REKLAMA

Rotblat: zapomniany Noblista z Warszawy, który m.in. budował amerykańską bombę atomową

Światopodgląd
Data emisji:
2018-08-24 16:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
24:57 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Świerczów podgląd itp Agnieszka Lichnerowicz 3 państwa gościem jest teraz Marek Burlikowski dzień dobry wbrew państwu w kontekście naszej rozmowy i od tego własne przedstawienie gościa autor reportaży biografii tak powinnam awansować do reportażu reportażu na temat Józefa rok lata to jest noblista z Nowolipek wydało wydawnictwo znak po tytuł Józefa rogata wojna o pokój ja od razu, żeby państwo wiedzieli, że jakoś jestem uprzedzona pewnie powie, że ta książka Rozwiń » zrobiła na mnie ogromne wrażenie trochę interesowałam się rok bratem, którego zaraz państwo powiemy, ale ilość szczegółów i kontekstów życia samego rok brata jego otoczenia i świata, w którym żył jest naprawdę powalające inna droga od Bóg przemawia do mojej w każdym razie wyobraźni i AM rock lat, o czym już kilka razy w radiu tutaj mówiliśmy może państwo mieliście okazję wysłuchać 1 z audycji to jest trudne czasy się nie mówi zapomniany, bo noblista taka fraza wśród tych, którzy opowiadają o rozbracie funkcjonuje, bo to jest człowiek, który urodził się tutaj w Warszawie i tutaj w Warszawie się kształcił żył i wyjechał w przededniu drugiej wojny światowej i dawcy dorosłego potoczyły, że nigdy nie wrócił, ale co on sam podkreśla też podkreślają ludzie, którzy go znają do końca odnosi się w swoje od polskości i demograficzne nie wstydził się larum uważam że, bo dla niego ważny moment w 1 z takich wywiadów powiedział, że o, które to do Polski co każdy czuje, bo miejsca, w którym się urodził, ale tutaj mogę was powiedzieć, że też obraz następne zdanie powiedział, ale jednak aż powinie się być obywatelem świata, czyli o podanie go nie spojrzy Polska była nieważna, ale mogę po prostu on dbał bardziej świat niż ten Polski patriotyzm pomysły takie 2 postawą w szczegóły z jego życia jest to, że był uczestnikiem programu Manhattan czy pomagało konstruować bombę atomową, która potem spadło na Hiroszimę Nagasaki, ale już szybko kilka lat pół, by po po tym, podgrzał taki głośny apel m. in . z Albertem Einsteinem, odnosząc się do odpowiedzialności naukowców też za pokój zaangażował się w ruchu nazwiemy go pokojowy dialog między 2 między stronami w czasie zimnej wojny współtworzył organizację upadłość potem był jej przez wiele wiele lat liderem za co został właśnie uhonorowany pokojową nagrodą Nobla dostał noblistą, który w Polsce nie pamiętamy już niezależnie od tego jak ta jego tożsamość czy 3 jego obywatelstwo było skomplikowane wracając do książki noblistą nowo z Nowolipek, bo jest tu jest wiele opowieści jest to powieść społeczna o życiu Żydów w przedwojennej Warszawie z 1 strony obiedzie, ale z drugiej strony to też robi ogromne wrażenie ludzie, którzy byli zaangażowani społecznie, żeby temu przeciwdziałać jest oczywiście tragedia o czasie drugiej wojny światowej o Holokauście o sprawiedliwych o pieniądzach szmalcowników jest to powieść nie ma sensacyjna o właśnie prace od brata w programie Manhattan jest jakiś taki traktat może być moralny o właśnie zaangażowanie naukowców budowę śmiertelne już śmiercionośnej bomby atomowej moją powieść polityczna o jego zaangażowaniu jako naukowca ferment pacyfizm nazwijmy to tak zrobi to co tobie robi największe wrażenie co cię najbardziej zaintrygowało w ME w tej postaci Józefa regulacje, a jego upór, bo my takie baby z były też trochę szczęście przybyłym, bo właściwie można powiedzieć można się tego uporu, bo musimy zdać sprawę, że on w wieku 20 lat jest zwykłym elektrykiem tak jak byśmy dziś wchodzi w zasadniczej szkole zawodowej na już właściwie 12 lat później jest wymieniany w listach do ministrów rządu Churchilla, a i potrzeb w ciągu 12 lat człowieka bez matury staje się ma być magistra potok w oczy był doktorem, a potem się staje 1 z z najważniejszych naukowców z psami dla rodzeństwa czy Glika odkrywcy neutronu, więc no nawet nawet dzisiaj wydaje mi się, że w ciągu tak krótkiego czasu przejść taką drogę do tortu to robi wrażenia no i on, bo tak naprawdę synem Furmana biednego mało tu też do najbogatszego przemierza glob wyrwała, ale już białego od dokładnie więc, jakby nie nie miał łatwo tak więcej imprez niesamowite historie, że on tym swoim uporem, ale też no bo zdolnościami jako jako jako fizyk w ogóle z 8 do sądów ścisłych tak daleko zaszedł mu tak naprawdę Tomi Tomek to najbardziej zwołał zafascynowało ją bowiem, że żona nie robi ogromne wrażenie to w swojej książce, szczególnie że jest byłby odczuwalny właśnie to zaangażowanie naukowców to znaczy czy społeczne czy humanistyczna wiedza to znaczy, że to byli ludzie, którzy nie tylko zajmowali się nauką, ale niesamowicie tylko 3 zainteresowani zaangażowani światem w koło i jego opiekun jest chyba mnie najbardziej niesamowita postać tej historii ludzi we w Bernstein Warta Steinberg Rammstein Ludwik Bernstein chłód i przyznał, że to opowieść o nich przedwojennej Warszawie, ale powiedzmy tych z drugiej strony obala Schmidt wydaje się, że mit opowieść o tym, że MMA był rok blat tym naukowcem, który zrezygnował z powodów właśnie etycznych pacyfistycznych z udziału w programie Manhattan i zrobi to jako pierwszy i z powodów etycznych może nie obala mitu o Bogu, bo to było jak już postury to był 1 z powodów, bo wymienią tam Maxa Borna i są Felixa Blocha też ma polisę my te, które w samej ten w ogóle nie chciał brać udział tak Max Born też, a Feliks było też zrezygnowało ono nic to co teraz, więc wydaje mi się że, że nie był jedyny po drugie nie mogę, ponieważ tam nikt już nie mogę jak ja jak to się jak pomóc to pogodzić z to powiedzenie, że to jest jedyny skoro są naukowcy, którzy po, którzy byli zapraszani w ogóle tam nie pojechali, tak więc zestawienie takich postaw dodam nie było trudne do zdjęcia na swych twierdzeń rządu jedyny, ale też jest jest poważniejszy powód, że wydaje mi się, że to niebyły jedyne przyczyny to była 1 z przyczyn bardzo ważna czy najważniejsze nie wiem, ale na pewno bardzo ważna, ale też szczerą, bo po prostu FBI zaczęło go śledzić no bez niego Polski paszport, bo to, żeby rzeczywiście jedynym, któremu pozwolono zatrzymać paszport był jedynym to prawda NIK, bo jak ważny, bo tak projekt był tak ważne tego, dlaczego Wika wsiami, że przed przekonało organizatorów Manhattan po projektu Manhattan rzeź że, żeby Polaka zaprosić najwyższy czas będzie wodnych 9 tys, ale też daje mi się że tamtą to tam też o koszty źle czuł bo, toteż obok bolała zdrada, ale hołubi tylko, że musimy pamiętać o samotności jednak on jednak to my SO Granta po to, wtedy dziewczyna casusu 10 poleca pani, która jeszcze żyje w Santa swe no opowiada, że po prostu on tam się też pochodzą zaprzyjaźnił, bo to się o sile czułym dat myśmy się też było wiele przyczyn nie tylko to 1, ale potem on to jedno podkreśla rolnik dajmy się, że styki pychę i egoizmu tylko dla ruchu upadłość pokojowego, gdzie ważne jest, żeby naukowiec moralnie odpowiadał za to co robi ważne było podanie przykładu znają najlepiej swojego, że ja z moralnych przyczyn rezygnuje z czegoś co zagraża światu, bo też pamiętajmy o tym, bo my te wszystkie relacje znamy już po Hiroszimie i pomaga sagi i ale tak naprawdę część tych osób w miejscach to chyba już we wspomnieniach Otto Frisch bezrobotni, którzy otwierali butelki szampana po byłej, a potem, jakby zmieniali zdanie drogowcy zajmą trochę już chyba w życiu udało no no no bo noc biologów stało ZOMO powstała działa i i tak to wygląda od głosu uważam że, że rząd jako reporter miałem takie rozterki i wydawał się, że powinien to napisać nie, żeby zaszkodzić, bo to ja też próbował pewnej uczciwości no tak źle co może jakoś tak myślałam trochę też o tym, pisze, że ma on m. in. chciał też wyjechać, bo bardzo się bał swoją żonę Tolę, która zginęła w obozie koncentracyjnym na ziemiach polskich nazistowskim obozie aut śruba tego wtedy nie wiedział, że bardzo nie martwiła potem bardzo nie lubią o tym, mówić nie chciał o tym, mówić, więc publicznie tłumaczyć, że wyjechał z takiego powodu też pewnie bym nie chciał tak mi się wydaje, że on sobie tego nie zobaczył ataków był tak myślę, że i nawet, że są takie nagrania Chong dziewiczego twarz, gdy przeprowadza z nim w w chodzę z nim wywiad idzie wzrostu to co do nagrywania musi być przerwane być łzy w jego oczach on po prostu mnie nie mógł spokojnie mówić ci, bo to to po to tu to strasznie tragiczna historia i naszego zdrowia z jego ostatnią asystentką sali miętą też 8 stwierdził, że to, bo to w sposób, którego nie można było poruszać, bo w studiu im starszy tym, jakby coraz gorzej się na ten temat rozmawiał Marek Burlikowski jest państwa gościem autor noblisty z Nowolipek Józefa rubla do wojny o pokój opowieści reporterskiej właśnie o Józefie ROD blacie postać niezwykle inspirujące i ciekawe i ważny dlatego szkoda, że zapomnianym może również ta książka o nim przypomni po informacje wracamy, a drzwi osób podgląd itp Agnieszka Lichnerowicz rozmawiamy czy wspominamy Józefa rok brata noblisty z Nowolipek w taki tytuł dla swojej opowieści reporterskiej o rok blacie wybrał czy wydechów wydawnictwo Marek Kuligowski, który cały czas jest państwo gościem noblisty z Nowolipek, czyli za choroba to wojny o pokój wydało wydawnictwo znak, by takich zazwyczaj właśnie za albo opowieść rubla już tyle razy dorobią zaczyna się także jest zapomniany dziś to jest bardzo smutne, ale i szybko należałoby to nadrobić, dlatego że mi człowiek, który miał wpły w na losy naprawdę świata zaangażowany w ruchy tak głosi ruch naukowców na rzecz pokoju nagrodzone potem zatonął on i organizacja pokojowym Noblem Ciołek, który współuczestniczy w uczestniczył w programie Manhattan, czyli w budowaniu bomby atomowej z bardzo biednej warszawskiej żydowskiej rodziny wsiadł na najwyższe naukowe salony czy, czyja to nazwać i zrezygnował, gdy to z powodów etycznych czy, dlatego że do końca mu służby amerykańskie nie ufały, bo nie chciał zrezygnować ze swojego polskiego paszportu tak się zastanawiam jak Tyma tą pracą Bojszów kupując te wszystkie szczegóły z jego życia archiwa rozmowy z ludźmi tak nudziarzem kryło, że ta wieża mieszkam w Londynie 2 lata i rozwoju z innych przyczyn i czworga możliwość pojechania do Cambridge tak go siłą możliwość porozmawiania z ludźmi, którzy pracowali pamiętali o 2 lata to jest właśnie żmudna praca i często czekaniem n p . na dokumenty z FBI doczekałem 4 miesiące, a jeszcze długo czekałem na to, żeby boksowali Debrzno robot zostawił strasznie dużo mówiąc tak kochanie papierów od kwitu z pralni po rękopisy książek własnych po 4 tony widziano go z domu i w jego grze w Cambridge sam spis jego dokumentów to są 2 grube teczki, a ja zacząłem przeglądać i pościel trochę się załamałem, bo Kubot dżungla, gdzie było dużo niepotrzebnych rzeczy trochę potrzebnych alejek nie było tych najważniejszych którymi interesował czyli, czyli nie było praktycznie prawie nic przedwojennego życia Warszawy i może to album miał też książkę Andrew Brauna o rozbracie po i Amerykanina i to zobaczyłem, że do Cambridge przywiozą mu parę kartonów takich rzeczy listów z Polski i na ich rękach bezczelnie napisano tego dyrektora kabli, że tutaj Amerykanin mówiąc krótko dostał Atu Polak prawa pisze biografię i idę i poszedł coś przywieźć te rzeczy oni są Anglicy chłodno po dziś to jest niemożliwe utrudnione są one są zarchiwizowane są to czas tłumaczono mogą jakoś tam część dać no ale należy bowiem po 1020 Maybach w końcu się zgodzili, ale i dostałem Point to moment, bo to obok nóż Połeć, bo takie wzruszające było ich największy i słuchacze mogą sobie wyobrazić że, że biorą do ręki taki wytarty notes z kartkami i odręcznym pismem z Fort lata stąd od 3007. roku, gdzie są notatki ile kosztują kwiaty i jest, że każą mu sukienka bilety do kina dla piłki nachodzili takie życie przedwojennej to ktoś, kto kto, którzy w tej Warszawie, by ta Warszawa się nagle tak wybuchła w tym kamyczkiem w tamtym gigahercach chłodnym archiwalnego jest seks z i właśnie do dotąd też, bo opisuje, że nagle wypadł mi wizytówki z 1 z notesu z kopert te listy wszystko, bo tak strasznie polskie to po pierwsze takie duże wrażenie zrobiło, że ta, że on, bo tak no to po to, nowości, jakie miał być on przecież do 3001 . roku życia w ogóle nie wyjeżdża z Polski do tego byśmy sobie dziś to świadomi, że ktoś nocą w warsztatach dziś przerzut oraz granice, kiedy z żoną chodzili do dowodu w oczach widać tutaj przychodzi dla żartu, ale nie wierzą w ogóle za granicę i montują całego życia tak naprawdę to toczą się tu w Warszawie nowo Lipka z Siedleckiego oddano na nich postacie no bo jakby we Wszechnicy dzielnicowi powiedzmy z Wisłą słowem Mb swe uczucie, że we Wszechnicy, dlatego że nie było go tak naprawdę stan utrzyma taką edukację, która doprowadziła go do matury potem studia wyższe opowie dr, owszem, nieco to była taka oferta dla takich ludzi kocham wolność technice polsko to była szkoła, która przyjmowała bez matury, a trzeba zdać trudny egzamin to mnie nie także przybywa każdego, żeby zdać egzamin trudne i któremu można było studiować i część tych studiów może, bo zrobi robić eksternistycznie maturę stosował odrobił miał on miał szczęście tak naprawdę nie powinno się do etapu Wszechnicy, bo albo nie widziałem sugeruje się nie chodzimy do komisji edukacji narodowej ram znalazłam taki dokument budzi, a dług muszę powiedzieć, że dotąd, ale Ludwik warto aż tak zobaczył, że to jest przyznał, że ten człowiek jest tak dla mnie wzruszający i poruszając jego postawa HIV to taka to jest to niesamowita historia WOS systemów nawet później na tą drogą to i tak to jest też coś co zasługuje jeszcze przypomnienie no i właśnie był zauważyła ma przed sobą bardzo zdolnego człowieka z kwoty ścisłych i kompletnego po prostu go na nie wini za pomoc w procentowym języka polskiego koło nauk humanistycznych, a on mógł przecież po prostu zignorować go, ale wyciągnął go z tego w 2 światowe imprezy był uczniem Marek Kirgiz ów głos system para Mary Barra Marii Curie-Skłodowskiej i nowo człowiekiem wielu zdolności językowe w języku oni w to martwych połowach ryb czak i po niezwykłym człowiekiem z jego MR tej ekipy naukowców, z którymi współpracował tutaj w Warszawie przed drugą wojną światową powiedzmy, że on wyjechał na stypendium do Wielkiej Brytanii w 3009 . a w kwietniu 300 dziewiątego i potem nie udało mu się żony jego Toli sprowadzić 33 nie udało się ona bardzo chciała zrobić z rodzicami móc nimi opiekować jej w czasie likwidacji getta w Lublinie zostawiono prawdopodobnie w 1 z pierwszych transportów z jego ekipy tych naukowców przetrwał zdaje się 1 człowiek wesoły Marian Danysz, który nie był Żydem no ale reszta to wszyscy z mołdawskim elitom dużo też jego rodziny natomiast przetrwała to jest oddzielna historia o Mieszku pokornym, ale chciałam zapytać czy ryb z całej tej historii, która mimo częstych w jego biografii jest niezwykle bogata w wodzie, by można było wybrać 5 książek czy 5 filmów nakreślił czekamy na film wydaje się, że niemożliwe, żeby on w końcu nie powstał co tobie robi największe wrażenie oprócz tych u tego wzruszenia, gdy znalazły się też w tył TW dowody z drugiej z międzywala dwudziestolecia międzywojennego, a po ten upór i odwaga lot lata, ale to już po wojnie z 501955 roku ukazał się artykuł o o tym, że Amerykanie kłamią po prostu Sztokholm Zosię od początku, że w 1004. wybuchła bomba wodorowa na atolu bikini i przebywał tam no post, że wyparowało duża część lądu ilu ludzi zostali zarażeni tą przebywał tam statek japoński szczęśliwy smok nr 5 nazwał i rybacy zostali tym opadem radioaktywnym zatruć Nidzicy to jest wielki śnieg i 1 z nich zmarł no i robot z po pół poprosił 1 z naukowców i płaski brzuch przyniósł próbki tego popiołu n p . z kutra i on na podstawie tylko teoretycznej wiedzy swojej wiedzy zrozumiał, że bomba, którą zrzucili Amerykanie nie było to tzw. uczy czysto bomba, która miała opadu radioaktywnego tylko do zwana brudna bomba i 2005 roku napisał artykuł, który stał się skandalem międzynarodowym Amerykanie musieli przyznać że, że po prostu taką bombę rzuci w poczet odszkodowania pani i to jest tak, bo my w tej chwili znamy z zimną wojnę z filmu Pawlikowskiego tak jakby z naszej strony, ale muszę powiem ci, że ze strony szczególnie amerykańskiej w po kim ma kartę z dość, bo trochę po mocno, ale tego nastroju no i napisać taki artykuł odważnie nawet Anglicy go prosili, żeby nie pisał, bo byli jednak sojusznikami Amerykanów sami mieli zrobić test z bombą atomową w Australii ono postu odważnie napisał, że to bomba Żydów to jest kłamstwo na pozór, że i ja był w maju w Tokio i ten kuter jest to co ich w swojej takim budynku desek taki ojcu to czas Japończycy to pamiętają ten wybucha atolu bikini pamiętają i też w lata żonę, by pomógł, więc sąd pracy musimy czasami pomyśleć, że to chłopak od nas z Nowolipek postój jest w Japonii może nie tam nie wszystkim znana jest na pewno do tych ludzi, którzy się interesują ruchem pokojowym i walką zbrojną Klarą kimś bardzo ważnym meczu to zrobiła na mnie duże wrażenie, bo to jak z filmu raport Pelikana Niemczyckiego szpiegowska wozu bierną masz dokument może też próbki nie boi się i Pisz o tym i trzeba na to patrzeć z tu z perspektywy człowieka, który mieszka na Zachodzie tak, których jest to czas oskarżane o szpiegostwo na rzecz Rosji ma za sobą, bo taką aferę szpiegowską wzrosło myślę, że to kraj nie mógł się bać, że zostanie wyrzucony z tej wielkiej Brytani moi, a to też był wpły w Bertranda Russella muszę powiedzieć co byłoby względne walczącym o pokój człowiekiem w którymś wojewoda z Einsteinem podpisali ten numer apelowała przecież, że marnie obraz Wasyl bułek, bo to ja tak mi się wydaje, że obok po to, szczęście, że spotkał napływ Ludwika Wittgensteina apotem Jamesa czy wykopków w centrum, a potem Bertranda Russella w niego, bo z największych filozofów brytyjskich dwudziestego wieku i o w nogach miał to szczęście też nie znaczy, że nic nie robi tak biegło i tryb i raz albo daty lądował na noszach z młodszym biografia Wasyla, który w wieku 19 lat już siedział w więzieniu za demonstrację pod cudzym pacyfistycznej po tym, gdy już nie będą teraz też w podeszłym wieku drugi raz był w areszcie, bo oczywiście miał robot to szczęście w Spodku takich ludzi na swojej drodze bardzo państwa serdecznie zachęcam do lektury tej książki tego reportażu o postaci niesamowite, ale też rolną to jest moja ocena Marek Krygowski musiał włożyć bardzo dużo pracy, ponieważ jest tutaj bardzo dużo szczegółów i też kontekstów, które pozwalają mówiąc kolokwialnie ożywić tamte światy mam nadzieję, że będzie mieć okazję porozmawiać, ale chciałabym zobaczyć, jaka jest takie pytanie, które zawsze mnie nurtuje mnie wydają się, że najczęściej pada przy wspomnieniach o ROD blacie medykom tak łatwo nam wypadł z pamięci społecznej czy narodowej jak kto woli przeto nie powinien tak autor mówić o poszerzenie via Ostrów, ale fruwa się dowiedzieć i pompowe tropy wydaje się, że ten 90 piąty rok, jakie dostaje Nobla my jesteśmy w Polsce zainteresowani zostali on i Bartosz LO im ważne nazwiska tak my jesteśmy zainteresowani skierowań nic się całkowicie na zachód, a roboty jednak, bo takim z socjalistą w tekście, wydając stawiał bardziej Annana z tym mamy mam pamiętajmy, że małe noblisty pokojowego w 1002 Lech Wałęsa tak to po drugie, po trzecie no 6 osób pamiętało jednak, że on tu przyjeżdżał za PRL-u robot przez zaporę albo i to niekoniecznie w ramach dialogu tego w ramach dialogu między Wschodem Zachodem tak błahe konferencję ruchu Pawła stop no i to wśród nich był Gerard czy był Żydem czy to miało znaczenie dla niego mniejsze o jak wiadomo jednak z moimi nie wiem czy w nie wydają się, żeby to, bo może być Bydgoszcz antysemityzm czy, który jest, jakby rodzaj nienawiść to co do kogoś znać o tak naprawdę kompletnie nieznany, więc akurat wydaje się to nie o to chodziło o nawet pamiętam, że największe gazety napisały, że się urodził w Łodzi tak polskie gazety także to co za godzinę trochę taniej znajomości z tajemniczą dla mnie też nawet po spędzeniu ponad 2 lat z blatem i z ludźmi, którzy go znali mnie nie do końca to rozumiem, ale no to tak było faktem jest to dziwne i młodzieży będzie to okazja porozmawiać, bo właśnie bardzo chciałabym tym razem nie mieli z nią nie zdarzy się po rozwodzie do jego aktywności w ramach ruchu upadłość, który został uhonorowany pokojową nagrodą Nobla, więc jest pretekst do kolejnego spotkania w międzyczasie możecie państwo czytać noblisty z Nowolipek Józefa rok lata wojny o pokój reportaż Marka gór Likowskiego książkę, którą wydało wydawnictwo znak bardzo dziękuję dziękuję również Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA