REKLAMA

Co się działo tuż przed wybuchem Powstania Warszawskiego?

Historie Polski
Data emisji:
2018-07-29 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
46:13 min.
Udostępnij:

26 lipca przybywa do Warszawy Jan Nowak-Jeziorański, który mówi, że „czeka nas utrata niepodległości, bo nawet przy obecności Mikołajczyka w Warszawie, Rosjanie będą się tu rządzili, jak zechcą” Podkreślał, że na pomoc Zachodu liczyć nie można, a jeśli chodzi o efekt powstania i jego wpływ na rządy i opinię publiczną w obozie sojuszniczym, to będzie to „będzie to burza w szklance wody”. Rozwiń »
27 lipca 1944 ambasador RP w Londynie, Edward Raczyński, spotkał się z ministrem spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii, Anthonym Edenem, którego poinformował wstępnie o planach zbrojnego wystąpienia AK w Warszawie. W jakim stopniu ten plany był konsultowany, "dogadany" z sojusznikami?
30 lipca radiostacja im. Tadeusza Kościuszki kilkakrotnie powtórzyła komunikat: Ludu Warszawy! Do broni! Niech cała ludność stanie murem wokół Krajowej Rady Narodowej, wokół warszawskiej Armii Podziemnej. Uderzcie na Niemców! Udaremnijcie ich plany zburzenia budowli publicznych. Pomóżcie Czerwonej Armii w przeprawie przez Wisłę. Jaki był cel tych działań?
Czas przed wybuchem Powstania Warszawskiego przybliżał dr Andrzej Zawistowski Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
historię Polski Maciej Zakrocki zapraszam na historię Polski dzisiejszej audycji chciałbym wrócić do okresu ostatnich tygodni czy dni przed wybuchem powstania Warszawskiego ciągle grają wraca się do pytania czy musiało wybuchnąć rzeczywiście dokonano najlepszej analizy wszystkich okoliczności czy można mówić o naiwności politycznej tych, którzy podejmowali decyzje czy jednak nie można jednak przedstawić wiele przesłanek, które świadczą o racjonalności działa, a co Rozwiń » zrobić z tym często pojawiający się argumentem, że w umysłach Polaków patriotów po tylu latach okupacji przygotowało ono, iż ta chęć zapłaty za cierpienia aresztowania terror była tak ogromna, że nie można już było tego zatrzymać z drugiej strony sam nieraz rozmowa z powstańcami mówiąc o tej tezie byłem strofował, gdy jak pan tak może nas myśleć mówili nie byliśmy przypadkową zbieraniną młodych romantycznych bojowników, choć może trochę też tylko wojskiem armią ze swoimi strukturami dowodzenia dyscyplinę wojskową i podlegali ośmioro skazano, gdyby rozkaz nie padło nawet, gdybyśmy byli wściekli posłuchali byśmy się naszych dowódców, a zatem wróćmy raz jeszcze do tamtych dni spróbujmy wyjaśnić te okoliczności, które doprowadziły do godziny 2 w studiu pan dr Andrzej Zawistowski kierownik działu historycznego muzeum powstania Warszawskiego kina brak to może w tej analizie byśmy ja przynajmniej tak bym chciał zaproponować zaczęli od tego no coś się dzieje w Londynie w jakim stopniu Polski rząd jest dobrze poinformowany o tym co się dzieje na froncie wschodnim w jakim stopniu wiele co myślą o ewentualnej walce Polaków alianci Brytyjczycy Amerykanie trzymają z ich strony sygnały, które mogą w porządku rozumiemy wasz dom DEV wasz plan włączymy się w to na ile to będzie możliwe czy w samym rządzie była zgoda co do tego jak należy oceniać tę sytuację nam, żeby wreszcie poprzeć ideę powstania w Warszawie jest cała masa problemów, ale ja bym stracił jeszcze od 1 i o którym się trochę zapomina, ale o tym, że dziś możemy sobie rozważać jak na chłodno będąc fajnym studiu klimatyzowanym w lipcu 20 1 8 roku coby było, gdyby i czy mogłoby być inaczej to wszyscy o tym, wiedzą, że to już jest perspektywa ich już lat perspektywa posiadania dokumentów analiz wiedzy relacji, ale jest 1 rzecz, na którą bardzo mało osób zwraca uwagę, iż jest darem od lat na to wskazywać ale, ale jeszcze ciągle się zachowanie przebiła, a moment jest dobrze by to przypomnieć, dlatego że przypomnę oczywistość to była druga wojna światowa to znaczy, że wcześniej była pierwsza wojna światowa to byli ludzie, którzy mieli w swoim życiu doświadczenie pierwszej wojny światowej odzyskania niepodległości w roku 19 1 8 i przypomnę, że po osiemnastym roku władzę objęli ci, którzy byli w Warszawie ani na emigracji to Roman Dmowski, który od pierwszych dni wolne od stawiał strony, która ostatecznie zwyciężyła został zniczy w tym Paryżu to Piłsudski ten był zupełnie, gdzie indziej, dlatego że był w Warszawie w listopadzie osiemnastego roku przejął całą władz i to dziś w głowach siedziało oczywiście my dzisiaj wiem, a dowódca polityk wojskowe musi na zimno analizować, ale to dziś z tyłu głowy było, że to Warszawa zadecyduje, kto złapie władzę w kraju i toteż niż w całym kraju osiemnastym roku złapano władze w Warszawie i okolicach tak naprawdę później się dopiero się też pierwsze aż druga, że doświadczenie pierwszej wojny światowej pokazywało się później okazało nieprawdą dla drugiej, że Niemcy nie muszą koniecznie poddać się, wpuszczając jakiegokolwiek obcego żołnierza na swoje terytorium to wojna może się nagle rozpaść i co mamy latem 19 4 4 roku mamy lądowania aliantów zachodnich we Francji mamy operacja Bagrat Ion na Wschodzie wszystko wrze zaczyna się walić co więcej słychać, że coś jest wewnątrz państwa niemieckiego już zamawiać Hitlerowi samotnych dla era co więcej jeszcze proszę zauważyć jeszcze kolejne śmieszna w cudzysłowie historia nerwy osiemnastym roku też powstał rząd w Lublinie, toteż powstaje rząd ma w Chełmie też budowy i też ludowe co więcej było ciekawiej ów wówczas też pojawia się nazwa pochodzi Rzeczpospolita ludowa 18 proc w listopadzie, więc jak jeszcze raz powtarzam to byli żołnierze to byli politycy gaździna analizujące to wszystko, ale gdzieś w głowie istniało to, że nie przegapić tego momentu Anita mówią wielu lat w relacjach, żebyśmy się nie spóźnił i torze wybucha powstanie jako nowy bohatera te 2 narady takie dosyć dramatyczna 1 3 3 1 lipca to pokazują na to, iż jest oczekiwanie czy już jest ten czas, ale wracamy na kolanach oczywiście powiedzieć, ale to bardzo ciekawe oczywiście inne spostrzeżenia i tylko ja właśnie sobie pozwolić powiedzieć, że z 1 strony to jest taki rodzaj obciążenia, którym pan mówi z wynikającego z doświadczeń chociażby właśnie roku osiemnastego roku obciążenia może nawet w znaczeniu pozytywnym, ale z drugiej strony to jesteś pewien rodzaj obciążenia właśnie tak jak ja to widzę, by o charakterze negatywnym, bo dobrze wiemy, że od samego początku nawet jeszcze zanim rząd Sikorskiego wtedy Sikorskiego znalazł się w wielkiej Brytanii no właśnie jesteś tym konflikt polsko polskiej i wiek i jest wiele napięć między tymi ludźmi, którzy właśnie po byli z obozu Piłsudskiego i z tymi, którzy może akurat nie byli obozu narodowej demokracji, ale przynajmniej właśnie z obozu PiS powitało Sikorskiego i tu wracał właśnie do tego wątku, bo odnoszę takie wrażenie że trochę jesteśmy jako Polska Polacy też w tym momencie ofiarami właśnie też trochę tego typu konfliktów bo kiedy chociażby czytam opinię gen. Kazimierza Sosnkowskiego w końcu naczelnego wodza na temat tego no jak należy w tej sytuacji postępować to widać, że one są wyraźnie w kontrze do no tego, o czym mówią inni ludzie z otoczenia premiera Mikołajczyka czy to też jest właśnie no i w efekcie zresztą dochodzi potem do sytuacji, w której depesza, o czym powiemy pewnie naczelnego wodza są cenzurowane albo wręcz blokowane prawda, kiedy on krytycznie wypowiada się akcji powstańczy miałem tutaj nie przeceniam tego konfliktu wewnętrznego on było samego początku i oczywiście, bo chyba był większy w 3 z tym dziewiątym czterdziestym czterdziestym pierwszaków niż później tutaj raczej chodziło o kwestie międzynarodowe w Grecji, bo wzrok odwraca się do tego pytania początkowego i na ile rząd się orientował niestety rząd się orientował tylko to jest także wtedy nie było dobrego rozwiązania ludzie starali się nawet na nie dopuszczać, bo nie było alternatywy od czterdziestego trzeciego nie było alternatywy tak naprawdę o tym, męża powstanie powszechne, bo przypomnijmy sobie, że powstanie warszawskie wywodzi się z koncepcji powstania powszechnego ta koncepcja powstania powszechnego generalnie upada czterdziestym trzecim roku ze względów zewnętrzne nie wewnętrznych kosza wzorzec zewnętrzny do czterdziestego trzeciego roku mniej więcej do połowy nawet kilka miesięcy dłużej jest rozważana ta koncepcja ataku aliantów na miękkie podbrzusze Europy czy Nawałka wydaje się to bardzo logiczne to znaczy bliżej go słabiej Grecja bardzo silne partyzantki Jugosłowiańska mocno wspierana przez Brytyjczyków, by kiedyś można było znaleźć nawet takie porównania w judo z ła w Wileńska komunistyczna partyzantka dostała 1 0 albo 20 × więcej sprzętu od Brytyjczyków niż armia krajowa, która która, by wsparła taki desant później mecz Bułgaria Rumunia Węgry, które uważane uważana za słaby sojuszników Niemiec, które by się odwrócił ładnie tu na poniosła Polska stąd drugi korpus Polski, ale stan armii Andersa na bliskim Wschodzie, która miała być wykorzystywana tutaj i wówczas to powstanie, które miało wybuchnąć w generalnym Gubernatorstwie PN pro przypomnę, że to miało być poza miastami takimi Niwa szaf w 2 Kielce Kraków Rzeszów Lublin Warszawa miał się rozprzestrzeniać na zewnątrz i gdy się okazało, że nie będzie drugiego frontu na Bałkanach będzie na Zachodzie no to z cała sytuacja się zmienia my do tego oczywiście dochodzą te decyzje, które były podjęte w Moskwie na konferencji ministrów spraw zagranicznych później utrwalona i pogłębione w Teheranie wielkiej trójki, że na ziemie polskie wejdzie armia czerwona i tu mamy ten najgorszy moment to znaczy i co teraz państwo, z którym nie mamy stosunków dyplomatycznych jak prasa po dekonspiracji jakiś sąd już naszych sojuszników, z którym mamy bardzo zły złe stosunki z tym mam otwarte za taką granicę po to jest jasne będzie wchodził na nasze ziemie i co teraz i stąd rodzi się właśnie koncepcja akcji burza natomiast co do postawy rządu ów Berlin i czerwcu lipcu czterdziestego czwartego roku i konspiracji Krakowem i krajowej to ona w dużej mierze jest jest zbieżna to znaczy przecież generał Bór-Komorowski szkół przez długi czas aż do końca drugiej dekady lipca przeciwnikiem powstania w Warszawie odbyła się jeszcze może zdąży przed informacjami wrócić do takich wynaturzeń one są takie oto w fragmenty z różnych zapisków nie ze spotkań w tamtym okresie między nimi spotkanie 3 lipca minister obrony narodowej gen. Cookie zorganizował spotkanie premiera z naczelnym wodzem i dziś gra właśnie z Rutkowskim gen. Sosnkowski mórz ta powstanie bez uprzedniego porozumienia ze związkiem Radzieckim na godziwych podstawa byłoby politycznie nieusprawiedliwione zaś bez uczciwego prawdziwego współdziałania z armią czerwoną było pod względem wojskowym niczym innym aktem rozpaczy, po czym Sosnkowski, który wie, że premier szykuje się do wyjazdu na rozmowę ze Stalinem, a wyjeżdża mówi wyjeżdżam do Włoch 11 lipca i właściwie przestaje, mimo że jest naczelnym wodzem ma być już uczestnikiem podejmowania tych ważnych decyzji co więcej już to zasygnalizowały już z Włoch radiowa kontaktował się z szefem sztabu generalnego Stanisławem Kopański i n p. właśnie z jego depeszy, którą wysyła 2 5 lipca do Bora-Komorowskiego usunięto cenzurę głośno i usług u to była depesza, którą wysłał na wieść o aresztowaniu członków AK Wilk i właśnie w tworzeniu PKB usunięto zdanie w obliczu szybkich postępów okupacji sowieckiej na terytorium kraju trzeba dążyć do zaoszczędzenia substancji biologicznej narodu w obliczu podwójnej groźby eksterminacji w nogach czegoś tak dzieje, że jednak ten naczelny wódz swoimi ocenami inna jest kompletnie ignorowany i wiedziałem, że jest darowane on tam jeszcze w na te na razie w tej odsłonie 3 lipca też mówi Warzecha do Sowietów nie strzelać to jest efekt tej sytuacji, która w, którym się z określiliśmy troszeczkę tak to znaczy naczelny wódz bardzo ostrożnie podchodzi do tej sytuacji, które się, która jest, a jednocześnie wie jednocześnie wie, że coś co zrobić niektórzy historycy wręcz twierdzą, że on nie ma nawet na to wszystko określanego punktu widzenia, a poza tym jeszcze druga rzecz, której trzeba przypomnieć powstanie to nie tylko wysiłek militarna to była decyzja również polityczne stąd późniejsze decyzje rządu i o tym wszystkim będziemy mówić po informacjach, które ma Sierakowski witam ponownie rosną w historii polskich Tulipan dr Andrzej Zawistowski kierownik działu historycznego muzeum powstania Warszawskiego rozmawiamy o tej sytuacji tuż przed wybuchem powstania mówiliśmy o tym wszystkim co było brane pod uwagę z punktu widzenia władz polskich w Londynie również wspomnieliśmy o o różnych punktach widzenia, które się ujawniły m. in . naczelnego wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego z gry, ale wydaje się, że właśnie ten jego punkt widzenia nie jest jakimś sensie w tym momencie już dominujący w po w kierownictwie polskiego państwa jest jeszcze daleka ciekawa rzecz, której czasami się mówi, ale na ten temat jest ciągle bardzo mało danych przy czym warto może 2 słowa wspomnieć, dlatego że jedno wydaje się, że ten element ma również znaczenie dla decyzji podejmowanych przez premiera polskiego żąda, więc przez Stanisława Mikołajczyka mówią o dymisji Józefa Ratzingera, a tajemnicza postać ciągle wydaje się, że za mało jest dokumentów, aby w pełni określić kim był naprawdę ten człowiek wiemy na pewno, że przybył do Warszawy i to już w kwietniu czterdziestego czwartego roku rzesze spotykał z delegatem rządu na kraj z Janem Jankowskim z ME, by rzesze spotykał rozmawiał z borem Komorowskim w nic nie wiadomo na temat jego kontaktów z komunistami, choć chodzi w ich szukał ich szukał ich tak no byli w Warszawie zresztą w nie biorą się spotkali, bo byli tak blisko siebie w pewnym momencie że, że wydawać, by się mogło, że w, że do tego spotkania mogło dojść do Grecji Węgier w końcu zostaje otruty nie nieśmiertelni udaje się go zabrać z Polski przy okazji takiego też słynnego zdarzenia samolot z wysp proszą o kolejki opery Executive, czyli tego brytyjskiego wywiadu przyleciał po kawałki, jakie TV 2, który zdobył Polski w polskich gwiazd przy okazji zabrał Getinger, który nie wrócił do Londynu tylko poleciał Nike w dobrym wizja stamtąd do Kairu, żeby spotkać z premierem Mikołajczykiem, który z kolei leciał do Moskwy i ta wizyta w Moskwie miała być bardzo ważna z punktu widzenia właśnie tej ostatecznej decyzji o tym czy powstanie wybucha czy nie, bo jednak do, a część polskiego rządu i premier uważała, że no dobrze jest poznać stanowisko Stali na jej dochodzi do tego spotkania, lecz Singera z premierem Mikołajczykiem tylko co trener Wigier mógł mu powiedzieć w jakim stopniu jego informacji, które zebrał w Warszawie czy coś wiemy mogły mieć wpły w na dalsze działania przetwarza po pierwsze to już się jest także decyzja o tym, że powstanie w Warszawie wybuchnie, jeżeli podejmie taką decyzję osoby na miejscu została wydana przez rząd przyjęta 2 5 lipca 2 6 lipca ta informacja została przekazana do Warszawy tuszy to się toczy swoją grę swojej swoje swoją swoją drogą natomiast kwestia rytmu gry jest jeszcze w 1 elemencie ciekawa na ile on swoją misją swoim działaniem reprezentował interesy brytyjskie no bo przecież on nie tylko był specjalnie zapakowany przez Brytyjczyków, a nawet w szpitalu odwiedzał go minister spra w zagranicznych Wielkiej Brytanii na nic nie każdego od Kuriera, a który trafia do szpitala odwiedza minister, więc tutaj domysłów jest dużo, aby pomysłów jest dużo tych, jaka była jego misja być może chodziło właśnie o stworzenie tego rządu jakiś władzy, która będzie do przyjęcia dla związku sowieckiego Mikołajczyk powiedział Janowi Nowakowi Jeziorański mu używamy już dzisiejszego brzmienia te inne brzmienia nazwiska imienia, kiedy ten szykował się do misji do Warszawy kilka tygodni wcześniej ne, że pewnie spotkamy się w Warszawie w zupełnie innej sytuacji sam Mikołajczyk do puszczał taką drogę z Londynu przez Moskwę do Warszawy, a to się oczywiście musiało wiązać z jakimiś ustępstwami oczywiście wówczas czy byłoby powstanie czy nie nie jesteśmy w stanie przewidzieć się, bo być może błota to byłoby powstanie w tego typu już abstrahuję od kwestii militarnych wojskowych jak było w Wilnie EBA operacji ostra brama oczywiście, że nie powiem inaczej się pewnie by skończyła natomiast tak jak powiedziałem Mikołajczyk przekazuje tą decyzję do kraju 20 05 . po po podjęciu decyzji lipca, że to armia krajowa i delegat będą musieli zadecydować o tak jest takiej taka relacja Jana Karskiego w tej wielkiej książce pana Piaseckiego, która się nie tak dawno zresztą pokazała, że jako drugi tom jego życiorysu, w której on nawiązuje do tego spotkania Oettingera z premierem Mikołajczykiem mini i tam on mówi tak doktor, czyli Getinger widzi sprawy w czarnych barwach doradza premierowi, aby ten wszedł w Moskwie zależnie od rozwoju sytuacji za własnym rozumem ustępstwa są nieuchronne, ale nie aż tak je, aby doprowadziły do upadku rządu na co liczą bardzo krajowi komuniści dodaje, że tym samym samolotem wylatywał spod Tarnowa dobrym wizja podam do Londynu prezes Pepeesu Tomasz Arciszewski, którego socjaliści lansują na następcę prezydenta RP no i sugerował, że Stalin daje do zrozumienia, że nie widzi możliwości współpracy z takimi ludźmi jak Raczkiewicz z Sosnowski czy kot, czyli tak, jakby z z nosa, ale Singera wynikało, że może jednak jest szansa porozumienia ze Stalinem co mogłoby mieć jednak znaczenie dla sytuacji w Warszawie no bo o tym, nawet dziś już powstanie wybuchnie to nie chodzi o Warszawę, choć Polska po prostu tak to tytuł to nie jest kwestia powstania w Warszawie mamy dzisiaj to znowu z naszych perspektywa to z poglądem chodziło o kwestię Polski to znaczy kto będzie rządził w Polsce, ale i mniej oczywiście tu, gdzie dobrze pan panie Tomaszu Arciszewskim derbach też w erze rzecz charakterystyczna, że kot kolejność zapraszanie do samolotu była właśnie tak Karen King Aira Ciszewski w zupełnie niezgodna z procedowaniem taki formalny tamy Tomasz Arciszewski był przewidywany i został później przy już premierem pomnikowej czeku Neya konar zastępca prezydenta na miejsce Sosnkowskiego, który był wyznaczony w tej chwili po, ale i, na którego na Brytyjczycy bardzo narzekali dążyli do odsunięcia go jako symbolu właśnie tej nieobjętej postawy związku w stosunku do Sowietów niech wreszcie w 100 0 takich postanowień ska kilka tygodni później natomiast tak jak powiedziałam to nie chodziło o Warszawę wówczas to cały czas chodziło o polskiej chodziło o to oczywiście, kto będzie w Warszawie rządził jak się to ciągle było w grze i chodziło o to, żeby to również dobrze sprzedać, bo Sowieci mieli wszystkie karty w ręku w dodatku karty były znaczone chodziło o to, żeby im udowodnić, że można zagrać inaczej i część tych kart znaczony zamienić na karty oryginalne meble zwracamy się nowość do tej dzisiaj chłodnej oczywiście analizy sytuacji no bo w jak pan powiedział, gdy stała 5 lipca dno jest ta decyzja rządu londyńskiego przekazana do Warszawy rządu Rzeczpospolitej na uchodźstwie był u mnie użyła angielskiego, bo to co zamiast krótko ten sport tak tak mi się do tego przyzwyczailiśmy ta premier wylatuje na rozmowy ze Stali innym, bo dalej uważa, że jest to ważne, aby z nim rozmawiać to, że to jednak też ma znaczenie niezależnie od od całego obrazu Polski w wirtualnej Polski powojennej kształtu terytorialnego i politycznego, ale że może mieć to kontekst sondowania chociażby co zrobią Rosjanie nie z chwilą, gdyby w Warszawie powstanie wybuchło 2 7 lipca ambasador Edward Raczyński prosił o audiencję u Churchilla, a u w efekcie spotyka się z internetem 1 000 00 0 spraw zagranicznych zesta w zagranicznych i przedstawia mu sprawę m. in. dwudziestej siódmej dywizji wołyńskiej dywizji piechoty AK, która właśnie przez Rosjan jest rozdwojony na linii i jej los jest niepewny takich ludzi pyta go o możliwości wykonywania zrzutów broni i ewentualnego bombardowania jakiś lotnisk, z których Niemcy korzystają wokół Warszawy i pyta go chyba też o możliwość wykorzystania polskiej brygady z VAT ochroną i co odpowiada jak odpowiada lider jeśli chodzi o naloty odpowiedź jest negatywna, a jeszcze 3 1 ważny element chodzi o to że, żeby na międzynarodowym forum zaznaczyli, że żołnierze armii krajowej mają prawa kombatanckie no i 1 na dobrą sprawę w tym liście, który napisał 2 7 lipca czy po podjęciu podpisał mówiąc o tym, że naloty nie bardzo nam o losach dwudziestej siódmej dywizji i kombatantach tak wymijająco napisał jedyna rzecz to jest istotna może tak naprawdę to jest coś z tego listu wiemy dokładnie, że alianci nie mogą mówić bronić, że nie byli poinformowani o powstaniu był ewidentnie z tego listu wynika, że byli mamy kolejny dowód ważnego sojusznika, jakim jest wielka Brytania, że powstanie wsparcia de facto nie dostał taki altruizm Brytyjczycy tak jak Amerykanie są konsekwentnie od co najmniej 1 0 miesięcy, czyli tak jak powiedziałam wcześniej czterdziestego trzeciego roku po czterdziestce go trzeciego roku te decyzje widać już na przestrzeni miesięcy to ograniczenie jest dostawcą broni i odpowiadanie na te prośby te bardzo istotne jest ten akcent 20 07 . dywizji wołyńskiej, dlatego że tak naprawdę my dzisiaj spoglądam na powstanie warszawskie, ale to było preludium, a czy to ty to błąd w mniejszym stopniu to co później staramy się osiągnąć w Warszawie w dacie pokazać światu, że jesteśmy walczymy my jesteśmy tu na miejscu to jest nasze jesteśmy władzą mamy wojsko mamy struktury cywilne zobaczcie zobaczcie to dokładnie było w miniaturze politycznie militarnie to co się stało później w Warszawie to była jednostka olbrzymia 6 000 niech mu 7 000 żołnierzy, która wystąpiła zbrojnie na Wołyniu, czyli na tej części przedwojennego terytorium Rzeczypospolitej, która po pierwsze, była zajęta przez Sowietów, a po drugie, od strony etnicznej Polacy stanowili mniejszość, ale do tego dochodzą 3 kwestie związane z walką z UPA, ale to zostawmy pamiętaj Mar my zostawmy, bo w tej chwili nie ma znaczenia i Polacy w Londynie Polacy w kraju byli rozżaleni, że nikt nie zauważył tego olbrzymiego wysiłku przecież tam kierowano broń tam kierowano ludzi, żeby ta wieś wołyńska się pokazał Jonasz rzeczywiście pokazała nawet BUR donosi, że poprawi stosunki z Sowietami poprawne na początku żony nawet podobno jest znacznie podobno taka jakaś depesza Bora trzydziesto 1 marca tak, że zastępca dowódcy dywizji wołyńskiej został przyjęty przez sowieckich oficerów z manifestacji inną serdecznością podpisano memorandum o wzajemnej współpracy i wg którego Polska jednostka podległa władzom zwierzchnim w Warszawie i Londynie w razie można, by Summer Ross w ogóle wszystko i nagle to jest oczywiście tak jak to później siedziała z innymi jednostkami aresztowani oficerowie rozbrojenie częściowo zesłani częściowo wcieleni do Berlinga owców części dywizji oczywiście udało się przedostać się żołnierzy natomiast to jest taki, że wśród w lipcu to jest ten żal, dlaczego nie nimi nie pokazujecie, dlaczego on to nic w tej brytyjskiej prasie nie ma, dlaczego nie dostrzegać, dlaczego nie doceniać tak, ale jak jak się ten walec sowiecki toczą to ludzie dostrzegali sowieckich walec, który po kilkadziesiąt kilometrów dziennie zajmowało terytorium, które w dziejach, który w ciągu miesiąca dotarł pod na Przedmieścia Warszawy z PiS czy Mińska do w czasie później rozpoczęła się operacja wąsko Sandomierska i gen. Okulicki później przy tej debaty wszystkich cieszą my pokażemy w Warszawie otworzymy oczy im, więc to jest ten moment, że wszyscy wiedzą, że to powstanie tak naprawdę to jest ostatni krzyk po nie udało się na Wołyniu to zrobimy to lepiej więcej mocniej głośniej tylko czy znowuż kojarzy się pytam trochę na użytek naszej polonistycznej rozmowy z, a ci z sercem jestem cały czas jest panem, ale przecież jeszcze mamy doświadczenie drugiej brygady wileńskiej, która również nawiązuje kontakty z armią sowiecką prowadzi operacje między szóstym ma 1 3 lipca ostra brama, przyczyniając się do zdobycia Wilna, a tak, a koniec jest właściwie taki sam atak żołnierzy wyprowadzono poza miasto otoczono zabrano broń to wszystko w wiemy przed jeszcze nawet właśnie tą historią z Dywizją wołyńską i a więc, jeżeli wiemy, że ci Rosjanie nawet dziś udają na początku, że są sympatyczni nie są sympatyczni, a to na litość boską jak można wierzyć, że oni w którymś momencie będą chcieli nam pomóc, ale to my nie wierzymy Sowietom wierzymy Brytyjczykami Amerykanami testem błąd w założeniu tak my nie wiemy to nikt nie wierzy Sowietom, że był jasny tam były 2 2 koncepcje czterdziestym trzecim przełamie czterdziestego czwartego roku w komendzie głównej armii krajowej 2 oficerów było za tym, żeby zacząć się per facta sobie sami i oni przestali być w tej komendzie głównej w różny sposób już nie, choć szczegóły natomiast czy my wie my chcemy my chcemy my Polacy chcemy wierzyć Brytyjczykom Amerykanom oczywiście Wilno Lwów Wołyń na to jest gdzieś tam za tą linią Car Zone, a są przecież Churchill już w lutym powiedział, że my żadnej granicy nie obiecaliśmy Polakom, ale Warszawa to co innego to już nie będą mogli tego zignorować teraz będą informacje w TOK FM, a po cichu wróci na naszych zakąski nową historię Polski trzecia część naszej audycji w studiu pan dr Andrzej Zawistowski rozmawiamy o tych wszystkich okolicznościach informacjach sygnałach, które docierały zarówno do dowództwa armii krajowej w Warszawie jak i do władz polskich w Londynie co się dzieje na froncie wschodnim co się dzieje w relacjach między oddziałami armii krajowej i oddziałami armii czerwonej, gdzie dochodziło do tych spotkań wiemy co do nieszczęścia wcześniej mówił Roosevelt premierowymi Kowalczykowi w Waszyngtonie wiemy co mówią Brytyjczycy Churchill i 1 przedstawicielom na polskich władz w Londynie cały czas nie wiemy jeszcze co powie Stalin, ponieważ premier Mikołajczyk jest w drodze do Moskwy w no i właśnie oczywiście dzisiaj wydaje się, że jak byśmy to na to wszystko spojrzeli razem to z punktu widzenia takiej chłodnej analizy należałoby uznać, że są wszelkie dane, aby sądzić, że powstanie w Warszawie nie uda się w taki sposób, jaki przynajmniej zakładano przypomnę, że przywódcy w Warszawie zakładali, że co powstanie to będzie 5 7 dni od 1 schemat pierwszych takich właśnie ta prawda przymiarek maksymalnie w noże zachodnie mocarstwa no może jednak jak zobaczą, że jest to powstanie to trochę zmienią nastawienie i będą wspierali tą samą akcję zrzutów może wyślą jakieś posiłki jednak no i to jest 1 z takich ważnych elementów, który ja bym chciał użyć jako kolejny mocny argument w takiej cenie znowuż podkreślam na użytek naszej rozmowy trochę niezrozumiały w tym właśnie na oczekiwaniach 3 czy przemyśleniach właśnie to jest kwestia wsparcia militarnego wiemy o w tym, że od dawna w wielkiej Brytanii przygotowywana była brygada spadochronowa gen. Sosabowskiego z założeniem, że zostanie ona wykorzystana w kraju z chwilą wybuchu powstania i mimo że jest już koniec lipca nadal jest oczekiwanie, że może iść niecała pomóc, chociaż jakaś niewielka część znajdzie się w Warszawie, skąd to myślenie skoro już 6 czerwca czterdziestego czwartego roku brygada została podporządkowana dowództwu brytyjskiemu weszła w skład pierwszego korpusu powietrznego dowodzonego przez generała browninga on 2 sierpnia 400 czwartego roku oczywiście to już to już trochę wyprzedzam sytuacje sformowano pierwszą alianckich armii Powietrznodesantowej już było wiadomo, że to będzie brygada przygotowywana do operacji market Garden jak można było na swoje trzeba liczyć chociażby w kontekście wykorzystania tej wsi, że tak to nie tylko chodziło o brygadę spadochronową podczas 1 z narady w Warszawie 1 z oficerów podnosił wręcza koncie ma swoje lotnictwo mamy swoje wojsko ma swoją brygadę spadochronową im się tu ściągnąć i Jan Nowak-Jeziorański przecież u góry uświadamiał, że zaraz zaraz to jest polskie wody w lotnictwa, ale podporządkowany szefowi to jest Rafalski sprzęt oraz polskie dostawy wszystko tak to my tam latamy, ale to nie jest nasze, żebyśmy mogli to przesłać i t d . tak, ale dochodzi brygada długo była nasza wina, że tak długo była nasiona, ale no też działaliśmy w pewnym pewnej sytuacji militarnej tak nie jednoczy w tym kontekście bardzo mocno podkreślić to znaczy przez cały czas przygotowania do jakiejś formy powstania czy do powstania powszechnego czy my czy później powstania Warszawskiego zakładano, że powstańcy będą mieli wsparcie zewnętrzne Brytyjczyków Amerykanów polskiego wojska, które zostanie tutaj przyszedł na każdej z takich poważnych koncepcji zakładano współdziałanie, a nie walkę z samodzielnego i oczywiście to Muza my dzisiaj wiemy już to ona na zimno na zimno sobie analizujemy, ale z drugiej strony też też mogą być takie już teraz myśleć w ten sposób myślenie, że na torze jak zaczniemy to mogło TOZ często decyzje KE każdą decyzję można zmienić w ciągu minuty tak można je przesunąć przysłać przygotować co to będzie i przecież nawet już nawet trochę wychodząc poza 1 sierpnia, kiedy nad Warszawą pojawiła się pojawił się na latające fortece w operację franki tych amerykańskich z po olbrzymich samolotów nad Warszawą zrzutami wszyscy się to właśnie się stało przecież ten moment, że nasi przyjaciele będą skakać jesteśmy uratowani, a doleciały tylko zasobniki z góry, więc już nawet po tych zgodnie z walki już było wiadomo co się dzieje i że to wszystko te wszystkie koncepcje były gdzieś odłożone do teczek archiwalnych ten myślenie i czekanie wciąż był właśnie teraz na ME pojawiają się kolejne elementy, o których się mówić najczęściej się przywołuje jako dodatkowy element, uzasadniając jednak to że, że ta decyzja ostatecznie zapadła w, a więc przywołuje się, że niemiecki komunikat w PS Bolek 2 7 lipca o tym, że potrzeba 100  000 osób do Kopania Ronalda Fischera tak da się obawiano takiego zabraniam głównie mężczyzn prawda do, bo do tej pracy zaczęły się pojawiać informacje o ucieczce z Warszawy komendy głównej AK takie plakaty się pojawiły ulotki no właśnie oni wreszcie czy czy może wreszcie jeszcze kolejna rzecz 2 9 lipca wieczorem audycja w języku polskim z Moskwy, w której padają takie słowa nie ma wątpliwości, że Warszawa już słyszy salwy dział uczestniczących w bitwie, która przyniesie jej wyzwolenie Warszawy, która się nie poddała, ale 2 czy wreszcie wybiła godzina szturm Polacy podczas wyzwolenia jest bliski Polacy do broni i każdy Polak stanie do walki przeciw nam miejsce nie ma chwili do stracenia toczy się niecały treść tego poety audycji czy komunikat w not często się mówi, że to była prowokacja tak ze strony ze strony rosyjskiej radzieckiej w no znowuż czy tele man ty, które wymieniłem one pana zdaniem są brane pod uwagę czy mają znaczenie dla ścisłego kierownictwa, żeby tego 30 01 . wydać rozkaz o rozpoczęciu powstania zatrzyma tego komunikatu tam były 2 i radio Maryja Ghana 1 radio już, że skandale zdrady dorosłości imienia Tadeusza Kościuszki następnego dnia podobne komunikaty wydała jest z perspektywy dzisiejsze oczywiście wszyscy mówią, że to właśnie było takie podbijanie tego momentu czy to już tak, ale jak sam pan przeczytał tam nie jest warszawiacy zebrani Polacy Dobroń my historycy niektórzy zwracają uwagę, że to jest komunikat bardzo podobny do setek emitowanych przez radio moskiewskie przez 2 lata wojny taki hołd komunikat na Zachodzie do 2 i że ta nie miała żadnego znaczenia wzywania do walki tak dalej tak da to jest 1 taka opinia, ale druga jest opinia której, która jest mi bliższa przyznam, że by, że być może tak było tylko, że klimat sytuacja była zupełnie inna to znaczy Warszawa siedziała na beczce prochu od kilku dni przecież monter już zarząd i stan pogotowia, który odwołał w ostatnich dniach lipca przez ostatni ten czas, by w mniej więcej od połowy lipca do 2 0 04. 05 06 . przez Warszawę przetaczają się te niemieckie wojska rozbite uciekają urzędnicy Nowak-Jeziorański już samo opisuje w zdumienie, bo siedzi w kawiarni widzi, że na placu teatralnym dochodzi do postrzegania Niemców przez podziemie i ucieka chowa się pomóc zaraz będzie ci Pisz pan pamięta jak wyglądała okupacyjna Warszawa zarostu wszędzie zamku będą aresztować nic więcej żadnych wojsk niemieckich żadnych żandarmerii nic Niemcy znikają po prostu uciekają ludzie są przygotowani, że to już jest ta beczka prochu i gdy na taką beczkę prochu takie żądania są takie tak takie komunikaty są wysyłane trochę inaczej działają i wreszcie co trzeba przypomnieć, że gdzieś tam w końcu lipca nie nie do końca nie do końca ten dzień jest nam znane Pa LO owcy w Warszawie Gael i inni członkowie PPR umieli naradę, w której rozkładali sobie co zrobią jak armia czerwona dotrze do Warszawy jak zajmą ratusz jak zabezpieczą most Kierbedzia ogłoszą powstanie warszawskiej rady narodowej, więc to też było przygotowywane czy to była prowokacja chyba nie ja bym na to nic tak niespokojnie spoglądają jako na prowokacje natomiast spoglądał bym to na sytuację, która mogła tak być odbierana natomiast ci, którzy szli do powstania Thatcher pamiętać i dowództwa armii krajowej numer i żołnierz armii krajowej, którzy byli przytłaczającą większością tych wszystkich, którzy poszli do powstania mieli zdecydowanie antysowieckie nastroje, więc nie będą szli na wezwanie Sowietów, a swoich dowódców panu prowokacja to raczej właśnie mówimy może też po latach w kontekście takim, że jak wiemy jak już potem święto wszystko potoczyło jak wiemy jak Orany naród Polski ma dzisiaj z powodu tego co się stało w Warszawie dla ludzi zginęło NATO NATO, że było w to graj Sowietom tak dlatego dlatego mówi się, że może być zachęcili do takiej akcji po to, właśnie, żeby wykrwawić tak wspaniałą część polskiego na wsi z pomp wspomniał pan montaż to oczywiście płk Antoni Chruściel komendant okręgu Warszawskiego armii krajowej w najgorszych formalnie dowódca powstania ta wynosi się pana zapytać jeszcze 1 rzecz, która się trening dla historyków jest ewidentna no bo jest to spotkanie czysto 1 lipca 18 jak na Pańskiej w tamie zbór tam jest Niedźwiadek tam jest Tadeusz Pełczyński daje właśnie jest m. in. z danych, a też Antoni Chruściel i on twierdzi, że gdzieś tam rowerem przedostał się na drugą stronę Wisły Jerzy widział sowieckie czołgi, że w nawiązaniu do tych wcześniejszych analiz, które robili robią dowództwo armii krajowej z tych analiz wychodziło, że jak Rokossowski nawet podejdzie tam do Warszawy na filarze zatrzymał, żeby odetchnąć to będzie chciał pójść dalej, bo on tak lubi gonić tych Niemców jak wykorzysta może ten efekt żaden moment pojawienia się Rosjan gościć będzie takim potwierdzeniem słuszności decyzji o wybuchu powstania niektórzy twierdzą, że rzeczywiście to było bardzo ważne co monter w tym momencie powiedział no tylko, że jak już wydano rozkaz w te dziewczyny rozbiegły się z komunikatami po Warszawie na miejscu spotkania pojawią się pułkownik, ale i tak, czyli Kazimierz i fanek Osmański szef wywiadu kontrwywiadu 3 wywiady z wywiadu i mówi niemożliwe, żeby Wonder widział tyczą, ale już nic nie można było zrobić w całodobowych nie można było jeszcze zrobić ale po torach w badmintona randek popołudniową poprzedziła ta narada poranna od 2 2 lipca była zasada, że Komenda główna spotyka się rano na naradach co dzień i rano 3 1 lipca przeprowadzono wręcz głosowanie za powstaniem czy przeci w i wówczas wygrali przeciwnicy powstania, którzy ciągle powtarzali bez wejścia Sowietów bez ich wsparcia ogniowego wcześniej już wcześniej zresztą też wspomina o tym, bez położenia ognia na lewy brzeg Wisły my nie możemy zacząć u nas różnią od co więcej w tym czasie zaczyna się bitwa pod Radzyminem największe koncerny bitwa na ziemiach polskich w czasie drugiej wojny światowej trochę zapomniana zupełnie, która po raz pierwszy powstrzymuje to co się zaczęło 20 03. ciasta czy operacja Bagrat Ion ma to zostaje wstrzymana dochodzą huk dział wszyscy się, że to Sowieci, a to jest ta olbrzymia bitwa pod pod Radzyminem, bo przecież Rokossowski miał rozkaz zajęcia uchwycenie przyczółków i przejścia przez Wisłę mniej więcej 06 08. sierpnia taki był rozkaz ponoć w taki, że te przyczółki zostaną złapane i Warszawa zostanie okrąża ona od Zachodu natomiast monter parł do powstania ewidentnie Pardo postęp to nie jest wykluczone, że te czołgi tam była na tej pracy zresztą mówił jakiś zakon rozpoznawczym ktoś mógł gdzieś tam wedrzeć na inny, ale Iranem Kosmalski miał tak naprawdę najlepsze informacje o swoich ludzi, że jeszcze nie jeszcze długo nie chciał być tak to jest jeszcze kilka minut na ty chyba porannej odprawie mówił, że to 3 4 dni co najmniej jeszcze trzeba czekać i co więcej ta narada w wieczornym przypomnę nasze zaczęła w bardzo wąskim składzie tak był Połczyńskiej był monter był Bury został wezwany Jan Stanisław Jankowski decyzja została podjęta, kiedy Janek dotarł ranka smaczki dotarł to tam już był tylko euro, a monter już był na film trawę i pisał ten rozkaz i dobór zdecydował, że już nie wstrzyma tego co się zaś to coś się coś zależało wyższe zakończmy nasze dzisiejsze naszą rozmowę w przywoływanym ciągle premierze, który próbuje dostać się do do Moskwy na, ale jest 3 1 lipca, a więc w dniu, kiedy podjęto decyzję o wybuchu powstania w Moskwie rozmawia z Mokotowem ministra spra w zagranicznych złóż to spotkanie przynajmniej tak jak znamy relacje nie wiem też Jana Karskiego, a omówią właściwa cóż właściwie nie ma co tych Rosjan liczyć tak orzekł, że powstanie wybuchnie oni nic nie zrobią, bo my, bo to witała Mikołajczyka po co pan tu przyjechał co pan ma do powiedzenia, bo tak niech pan gada z tymi z Lublina od 2, a jak kończy już dno dochodzi do tego spotkania ze Stalinem 3 sierpnia NATO to to właśnie stanie wyraźnie daje do zrozumienia, że palcem buczenie nie ruszą w komorze nie wiem może można było po tych paru dniach zatrzymać jeszcze w Polsce wszystko można dzisiaj na dzisiejszej perspektywy ja przypomnę, że Niemcy 1 wybuch powstania zareagowali ulotkami, które mówi Mikołajczyk w Moskwie aresztowany przestańcie być z nami stańmy razem przeciwko Sowietom to Sowietom byłoby najbardziej na rękę wtedy po tak strasznie skomplikowane czasem rzeczywiście w tych wszystkich analizach, których część dzisiaj chcieliśmy państwu zaprezentować ciągle trzeba pamiętać o tym, że inaczej patrzymy na to z tej perspektywy, którą mamy, a pewnie trochę inaczej należałoby wtedy na to patrzeć bardzo dziękuję pan dr Andrzej Zawistowski był z nami dziękuję bardzo dziękuję bardzo jedno zdanie jeszcze może na koniec, a co w Warszawie 1 sierpnia poza oczywiście godziną było i t d. cała masa uroczystości najłatwiej wejść na stronę 1 9 4 4 krokach PL, gdzie jest cała programu obchodów od rana do późnego wieczora oczywiście zapraszamy nasze stałe punkty n p. śpiewanie piosenek powstańczych na placu Józefa Piłsudskiego Ney oczywiście najważniejsze staniemy na minutę po siedemnastej bardzo dziękuję Bogu historii Polski, a treść informacji Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA