzono takiego podsądnego ten sędzia powiedział przeprowadzano zwierzyny zaczynamy głowy, więc rzeczywiście te procesy często tym dotykały też innych praw prawda sąsiad, który miał ochotę na oczy miał zatarg o glebę mógł oskarżyć sąsiada o apostazję czy też jakiś krypt to praktyki religijne i pod tym pretekstem usiłować ugrać zupełnie inne sprawy, więc jak to zwykle bywa w praktyce życia codziennego to były często dosyć dramatyczne rzeczy i często cały splot interesów, które poza tym zatem ukryty, czego dowodzi to werdykt sędziego prawda o początku łowów, gdy rozpoczął się proces, kiedy zaczyna się historia ateizmu to jest bardzo ciekawa sprawa czy w ogóle jak wiadomo jest taka teza, że w epoce nowożytnej właściwie nie ma ateistów wszyscy sorry śmierć z imieniem każdy rodzi się jako świadomość religijną i ateizm nie jest właściwie do pomyślenia tatę za wiele takich tez obarczonych dużym przy opatrzonych dużym kwantyfikatorem zawsze wszyscy w szczegółach jest fałszywa oczywiście zdarzają się ateiści zdarzają się oskarżenia o ateizm n p. naszych braci polskich oskarża się ateizm, bo nie wierzą w Boga heretyków oskarża się ateizm jest też taka zbitka protestant redyk, czyli ateista lub określenie wierzy w Boga, ale oczywiście są pomówieniami oprócz tego są osoby, o których wiemy, że nową dosyć swobodnie podchodzą do religii wielu uczonych takich myślicieli spod końca szesnastego wieku przy początku siedemnastego wieku ma już drugi stosunek bardzo też instrumentalne są niezwykle zdystansowani przykładem może być szybko i wyszli z już wybitny prawnik osoba, która przywraca Europy są tradycjonalistami i skąd wydaje również komentuje działa Seneki jest niezwykle poczytnym pisarzem i zmienia wyznanie zależnie od tego na czym wożą aktualnie służy może być karnista i katolikiem cały czas trwają nadzieja, że zmieni kolejny raz uznanie, bo jest osobą na tyle wpływową spór z takim celebrytą przełomu szesnastego siedemnastego wieku, że każde wyznanie, które sobą rywalizują wówczas bardzo za cięcie uważał, by taką osobę za ozdobę swojego Stronnictwa no i pytanie czy w gruncie rzeczy za taką z jakimi wielokrotnymi KON wersjami różnych uczonych podobne zabiegi trwają o tym, osoby Hugona w Rosji rusza wybitnego prawnika z czasów początku wojny trzydziestoletniej, które były nawet teologiem protestanckim, ale po tym, jak stany generalne w Niderlandach 1 80 0 siedemnastym osiemnastym roku źle potraktował uwięziły go uczyć do Francji zaczął pracować na dworze katolickiego króla i jemu dedykuję właściwie swoje naj naj wspanialszy dzieło oprawie wojny i pokoju i pytanie czy z takimi konwersja mi taką właśnie płynnością poglądów zachowań tych ludzi nie stoi w gruncie rzeczy duży dystans do religii być może nawet czy któryś z nich nie było ci, którzy w tym, którzy z tych osób nie jest w gruncie rzeczy ateistą do wielu wstęp do wielu filozofów siedemnastego wieku zwolnił n p . bardzo popularnej filozofii Kartezjusza również w formularz taki zarzut, że w gruncie czy są ateistami za tą filozofią racjonalną Kartezjusza też czuje się taki nie może Kartezjusza bardzo się starał udowodnić istnienie Boga, ale w swoich traktatach dla medytacja n p. i jest taki moment, kiedy mówi no załóżmy, że Boga nie ma albo, że jest złośliwym szatanem, który usiłujemy tylko mamić oszukiwać, więc na początku siedemnastego wieku, gdy jesteśmy czasem wojnę trzydziestoletnią, która wybuchła z powodu swej winy Kartezjusz pisze traktat, który mówi no załóżmy, że Boga nie ma albo, że jest coś im szatanem, który mnie oszukuje, bo można się zastanawiać czy to nie jest jakiś przyczynek do takiego, jaki dziejów światowego czy Europejskiego ateizm i ostatnia kwestia jak siedział w monarchiach ościennych w tym czasie, kiedy w Polsce tak prześladowano apostazja apostazję apostatów i heretyków znowu bardzo podobnie czy wówczas w ościennych Księstwa możesz raczej rządziła zasada ciągle rządziła zasada cuius Regio jest religia nie może wspomniał żona, bo coraz częściej łamana, ale włamano przez władców władca Brandenburgii, chcąc jesteśmy teraz w na początku siedemnastego wieku, chcąc sięgnąć po terytoria już dziś klawe zmienił wyznanie na zreformowane terytorium było luterańskiej władca jest karnistą jego Dwór jest alpinistą jesteś wyznania reformowanego władca wydaje przywileje dla swoich poddanych, jaki gwarancje dla całego kraju może w styczniu Gdański i to oznacza, że może być albo luteraninem w kraju albo kalwinistów nadwozie elektora, ale innego wyznania tam nie można mieć 1 8 wieku oczywiście z drze w, zwłaszcza drugi po osiemnastego wieku temu zastrzeżenia są coraz coraz luźniejsze i zaraz otwarcie patrzysz na taką mozaikę wyznaniową też władcy sami zabiegają o to, żeby ten ogień walki koncesyjnej, który jest napędzany przez bardzo często ogniste kazania, żeby go nie są przy tym pić, żeby nieco stłumić emocje wielkie, które rozgrzały wokół czule rozpalił się wokół kwestii wyznaniowych i kolejne pytanie kwietnia innymi Karol chciałem bronić tej tezy, którą pan tutaj w lasach i ich bardzo miło przypadek nie sądzę po misji zaświeciły oczkach pani redaktor użyła sformułowania długie trwanie w i pan też kolej spełnią o tym, że ta pozycja kościoła katolickiego zaczęła rosnąć wciąż się w czasach rozbiorowych, bo kościół stał się taką ostoją jest pewnych instytucji my teraz dzieci perspektywy traktujemy jako instytucje polskości jednak pewną moim zdaniem te dzisiejsze nie możemy stwierdzić po prostu w dziewiętnastym dwudziestym wieku zaś jakiś proces, że była komuna, że katolicyzm było jakoś katyński był jedyną liczącą się pozycją, bo w w tych czasach rozbiorów kościół katolicki, skąd śmiał te instytucje to on się stało z tymi instytucjami które, gdzie mówiono jak zakładam z pewnym utrzymania w pewnej mierze po polsku i gdzie ta pamięć instytucjonalna właśnie przetrwała ona przetrwa, dlatego że był za Mościcki, żebym ci biskupi, że Zygmunt August zrobił co zrobił, że nie powiedzie się po stronie protestantów i inni nas nie można się, by było zastanawiać nad tym, że to jednak jest jest to długie trwanie jest ta pamięć instytucjonalna ona przetrwała i radą PRL tam jest pewna kontynuacja i tak na marginesie szybko chciałam nie wiem czy pan będzie się jeszcze tego w ogóle odnieść, bo w PiS taka książka Krzysztofa Wyszkowskiego ofiary losu tez historyka fiction na temat tego co mogłoby się zdarzyć właśnie Zygmunt August tego postawa jest 1 z głównych Steam scenariusza Terne bazę do scenariusza alternatywnego, że dzisiaj bylibyśmy zupełnie, gdzie indziej niż jesteśmy i Niemczech pan by się chciał pokusić o takie co by się stało, gdyby post rocka protestancki narodowe kościół w Polsce co by się z nami stało miasta byłyby mocniejsze tak dziękuję to jest bardzo bardzo ciekawa uwaga tak bardzo ciekawa uwaga bardzo ciekawe pytanie, więc zacząć od powagi rzeczywiście możemy zaopatrzyć wiadomo, że historia zakłada pewną ciągłość uczymy się historii Polski pisze Mister Polski wiadomo, że opowiadam ją od początku państwa treść nie jest polską prawda, jakim wstępem jonami aż do dnia dzisiejszego, więc jakiś myślenie kategorią ciągłości historii, bo ja sam jest znamienne nadal tak tak myślimy ta historia zakłada pewną ciągłość on pytanie tylko gdzie przyciągnie więcej dziur jak bardzo podkreślmy rolety chce zrównać w Misiu dodają, że właśnie tutaj myślę inaczej niż pan, że jednak ta cezura dziewiętnastego wieku, kiedy zmienia się bardzo pojęcie narodu, kiedy ten naród właśnie staje się narodem takim masowym obejmującym wszystkie grupy społeczne, kiedy do grupy Zachemu tym samym językiem do 1 8 wieku tego te gwary w różnych regionach są bardzo silne w różnych regionach Europy prawda mówi się o tym, że właściwie nie mamy się Francuzi zajmie się nie rozumiał Niemcy zajmą się zupełnie nie rozumiem jeszcze pod koniec epoki nowożytnej wraz z tymi przemianami przełomu osiemnastego dziewiętnastego wieku powstaje też takie zjawisko Mar masowego narodu im się wydaje, że w tym w tych przemianach też mieści się masowości katolicyzm nakarmić starsze bardzo zmienia w dziewiętnastym wieku i w tym raczej w tej przemianie katolicyzmu należy doszukiwać się jego mocnej pozycji dzisiaj, a niekoniecznie w tych przemianach wcześniejszych, ale nawet na to nie można dyskutować można się spierać, bo jak przytacza argumenty za 1 2 tezą co do historii alternatywnej i tego co by się stało to jest rzeczywiście bardzo ciekawe zagadnienie aż tak ciekawy eksperyment historyk prawda, bo w tarnowskim mówili bardzo wiele też o tym jak oceniamy społeczności protestanckich mogą oczywiście powiedzieć no, gdyby Zygmunta obóz zachował się inaczej był odważniejszy i zdrowo się na krok, który podpowiadał mu zakładamy jego sumienia tobyśmy byli dzisiaj protestantami czy państwo protestanckim, więc bylibyśmy punktualni zorganizowani i oszczędniej szanowali byśmy prawo i coraz to instytucje instytucje tak często jest podkreślane bylibyśmy w badaniach bylibyśmy tak również konstytucję bylibyśmy w kwestii protestanci z listy takich badaniach dziewiętnastego wieku protestanci są, dochodząc zasądzenia plus unieść tamte zasady higieny znacznie szybciej i bardziej intensywnie się rozprzestrzeniają, bo są też bardziej zdyscyplinowani i te początki żyjemy w tych kulturach protestanckich znacznie bardziej i szybciej postępują ludzie na dach i właśnie proces bez mielibyśmy prawdziwy kapitalizm z jego etosem pracy w lodach i to jest taka wizja pan budżetu z pracy myśli wszystko ma się wybierze to jest taka wizja Webera, który mówi, że właściwie cel to nowoczesne społeczeństwo narodził się z etosu protestanckiego nowoczesność wyrosła z protestantyzmu to, o czym te wydatki te właściwie cnoty, które wymieniłem punktualność dokładności dosłowność przywiązanie do prawa no to są rzeczywiście znamiona nowoczesności i z tą tezą Maxa ataku na zimę z bardzo ogólnie tezą Maxa Webera można i dyskutuje się od bardzo wielu lat wskazując, że właściwie podobne przemiany zachodzą również współczesne tworzą się katolicki ich wspomniał tutaj o koncesję na izolacji, czyli takich teorii, która namówi jej punktem wyjścia właściwie pewna analogicznych procesów to co zachodzi w siedemnastym wieku spożywa protestanckich zachodzi również bardzo podobny sposób społecznościach katolickich i katolicy są również punktualni przybywają punktualni również szanują prawo również podobnie jak protestanci są w niektórych rejonach Europy społecznościami wiejskimi również myją się i zachowują zasad higieny, więc wizyta protestanci nie czytają Biblii katolicy prawda no dzisiaj czytają jedni drudzy prawda to jest spór w epoce nowożytnej ma myśli pani, że protestanci Żydzi naprawdę czytają no myślę, że niewiele się zmieniło tak naprawdę czy myślę, że byłaby to Polska wersja protestantyzm Włoch i bylibyśmy bardziej tu, gdzie jesteśmy, ale być może to jest tak Max Weber do tego nie napisał we poza tym na liście jest kwestia tego czy stanie była zmiana tylko na 1 monarchy na czas życia 1 monarchę i potem nastąpił odwrót te tak wracając zaś wracając do takiej refleksji czysto historycznej myślenie myślę, że nie myślę że, gdyby ten moment pod przejęcie władzy przez Zygmunta Augusta, czyli lata 1 5 4 8 do lat sześćdziesiątych to jest rzeczywiście moment, kiedy większość w narodu politycznego, czyli szlachty jest po stronie protestantyzmu i akurat połowa lat 50 tys moment, kiedy dochodzi do piersi takich spektakularnych gestów nie tylko protestanci również magnaci układa się po stronie kosza protestanckiego i widać, że in tam jest wielka siła taka Motor, który który, który za tymi ludźmi stoi na Sejmie przedkładane są koncesje protestanckie protestanci mam nadzieję, że Zygmunt August uznaje tak jak Karol piątek może nie uznała, że przyjął konfesję augsburską w 1 500 trzydziestym roku, ale właśnie przy zachowaniu Zygmunta Augusta nic z tego nie wychodzi, gdyby zagrał z muzeum zachował się inaczej myślę, że to był to byłaby taka zmiana zwrotnicy większość społeczeństwa opowiedziała się po stronie protestantyzmu i również wtedy takim metodom machnięciem mechanizmem kuli śnieżnej się lawiny polskich stałaby się państwo protestanckim, ale pytanie właśnie na jak długo jak by odpowiedzieli katoliccy dyplomaci, czyli nuncjusz papieski, który wówczas bardzo sprawnie działali w Polsce i śledzili każdy krok króla w dawnym cóż papieski był nieustannie wysłany na każdy kolejny Sejm i śledził bardzo uważnie każdy krok Episkopatu notabene w chacie ostatnia ciekawostka w 1000 pięćdziesiąty pierwszym roku arcybiskup w 4 biskupów było posądzony o sympatię protestanckie musieli się usprawiedliwiać się z tego, że czytają pisma Lutra większy z nich przyznała, że czytała poza 1 okiem było wiadomo, że nigdy nic nie czytał 1 z biskupów biskup Kamieniecki miał nawet Biblia Lutra z dedykacją w dresie dedykacji Marcina Lutra u siebie, więc rzeczywiście taki wojownik wielki tak o balach w dal powiedział, że Polacy zostali Polakami wg mnie, a wy zepsuli to już jest pana interpretacja nie ma jeszcze czas na pewno jedno pytanie, a mamy 2 pytania ludzi na 2 pytania co staram się krótko odpowiadać ci dziękuję bardzo chciałbym wrócić jeszcze do tematu prześladowania czarownic czy oprócz pewnego rodzaju już w haniebny odpowiedzi jest on też test cały brak równowagi w ówczesnych czasach się wziął i szukanie wieku tę winę można pokopać trochę głębiej znaleźć u podsta w prześladowanie czarownic pewien z więzienia taką nazwę anty uczestników Amy renesans Anny w pełni wiecznego resentymentu, który ma źródło WHO m. in . w księdze rodzaju oraz, że jest w wypowiedziach ojciec kościoła że, gdyby Ewa Niedbała skupić się mężowi nie nie byli nieugięci i jarzmem pracy chorób śmierci i t d . w to bardzo dobre pytanie bo kiedy pan mówił o czarownicach też pomyślałam tak czarownicą zawsze była kobieta właśnie nie zawsze prawda podkreśliłem że, że w złotych czar procesów, a czarowników było też całkiem spora około 10 20 % skazanych to byli mężczyźni, ale oczywiście za taki miałby w całym globalnym zjawiskiem właśnie właśnie proporcja proporcję Osamy zasili prawda czarownica jednak była kobietą, więc zatem oczywiście stoją w 2 stopnia c feminizm czy jest taki lęk przed tylko anty feminizm i jednocześnie, że tam szereg innych mechanizmów oraz były zwykle starsze kobiety samotne z niższych warst w społecznych prawda raczej nie spali Polonusi zaścianek miasto się nie arystokraty jak coś zdarza, ale nas, że rzadko, więc w, a feminizm może być różna inna takie bardzo jasne przejrzyste społeczne mechanizmy co do tego wyjaśnienia szaleństwa czarownic podano bardzo wiele informacji zwrotnych to mogą być wojny to mogą być kryte zyski mogą być słuszne promować powódź to mogą być inflacja to mogą być również element takie wahnięcie klimatów siedemnastym wieku no i szereg różnych przyczyn i historycy teraz okazało się, że nie ma uniwersalnego wyjaśnienia, że w różnych kontekstach są różne mechanizmy, które wyjaśniają akurat takie natężenie lokalny natężenie intensyfikacji procesów i wyroków i właśnie Mark Gonzalez nie wchodzi w grę teraz mówimy o tolerancji w PiS już od pospolitej jako o pewnym koegzystencji kremy ochronne katolicyzmu chcę zapytać na ile istnienie bardzo dużej diaspory żydowskiej w willi na jej terenach miało wpły w na myślenie o o tolerancji czy oni jako obywatele w zasadzie nie niemających praw politycznych byli widoczni Żydzi byli widoczni to też byli kompletnie przezroczyste dla dla grup struktury państwa byli widoczni wstyd było oczywiście wielka mniejszość wśród Politechnik pierwszy pospolitej, iż nie włączało do takiego dysku w takiej dyskusji o tolerancji, dlatego że po pierwsze, oni mieli zagwarantowane swoje prawa i z diabłem, by osobno społeczność, która istniała zupełnie obok struktur politycznych społecznych pracowali płacili podatki, by musieli prawda mieli swoje swoje formy opodatkowania, ale jednocześnie ich nie dotyczyła ta dyskusja na temat poszanowania innego takiego, jakim innego chrześcijanina, jakim był n p. protestant co innego z prawosławnymi prawosławni East, jakby mieli też swoje przywileje podobnie jak, w jakich domagali się protestanci i również narzekali na to, że ich przywileje czy też prawa są łamane stąd w latach dziwili 8 0 i dziewięćdziesiątych szesnastego wieku istniał taki projekt Unii politycznej protestantów prawosławnymi akurat do Żydzi byli na tyle osobno, że nigdy nie rozważano ich jako jako analogię czy jako ewentualny ewentualnego koalicjanta, ale w niektórych traktatach anty trynitarzy pisanych w siedemnastym wieku traktatach, które mają bronić stanowiska dygnitarze pojawia się argument taka figura Żyda w i Jan Kral przywództwa pastorów Rakowie tak głównym ośrodku anty dziennikarzy napisał około 1000 30 02 . roku traktat w obronie wolności religii, w którym gra w tym etacie broni właśnie wolności religijnej również tam dygnitarzy i mówi trafi do bicia Żydów lepiej niż nas, dlaczego przecież oni nie są chrześcijanami również ich traktować jak jej takiego nie pograli napar ze, a tymczasem do rządów PiS nie ma się nie chcecie ich ani wygrać ani zabić, a nic wręcz przeciwnie prawda oni funkcjonują osobno, ale zupełnie swobodnie natomiast na nas braci chrześcijan prześladuje się to jest argument, jakiego używa kraj nasz test i to ta figura Żyda często się Kujaw tego typu traktatach jako takiego przykład innego, który jest honorowany dziwnie prawda jest, by dalej od nas i czasami historycy mówią o tym, zjawisku nienawiści między protestantami, bo wewnątrz chrześcijaństwa jako o narcyzm małych różnic im mniejsze są różnice między społecznościami w tym większa nienawiść Żydzi byli stosunkowo daleko, więc siłą rzeczy akurat może być generalnie ich w tym zakątku Europy budzili w tym okresie mało nienawiść tych inwestycji spółki mają ciężko pracuję w 3 zlotych to co właściwie to cechy tych jako hit chcemy i technikach wszystko liczy się z UE to czas na macierzystych krajach tych pełnych otuchy ekipie PWiK cieczy i 3 to po schodkach posiedzieć w Tychach po ich nie fakt milicji epoka antymaterii policji to chętnych czeka jeśli pominąć CEV jeszcze pogra Pach Pach Trynkiewicza za, których nie ominie Ryki to teraz tylko WPHI w w może dobrze już mieliśmy protestantów mieliśmy katolików mieliśmy Żydów no to jej prawosławny też jako jakoś tam poruszyliśmy jej to te właśnie pan mówią o tym, że faktycznie lata osiemdziesiąte dziewięćdziesiąte szesnasty jak podaje Konfederacja prawosławnych z protestantami, a po tym, jak to się stało, że w 1 50 0 dziewięćdziesiąty szósty i Unia Brzeska i faktycznie coś rodzaju kompromisem między katolikami prawosławnymi my po prostu bez zachowujemy obrządek prawosławny, ale zwierzchnictwo papieża przyjmujemy to jest nie tyle Unia Brzeska test nie tyle kompromis oczywiście Unia między katolicyzmem i protestant i 8 i prawosławiem Unia na warunkach katolicki oczywiście stąd od 1 500 10 06 . roku właściwie mamy do czynienia z 2 kościołem prawosławnym kościołem, który uznaje Unia w skórze unickim z 8 tys niskim, który jest przez długi czas goście w nielegalnym prawda o odrzucenie unieść jednocześnie sprzeciwienie się na prawą Rzeczpospolitej i stąd też, gdy z nici są takim paliwem, które mogą powstaniu politycznym, które mogą wiązać się protestanci, bo 100 0 pięćdziesiąty szóstym roku jak do tego doszło mówi przede wszystkim jest to wielki projekt polityczny czy chodzi o to, żeby prawosławnych nie podporządkować Moskwie, a za to podporządkować Królik polskiemu wielkie ambicje monarchów, którzy monarchów polskich Wazów, którzy uważają, że dzięki temu zyskamy również WSA w oczach papieża jako ci, którzy przywracają jedność chrześcijaństwu to jest wieś wielka bolączka chrześcijaństwa od tylu wieków rozłam na 2 2 drogi chrześcijaństwo i oczywiście Rosję Unii tak naprawdę w długiej perspektywie historycznej na niewiele wyszło w dodatku sił w Kunickiego dziś istnieje w niewielkim kościołem, ale jest tylko 1 z 1 z kościołów rola w tym sensie, że Unia nie stała się fundamentem takiego zjednoczenia prawosławia z rzymskim katolicyzmem ponownego odnalazł się wątek, który rzucił hasło, ale Pietruchy, a czy zależy od osób z Stuhr i o tym w Turcji itp nie tylko wierzchołki to trzeciego pakietu w Czechach winiarnia u dzieci i kilka tysięcy ich pasji podchodzi Wojciech pojechali do zgłaszania wad w autobusach pucha powinno się tak dobrze póki nie jest korzystne jeśli jest 2 Czechy i król umiera z Niemiec czy kiedykolwiek jakiś jej dopalacze no trudno o 5 istotę poza zmysłową i ponad racjonalną jakimiś racjonalnymi kategoriami jest w jej interesie nigdy nie będzie, bo my takich kategorii nie posiadamy nasze usługi możemy objąć rzeczy, które co do gumy są większe to posłużyć do Oscara w styczniu figurą, a bank jest bardzo blisko miesiąc do Trynitarskiej szefostwo syn również powiedział, że w gruncie rzeczy duch Święty nie jest osobą jest tylko tchnienie Bożym emanacją Bożej woli i tak naprawdę mamy do czynienia z 2 osobami rodacy to i 5 jest pan bardzo bliski, a w tym interesu niech pan uważa Bartosz dziękujemy panu doktorowi dokument TVP nerwówki dla państ w także bardzo dziękuję za te wspólne środowe wieczory zapraszamy we wrześniu oczywiście terminy będziemy podawać na Facebooku życzę państwu udanego urlopu i przyjemnych wakacji może pogoda będzie nieco lepsza bardziej stabilna spokojnego wieczoru dziękuję Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: TOK POWSZECHNY

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA