REKLAMA

75 lat temu w obozie zagłady w Treblince wybuchło powstanie

Historie Polski
Data emisji:
2018-08-05 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
44:53 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
historię Polski Maciej Zakrocki dzień dobry zaprasza na historię Polski, a dzisiaj rozmawiamy o wydarzeniu, które miało miejsce 2 sierpnia 19 4 3 roku chodzi o jedni nazywają buntem inni powstaniem w obozie koncentracyjnym w Treblince to oczywiście jest pretekst do tak, abyśmy więcej porozmawiali zarówno w samym tym obozie takiego od tych bohaterach, którzy zdecydowali się wziąć broń do ręki i ze swoimi oprawcami walczyć o dodatkowym pretekstem dla naszych dzieci w Rozwiń » dzisiejszych wspomnień czy rozmów jest ukazanie się książki pana Michała Wójcika Treblinka 4 3 bunt w fabryce śmierci książka ta była prezentowana w czwartek w muzeum Polin, a dzisiaj właśnie naszym gościem jest pan dr Michał trębacz kierownik działu naukowego muzeum Polin dzień dobry dzień dobry tekst to może zacznijmy od przypomnienia w ogóle są to była Treblinka, jaki to był obóz na tej liście tylko ty ty po dramatycznym liście naz w, które kojarzymy zakładom jak Bełżec ja tak jak Majdanek właśnie jak Auschwitz oczywiście Treblinka była 1 z 3 ośrodków zagłady stworzonych przez niemieckich okupantów od drugiej połowy 400 pierwszego roku do 30 02 . roku właśnie obok Sobiboru obok Bełżca Treblinka była tym ośrodkiem, który pochłonął najwięcej ofiar, bo przez 1 5 miesięcy funkcjonowania Treblinki zamordowano w nim ponad 800  000 osób tak się szacuję, bo tych dokładnych liczb nigdy nie poznamy jest taka postać, która oczywiście jest też bardzo dokładnie opisana we wspomnianej książce, ale postać sprawdzają się, że to zasługuje to oczywiście złe słowo z punktu widzenia tego kim był ten człowiek ale, ale powiedz mu żona nie należy o o tej osobie powiedzieć mam namyśli tutaj SS Brigade Führera Odilo Globocnika po to jest człowiek który można powiedzieć zaczął angażować w ideę zagłady właściwie, zanim ona została w taki formalny sposób skonkretyzowana podczas tej słynnej konferencji one ze styczność 20 02 . roku, kiedy powstaje plan ostatecznego rozwiązania czy akcje o kryptonimie Reinhard dlatego mówię, że bardzo dobrze od o tym, człowieku trochę powiedzieć, ponieważ zawsze szukamy jakiegoś jakiś próby przeniesienia odpowiedzi na pytanie jak to możliwe, że się tacy ludzie nie tylko, że znajdowali, ale że w sposób gorliwy wykonywali tego typu zadania takie pytanie pewnie zawsze będziemy zadawać nigdy nie będzie na nią odpowiedzi, kiedy lekarze psycholodzy badali w spędzonych w trakcie procesów norymberskich zaraz po wojnie i myślę, że udaje się wytypować jakiś cechy psychologiczne, które kwestionowały te osoby do tego, żeby rzeczywiście zajmował się tym czym się zajmowały, czyli masowymi mordami bardzo często to okazało się, że nie ma takich cech, które wskazywałyby na to, że ta osoba rzeczywiście takie działanie mogłoby prowadzić agresji mówimy generalnie o akcji Reinhardt czy szerzej jeśli mówimy o tych idei i planowi wymordowania wszystkich europejskich Żydów to musimy pamiętać, że to jest bardzo skomplikowany proces mógłby mnie byśmy chcieli sobie o nim myśleć to chcielibyśmy myśleć o tym, że mamy do czynienia z jakąś 1 decyzję, w której, która mówi nam, że od tego momentu może mówić o może mówić o zagładzie możemy chcielibyśmy pewnie mówić o 1 osobie, która byłaby odpowiedzialna za to wskazywaliśmy pewnie najczęściej samego Hitlera, który niewątpliwie musiał akceptować podejmowane decyzje to jest musimy się kierować musimy kierować nasze zainteresowanie również na niższe szczeble administracji czy to cywilnej czy wojskowej czy SS i tam znajdować takie są jako drugi robotnik, który niewątpliwie po otrzymaniu tej misji przeprowadzenia mordu Żydów z generalnego Gubernatorstwa z okręgu Białystok wykazał się samym dosyć dużą inicjatywą w tym, żeby to przeprowadzić takiej ani inny sposób, żeby ta ten mord dokonywany od początku czterdziestego drugiego roku dokonać z taką systematyczność się z taką dokładnością jest tak przerażające i wynikami nic o dilo Globocnika jest niewątpliwie osobą, która była architektem, czyli 1 z architektów całego procesu i to, żeby pamiętamy o konferencji one ze, która miała miejsce w grudniu 400 pierwszego roku to musi pamiętać o tym, że pierwszy ośrodek zagłady na ziemiach polskich 9 grudnia zaczną funkcjonować ośrodek zagłady w Chełmnie nad Nerem i tam ten proces mordowania Żydów, którzy znaleźli się na ziemiach niemieckich ziemiach polskich wcielonych do Niemiec zaczął się już wcześniej nawet bez tego co dokonało się one ze bazę już ustalono pewne szczegóły nadano pewne uprawnienia Heinrich owi, ale tonie był moment, w którym zdecydowano się o tym, że się morduje Żydów to wysyp gdzieś wcześniej zapadła i ten proces był bardzo długotrwały złożony on obejmował i mord Niemców obywateli niemieckich w ramach akcji eutanazji w ramach akcji te 4 jeszcze przed wojną, a potem w czasie wojny, kiedy wymordowano 70  00 0 obywateli niemieckich w ramach akcji eutanazji chorych psychicznie chorych w fizycznie homoseksualistów czy przestępców, a na ten proces i decyzja o podjęcie o w decydowaniu o tym, że zagłada ma się dokonać wpływ miało to, że również już od lat 400 pierwszego roku są dokonywane masowe mordy na Wschodzie przez Einsatzgruppen, gdzie kilkadziesiąt tysięcy dziennie potrafili na funkcjonariuszy tych oddziałów rozstrzeliwać to wszystko się składało na torze w 40 2 roku zdecydowano się na jakieś inne masowe rozwiązanie, które w, jaki sposób łączy te 2 elementy, o których wspomniałem, czyli akcji eutanazji, bo metoda to była metoda zaczerpnięta stamtąd i cel zupełnie inny cel rasowy, który był zaczerpnięte z tych akcji dokonywanych przez SS grupy na Wschodzie nowoczesne doradztwo nie samej w Treblince i o notesie tej postaci, która tak bardzo wiąże się z z dramatem tego tego miejsca po mówisz, że pierwszym komendantem tego obozu był dr to też jest niesłychana doktor medycyny i Fleet tabelę, ale właściwie był chyba krótko i jakoś specjalnie między nim autor książki, które też mówiliśmy Michał Wójcik nie poświęcam mu wiele uwagi, ale mówi o tym, że we wrześniu czy więcej mówi oczywiście o tym drugim komendancie, który został szefem obozu we wrześniu czterdziestego drugiego roku Dachau hołd Sztumu filar Francuz Paul sztandar nazywany z racji tego, że chodził w białym mundurze Biała Biała śmierć co o tym, człowieku moglibyśmy powiedzieć Szczurek czy to też jest właśnie tak jak już pan powiedział, że to był taki normalny Austriak prawda, który sobie tam kiedyś spokojnie żył i być może był bardzo prawym obywatelem, ale który wkręcił się takie pojawiły okoliczności mają po prostu jakość sumiennością wykonywał po prostu tę pracę o został ściągnięty do Treblinki właśnie także pierwszy komendant nie radził sobie z tym, z czym miał sobie poradzić, czyli masowym mordem, kiedy w szranki wcześniej był komendantem w Sobiborze i został z Sobiboru, który funkcjonował w miarę dobrze oczywiście był dużo mniejsze ośrodki zagłady niższe niż Treblinka w skali osób, które tam zginęły na teren został przy przeniesiony do Treblinki dlatego, żeby uporządkować ten proces, który musiał być procesem przypominający fabrykę działania, które w Treblince się dokonywały ten masowy mord, dokonując w Treblince on był rzeczywiście bardzo precyzyjnie rozplanowany i on wymagał tego, żeby każdy z elementów, który składał się na to co się dzieje od momentu przyjazdu transportu na rampę w Treblince w do momentu zamordowanie tych ludzi, żeby on wykonywany był sposób idealny i powtarzalny to aż tak doprowadził do tego, że rzeczywiście można było w Treblince mordować dziennie 6 00 0 osób, a w szczytach rzeczywiście dochodzi do 10  00 0 osób, które są mordowane 1 dnia po przybyciu do środka i udało mu się nie tylko dobrać tak kadry funkcjonariuszy niemieckich, ale również tak zaplanować prace tych więźniów Treblinki tych około 800 Żydów, którzy tam byli po różnych komendach rozdzieleni, którzy mieli wykonywać konkretne prace przy ogrodzie ani mordowaniu i zlikwidowanie strefy paleniu zwłok pomordowanych swoich współwyznawców to może jeszcze przed formacjami powiedzmy, bo wspomniał pan o o tym, zespole, który się zajmował tą zorganizowaną zbrodnią nie wymienił pan Ukraińców, a w później rzeczywiście w tych już chociażby zapisach dotyczących przebiegu samego buntu czy powstania ani się pojawiają bardzo bardzo często sfor to byli tak tak w ogóle to należy pamiętać o tym, że każdy każdy z tych ośrodków zagłady właściwie od ich obsługa składająca się jedynie z około 3 0 i Austriaków i Niemców esesmanów i około 100 1 2 0 strażników właśnie Ukraińców, którzy zostali wcześniej byli jeńcami wojennymi zostali schwytani została zostają postawione pozostawiono decyzję czy chcą jakoś współpracować i w ten sposób uniknąć śmierci, która prawdopodobnie czekała i byli specjalnie szkoleni do tego, żeby być strażnikami w ośrodkach zagłady w obozach koncentracyjnych często wykazywali się dużo większą brutalnością też niż niż ci niemieccy austriaccy oprawcy jak rodził się bunt w, a później jak przebiegało w tym będzie już rozmawiali po informacjach w waszych oklaski witam ponownie to są historie polskich studzi pan dr Michał trębacz w muzeum Polin rozmawiamy o wydarzeniu czy pod pretekstem do naszego dzisiejszego spotkania jest wydarzenie, które miało miejsce drugiego świata po czterdziestym trzeciego roku, a więc mniej więcej 7 5 lat temu w obozie zagłady w Treblince, gdzie doszło do buntu powstania w treści ucieczki więźniów rozmawialiśmy o tych, którzy stworzyli to miejsce i zorganizowali tę fabrykę śmierci czy są nią zarządzali powiedzmy troszkę teraz o o więźniach oni byli przywożeni ze względu na lokalizację, bo obozu głównie z terenów polskich czy również starszych w miejscu i prymitywne obozy na liście krajów okupowanych takich jak w Treblince znaleźli się w pierwszej kolejności byli to i w znacznej mierze byli warszawscy Żydzi natomiast wśród tych osób, które zostały tam do uwięzionej wymordowane byli również obywatele przedwojennych innych państw europejskich też taką grupą, którą szczególnie należałoby wyróżnić ze względu też na to, że zasłużyła się w trakcie buntu zapisała się na kartach historii w trakcie buntu byli czescy Żydzi tam kilka postaci z tych transportów czeskich rzeczywiście nie odegra niepoślednią rolę w historii konspiracji historii buntu buntu w Treblince adres jeśli mówimy w ogóle w Treblince należałoby może od tego też jakoś zacząć, żeby uświadomić, że czymś czym była drabinka ja mówię o tych ofiarach o liczbie ofert oraz zestaw 15 miesięcy wymordowane wymusił rzeczywiście o tym, pamiętać, że to jest obóz zorganizowany w ten sposób, że 1 dnia trafiają tam ludzie trafią tam powiedzcie to 6 00 3 6 transport osób ja nie my tego samego dnia zostają ograbienie te historie w relacjach, które się powtarzają to też Michał Wójcik przywołuje w swojej książce o tym, że tam wiele metro ze sterty walizek sterty posortowane ubrań walające się pieniądze jakieś kosztowności w obozie miały być ogra miały być zabrane tym osobom to osoby miały być tego samego dnia zamordowany najpier w były chowane w masowym grobie, a potem były palone, a to co pozostało było tłuczone specjalnymi młotkami do stłuczenia kości szczególnie miednicy czy głowy, które się nie chciały się palić i były szczególnie trudne do zniszczenia nie były niwelowane do tego stopnia, że nie pozostawał żaden ślad ślad po człowieku za ten cały proces odpowiedzialni byli unici nie tylko ci strażnicy, o których mówiliśmy w pierwszej części, ale włączenie do niego byli przymusowo więźniowie i ci więźniowie gorzko podzieleni byli na osobny komanda wyspecjalizowane w każdej z funkcji byli Żydzi dworscy, którzy byli jak debiutanci dla tych esesmanów, którzy działali w obozie byli, choć 1, którzy zajmowali się właśnie zbieranie tych wszyscy wszystkich kosztowności było specjalne komando wyspecjalizowane tylko w tych układaniu prawidłowym zwłok na stosach, które miały zostać podpalony i oni przetrwali też, dlatego że oni się po prostu wyspecjalizowali ani zapewniali temu obozowi prawidłowe prawidłowe działanie to była grupa szacuje się, że go, że cały czas było to około 800 osób oczyszczane były osoby z tej grupy były mordowane nieraz pod byle pretekstem nieraz sam nie wytrzymywały popełnia samobójstwo cieszą część osób udało się uciec natomiast to jest ta grupa i w tej grupie rodzi się ta idea idea buntu i właśnie czescy Żydzi są 1 z tych grup, które jest szczególnie istotne jeśli chodzi o drybling, ale wracając dopytania 2 mamy Żydów z różnych rzeczy z różnych rzeczywiście transporty Żydów chociażby z terenów byłej Jugosławii, którzy zostali również również się dla nich więc, chociaż Treblinka jest takim miejscem największym masowym grobem Żydów polskich tak naprawdę ona jest również symbolem śmierci i zagłady europejskich Żydów i Pomorzanach na chwilę sięgnę do książki, o którym mówimy najpier w trzeba zamknąć jeszcze może ten wątek bardzo wstrząsający jest opis osoby, która znalazła, bo w zamordowaniu dr Korczak, a jego dzieci to powód to dość przypominamy w ten sposób, że właśnie tam tam zginął tam witany niezwykły człowiek, ale jest też bardzo wstrząsające opisy pojawia się w obozie starsza kobieta on i właśnie podchodzi do zastępcy tego szpaleru, o których mówiliśmy, czyli szefa obozu jest nim Kurt Franc nazywany lalka i tutaj już będę cytował książkę Michała Wójcika w tym do Franca podchodzi starsza kobieta to być może 80 to być może 8 2 letnia Roza Debora Graf Floyd wyjmuje z torebki jakiś dokument świetnym niemieckim z wiedeńskim akcentem wyjaśnia, że z siostrą Zygmunta swojego idola teraz rzeczkę skracam więc, więc i następny fragment ten właśnie, że Francja Kurt Franc zaprowadził ją do rozkładu pociągów i powiedział, iż za 2 godziny będzie pociąg do Wiednia, więc może zostawić wszystkie swoje wartościowe przedmioty oraz dokumenty powinna udać się Łaźnia po kąpieli będą już dla niej przygotowano odpowiednie papiery i bilet do Wiednia siostra Zygmunta Freuda zginęła w Treblince Realem terapii jest w po wielokroć wstrząsający m. in . z tego powodu chciałem pana zapytać czy więcej historycy badacze potrafią odpowiedzieć na to pytanie, ponieważ Michał Wójcik opisuje, że jest wiele elementów w tym, że obok siłę, które no właśnie nie wiadomo, jakiego powodu przynajmniej dla mnie nie jest tak oczywiste są jakąś operacyjną fikcją Otóż pisze m. in . że przy tej rangi do, do której dojeżdżały pociągi z więźniami był zegar, na którym była zawsze godzina szósta i właśnie do niego zegar jak się okazuje taka to była atrapa zegara z fikcyjną godzina, która po prostu była zawsze ta sama UE przy wyjściu z wagonów była trzymetrowa tablica z napisem stacjom Ober Majdan i znajdowały się tam informacji o przesiadkach w stronę Białegostoku i Wołkowyska wreszcie była kasa, która oczywiście też była atrapą rozkład jazdy można było przeczytać, kiedy jest pociąg właśnie do Berlina Warszawy Grodna i tegoż Wiednia co pokazywał kursów Franz siostrze Zygmunta Freuda, że rząd za chwilę będzie pociąg to coś przerażającego w po czemu miała służyć to fikcja jest jakiś rodzaj chorej zabawy tych ludzi, którzy co amarone ma dla graczy powiedział, że to wszystko doskonale przemyślane dni już zaczęliśmy od robotnika ludzkich stał na czele z iluś tam sztabu wysiedleń, czego wszystko zostawało inną nazwę niż było to Żydzi, którzy zostali byli ładowanie bydlęcym wagonem mieli być wysiedlani trwa akcja wysiedleńcza skoro byli wysiedlani wielu z nich do pewnego momentu wielu z nich samego końca wierzyła w to, że rzeczywiście są transportowani dziś dalej na wschód w taki mówiono i racjonalnie rzecz ujmując nawet nie wierz mi takich formach roszczeniowych pewnie ci ludzie myśleli o tym, że logiczne jest to, że zostaną dziś wysiedleń i teraz, kiedy trafiali do ośrodków zagłady nie tylko w Treblince tam była ta inscenizacja zrobione w ten sposób, gdzie indziej byli to esesmani, witając więźnie w kitlach lekarskich mówiąc o tym, że idą na dezynfekcję tak naprawdę byli wpisani do komór gazowych to jest jedyny element jest połączony w tych opisach, które też Wójcika, ale też w innych w swoich wspomnieniach można znaleźć jest połączony z tym, że to jest jakaś przestrzeń, która wydaje się naturalną przestrzenią nie niebezpieczną, a dodatkowo jest to połączone z ogromną brutalnością tych osób Press, które wyrzucają osoby z wagonów opisy tego psa bernardyna, który był wyszkolony w tym, żeby atakować ludzi nie wiem, gdyż genitalia n p. mężczyzny brutalność tych niemieckich strażników wszystko co powodowało, że ci ludzie nie mieli czasu, żeby rzeczywiście ocenić sytuację nie widzieli jakieś pewnie pozory tego co jest normalnością jakąś dworzec kolejowy na okres nie mieli czasu, żeby się zastanowić dzielonej n p . na pytano się specjalizację mężczyzn, którzy przyjeżdżali witalności czy są jacyś szewcy krawcy wie czy są formułowane komanda osób, które zgłaszały się potwierdziły, że taki zawód wykonują ten miał żadnego znaczenia, bo i tak wszystkie trafiały po prostu do komory do komór gazowych natomiast stwarzane im cały czas jakiś klucz pozory normalności czy pozory tego, że mogą utrzymać się przy życiu i temu służyła ta mistyfikacja i atrapa rozrywce i chorych rozrywce Niemców i Austriaków z w Treblince służyły nie wiem pokazowe walki bokserskie, w których brał udział wspomniany Franz von byłoby bokserem amatorem, więc jeśli dowiadywał się, że w transporcie były kickbokser to chciał z nim walczyć tylko, że ten bokser nie mógł się bronić żaden sposób muszę mieć cały czas opuszczone ręce chorej rozrywce służyło to, że była tam orkiestra, która miała, które ułożyła Henry Glinki i miała grać chorej tyle rozrywce służyło to, że mieli tam za to w Treblince to jest ten element rzeczywiście jakiś taki, który jest trudny do zrozumienia zupełnie nad reformą urazu, grając tylko w Bonn króciutki czy właścicieli ten 1 fragment autor książki Michał Wójcik po uważa, że wart jest zdecydowania no to może skoro już o nim pan wspomniał to powiem praca musi tutaj znaczyć wszystko tak jak posłuszeństwo i obowiązek chcemy osiągać coraz więcej więcej aż nasze małe szczęście do nas zza muru wokół ucha z fragmentem się tego hymnu do dosyć jest niezbyt wszystko jest oczywiście szokujące w tej książce jest też informacja o tym jak powstał w czterdziestym trzecim roku teatr czy taki teatr talent taneczny rości można powiedzieć tak i pozwolono więźniom przygotować jakiś rodzaj przedstawienia w reżyserii podjął się oberka pokrewna torują pomagał mu żydowski aktor Spiegla część kobiet uszyła stroje Big trupa teatralna szkoliła się w korytarzu Murowanej komory gazowej w to wszystko do Toszka się po prostu nie mieści w głowie widoczne w nie zrobisz połączenie makabry grozy tego miejsca z jakimiś elementami rzeczywiście chory rozrywki tych osób, które zajmował się nadzorem nad więźniami jakich tragedii tych osób, które zostały zmuszone do do odgrywania tych ról, które zostały im zadane w tej sytuacji, bo wątpię, że w rzecze, którzy z chęcią brali udział w grze w tej lidze inscenizacji przedstawienia czy w próbach tego przedstawienia wątpię, że muzycy, którzy grali w orkiestrze cieszę się z tego, że mogą grać w orkiestrze, więc wszystko to co kiedyś przed zagładą miała swoje określone znaczenie nic miało w określony, które co mogło być odbierane przez osoby w określony sposób został odwrócony postawiono na głowie nazwy pewnych czynności zostały zupełnie odwrócone i znaczył coś innego, żeby zakamuflować, a kultura, która w niektórych momentach zagłady była ratunkiem dla tych osób jakąś formą oporu, bo w gettach czy obozach koncentracyjnych tak któregoś ratowała te osoby utrzymywała ich człowieczeństwie tutaj w ośrodku zagłady myślę, że tej tt funkcja kość straciła nie była nawet kultura też tak dawał się abstrakcyjnego Rysiek muzykę taką sferą wolności stała się jeszcze 1 sferą zniewolenia i poniżenia odczłowiecza Ania na torze na koniec tej części 3 króciutki fragment w z książki kończący również ten wątek spektaklu przed czym przedstawienia, które było przygotowywane w programie był Czardasz, a potem, jakby dla zmiany nastroju kilku więźniów muzyków miał zagrać utwór słynnego samotnik z Hiszpanii mistrza późnego rockowa to również wymyka się wyobraźni aktorzy, przygotowując się do gali w pustej komorze gazowej kiwali się mniej lub bardziej zgrabnie do muzyki ludzi jego boku w kabinie wszyscy znamy ten to słynny Menuet G-dur granej przez kwintet smyczkowy Menuet grabarzy w komorze gazowej czytanie jest obja w szaleństwa informacje lub w naszych Grodzki witam ponownie posłów historii Polski w studiu pan dr Michał Rembas wpłyną Polin powiedzieliśmy już wiele o o tym, czym był obóz w Treblince coś co się tam działo, wskazując m. in . na jakiś operacyjne zachowania, gdzie wszystko jak pan tą nazwą czy wszystkie pojęcia zostały odwrócone, by to wszystko pewnie w różny sposób na różnych więźniów wpływał nową no bo na pewno na nas na część z tych osób bywało tak także wywoływała rządzeniem apatii czy rezygnacji czy poddania się, ale też pojawiła się grupa ludzi, którzy z różnych powodów w ASO, który tracił sporo w imieniu Michała Wójcika na video on sam podaje kilka co najmniej przykładów postaci, dla których inne zdarzenia czasami jednostkowe były kluczowe, aby podjąć decyzję o tym, że może, że trzeba coś zrobić pierwsza pierwsza taka próba buntu czystszy spisek została przez Niemców wykryta zdobył 7 osób postanowiło uciec od kopalin właściwie niewiele wiadomo czy cokolwiek udało się przygotować do tej ucieczki czy jakikolwiek tunel powstał natomiast właśnie Niemcy z tej siedmio osobowej grupy z złapali 4 wywożone katowane na jej, kiedy już wszystkie komanda wróciły z pracy do obozu w zorganizowaną w ich egzekucję na kleszcze, żeby wszyscy dowiedzieli i to wracam do opisu książki Michała Wójcika 1 z tych właśnie, który już miał być powieszony w Mechelen z Warsza wy przed zaciągnięciem na szyję pętli krzyknął precz z Hitlerem niech żyją Żydzi dla wielu więźniów było to przełomowe wydarzenie uświadomili sobie, że 1 z nich w chwili ostatecznej przestał się bać zalęknione niewolnika znowu stał się odważnym człowiekiem, by rzeczywiście jest coraz więcej takich momentów które, które powodują, że zaczyna się organizować zresztą ciekawy sposób i tu pana oczywiście proszę o odpowiedź właśnie ta grupa przygotowująca bunt w Treblince tak to jest rzeczywiście naprawdę fascynujące historie o tym jak zawiązuje się konspiracja w ośrodku zagłady, który podzielony jest na sektory ściśle od siebie odizolowane, bo ci, którzy są w tym potem lager, który dokonuje się już mord i spalenie zwłok nie mają komu kontaktu praktycznie z tymi, którzy są tymi Żydami dworskimi obsługujące część mieszkalną esesmanów i ukraińskich hetmanów, ale udaje im się nawiązać współpracę nawiązać kontakt w przejściu przez przypadek częściowo częściowo celowo West jeśli mówimy w ogóle obuwnicze rewolcie powstanie w Treblince to musimy musimy sobie zdać sprawę z 1 to osoby, które tam się znalazł inaczej n p . niż ta miała miejsce w obiektach wiedziały co czeka dodatkowo nie miał tego obciążenia moralnego, bo jeśli wystąpią w jaki sposób przeciwko Niemcom to nie narażą na śmierć niewinnych, a zginął z najwyżej taras tacy, którzy są z góry skazani na zagładę, bo nie wszyscy byli przekonani o tym, że i tak tak czekali śmierć w ta historia tej pan wspomniał tego 1 ze skazańców którzy, który krzyczy ona dla mnie pokazuje coś innego badanie pokazuje też to, że to zamknięci tam więźniowie niewolnicy Treblinki 2 w jaki sposób szukali pewnie sygnał do tego, że można nie zatracić człowieczeństwa i że można podjąć walkę to był 1 z elementów drugim z elementów była ta historia niepotwierdzona o tym, że po czterdziestym trzecim roku w 1 z transportów już po powstaniu w getcie warszawskim jest w tańcu znalazł się też sami te informacje o powstaniu trafiły wysadzić miał granat wysiadając z pociągu, ale kluczowe znaczenie poza tym z przeświadczeniem o tym, że coś trzeba zrobić to kluczowe znaczenie do tego, żeby nawiązana została konspiracja kilkudziesięciu osób najprawdopodobniej przy tych 800 kilkudziesięciu było w ścisłej konspiracji podzielonej na piątki, żeby utrudnić właśnie wykrycie kluczowe znaczenie ma to, że znajdują się tam liderzy, czyli osoby, które są w stanie czymś co jest nieuchwytne teraz pewnie dla nas przekonać innych do rewolty przekonać innych do tego, że nie należy już uciekać z obozu, bo pojedynczy ucieczki cały czas się zdarzały, bo wtedy są mordowani inni, ale należy skupić się na tym żeby, które Bośniak uważnie, żeby uciec w pierwszej kolejności tylko, żeby się zemścić to 2 0 słowo, bo jest taka postać i i jej historia również jest pokazywana jako jeszcze 1 z tych elementów, która na, który zachęca czcić skłania właśnie tą grupę do zorganizowania się to jest człowiek, który na w ciekawych okolicznościach wozi tam znalazła z Argentyńczykiem w ogóle i k i jego najbliżsi giną w obozie z czego na osobie oczywiście doskonale zdaje sprawy i w momencie, kiedy właśnie wydaje się, że można mu zaufać pada pytanie czy on chciałby uciec stąd właśnie mówi nie jak ja nie chcę stąd uciekać i chce się zemścić rzeczywiście jest taki moment, w którym MON w jakość zdobył mórz i tym nożem zamordował SS pana wiem i w momencie kiedy, kiedy nałogów wybucha chaos i wszyscy biegają uciekają z tego miejsca na posłów przecież przekonani, że to wszystko za chwilę się skończyć jakąś akcją odwetową to właśnie on nie ucieka on on stoi ma jakiś takie poczucie ulgi, że to, że dobrze, że dokonał aktu zemsty za to co przytrafiło się nie tylko jemu i jego rodzinie, ale w ogóle wszystkim także to rzeczywiście ustanawia mata, który pan zwraca uwagę że, że niektórzy po prostu myślał o tym, że staną się na nowo ludźmi nie są nie są właśnie tymi bezimienny mi bezimienną masą go do zamordowania wtedy, kiedy po prostu wezmą do ręki broń taki tutaj w kolejnym elementem tej podobnie jest z historią buntu w Sobiborze kolejnym elementem jest to, że on jest organizowany przez osoby mające doświadczenie wojskowe w razie sąd takie osoby, które są w stanie korzystać z broni i zorganizować taką akcję, która rzeczywiście jest jednak niektóre po prostu przeprowadzona w sposób inny sposób jakiś idealny na rynki te najbardziej pewnie fascynującej nieprawdopodobna wydaje te szyby reszta historią wykradzenia bronić zdobycia broni, bo w Treblince wieszczą udaje się zdobyć uda się zdobyć broń początkowo próbują kilka konspiracja się pierwsza zawiązuje próbują wykupić się od ukraińskich hetmanów okazuje się bardzo szybko, że od Wassermanna można kupić wszystko, by ci Żydzi, którzy gromadzą pieniądze po prostu chowają epoki po kieszeniach złoto chowają w Chinach państwo bardzo łatwo przekupni oczywiście za ogromne sumy i kiedy wydostają się z obozu jest walc komando komando leśne które, które wychodzi z obozu też się okazuje, że tam jest wódka prostytutki i jedzenie wszystko jest wszystko mogą też kupić myślę, że udaje się też kupić broń od nich się nie udaje ostatecznie, bo bywa pani rezygnują, a ten lider pierwszy lider tej konspiracji dr Choroś Życki zostaje złapany właśnie z kieszeniami wypchanymi pieniędzmi to druga druga opcja jest taka, że włamał się do magazynu broni w tej części mieszkalnej w tej części mieszkalnej przy SS udaje się doprowadzić do sytuacji, w której wymyślić taką inscenizację, który udaje im się przekonać Niemców, że drzwi do magazynu z bronią są popsute ci chłopcy, którzy są w tymi Żydami dworskimi w jaki sposób delikatnie psują te drzwi potem udali się przekonać Niemców, że naprawa wymaga zamontowania tych drzwi z tego, że do tego magazynu uda im się pod nadzorem pod nadzorem udaje im się niemieckim udali się upuścić reżimie klucz, który się te drzwi od odbiera od bić go gdzieś wzór tego klucza i dorobić klucz do magazynu w ten sposób już mają drogę wejście do magazynu a, ale za pierwszym razem, kiedy wykradają pierwszą partię broni są tu granaty wykładają granaty bez zapalników muszą pomimo tego, że to było po prostu bardzo trudne do przeprowadzenia muszą to wszystko zwrócić dopiero następną partię wykradając taką taką jak należy, więc rzeczywiście z tą konspirację, który jest bardzo dobrze zorganizowana trudno się spodziewać, że uda im się zawiązać aż tak ścisłą aż tak ścisłą konspirację i Unii jest kilka takich postaci, które rzeczywiście tutaj dominują jest później w późniejszym teren zostanie najprawdopodobniej inż. Walewski, a ze strony tych czeskich Żydów jest to, że Nobla, który również jest czechosłowacki im ma doświadczenie w armii czechosłowackiej na kaprala był w wojsku, więc nie mają również militarnym doświadczeni są w stanie stwierdzić w jaki sposób taką akcją powstańczą buntu należy przeprowadzić i samo powstanie w z książki czytamy jedno ze wspomnień, że wybuchał piętnasty 5 7 różne też są oceny ile trwało tak niektórzy mówią, że źle, że może 20 minut może pół godziny no w każdym razie cali wydaje się nieprawdopodobne, ale dalej sukcesem to jest sukcesem o tyle rzeczywiście uda im się powstać uda im się stawić czoła Niemcom i zdecydowana większość więźniów Treblinki bierze w nim udział w jakiś czy to czynny, walcząc czy to czynny, uciekając tylko około setka i zdezorientowana nie wie co robić kładzie się na ziemi i czeka ja nie zostaną później zamordowani też po upadku powstania jest sukcesem udaje się zniszczyć dużą część obozu jest porażką, bo nie udaje się zniszczyć krematorium jest sukcesem, bo kilkuset więźniów z 20 0 kilkudziesięciu może 200 ucieka rzeczywiście z tych 800, ale jest porażką po kilkuset ginie, próbując przekroczyć druty jest porażką, bo bardzo szybko i gminie udało się powstańcom odciąć dróg komunikacyjnych w sensie linii telegraficznych i Niemcy bardzo szybko zawiadamiają, więc ściągają posiłki i rozpoczyna się polowanie na tych uciekinierów jest sukcesem było 8 5 jak udało się teraz dyrektorowi muzeum w Treblince ustalić, a być może jeszcze więcej przeżyje PIIT czeka wyzwolenie co więcej da się pojawia kilka postaci, które w, które może też warto przy okazji naszej dzisiejszej rozmowy przywołać na pewno taką postacią jest Samuel Willenberg, ponieważ jego historia nie kończy się na tylko ona na tej walce w 2 w w Boże w w obozie w Treblince w przedostaje się do Warszawy i bierze udział w potem w powstaniu warszawskim tak VMware rzeczywiście jest New History rzeczywiście fascynująca i opisuje bardzo wiele ton w obozie jest jeszcze młodym chłopakiem odnajduje przez przypadek w tych stosach, o których mówiłem na początku rzeczy odnajduje ubranka swojej siostry jego rodzina zostaje zamordowana udają się dostać do Warszawy dzięki pomocy szmalcowników było VMware ma bardzo słowiański wygląd nie ma mnie mówi bez akcentu ma pieniądze uciekają z Treblinki, bo więźniowie przygotowują się do ucieczki wiedzieli, że muszą mieć pieniądze, żeby przetrwać, że się wykupywać, żeby kupić sobie schronienie w udają się dostać inni udają się też walczyć o powstaniu warszawskim najpier w w dziale akowski, ale z dowiaduje się, że jestem niemile widziany w mówi też w swoich wspomnieniach opowiadał o tym, że do niego mieli strzelać w dni jego koledzy z oddziału i wtedy podejmie decyzję należy ten oddział puścić przy niej wejść w skład lewicowej grupy wznawia rozgrywki polskiej armii ludowej miasto jest też tragiczna historia powstańca tylko po powstańcze osoby, która chciała walczyć za wszelką cenę z Niemcami w teście na koniec może zdążę króciutko powiedzieć o tych oprawca komendant obozu sztangę, o którym mówiliśmy uciekł do Austrii był aresztowany przez Amerykanów, ale zbiegów po ponownie go zatrzymano już za faul, a Paulo, a więc w Brazylii w Playu i był sądzony w swoim 70 roku są przez sąd w Düsseldorfie wspomniane też w naszej rozmowie Kurt Huber Franc też uciekł z niewoli amerykańskiej żył w w Niemczech w pięćdziesiątym dziewiątym roku został skazany na dożywotnie więzienie w pierwszym procesie w sprawie premii Treblinki jak zatrzymywano znaleziono przy nim w obu album fotografiami z obozu w Treblince, który zatytułował piękne czasy bardzo dziękuję panu za dzisiejsze spotkanie z dzierżawy za wspomnienie tych strasznych rzeczy strasznych czasów, ale nie jest to naszym politykom zadanie małych i obowiązkiem, żebyśmy od od tych sprawach nie zapominać to były w historii Polski dziękuję bardzo w formacji w TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA