REKLAMA

Żydowska Warszawa dawniej i dziś - o książce Teraz '43. Losy

Kultura Osobista
Data emisji:
2018-08-23 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
22:17 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
kultura osobista Patrycja Wanat dobry wieczór rozpoczynamy kulturę osobistą w studiu zamknąć się Magdalena Kicińska Marcin Dziedzic dobry wieczór to bez wieczorowych czy będziemy rozmawiać o książce teraz 43 losy książka wydana przez wydawnictwo wielka literatura się zawahała się przy słowie książka no bo książka książką album może tak powinna określić to one wydawnictwo książka, która łączy fotografie czy kolaże wykonane właśnie przez scenę Marcina i Rozwiń » historia Magdaleny Kiciński historie spisane opisane przez Annę Magdalenę Cielecką, którą państwo na pewno kojarzycie jako dziennikarka jako reportażystka teraz 43 no oczywiście ta liczba 43 ona wskazuje nam na rok 1943 rok i książka jest poświęcona Warszawie, ale nie wszystko odnosi się do czterdziestego trzeciego roku Marcin tak jak powiedziałeś jest książka łącząca Jona łączy i tekst i obraz, a obraz też jest łączący łączy dzień dzisiejszy z właśnie z nie tylko w czterdziestym trzecim rokiem żydowską Warszawę i współczesną Warszawę 43 jest tylko datą graniczną także wtedy się ta wtedy ta część 13 Warszawy zniknęła razem z mieszkańcami natomiast książka jest o nich na przestrzeni dziejów jeszcze są pierwsze zdjęcia są z 900 szesnastego roku, więc jeszcze w czasach zaborów, a tekst zahaczają o swej materii początek osadnictwa żydowskiego w Polsce na ziemiach polskich, czyli za wiele z nas tego wieku w zasadzie naraz cudowne, gdy polską się nie nazywały jak i tego kawałka świata, który później stał się odsiew w na dobre, zanim dokładnie, bo wiemy właśnie o tych tekstach o bohaterach to on line do chciałam jeszcze nawiązać do tej je do waszej pracy przy tej książce, bo mam wrażenie, że wy SM przeprowadziliście bardzo specyficzne śledztwo i to w przypadku tekstów do przypadku na fotografii było tak jak Marcin powiedział to fotografie łączą żydowską Warszawę Warszawę nowości nie tylko sprzęt eliminujący z Warszawy sprzed wojny i z czasów wojny w łączą ze współczesnością to kolarze są takie niemalże 1 do 1 w sumie wynoszą ułożone fotografie na nas niewiele wiemy o tym, opowiadać w radiu, bo potrzeba wytłumaczyć komuś do tej książki nie widział i tych zdjęć nie widział wytłumaczyć, uruchamiając wyobraźnię, więc spróbuję to zrobić to są zdjęcia, gdzie jest i stare i nowe zdjęcia to znaczy stare zdjęcia zajmuje część powierzchni jest w prasowane wmontowane wklejone zdjęcia zrobione tego samego miejsca o tej samej porze dnia tego samego o tej samej porze roku ważne jest, żeby zgadzał się kierunek wcielenia inne światło jeśli jest pochmurna NATO powinno być pochmurno na współczesnym zdjęciu w dlatego, że kiedy łączy się w Photoshopie te 2 rzeczywistości one muszą pasować nie tylko wymiarami, ale właśnie warunkami świetlnych światłocienia byśmy powiedzieli i człowiek nie musi znać to też się na Photoshopie, żeby wychwycić jeśli coś jest źle zrobiony znaczy oko ludzkie nie daje się oszukać i jeśli jakiś 1 element nie zagra to będzie sklejka to będzie jedno nałożone na drugie natomiast chodziło o to, żeby to zrobić na tyle jak mogłem perfekcyjnie, żeby te 2 rzeczywistości zdjęciowe połączyły się w 1 przestrzeń, która właśnie mnie nie kłuje w oczy koło ładnie się harmonijnie łączy ich to po co po co dołączyć, a po to, żeby pokazać, że w tej samej przestrzeni mija czas różne czasy w tej samej przestrzeni przebiegają i no tak jak nasza na moją pamięć wtedy się uruchamia to znaczy to jest także wszystkie tablice upamiętnienia jakich miejsc, które z punktu widzenia historii są ważne te tablice czy pomniki czy jakiś temu są ważne tylko pokazują miejsce, jakby te mają walory informacyjne natomiast w wyobraźni naszej niani nie uruchomią specjalne no, chyba że ktoś ma bardzo bujną, a tutaj udało się właśnie i to po odbiorze dobrze widać że, że to działa na naszą wyobraźnię czy widzimy ulice warszawską, którą znamy współczesną taką i nagle pojawia nam się w tym samym miejscu coś co wiemy, że jest nieprawdą, ale przez to, że miejsce jest to samo i właśnie harmonijnie połączone pokazuje nam, że po tych uliczkach tej dzielnicy północnej chodzili nasi warszawiacy też inne rozeznania to jest dla mnie chyba najważniejsze to pamiętania o tanich, których przypominania dla niektórych uświadamianie, że bezustannie chodzimy po 3 i śladem i te ślady niektóre się zatarły niektóre staraniem wysiłkiem wojennym zostały zniszczone kamienne Kamieniu ją nie zostać i w dzielnicy północnej na postawie to się udało zrealizować no, więc tych śladów fizycznych po co często w potrzebie niema, jeżeli chodzi o teren po getcie to w, a to możemy mówić o zupełne zupełnym przeobrażeniu tamtej części miasta i często to się od lat jest bardzo trudno dojrzeć, ale wiedząc, czego szukać można na niego trafić akta słynne już dziwna wzniesienia na Muranowie, a wiemy, że pod nim ma pod nimi bardzo często są mu szczątki cywilnych i zbrojnych bohaterów powstania w getcie warszawskim w na mnie też to nakładanie się śladów jest pan co ważne z takiego mojego prywatną emocjonalnego punktu widzenia co znaczy jest we mnie i coś myślę w bardzo wielu odbiorców naszej książki tęsknota za częścią tożsamości miasta, w którym żyjemy, który też już dzisiaj nie ma oczywiście życie żydowskie w Warszawie dzisiaj się odbudowuje się odbudowuje się od jakiegoś czasu dzisiaj mamy takie miejsce muzeum historii Żydów polskich Polin jak BCC na Chmielnej, ale są takie miejsca, w których to życie jest to sam szpital o dosyć głupio, ale życie jest żywa nie jest tylko pamięcią czy wspomnieniem, niemniej jednak w zdecydowanej większości tak jak mówił Marcin po 13 współobywateli tego miasto współtwórców tego miasta i przez to duże wód to znaczy tych, którzy je budowali, którzy projektowali, którzy brali udział w życiu społecznym ekonomicznym politycznym, ale też tych, którzy je tworzyli w tym najbardziej od granicznym w codziennym wymienia się, iż nie ma miejsca na chwilę przypominamy i przywracamy historię o nich opowiadamy ich losy jako pewną warstwę opowieści o tym, świecie, która to warstwa no właśnie przenika się z tymi sprzed i po jest takie zdjęcie w książce z ulica Świętojerskiej, gdzie to zawsze szukałem miejsca, z którego fotograf oryginalnego zdjęcia, w którym stał czy Kuca uczy cokolwiek na przekór tym kąt padania musiałem odtworzyć na ulicy Świętojańskiej nie mogłem przetestować żadnego budynku tam się wszystko zmieniło i jedyne co się zgadzało to kształtu ulicy to znaczy taki lekki łuk, po którym ona zakręca tylko tylko potem można było znaleźć tam nicość tak jak Magda mówi kamień kamień z jazdy nie miał takie ogromne poczucie pustki, gdy skończyłam oglądać w naszym albumie i pewnie bardzo mocno dotknął mnie właśnie toczy Magda przed chwilą mówiła, czyli to dojmujące poczucie werdykt jakiegoś świata które, które zniknęły, które pewnie możemy starać się odtworzyć, ale będzie to od niego reprodukcja kultura osobista Patrycja Wanat dobry wieczór to jest wciąż kultura osobista Magdalena Kicińska Marcin Dziedzic wciąż ze mną w studiu rozmawiamy o książce teraz 43 losy książka wydana przez wydawnictwo wielka litera opowiedzieliśmy państwu trochę jak powstawały w NBA jak powstawało koncert w ogóle tej książki, czyli fotografie przedwojenne oraz z czasów wojny fotografie żydowskiej Warszawy, które zostały nałożone na zdjęcia współczesne wykonane tego samego dnia w środę nowa wznieśli się dało jej w ich, gdy dokładnie to chciałam zapytać ich do tego jeszcze są teksty Magdaleny Kicińskiego, który za chwilę powiemy, ale chciałam jeszcze nawiązać do tego śledztwa, którym powiedziałam przed informacjami i do tego co macie teraz ty powiedziałeś jak w ogóle szukaliście tych zdjęć jak dowiadywaliśmy się właśnie, w którym dniu na zdjęcie dane zostały wykonane jeśli były w ogóle problemy ze zlokalizowaniem nawet tego miejsca, gdzie to zdjęcie było zrobione to bardzo różnie macie zdjęcia były z kolekcji muzeum Polin były też zdjęcia z raportu cztero pana nic nie są również żydowskiego Instytutu historycznego buta to takie 3 główne źródła, ale było też na szkolenie kluczem do góry wybieraliście coraz droższa interesowaliśmy takich miejsc, które graczy właśnie nałożyły się, bo najpierw najpier w powstawały zdjęcia, a Magda, jakby czekała nas więcej dopiero kiedy zdjęcie już było gotowe toto szukała czy o tym miejscu jakąś opowieść da się błysnąć nie zawsze się bałam, ale czasem się udawało się takim punktem wyjścia była taka pierwotna koncepcja tej książki, żeby jednak skupić się na na czasie powstania w getcie warszawskim i czasu okupacji, niemniej jednak okazało się, zwłaszcza w przypadku zdjęć z okresu powstania w getcie, że tych fotografii nie ma są zdjęcia z raportu sztab, po które wykorzystujemy, ale nie ma zdjęć z tamtej strony co znaczy powstańcy nie mieli inaczej niż powstańcy warszawscy rok później całej ekipy, która zajmowała się dokumentowaniem nie wiadomo o wymienienie spotkam się z tego informacją, ale nie wykluczam, że ktoś którejś z powstańców mógł mieć jakiś aparat fotograficzny, ale to też pokazuje jak bardzo inna w swojej genezie były w Piotrze k warszawskie powstania takie na początkowym właśnie ŻIH od pana Jana Jagielskiego polskiego w Ankarze od razu nie ma ani 1 zdjęcia na całym świecie jakiegokolwiek powstańca żydowskiego z bronią w ręku Otóż nie chodzi o to, że nawet 6 z pola walki z jakiejś akcji tylko po prostu niema nikt wtedy nie myślał po prostu o tym, armia krajowa to rok później miała swoich fotoreporterów można powiedzieć etatowych, którzy też byli uprzedzani, że będzie co siedziało gdzieś tu itu o tej porze to, więc są zdjęcia np. powstańca zrobione przez 2 fotografów stojących na trasie bili go pokonać się możemy zobaczyć, że z 2 autorów tej samej postaci, a w każdym razie no śledztwo to część tych zdjęć jest opisana część jest nieopisana udał się w muzeum Polin kilka zdjęć umiejscowić to jest bardzo fajne detektywistyczna robota szukanie właśnie ulic po numerze ulicy, która to może być jest szeroki trotuar czy jeżdżą tam tramwaje, ale chyba nam na jej większym takim odkryciem było umiejscowienie takiej najsłynniejszej chyba fotografii koniecznej to z powstania, czyli zdjęcia takiej grupy Żydów wyprowadzane z bramy z takim chłopcem, który podnosi ręce ja tego nie dokonałem ja skorzystałem z tego co internauci badali się też odkryli, że to jest na nowo lipcu cóż wszystko w dużych sterowaniu dzisiaj z Jana Pawła właściwie na chodniku mniej więcej tak nie ruszamy czasami dochodzi do tego kilka razy się brali za to zdjęcie, żeby jakoś znaleźć nie udawało się kilka tych prób było to po to, są internauci z forum kolejka Marecka i z jakby to było śledztwo jak i poszlakowy to znaczy jest szereg takich przesłanek nie ma 1 dowodu, że to na pewno tam natomiast jest szereg takich logicznych przesłanek wykładni wynikających z tego, że na zdjęcia na kliszy poprzednie było gdzieś na nowalijkach wcześniej 0203. jest później miasto powinno być gdzieś między potem ustalanie wyglądu tej kamienicy tam niewiele z tej kamienicy widać kształt rynny cień rzucany inaczej zagłębienie w co jest zapisane w książce bardzo żmudna i bardzo taka praca na nowej Zelandii Justyna palmy, ale udało się i tak ponad 99 % jestem przekonany, że rzeczywiście to jest tam nie ma też takiego dowodu tryb ten obalał więc, więc to to jest takie odkrycie i nawet w zagranicznych mediach ukazały się matki, że się, że to jest to miejsce też mandat, a jeśli chodzi o tę właśnie twoje teksty, bo tak jak Marcin też te powiedział, że sami udało się nam te teksty napisać niemalże o bohaterach z ze zdjęcia czy czasami było to oczywiście niemożliwe, gdyby tej inspiracji Joannę szukała aż też w zdjęciach czy też wyszukała z ran takiego pytania co o stosunkach polsko-żydowskich co powstaniach można jeszcze nowego powiedzieć kończy kiedy, kiedy tak wiele już zostało powiedziane snucie miałam taką ma takie inne niż zazwyczaj zadanie to znaczy na zadany temat, którym było na fotografii napisać tekst i jej i to była było trudne zadanie inne niższe niż do tej pory, jeżeli chodzi oto punkt wyjścia, ale żeby, choć mało pyta co to portret Scope to Otóż jakieś doświadczenie w szukaniu grzebaniu w archiwach mam i w tym sensie to było to było podobno już to tu drogę kilka razy przechodziłem w muzea te zdjęcia były dla mnie czasami bardzo bezpośrednią wskazówką np. CEF, jeżeli chodzi o tekst ilustrujący czy do, opowiadając zdjęcie z Wybrzeża Wisłę na któryś raz już go raziło ono w głowie zawodników zawodniczek klubu Makabi Warszawa również, dlatego że zdjęcia są opisane, więc wiemy, że 1 z zawodniczek jest Gruta Berliner Guta na szczęście przeżyła wojnę wyjechała tuż przed do Palestyny cała jej rodzina z innej fotografii którą, którą oglądam zginęła zostali w Warszawie zginęli w getcie albo w Treblince natomiast Kuta jest jeszcze przed tym wszystkim na tym zdjęciu wraz ze swoimi przyjaciółmi nad brzegiem Wisły tam, gdzie są dzisiaj schodki i uczyć się po drugiej stronie widać stadion Narodowy jest tutaj ta ma ten ten związek między zdjęciem tekstem jest ścisłe w innych wsi w niektórych przypadkach to zdjęcie pozwalało mi odbić się trochę od przedmiotu uchwycone na fotograficzny podmiotu, żeby opowiedzieć jakąś historię o w o tyle, w których termos się, w którym teraz się rozgrywało o tym, n p . jak bardzo przez nas lubianym mit o wielokulturowej zawsze otwartej Rzeczpospolitej no właśnie z mitem, który nam się bardzo przydaje w wielu sytuacjach, ale jeżeli chodzi o fakty no to on już ten mit trochę kruszeje jeśli to z pewnością może powiedzmy trochę więcej o tym, bo to też rozpoczyna się książką od takiego tekstu właśnie o tym jak Żydzi zaczęli się osiedlać na ziemiach polskich w piętnastym wieku jak on, że mnie jak często Polacy grać jak bardzo Polacy Żydów na tych ziemiach nie chcieli i to co my mówimy o pogromach to co my mówimy o antysemityzmie to nie jest dwudziesty wiek tylko o to to po prostu działo się w zasadzie zawsze o o zwrot, kiedy mieszkaliśmy w na 1 terenie na 1 z ziemi tak to, bo ten 1415 wiek to jest początek osadnictwa tutaj to znaczy w tym ogrodzie i w okolicach tego grodu nad Wisłą, który dużo później stał się stolicą muły państwa polskiego, niemniej jednak jest tak jak mówisz co znaczy to współistnienia od samego początku łatwo nie było i wiązało się bardzo szybko z obejmowaniem Żydów różnego rodzaju zakazami głównie dotyczącymi osiedlania się tego, że nie mogę się osiągnąć w mieście długo musieli się osiedlać się poza jego granicami po ograniczeniami związanymi z prowadzeniem handlu, bo Żydzi byli niechętni widzianymi konkurentami w związku z tym też trzeba było utrudnić im w ten sposób funkcjonowanie na to nakładają się oczywiście to już późniejszy wiek 16 siedemnasty poglądy na to jak bardzo religia żydowska jest wroga interesom katolików chrześcijan jak bardzo są też momentami silna mocna była wiata w tz w przerabianie dzieci na maksa, a też w statucie kaliskim pojawia na przepisy właśnie, że kto będzie rozpowszechnia takie wiadomości podlega tam jakiś każe edykt królewski, czyli to już dziś nie będą dobrze w 1423, ale może się mylić w UE, ale wcześniej, ale zawrzeć z nim bardzo ten region też jest wyciągane dosyć często wtedy, kiedy tak naprawdę nasila się konkurencja ekonomiczna, ale to, o czym mówiła, czyli ataki rozbijanie kramów niszczenie domost w było przede wszystkim elementem walki ekonomicznej mamy też i pisze o tym, nóż w późniejszym niż 3 tuż przed i w czasie trwania oświecenia ataki młodzieży warszawskiej z pałkami na na Żydów mamy też historie pogromów tutaj u nas w Warszawie nie są tak mówiłeś z dwudziestego wieku tylko o miała miejsce wcześniej nie mówię teraz z tego po to, żeby pokazać, że zawsze między nami było źle raczej, żeby dopowiedzieć to część historii, że nie zawsze było tak dobrze czasami lubimy wierzyć, że było tak może się poprawić 1264 a, czyli jeszcze 200 lat wcześniej niż myśleliśmy bardzo wam dziękuję za złe dzisiaj wie książka została to jeszcze myślę warto powiedzieć, że ta książka została wydana przy okazji 70 tej piątej rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim, ale tak jak tutaj Annę mówiliśmy w trakcie naszej rozmowy, a ona nie jest jedynie o czasach wojennych, ale również dotyka właśnie tego co co działo się przed wojną jak nasze stosunki wyglądały jak Warszawa Anna żydowska Warszawa wyglądała zresztą mają poszczególne rozdziały zaczynają się od takiej mapy przedwojennej Warszawy, gdzie są zaznaczone te miejsca, w których fotografie zostały wykonane, a czy mogę jeszcze coś osiągnąć chcemy zaprosić we wtorek na 18 do centrum kultury jidysz dzieła razem z Marcinem, a będzie nas przepytywał Remigiusz Grzela w ramach festiwalu Singera, który właśnie się teraz w weekend zaczyna zdobędziemy trochę dłużej zasłabnięć co czuję niedosyt teraz proszę koniecznie zapraszamy bardzo gorąco zresztą faktycznie zapraszamy również na całe festiwal Singera i nie teraz Senat słusznie przypomniał, że w sobotę festiwal już się rozpoczyna bardzo wam dziękuję za dziś się Magdalena Kicińska Marcin Dziedzic byli zamknąć dziękuję wam dziękujemy i rozmawialiśmy o książce teraz 43 losy wydawnictwo wielka litera ja państwu również dziękuję za dziś zapraszam na jutro o godzinie dziewiętnastej Marta Perchuć-Burzyńska z państwem Spodka jest dziś dziękuje Patrycja Wanat do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KULTURA OSOBISTA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA