REKLAMA

Fale grawitacyjne, czarne dziury, ciemna materia i ukryty Wszechświat

OFF Czarek
Data emisji:
2018-08-02 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
40:44 min.
Udostępnij:

Nowa instytucja naukowa - Astrocentr - będzie badać fale grawitacyjne i czarne dziury. Ma "tworzyć doskonałość", na przykład opracowywać urządzenia do rejestracji cząstek światła.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Dzisiaj same naukowe tematy, takie czwartkowe, powiedziałbym. W studio dr Stanisław Bajtlik, astrofizyk, centrum astronomiczne imienia Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk, dzień dobry. Dzień dobry. A w świecie fizyków piszczy? Rozwiń »
Nie wiem co piszczy, ale dzieje się bardzo dużo. Właśnie utworzona została nowa instytucja naukowa. Nowa pracownia w centrum, w którym pracuje nazywa się Astrocent i będzie ona finansowana z grantu przyznanego przez fundację na rzecz nauki polskiej w ramach programu międzynarodowe centra w doskonałości im się ich zadaniem będzie prowadzenie prac głównie prac takich eksperymentalnych, ale nie tylko, w jakich dziedzinach jak fale grawitacyjne jak czarne dziury kosmologia poszukiwanie cząstek tzw. ciemnej materii czy też, którą może przed ich to jest jak rozumiem jednostka, która ma tak w gdzieś pomiędzy wsiami wyczuwam przyciągać osoby ze świata tak, ale tak to jest to nie jest jedyny cel celem jest i jest on nowego typu jednostka w jednostkach, która jest powiązana z odpowiednim Instytutem we Francji, której celem jest tworzenie doskonałości chcemy poprzez internet oraz jej działań teoretyków inżynierów techników, a więc bardzo duży nacisk położony jest na rozwój technologii w tej pracowni tworzone będą n p. nowego typu foto powielać, czyli urządzenia bardzo czułe urządzenia do rejestracji fotonów stracisz cząstek światła w oraz sejsmografy, które są konieczne przy budowie i u eksploatacji detektorów fal grawitacyjnych jest nadzieja, że te technologie, które powstaną w trakcie prac nad tymi urządzeniami w znajdą także zastosowanie w innych dziedzinach n p. w takie oto powielacza mogą znaleźć zastosowanie w medycynie czy w przemyśle wszędzie tam, gdzie jest potrzebna detekcja bardzo bardzo słabego sygnału w również rozwijane będą techniki komputerowe pozwalające na analizę gigantycznych zbiorów danych proszę sobie wyobrazić, że Strumień danych produkowanych przez wielki Zderzacz Hadronów CERN w trakcie trwania eksperymentu ten oto one informacji jest znacznie większy niż potok informacji przesyłanych w tym samym czasie przez wszystkie telefony na całym świecie, a więc jest naprawdę gigantyczna ilość danych i przykładem niech do czego mogą wprowadzić pracę mające na celu rozwiązanie takich problemów to proszę zwrócić uwagę, że www, globalna sieć została wymyślona właśnie w CERN, po to, aby to ogromne ilości danych można było dystrybuować bardzo łatwo szybko w do tysięcy fizyków rozproszonych na całym świecie w różnych instytucjach naukowych, aby oni mogli z tych danych co efektywnie korzystać

I korzystali?

Tak, pan redaktor zresztą też.

W którym momencie nastąpiła ta Eureka ten moment Eureka, gdzie te teoretycy praktycy doszli do wniosku, że to może byśmy razem współpracowali co będzie łatwiej to co się dzieje od zawsze to do obozu utworzono jednostkę w BOŚ pieniądz?

To też ale, ale to nie jest oczywiście jedyny powód chodzi o to, że do struktury organizacyjne zawsze muszą odpowiadać na po pierwsze, możliwości po drugie, potrzeby, jakie wdanym czasie występują w instytuty działające w tej do tej pory doskonale się sprawdziły w silnym w takich obszarach jak edukowaniu studentów kształcenie przyszłej kadry naukowej rozwijanie nauki czystej, ale nie tylko przecież mamy Politechniki, gdzie tworzone są różne oryginalne rzeczy natomiast teraz chodzi o po pierwsze, umiędzynarodowienie po drugie, o przeniesienie do praktyki tych technologii i tych umiejętności, które wiążą się z najbardziej zaawansowanymi menedżer z działaniami nauki, a więc tt to co jest na na froncie, bo badań podstawowych jest nadzieja, że będzie mogło być wykorzystywane w praktyce czy oznacza to, że te wszystkie osoby bardzo się w 1 miejscu przy czym konieczne czy nie będzie, gdyby organizacja spajał łabędzie takim parasolem osoby fizyczne będą w 1 miejscu to, że ta pracownia będzie się mieściła w budynku w centrum zarządzania transferem i innowacjami transferem technologii na Politechnice warszawskiej także fizycznie w te osoby będą w 1 miejscu, ale na pewno będą współpracowały z bardzo wieloma osobami w innych instytucjach zarówno w Polsce na świecie czy zarządzać odprawy toalety z PS małpa wyznała Super fajne urządzenie, jeżeli powie oto jakie zrobiła to zdalną w odróżnieniu od od tych instytutów z czysto badawczych w w tym z astrą docencie dominować będą jednak inżynierowie i inżynierowie technicy ze ścisłej współpracy z ZUS -u astrofizyka Miś fizykami to dotykamy, czyli nowy sposób współpracy, ale w 2 czy sposób nienowy, ale z ale za gospodarowanie tego sposobu współpracy jako oddzielna jednostka tak wydaje się, że taka jest potrzeba w tej korzyści na drzewach i ziemniaki z połowy zakładu struktura, ale czy z ad 4 Wioletta tych są priorytety

Tak te, które wymieniłem to znaczy będą wszystkie są to strasznie dużo ludzi straszy, że pieniędzy, by trzeba było na to nie tylko to centrum będzie się koncentrowało na w opracowaniu

Tak jak powiedziałem nowych urządzeń do rejestracji światła czy ten to bardzo czułe w i druga rzecz to właśnie ten analiza Dariusz analiza danych też w oraz bardzo czułe spektrum sejsmografy, w które mogą znaleźć zastosowanie w badaniach geologicznych w poszukiwaniu złóż naturalnych tak dalej czy są konkretne zadania w tak jej antyteza nie wynikają z tego wynika ze Wschodu wynika z umowy, na podstawie której już od centrum powstało w, a to z kolei ta umowa wynika z projektu, jaki został złożony przez wnioskodawców jeśli ktoś tam musieli w tym projekcie zawrzeć konkretne cele, które dziś trenerzy chodzi o w ciągu najbliższych 1 0 lat będzie zapotrzebowanie na bardzo czuły sejsmograf i dlatego powinniśmy iść tym kierunku wiadomo, że będzie takie zapotrzebowanie są to zapotrzebowanie i zawsze jest w itd, ale w tej chwili planowane są kolejne detektory fal grawitacyjnych i w poślizg poszukiwane są już w tej chwili lokalizację nawet w jedno z miejsc w Polsce jest rozważane w Sudetach, w które rządzą w okolicach Książa mimo tak mimo okazuje się ten górotwór jest on ma wyjątkowo korzystne cechy jest stabilny na dużym obszarze w, więc to miejsce też jest rozważane, ale oprócz tego na poszukiwania złóż naturalnych, a także z dna w 2 u nogi w sens obrazy są bardzo, w czym często wykorzystywane dlatego rząd wprowadza się drgania skorupy ziemskiej patrzy się jak na to reagują rozstawione na terenie w czyjś obraz i na tej podstawie w wyciągach się wnioski co może się znajdować pod ziemią w wszystko to brzmi fascynująco panie doktorze z tonerem się teraz w jaki sposób przyciągnąć to co zrobić, żeby na odpowiednie osoby zgodziły się wziąć udział w odpowiednie sąsiada takie, które były korzystne kompetentny dyrektor w takie projekty zawsze przyciągają kompetentnych ludzi niezależnie od warunków pracy i płacy dlatego, że to jest wyzwanie to jest coś nowego Tesco śni rutynowego przede wszystkim myślę, że to to jest to atrakcja, że tu nie ma rutyny to tu robi się rzeczy, których wcześniej nikt nie robił z robi się często rzeczy unikalne takich, których rok się w 1 egzemplarzu przez kilku czy kilkunastu egzemplarzach i ich koniec potem się robić coś innego w jest też czeka w ten to nie jest praca przy taśmie z funkcji, a poza takimi jednostkami to jest proszę poza takimi jednostkami jak metal, który ta powstająca, w którym mówimy Astro centymetrowi to raczej z pracą przy taśmie Chin to w nauce nie ma przecież przy taśmie listy to tak naukowej miasto nie ma takich rozmiarów nawet godzinę dla naukowców stolik nie jest praca przy taśmie tylko wyzwanie to co by ich przyciągnęło do jeszcze 1 jednostki naukowej tematyka tematyka związana z tymi najbardziej gorącymi problemami naukowymi, jakie w tej chwili ofert są rozwiązywane, więc fale grawitacyjne czarne dziury ciemna materia w, która stanowi przecież większość materii we wszechświecie

Wrócimy do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM informacje o 11 20 już za kilka minut cel dr Stanisław Bajtlik astrofizyk centrum astronomicznego imienia Mikołaja Kopernika polskiej Akademii nauki studio dalsze rozmowy powrócił po informacji Radia TOK FM państwa i moim gościem jest dr Stanisław Bajtlik astrofizyk centrum astronomicznego imienia Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk 

Rozmawiamy o nowej jednostce, która powstaje i która ma za zadanie rozumiem przyciągać najtęższe umysły z całego świata, czyli Astro cent centrum astrofizyki cząstek ultranowoczesne, ale czy torze właśnie powstaje nowa jednostka to to wystarczy jak ściągnąć, bo muszą sobie, że pomysł jest ciekawy, żeby na jej właśnie Nate poważniejsi najbardziej utalentowani z największym dorobkiem naukowcy pojawili się w Warszawie Warszawa byłaby tym miejscem, które rozwiązuje problemy wszechświata nam się sobie, że pewnie inne ośrodki naukowe w różnych miejscach trzymają się atrakcyjne propozycje zarówno teoretycznej, jaki ekonomiczne oczywiście, a Hebda, ale to też sprawę czysto organizacyjne nie myślę, że to Kill Bill pozycja Polski i astrofizyki w jest bardzo dobre jak i z ich w wielu dziedzinach fizyki również także w Polsce ostro fizyce fizyce biorą udział w takich najpoważniejszy eksperymentach no przykładem jest właśnie detekcja fal grawitacyjnych w 3 takie wielkie problemy obserwacyjne zarówno w zakresie astronomii optycznej, czyli w okresie obserwacji światła widzialnego jak i w zakresie astrofizyki wysokiej energii, czyli rejestracja cząstek promieniowania kosmicznego o bardzo wysokich energiach tą to są obszary, w których przyp red pomimo niewielkiej liczby tego środowiska w Polsce był w Polsce takich aktywnych ostro fizyków astronomów też niewiele ponad 200 200 kilkadziesiąt osób w, a więc jest bardzo małe środowisko, ale za to takie będą znane na świecie i przyciągające ludzi zdolnych z całego świata w dla przykładu powiem, że w wsi wśród naszych 4 0 kilku doktorantów w naszym centrum astronomicznym połowa to są cudzoziemcy z najrozmaitszych krajów, a wśród 6 0 kilku pracowników naukowych pewnie 1 4 to też są cudzoziemcy także to pokazuje, że ten proces dyfuzji uczonych przez granice nie jest jednokierunkowy Czyż nie tylko my, ale to się do nas tak w fale grawitacyjne czarne dziury ciemna materia, ale zacznijmy może od tych danych z cerą Bill Gross jest pole było także tych danych było tyle ją dziś są zapisane, ale pracownicy rozkładają ręce mówią o dopiero za około 40 lat dowiemy się co żeśmy robili 10 lat temu to nie jest aż tak po takim weekendzie Zderzacz Hadronów nie pracuje non-stop on pracuje przez krótki czas, po czym jest przerwa przerwa związana z węzła prywatna własność niechby sobie raz nie pozwolili, żeby wrócić tyle kasy na coś co pracuje, bo tak że, odkąd w fabryce samochodów też od czasu do czasu wstrzymuje się taśmy i i dokonuje jakieś konserwacji 3 3 3 3 Lotos jest język konserwacji czegokolwiek innego nie ten czas pomiędzy kolejnymi eksperymentami uruchomienia linii jest wykorzystywany właśnie na analizę danych i potrwa dosyć długo w noc przy podam przykład z zakresów fal grawitacyjnych zjawisko, które zarejestrowano miało miejsce mniej więcej pół roku przed opublikowaniem informacji o tym, zjawisku, a więc w około pół roku trwała analiza danych w w tej chwili po kolejnym okresie pracy w detektora fal grawitacyjnych mamy już około roczną przerwę w i w tym czasie właśnie ten po udanych startach to ogromna ilość danych jest starannie analizowana notebook uczeni starają się nie ogłaszać pochopnym czegokolwiek, żeby potem nie musieć odwoływać także to z rzeczy są wielokrotnie sprawdzane przez różne zespoły w i dopiero gdy kiedy kilka tygodni 12 zespołów zleci zobaczy to samo to dopiero wtedy wydaje się komunikat czy wysyła się publikacje o zaobserwowanym zjawisku

A nie może tego rozdzielić n p. jedni robią eksperymenty nie analizują dane

Mniej więcej tak to się dzieje, ale mówi pan, że zrobią eksperyment potem, analizując dane, do których mają wyniki to, włączając powrotu nie robią eksperyment zapisują dane i zajmują się właśnie konserwacją mówili pod noszenie jakości instrumentu, a w tym czasie inni zajmują się analizą danych, gdy prace, które mają ulepszyć to są prace, które nie przyspieszają rytm to zależy od zamówień w zerówce czynie chodzi o to, że pod jeszcze bardziej podniesie energia cząstek, w które się obserwuje hałasu w przypadku detektorów fal grawitacyjnych chodzi o zwiększeniu czułości pamiętajmy, że efekty są niezwykle subtelne mierzymy w ich zmian długości urządzenie, jakim które, która wynosi kilka kilometrów urządzenie było ich długość takiego ramienia instrumentu przez kilka kilometrów i a zmiana wywołana nadejście fali grawitacyjnej zmiana odległości i jestem około wynosi około 1 rozmiarów protonu cząstki elementarnej wchodzącej w skład jąder atomowych oraz to są niezwykle małe efekty i po to, żeby je zaobserwować to trzeba przede wszystkim walczyć z szumem źródła szumu są najrozmaitsze termiczne sejsmiczne bardzo bardzo różne są źródła szumu i chodzi o to, żeby ten szum po pierwsze w jak największym stopniu wyeliminować po drugie, bardzo dokładnie zrozumieć tak, aby ten szum można było odjąć od rejestrowanego sygnału tak, żeby odcedzić efekt przez wylanie to właśnie tego szumu czy muszę poznać dość szumu, aby w tym zapisie danych, które mamy można było po prostu wyrzucić stanowi to ZUS po co zostanie to powinno być to nas interesuje jak tak tak i to zajęło no bardzo wiele aut, dlatego że instrument dla jego budowę instrumentu na jego rozpoczęto w połowie lat osiemdziesiątych, a więc stało było prawie 30 lat od rozpoczęcia budowy instrumentów do pierwszego zarejestrowanego efektu i czasie odbywało w ten sposób że pierwsza wersja instrumentu, aby ciągle jeszcze podlegała tak silnemu zaś sumieniu żenić ani nawet nie spodziewał, że cokolwiek można zarejestrować, ponieważ osób ostro fizycy teoretycy potrafi przewidzieć, jaka powinna być moc tych sygnałów, które do nas mogą docierać w dopiero druga i kolejna trzecia wersja ekspert urządzenia wyeliminowała szum do tego stopnia, że stało się możliwe rejestrowanie takich zjawisk jak zderzenia czarnych dziur przez zdarzenia gwiazd neutronowych w tej chwili już oba te typy w zjawisk zostały zaobserwowane i to jest bardzo ważne dlatego, że to są pierwsze testy w ogólnej teorii względności w warunkach silnych pól grawitacyjnych

Dotychczas efekty teorii względności poczynając od tego klasycznego, który inspirował Einsteina i dostarczył pierwszego testu ogólnej teorii względności w 19 1 9 roku to był ruch Merkurego wokół słońca, który odbywa się nieco inaczej niż 3 przewiduje to co prawo powszechnego ciążenia Newtona w ich w tym właśnie teoria względności została sprawdzona poprawnie opisuje ruch Merkurego wokół słońca z tym, że to się odbywa w warunkach słabego pola grawitacyjnego natomiast w przypadku zderzenia się 2 czarnych dziur w mamy bardzo silne pole grawitacyjne i okazuje się, że teoria względności tam też doskonale się sprawdza w wyłowieniu tego efektu zobaczenie tego efektu było możliwe, dlatego że na podstawie teoretycznych rozważań opracowano modele jak powinien zmieniać się rejestrowany przez detektor sygnałów w przypadku zderzenia czarnych dziur o różnych masach w przypadku zderzenia gwiazd neutronowych jak powinien on przebiegać w czasie w jak amplituda sygnału w powinna w czasie się zmieniać i tu to to jest naprawdę poszukiwanie igły w stogu siana, 

Dlatego że w nie wiemy i podzielone są one zwrócić mikrofon nie wie nie wiemy, jakie obiekty się zdarzają spodziewamy się, że rząd najsilniejsze sygnały powinny docierać do nas do źródeł fal grawitacyjnych jest wiele w najsilniejsze sygnały powinny docierać do nas od, zderzając się czarnych dziur w od czarnej dziury zdarzające się z gwiazdą neutronową wtedy, gdy następuje bardzo szybka zmiana bardzo silnego pola grawitacyjnego i to produkuje w fale grawitacyjne, czyli odkształcenia czasoprzestrzeni, które rozchodzi się w w postaci fali, ale my nie wiemy jak i jakie są masy tych składników nie dba także w po prostu w nie wiemy, czego szukamy tyle tylko, że to krytycy wyprodukowali tysiące takich modeli tysiące takich właśnie krzywy zmiany w wielki realizm Laura, która się zdarzają mu zmagają się 2, ale i t d . tak, ale w i ich następnie przy PiS czują przy próbują dobrać sobie pszczół przykładają to modele w do tego co zostało zarejestrowane w detektorze, a więc trzeba przeanalizować naprawdę dość ogromną ilość przypadków, żeby wyłowić właśnie ten 1 dotychczas chyba 5 takich zjawisk została zarejestrowana w taki, że wiemy co się zdarzyło ani wierze wiemy co się zdarzyło, ale przecież Kiss tego zespołu obiecują, że wkrótce będzie takich opublikowanych w zdarzeniu znacznie więcej to są ogromne zespoły ludzi w prace prace naukowe publikowane w czasopismach o opisujące wyniki z wielkiego zderza Zderzacz Hadronów czy 3 karty do sektorów fal grawitacyjnych są podpisywane przez zespoły liczące dobrze ponad 1000 osób tak sąd, lecz Cysarz oldbojów w strasznie dużo, gdy dochodzi, ponieważ często są to bardzo krótkie prace kilka stron w, więc wynika z frontu zajmie tylko wymienia właśnie rekordzista lista autorów wraz z, a ich afiliacje mi wypełniła, aby temu objętość dlatego na ogół podaje się tylko głównych kilku głównych autorów oraz odsyłaczy do internetu, gdzie znajduje się pełna lista wszystkich autorów przypomina, że ich znaleźć na sam początkowo na samym końcu no chyba raczej na samym początku nie wasza ostatnia osoba przy pracach naukowych, że wzrosną o ostatnich gryzą psy innych, by noża trasach zobaczymy to odczujemy ten szum zobaczymy, że faktycznie coś z wozu zdarzyło to to co powiemy sobie aż powiemy Super tak tak dlatego, że to to pierwsze zdarzenie to było zderzenie czarnych dziur w o tzw. pośrednik masa dotychczas znaliśmy czarne dziury masa w tzw. wjazdowych, a więc w masie wynoszących kilka maszyn słońca kilka razy masywniejszy niż słońce w bądź supermasywne czarne dziury takie, które znajdują się w centrach galaktyk n p . w centrum naszej drogi mlecznej w znajduje się czarna dziura o masie przeszło 3  000 00 0 mas słońca w natomiast nieznane były czarne dziury o masach kilkudziesięciu mas słońca czy kilkuset mas słońca i nawet zastanawiamy się w czy takie czarne dziury w ogóle mogą istnieć czy w oczy w ogóle są procesy, w które mogą prowadzić do powstawania takich czarnych dziur

W tej chwili wiemy, że takie czarne dziury w są, dlatego że te, które zarejestrowane jako pierwsze źródło fal grawitacyjnych w miały masę przeszło 3 0 mas słońca co tydzień tylko dzięki notom to są właśnie 3 takie osiedle czarne dziury osi pośrednich masa, więc wiemy, że ona na pewno istnieją w ciągle nie wiemy w jaki sposób powstały i tak, że to będzie zadanie dla ostro fizyków, bo to jest pierwsza rzecz w bardzo ważna druga to jest to, że po pierwsze, przekonaliśmy się, że fale grawitacyjne naprawdę istnieją to znaczy w zmierzyliśmy to w sposób bezpośredni wcześniej mieliśmy na to dowody pośrednie n p . z obserwacji w podwójnych pulsarów, a więc szczególnie 1 odkrytego w dziewięćdziesiątych latach 2 gwiazdy neutronowe, czyli w wiadomościach nieco większych od masy słońca od bardzo małych promieniach kamieniach wynoszące kilkanaście kilometrów, a więc bardzo gęste bardzo zwarta obiekty krążą wokół siebie wokół wspólnego środka masz ich w, ponieważ w oku trawniki wokół gwiazd neutronowych pole grawitacyjne silne dosyć szybko się zmienia w wyniku tego ruchu wokół wspólnego środka masy Promienia zwana jest energia w postaci fal grawitacyjnych układ traci energię te 2 czarne dziury się te 2 gwiazdy neutronowe przybliżają się do siebie zmienia się okres obiegu i to wszystko jest obserwowany właśnie rzut w od lat dziewięćdziesiątych za to obserwacje są to odkrycie w była przyznana nagroda Nobla dla prezesa Taylora w i Halsa jego studenta ową, a także także KIG not dla większości ostro fizyków to oznaczało, że od wczoraj, że obserwujemy mi się czy fal grawitacyjnych, ale zawsze lepiej jest jako dowodu używać rejestracji polegający na tym, że z detektora na ziemi wydzielono zaszła jakaś zmiana z usług wydzieliło się energia pochodząca z tego zjawiska, a więc to jest bardzo ważne no i 2 i testowanie ogólnej teorii względności

Do tego powrócimy do rządzących czarny, czyli wymierzenia też informacja Radia TOK FM dr Stanisław Bajtlik astrofizyk centrum astronomicznego imienia Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk studio informacje o 11 4 8

Wracamy do programu OFF Czarek no i dr Stanisław Bajtlik astrofizyk z centrum astronomicznego imienia Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk jest studio rozmawiamy o fascynujących nowościach w świecie nauki takich rzeczach, że o, których się filozofom jeśli okres właśnie się śniło kukułczym nikt nikomu opłaca choćby ciasto fizyków teraz myślę bardzo ciekawe szczególnie, bo w wspominał pan o tych urządzeniach, które z 1 strony są podejrzane duże, ale czułem i oprócz tego, że mamy sam sprzęt też trzeba wymyślić, bo tak działał, żeby w bardzo nie oczywistych i niekorzystnych warunkach zarejestrował coś co jest po prostu mgnienie oka czy jakąś małą małą rzeczą dla żon to urządzenia

Rzeczywiście są duże Jar moim przyjaciołom humanistom mówią, że współczesne laboratoria fizyki fizyczne czy obserwatoria astronomiczne to wyglądają mniej więcej tak jak hala Fabryczna są suwnice są jakieś maszyny często jest hałas w wymagane jest noszenie kasków ochronnych w i obuwia z twardą podeszwą w Czechach i urzędzie meteory spalin i wszędzie śmierdzi smarem tak jak w fabryce to rzeczywiście tak jest to są 2 gigantyczne urządzenia z Chin tunel w LHC w tego wielkiego Zderzacza Hadronów w Genewie w znajdzie się na głębokości przeszło 100 m pod powierzchnią ziemi i to urządzenie zużywa bez okien w okresie pracy i zużywa tyle energii elektrycznej ile cały fronton genewski, czyli takie województwo genewskie w dlatego z zimą, kiedy zapotrzebowanie na energię elektryczną jest większe co czujemy się do Francji wstrzymuje się wstrzymuje się w ich przeglądania ich rodacy tego nie prowadzi się eksperymentów wtedy właśnie problem dokonuje się jakiś prac konserwacyjnych czy 3 modyfikacji urządzenia w mojej rozmowy takie urządzenie jest skomplikowane wielkie podejrzewam, że z racji tego jeszcze drogie tak to są wychodzi z dnia czy nawet nie da się powiedzieć ile kosztował wielki Zderzacz Hadronów, dlatego że on był budowany przez wiele lat ich powstało po modyfikacji wcześniejszego Zderzacza, które tam się znajdował, więc już n p. koszty w Kopania tego tunelu Nosek to też się rozkładają na ilość, ale nawet taki prosty detektor fal grawitacyjnych trzymał coś co jest drogie wielkie drogie i teraz jeszcze trzeba zastosować taki sposób, który właściwie wcale nie wróży sukcesu, czyli skierować jakoś tę stronę i dotyczyć to może tak to ja myślę, że ten sektor lego to jest bal w przykłady najbardziej takiej takiego kontrowersyjnego programu naukowego Znicz pamięci, mimo że wtedy, kiedy podjęto decyzję obudowie, a więc w drugiej połowie lat 8 0 tych w to wzbudziło ogromny ogromne kontrowersje w środowisku fizyków, dlatego że wiadomo było, że to będzie program niebywale kosztowny niebywale długotrwałym i nie wiadomo czy jakichś przesunięć zakończy się sukcesem, a na pewno zabierze środki z dużą część środków innych także byłby gniew nie wszyscy fizycy byli zadowoleni z tego, że ten program w uruchomione, ale podam inną inny przykład w w tym samym czasie mniej więcej w tym samym czasie zbiegły się 3 decyzje Kongresu pierwsza decyzja o przerwaniu budowy takiego amerykańskiego wielkiego Zderzacza Hadronów tylny zderzak miał powstać w Teksasie wykonano już bardzo dużo prac w bardzo dużą część tego tunelu wydrążono wydano 5 miliardów dolarów w ich Kongres powiedział stop zasypać dziurę tak się stało w 2 to armia amerykańska też styl w tym samym czasie jazdy oraz podjął decyzję o finansowaniu budowy detektora fal grawitacyjnych, który miał wiadomo było, że będzie kosztował kilka miliardów dolarów w ich w tym samym czasie po wydaniu około 2 miliardów dolarów umieszczono na orbicie kosmiczny teleskop Hubble i okazało się, że konta w błędnie wyszli w chowanego lustro bardzo precyzyjnie szlifowany, ale do złego kształtu i co zrobił konkurs bo, choć były nowe środowisko astronomów takie głosy, żeby zapomnieć o tym w teleskopie zostawić go na orbicie i jest ona zacząć niech sobie lata i zacząć budować nowy w Kongres przeznaczył na to znowu kilkaset milionów 3 3 czy nawet więcej w na misję ratunkową wysłano mu szablę prom kosmiczny i astronauci założyli takie w taki układ korygujący założyli Havlowi okulary w i Hubble okazał się być wielkim wielkim sukcesem był to przez to 2 0 lat przeszło rok przyniósł znakomitą ilość informacji i zarówno pod względem ilości jakości tych w informacji

To to był wielki sukces tak jak sukcesem w końcu zakończyły się w budowę od dyrektora fal grawitacyjnych w tym wdrożenia panie doktorze, żeby było lepiej to dużo bardziej opłaca się grać w kasynie zależy też zajmować się znaleźli zjechało

Zależy, kto i co ma na celu w domach dobrze w proszę sobie wyobrazić sytuację taką, że n p. premier Morawiecki jedzie do kasy na oswojenie tam stawia chipy, gdzie jest i wygrywa 5 miliardów dolarów no parę problemów, by to rozwiązało w Polsce parę problemów rozwiązało tak, tak więc n p . bo jest już można oddać za 700 plus zamiast 500 plus z tego i t d . a tymczasem ci fizycy przejadają nasze pieniądze i mosty pilnie niczego nie przejadają tylko po prostu inwestują w dowód w przyszłość, dlatego że należy na to spojrzeć w ten sposób że, gdyby nauka podstawowa nauka pieśni stosowane w technikach medycyna to wszystko to jest system naczyń połączonych i nie da się mieć z wyczynowej nie da się znakomicie w technologii świetnych inżynierów czy świetnych lekarzy świetnych laboratoriów medycznych bez tego, żeby mieć świetnych fizyków matematyków chemików biologów zajmujących się tymi badaniami podstawowymi to wszystko to system naczyń połączonych i nie da się oddzielić polis zamykamy badania podstawowe będziemy się zajmować tylko badaniami stosowanymi w to wtedy te badania w kod stosowany też zwiędną w także dom musisz pograć w, Ergo Hestia legalności budżetu mogą oczywiście są państwa są największe możliwości jak wspomniany przez pana stany Zjednoczone są państwo, które inni mają dużo bardziej ograniczone możliwości inwestowania zajmą się oczywiście w tej chwili to jest także tych najbardziej zaawansowanych w programów nauczania nowych w nie są w stanie realizować nawet najbogatsze kraje samodzielnie i dlatego większość tych dużych projektów badawczych jest realizowane przez konsorcja międzynarodowe nie podam taki przykład w tej chwili jest rozwijany taki projekt cda Cienkosz teleskopy rajd będzie układ około 10 0 Calesco teleskopów różnej wielkości, które będą rejestrowały promieniowanie Czerenkowa Hess co to jest to zaraz mam powiedzieć powstające wtedy, kiedy cząstki promieniowania kosmicznego o wysokiej bardzo wysokiej energii wpadają do atmosfery w 1 900 cel ten projekt zrealizowany przez konsorcjum złożone z prawie 3 0 krajów i to jest zrobione przez zespół las koło po przeszło 100 0 astronomów nie, licząc oczywiście inżynierów techników robotników, którzy fizycznie tymi rękami muszą też do urządzenia zbudować zainstalować w Chile także to są gigantyczne zespoły bardzo duże pieniądze dosyć długi czas realizacji niestety, a są też promieniowanie Czerenkowa czy to jest promieniowanie, które powstają wtedy, kiedy w naładowane elektrycznie cząstka w poruszać się w ośrodku z prędkością większą niż prędkość światła w tym ośrodku, bo nic nie może poruszać szybciej niż światło w próżni natomiast światło w ośrodku w powietrzu wodzie w poruszać się czy w krysztale porusza się wolniej niż światło w próżni gdyż, więc możliwość taka sytuacja, że cząstka materialna porusza się szybciej niż światło w danym ośrodku i wtedy taka cząstka emituje takie bardzo piękne niebieskie promieniowanie w nie rozłoży przyglądać planowaniu to też się przyglądać żeby, żeby odkrywać obiekty kosmiczne to są źródła Mitek od promieniowania promieniowanie kosmicznego wysokiej energii w poczet odkrywać na po co Kopernik odkrył w tym, że w to ziemia krąży wokół słońca nie odwrotnie no to niewiele do roboty jak ruch jako głowa ogolona szlag mnie dużo droższe moraliści oraz czy zwierzę nie on był przede wszystkim lekarzem dr lekarza filar z 1 0 pacjentów zna wagę złota oprócz tego władza ministra to, że myślę, że miał sporo do roboty no oprócz nagród Nobla są jeszcze nagrody i nową, które pokazują, że ta odpowiedź pod tylną, a co do roboty Kopernik nie zawsze są w 2 zlote nagrody i na World one też zaliczają wpadki podobnie zresztą jak nagrody Nobla uczony dobrze wiemy to skandal skandal z polską nagrodą jest znany dotąd takiej wieloletnie na dach nabrzmiewa nie tego tak, ale ich nabór został przyznany za zabawy z taśmą taką kryjącą wskoczy do dr Janusz gol dla swej efekt tak dobraną do grafitu no i choć można powiedzieć bawili się 3 6 lat kilka lat potem dostali nagrodę Nobla są do badania, ponieważ odkryli grafen, czyli taką jednak domową cienką warstwą atomów węgla oczywiście, gdyby mieli nieograniczone zasoby n p. ekonomiczne nocą może powiedzieć bierzcie i bawcie się to, gdy wszyscy naukowcy świata co tam wam w duszy gra no ale oprócz w przyszłości takie za 1000 lat 3 50 0 czysto nawet lat no to jest jakaś ważna teraźniejszości wyzwania teraźniejszości, ale zmierzasz, ale większość tego, bo szczelnym korzystamy dzisiaj powstała w wyniku zabawy jak pan to nazywa go przecież eksperymenty z elektrycznie z elektrycznością to bardzo długo była zabawa jest nawet anegdota, że Sara gej z zapytanych przez któregoś z ministrów Królewskich del pot po co się bawić w w swoim laboratorium tam miał powiedzieć nie wiem po co, ale jestem pewien, że pan do pana następca kiedyś opodatkuje no tak to odnosi się zbyt w bardzo wiele rzeczy zostało odkrytych przypadkowo promienie rentgena w swym osobowość no ale właśnie dlatego właśnie dlatego mnie to fascynuje, bo to jest bardzo wie też został przypadkowo odkrytych może właśnie trzeba jednakowoż, iż przypadek, a niekoniecznie wyrzucać gigantycznych pieniędzy jest problem i to jest problem, dlatego że ten system finansowania nauki w coraz bardziej zaczyna przypominać taki system zarządzania korporacją w, a więc musi być projekt mówi magister musi być być zgubne przewidziane co zostanie odkryte to jest sprzeczne samo w sobie, a jeżeli wiemy co zostanie odkryte no to to znaczy, że już odkryliśmy w, więc być może to jest także do nasza cywilizacja weszła w taką w ślepą uliczkę, która w ograniczał możliwości rozwoju, bo właśnie eliminuje te odkrycia, które są dokonywane przypadkowa, który niestety w dokonywane są dzięki temu, że ludzie się bawią i wydają pieniądze bardzo

Dziękuję za wizytę, dr Stanisław Bajtlik, astrofizyk centrum astronomicznego imienia Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk był państwa i moim gościem. Informacje Radia TOK FM, że kilka minut o godzinie dwunastej, po informacjach popołudnie Radia TOK FM i Paweł Sulik. Dzisiejszy program przygotował Paweł Zientara, a nad jakością naszego przekazu o matce i falami grawitacyjnymi albo elektromagnetycznymi czuwał Kamil Wróblewski.
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA