REKLAMA

O polityczkach w II RP opowiadały prof. Joanna Dufrat i dr Dobrochna Kałwa

Historie Polski
Data emisji:
2018-09-02 19:00
Audycja:
Historie Polski
Prowadzący:
Czas trwania:
45:33 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dziś Grodzki dzień dobry to są historie Polski dzisiejszej audycji porozmawiamy o sytuacji kobiet w drugiej Rzeczpospolitej trochę pretekstem do rozmowy dzisiejszej jest ostatni numer kwartalnika karta z takim tytułem Polka niepodległa i rzeczywiście kilka tekstów w tym kwartalniku to są teksty kobiet działaczek z okresu drugiej Rzeczypospolitej, które zaznaczyły właśnie temu przez swoją obecnością problematykę równouprawnienia kobiet pozycji kobiet w odzyskanej przez Rozwiń » Polaków w ojczyźnie przy okazji chcę państwa zachęcić do napisania do nas na mail adres jest prosty dla was 1 wyraz dla was małpa to krok KFM i dla kilku osób mamy egzemplarze właśnie kwartalnika karta w studiu w Warszawie pani dr Dobrochna Kałwa Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry dzień dobrym, a w studiu we Wrocławiu pani prof. Joanna Duffy rak też Instytut historyczny, tyle że Uniwersytetu we Wrocławiu i bardzo serdecznie witam Kinder zaczną od takiego powiedziałbym klasycznego początku jeśli chodzi o ten temat, bo najczęściej dekret tymczasowego naczelnika państwa 28 listopada osiemnastego roku, który ustanawiał prawo wyborcze bierne, jaki czynne dla obywateli obu płci czy Peugeot bez różnicy płci przywoływany jest jako taki symbol, że druga Rzeczpospolita od samego początku była państwem nowoczesnym i kwestie równouprawnienia kobiet mocno akcentowała czy to nie jest opinia troszkę na wyrost może pani profesor łza zakręciła wzrosła do aktywności nie może tutaj nie jest z nami czy wydają się, że w okresie międzywojennym ten fakt przyznania kobietom praw wyborczych praw politycznych, bo takim fundamentem, że założycielskim, jeżeli mogę odwołano się do, a do takiego założenia i hasła nadzieję, że ta Polska będzie państwem nowoczesnym każdego słowa znaczeniu, a też nowoczesnym znaczeniu sprawiedliwym to właśnie odwoływano się do tego aktu formalnie podpisanego przez naczelnika państwa Józefa Józefa Piłsudskiego, aczkolwiek pamiętajmy, że to pojęcie nowoczesności w Europie po wojennej nie musiało się od razu równać z faktem przyznania kobietom pełnych praw politycznych kraje, do których państwa Polski rząd aspirowali bogate społeczeństwa polskie zachodnie jak wielka Brytania Francja trybun trochę takim wzorcem tej demokracji wcale tych praw politycznych w roku 1918 powszechnych praw politycznych kobietom ekobieg to marzenie przyznała, że sam fakt był ważny był ważny dla organizacji kobiecych dla kobiet, a tego, że właściwie na tym akcje, a ufundowano ogromne nadzieje jest ten jak to Polska będzie wyglądać jak ogromną rolę ważną rolę w sferze publicznej przede wszystkim będą kobiety kobiety realizowały, więc to rzeczywiście jest istotne bardzo punkt zwrotny w dziejach obiekt jest, toteż taki punkt, który zaktywizował na polu politycznym z dnia kobiety walczyły oprawa polityczne czy stosunkowo krótko je przyzna, jakby otrzymało od momentu, kiedy zaczęły walczyć, bo żyliśmy tak formalnie próbowali jakoś ująć no to my wiemy, że takie pierwsze, a pierwsze próby w tym kierunku postulaty pojawił się około w latach osiemdziesiątych na terenie Galicji w zaborze austriackim upowszechniły się chyba świadomości społecznej w okresie rewolucji w królestwie polskim w latach 1500 dzieł 15051907 i właściwie w 1918, czyli stosunkowo prawie po 10 latach kobiety polskie te prawa otrzymały walczą z mocy prawa jednocześnie były, bo to ogromne zaskoczenie, że tak szybko się udało im w jakimś sensie można powiedzieć, że był do tego takie myśli mentalnie trochę nie przygotowane pod waszym nie wiadomo co było robić od zaraz wieść o tym, powiemy tak natomiast może tylko dla ambitnych słuchaczy króciutko te 2 § 1 istotniejsze z dekretu pierwszy dotyczący czynnego prawa wyborczego brzmiał wyborcom do Sejmu jest każdy obywatel państwa bez różnicy płci, który do dnia ogłoszenia wyborów ukończył 21 lat art. 7, który dotyczył biernego prawa wyborczego brzmiał wybierani do Sejmu są wszyscy obywatele i potem na nawiasem taki czy rozumie obywatelki państwa posiadający czynne prawo wyborcze niezależnie od miejsca zamieszkania jak również wojskowi no i teraz to mam pytanie do do pani doktor skoro tak szybko poszło jak wspomniała pani profesor na to zwykle próbujemy znaleźć pytanie, dlaczego czy to był taki dobry klimat czy rzeczywiście mężczyźni, którzy dominowali w życiu politycznym i tworzyli pierwsze gabinety właśnie ta z premierami znów drwiąco samym naczelniku państwa ani raptem też poczuli właśnie taką potrzebę czy to był jakiś interes polityczny czy rzeczywiście siła kobiet z tego okresu wcześniejszego była coraz bardziej dostrzegalna jedynie sposób było ich pomijać nic politycznie nie dzieje na zasadzie dobrej woli tylko raczej interesu politycznego i panie prezesie panie zamiast zgodzi w tej kwestii my najczęściej zapominamy o tym jak bardzo świat przed czternastym rokiem i po osiemnastym roku się różni nie tylko na ziemiach polskich, ale w całej w całej Europie i wojna jest okresem przymusowej emancypacji kobiet one po prostu muszą w tym momencie przyjąć pewne obowiązki, o które spełnią naszych dni są na woli są na wojnie i Pogodnej na niej zdanie spływa z drugiej strony upadku polskich działaczek politycznych od lewicy do prawicy już zdążyły z zapałem pokazać, że w przestrzeni publicznej są ważnym elementem utrzymania tożsamości narodowej aktywności politycznej w okresie zaborów w to nikt nie wątpił pytanie tylko jak przekonać niczym, w jakich argumentów użyć, by tom panowie mający prawa polityczne dopuścili tą drugą połowę ludzkości do do wybierania to wcale nie było takie oczywiste proste, tym bardziej że polscy socjaliści, ale mieli świadomość pewnego mechanizmu, który się zresztą sprawdził dziewiętnastym roku, że w Belgii to socjaliści z myślą o przyznaniu kobietom praw wyborczych, które później głosują na konserwatywne partie endecja w sejmie ustawodawczym zna znacząco wygrała w porównaniu z partiami lewicowymi, a ja sądzę, że obok argumentów emancypacyjne, bo wśród socjalistów byli tacy posłowie politycy, którzy uważali, że kobietom należy przyznać radnym sądzę, że Moraczewski był takim takim politykiem, zważywszy na aktywność jego żony, której nie negowała pamiętajmy też przed masażem był feministą, więc to nie tylko Polska specjalność nie natomiast były także argumenty Praga pragmatyczne i nie bez racji w krajach tego Regi tego regionu Europy w większości krajów przyznano prawa polityczne, bo jeżeli w granicach państ w, które właśnie się tworzą na ruinach Austro-Węgier i przy okazji przez ich pojawienia się takiego tworu jak Polska miały decydować plebiscytem to warto mieć 2 × więcej obywateli głosujących niż przeciwnicy i Niemcy i Polacy w tym momencie byli zainteresowani udziałem kobiet zresztą mieszkanki zaboru pruskiego były do tego przygotowane i gremialnie brały udział w wyborach po plebiscytach złącza przypomnieć, że pierwsze wybory, w których wzięło udział kobiety to są wybory do Sejmu dzielnicowego zaboru pruskiego w grudniu osiemnastego roku 10 % wybranych delegatów to są kobiety tak wysokiej udać tak wysokie uczestnictwo późniejsze Sejm nie miał w ogóle w całej drugiej Rzeczpospolitej to są śladowe mimo wszystko, choć nie zgadza się nie procent tak co też zresztą nie dziwi, zważywszy że na fakt, że społeczeństwo polskie jednak jest społeczeństwem chłopskim wiejskim, a w tamtejszym życia w tym obszarze kulturowym sprawami publicznymi zajmują się w dalszym ciągu mężczyźni kobiety są od innych spra w ich aktywizacja następuje dopiero w drugiej w drugiej połowie wyskoczymy dzwonek lata trzydzieste i nowe pokolenie zarzewia czek przynosi większe zainteresowanie kobiet polityką na wsi jak mamy teraz jeszcze niecałe 3 minuty pani resort chciałem jeszcze tylko 1 wątek, żeby zamknąć, bo tu pani doktor mówi głównie o o socjalista Chiny rzeczywiście to, że takie potoczne wyobrażenie że, że to głównie ludzie lewicy dążyli do takiego zrównania praw i jedno tymczasem są już mówią same lub wyników wyborów, z którego wynika, że też właśnie kobiety posłanki się znalazłem z ugrupowań prawicowych, ale znalazłem takie takie krótkie fragmenty tekstów np. z poznańskiego przeglądu katolickiego to jest 17 listopada osiemnastego roku, gdzie mnie ten tygodnik konserwatywny traktatem do pisma konserwatywne zamieściła taki tekst wojna obecna zrównała kobietę i mężczyzny, składając na ich barki równy ciężar obowiązków licznych trudów we wszystkich dziedzinach życia i zawodach stanęły do pracy kobiety, zastępując mężczyzn przebywających na polu walki ich pracy zawdzięczamy żeśmy szczęśliwie przetrwali zawieruchę wojenną stąd też organizacje kobiece podniosły żądanie, aby wobec równych obowiązków równe zyskały dziś prawa obywatelskie i polityczne i publicysta przeglądu katolickiego pisał też cokolwiek ludzie o tej sprawie równouprawnienia sądzić mogą lub sądową to jednak, że nie ulega wątpliwości, że oddanie kobietom pełni praw obywatelskich odpowiada duchowi naszej katolickiej religii ruch ten nowy witamy ze szczerą radość, ale wszyscy chcieli to to jest właśnie wpły w wojny tylko koleżanka mówiła znaczy np. środowiska konserwatywne one tanie i nasz rynek jeszcze kiedy pojawił się sam postulat stuknął powierzonego jego kontrastowały raczej odkładały to mówił, że trzeba jeszcze nie czas życia powoli może jakoś oddolnie może najpierw zająć edukacją natomiast rzeczywiście wojna zmieniła Atos HP jest taka, że Smith z bliska taki pogląd, że ona w jakim sensie pokazała pełną wspólność doświadczeń kobiety i to bardzo silnie widać, o ile przed 1914 rokiem mamy takie głosy pojedyncze zasiedliby w konserwatywnych ziemiańskich kobiecych popierające ten postulat i dosięgło silny głos Gekko kobiet z lewej strony tak postępowe postępowych środowisk o tyle od siedemnastego roku już pod koniec wojny one potrafią mówić 1 głosem one dostrzegają w 2 Zjednoczeni Ziemianek związek Zjednoczonych Ziemianek największa organizacja konserwatywna jeszcze przed 1500 czternastym rokiem już w grudniu czternastego szesnastego roku na swoim zjeździe to jest taki 0102 . w okresie w okresie wojennym, bo został za na okres konfliktów presję polskim zawieszone, mówi że uznanie i przyznanie kobietom pełnych praw wyborczych wszystkich powszechnego prawa nie żadnego tymczasowego ograniczonego jest 1 z najważniejszych postulatów ruchu kobiecego gdzieś chyba największy taki schowki pokazujący jak bardzo wojna miała wpły w na mentalność, a jednocześnie skoro włączyły się konserwatysty kij chciwości można być o wszystkich środowiskach kobiecych, które tutaj się zjednoczyły w tym postulacie mężczyzną nawet z tym trudno było odrzucić, by rzeczywiście nie odrzucili, aczkolwiek skutek tego powiedzmy do nie był może satysfakcjonujący w pełni, o czym powiem już po informacjach TOK FM Maciej Zakrocki witam ponownie to są historie Polski dzisiejszej audycji rozmawiamy o pozycję sytuacji politycznej i społecznej również o tym, też rozmawiamy kobiet w drugiej Rzeczpospolitej w studiu w Warszawie pani dr Dobrochna Kałwa, a w we Wrocławiu pani poseł Joanna wdów i powiedzieliśmy o tych przyczynach przyznania Polkom na prawa wyborczego no to jeszcze powiedzmy dosłownie co z tego wyniknęło, bo w pierwszym Sejmie ustawodawczym można, by powiedzieć skoro te prawa przyznano to w będzie taki niesłychany ruch na rzecz gmin skorzystania z tych praw, że kobiety masowo będą wybierały kobiety no, a z tego co, gdzie znalazł chyba tylko 8 kobiet znalazła się w tym pierwszym Sejmie, dlaczego nie wobec Jerzego Hasa napra w młodych hitem były zaś aż 8 to jest jednak sytuacja bardzo specyficzna styczeń dziewiętnastego roku AM, czyli okres ten zaczyna się to największa kampania to jeszcze z bardzo trudno jest, by te dalekie jeszcze od sytuacji spokojnej stabilnej, a mówimy o czasach, w których nie ma jeszcze radio jako medium nie ma jeszcze już nie ma do telewizji internecie, że nie wiemy co było możliwe, ale wszystko odbywa się na zasadzie ulotek wieców efemeryczny gazet i takiego przekazu trochę też szeptany propagandy, a więc to to na pewno było skomplikowana sytuacja jeśli chodzi o prowadzenie samej kampanii wyborczej i wydaje mi się, że na pewno w pewnym sensie część wybranych kobiet to jest to jest w ogóle jakiś tam sukces nie pisze profesorem nów sadzono zgadza w tej kwestii zgadzam się, tym bardziej że moim zdaniem w ogóle cała taka dyskusja i rozumienie przyznania kobietom praw wyborczych ma się to i tak nam euro w biegach mamy 22 elementy tego czy kobiety mają prawo głosować na różnych kandydatów i tutaj wydają się, że pewien konsensus był wiemy, że ta frekwencja kobiet była zaskakująco wysoka wojaży był zdecydowanie 99 % z nich nigdy bym wcześniej nie brał udział w akcie wyborczym, gdy z drugiej strony jest Zet już nawet wśród tych, które kandydowały miał większy problem z tym tony wody mają prawo kandydować sytuacja w osiemnastym dziewiętnastym roku jest dno dramatyczna dla państwa toczy się wojna, więc chorych w tym kontekście wybór kobiety, która ma zasiadać decydować o państwie toczącym wojnę z zagrożonym, gdy wydawała się jedno takim aktem aktem bardzo bardzo rewolucyjnym to trzeba też uwzględnić poza tym to co powiedziała tylko koleżanka mamy bardzo krótki okres czasu od momentu tak, by Kret dekret Piłsudskiego z 28 listopada wybory Rosy to sąd po 26 stycznia już z nimi o tym, że jeszcze wchodzą jakieś święta między po IG środowiska kobiece miały Dromet ogromną trudno w tych wszystkich zastrzeżeniach wobec braku środków masowego przekazu, żeby zrobić kampanie wśród kobiet musiały tak tłumaczyć im pogryzione powinny się zainteresować politykom, bo przez stulecia mówiono, że wprost przeciwnie to nie kobiece, że to jest dla nich, gdyby nie zrozumieją, a z drugiej strony powinny jednocześnie prowadzić kampanię wyborczą i mówi że mają na konkretne partie polityczne już w tym okresie tej kampanii wyborczych pod koniec wojny nawet ujawnia się takie zjawisko to się przypisuje kobietom one bardzo niechętnie opowiadają się z jakąś konkretną partią polityczną to jest mecz ma być takie są 2 takie taką cechą kobiecą, by w kobiecej wyborcy nie, ale może ono wynika z tego, że w te kobiety po prostu wierzymy nie wiemy konkretnie nie rozumiemy trochę nie no to się po prostu wolimy na idee głosować na jakieś hasła niż na konkretną partię polityczną, bo jest bardzo trudno oddać oddać ten głos też do PIP najbardziej promujące prawa wyborcze te środowiska postępowe też nie miały na to by pieniędzy nasze odbywały raczej do dostawy do do tych baz, które były raczej mało majętne nie miał poparcia kościoła katolickiego nie ani ziemiaństwa tak, które dysponowały większą nazwijmy to gotówką musiał też walczyć środowiska lewicowe, ponieważ dla USA dla większości społeczeństwa Dubowski szalenie trudne do odróżnienia co jest lewicą niepodległościową, a co jest lewicą nie co jest lewicą co jest lewicą komunistyczną środowiskach prawicowych jest też duży udział aktywności księży w tym okresie, którzy odwołują do kobiet wszystko oczywiście powoduje, że tworzy Boga tyle kobiet poszło do 2 do urn wyborczych mamy bardzo wysoką frekwencję, bo chyba najgorszą w historii Polski brutalność drwiono od 60 do 90 % dla działaczy odważnego w oknach ważnego na nowo aż trudno w pełnym to jest rzeczywiście te pierwsze to właściwie widać, że te kobiety w pasie chciały tak poddał się tej atmosferze wyborczej, ale było trudno na jego szacowały na mężczyzn głosowały, bo taki był świat one się nie wpychał nigdzie z Seko sytuacja, żeby to kobiety były decyzyjne kobiety podejmowały decyzje, więc właściwie trochę wyborach od stwarzały ten świat, który wiedział na co dzień czy to nie są takie zrozumiałe z punktu widzenia może już socjologicznego skutki zaszłości i innym z przeszłości mówi się, że bardzo negatywną rolę, choć prawnicy uważają, że to był też bardzo nowoczesny dokument i przypominają kodeks Napoleona jako coś co wprowadzało Polskę to dziewiętnastowieczna znowu w nowoczesną Europę, a znowuż jak się mówi właśnie tych prawach kobiet w Polsce to, że często mówi, że to było straszne obciążenie ten kodeks Napoleona, który przez 100 lat właśnie w wmawiał, że kobiety Nobla gminom, by mówiąc w skrócie oczywiście siedzieć w domu i słuchać męża mamy, w którym się bardzo podobałoby ten kodeks Napoleona w tej wersji wrócił prawda, ale Czyż oczywiście korek na pola w zależności od tego jak na niego patrzymy jest albo nowoczesnym aktem prawa cywilnego z drugiej strony z perspektywy kobiet bardzo często był 1 z naczelną był źródłem nad cofnięciem u nas brak dyskryminacji na różnych rozwiązań wiecznie małoletnie w tak, która wymagała wymagająca opieki tak natomiast natomiast jedno poczynił także wiele dobrego mimo wszystko, porządkując pewne rzeczy Master warto pamiętać o tym, że u zarania wróg Rzeczypospolitej mamy kompletną mozaikę prawa przepisów zwyczajów to jest bardzo mocno nierówna mamy też bardzo aktywne kobiety w Galicji w miastach i we Lwowie Krakowie ciągle jeszcze słabo rozpoznaną Ewie Wielkopolskę Górny Śląsk, gdzie nie ma ruchów feministycznych nie ma ruchu emancypacji innego, a jednak kobiety są bardzo mocno zaangażowane ze względu na swoje Menezes swoją działalność narodową i polityczną a bo to co jest bardzo by o tym, też warto pamiętać, że kobiety, które weszły do pierwszego Sejmu także do następnych weszły nie tylko na mocy głosów żeńskiego elektoratu, ale na mocy Ełk głosów, które nie mają płci, bo nie jesteśmy w stanie policzyć sprawdzić, kto kogo głosował nie wątpię, że ich oba obecność w sejmie wynikała z tego, że również męscy wyborcy głosowali na takie osoby jak Irena Kosmowska Jadwiga Dziubińska, które weszły z partii PSL -u absolutnie nie zainteresowanego partii ze swej kwestią kobiecą czynne przez rok do Danii był taki lewicowy PSL chyba jednak wyzwolenie tak, ale to mimo wszystko mamy tutaj bardzo mocno tak dość patriarchalne byśmy powiedzieli dzisiaj wzorce osobowe i tego co kto robi, ale i Kosmowska Dziubińska byłeś powszechnie szanowane i zasłużony dla ruchu Ludowego Balicka na liście endecji była na trzecim miejscu najwyżej być nie mogą, bo wcześniej był Dmowski Paderewski był także w ten sposób został uhonorowany ona albo też nazwisko po zmarłym mężu, niemniej jednak no tak wysoka pozycja dawała też możliwość wyboru już dla uporządkowania czy uczyć, bo zmieniły rozumiem wszystkie postaci Zofia sokolnika też z wersji z MDK w to są te 2 posłanki, które z tej partii to jeszcze z PL jeszcze jest Maria Moczydło wskażę narodowość Narodowego związku Ludowego prawicowy Anny Anna Piasecka Franciszka Wicza com jako ubytki w oczko wiekowo 2 tak i tylko 1 socjalisty kas Zofia Marczewska i tutaj być dobrem to jest ta klęska największa, bo wybitna Poli tyczki to są przede wszystkim przedstawicielki ruchu lewicowego socjalistycznego Ion nie wchodzą ma też PSL PPS wprowadza stosunkowo niewielu posłów, gdy no właśnie, ale czy na tej podstawie można wyciągnąć wniosek, że tak na dobrą sprawę, że to tak dobrze rozłożyło w tym znaczeniu używać soli przedstawicielki ruchu Ludowego i socjalistycznego i narodowej demokracji, więc właściwie wszędzie te kobiety właśnie znalazł w niewielkim stopniu, bo to ciągle jest tylko 8 mandatów i to jest niecałe 2 % ogólnej liczby posłów tak no ale ale sączyli ta teza z naszej pierwszej części audycji, że właściwie wszystkie ruchy polityczne już były zainteresowane tym, żeby jakoś zwrócić uwagę na obecność kobiet w życiu politycznym lobby nawet jeśli niewielkim stopniu to to im się udało tak bardzo nam na pewno Maciek kot na mieście na pewno tak, ale też warto pamiętać o tym, że przebiły w miarę zrównoważonym rozkładzie głosów na poszczególne partie polityczne PRL były kobiety, które weszły do Sejmu są one znacząco lepiej wykształcone i prezentują znacznie większe zaangażowanie polityczne również w porównaniu z przeciętnym posłem Sejmu stąd w usta ustawodawczego, a jednocześnie należy to ja mogę to teraz to rzecz bym powiedziała, że nie znaczy, stawiając kobiety tak wciągający nas widnieje na listy wyborcze ja nie mam w nie wydaje mi się, żeby rzeczywiście politycy goście planowali jakąś rolę dla kobiet inną niż przyciągnięcie kobiet w okresie kampanii wyborczej, jeżeli porównamy już tak w kontekście całego dwudziestolecia problemy, jakie miały kobiety Poli tyczki właśnie posłanki ze swoimi obozami politycznymi one są zadziwiające, że zadziwiająco wspólne znaczone przede wszystkim walczyło o swoją podmiotowość o niezależność od takiej w taki brak w maju wezwania tych byłych władz władze męskiej, więc wydaje się, że to jest jedyna rola, jaką mamy mężczyźni nie dla kobiet przeznaczyli w polityce znaczy mają przyciągnąć głosy wyborców wyborcy przede wszystkim w kampanii wyborczej później już w dużo trudniej no tak rzeczywiście powiedzmy troszeczkę to już nie zrezygnowali zasygnalizowali, iż należy dla porządku w pierwszej bodaj Sejm ustawodawczy i tu jest 8 mandatów nie w sejmie pierwszej kadencji 9 mandatów to kobiety druga kadencja znowu 8 w trzeciej tu jest rekord to są lata 303515 mandatów mówi cały czas Sejmie oczywiście czwarta kadencja tylko 2, a w piątek to są te lata 38 oczywiście przerwano 3009 . roku 11 mandat to może jeszcze by powiedzmy nie w tej części, żeby zamknąć wątek prawodawstwa czy skoro ta reprezentacja jak to przed chwilą przywołałem do końca drugiej Rzeczpospolitej kobiet w parlamencie jest tak znikoma i to oznacza, że jednak po obok prawa właściwie nigdzie nic za tym, więc inna niż inni nie idą jakieś znaczące procesy społeczne, które by umożliwiały kobietom bardziej znaczącą obecność, gdyby szybciutko się przywołam art. 90 szósty już właśnie z konstytucji marcowej, który mówi wszyscy obywatele są równi wobec prawa Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 16 lutego 2004 . roku wskazał ten artykuł jako, uchylając przepisy prawne ograniczające prawa publiczne kobiet no, więc atutów w tej sprawie coś zrobiono jest jeszcze ustawa z 1 lipca 2001 . roku, która zmienia przepisy prawa cywilnego dotyczące kobiet może też warto przypomnieć w kontekście dyskusji, która do dziś się toczy, że przyjęty przez Polskę traktat wersalski czy ratyfikowany, który przy okazji ustanawiał międzynarodową organizację pracy zobowiązywał państwa strony do równej płacy za pracę tej samej wartości bez względu na płeć tak łatwo w 2 min Echa miasta lat ciągle ten postulat rzeczywiście nie jest realizowany nie tylko ten postulat to nie tylko w Polsce wzrosła, ale już od lewej w każdym razie pani resort, bo ma może tak, by właśnie Reasumując, czy czy to prawo było nie wiem za mało go jeszcze było albo albo inne procesy zdecydowały, że ta obecność kobiet wpolityce obecność w rządach jest właściwie śladowa w rządach w ogóle nie mamy kobiet z mostem natomiast regionalne nie jest śladowa natomiast, jeżeli tak patrzy się z perspektywy całego dwudziestolecia to właściwie mamy 2 sejmy przede wszystkim Sejm ustawodawczy i tempie Sejm pierwszej kadencji lata 222028, który można było powiedzieć, że ten to praca posłanek głos z posłanek ich inicjatywa ustawodawcza jest chyba jest istotna jest usiana, bo pierwszy sejmik drugi temat często ustawy za za zaczynał się w sejmie ustawodawczym kończono prace w okresie Sejmu pierwszej kadencji, a zwłaszcza najbardziej taki prospołeczny nastawiony z tym mamy tu wspomniano przed wypadł przez pana ustawę o zmianie cen niektóre postanowienia dotyczące praw cywilnych akryl romantykiem równouprawnienia kobiet mamy z 2004 . roku ustawę o ochronie pracy kobiety młodociany, która regulowała m. in . czas pracy w K 2 pracy nocnej modę młodych ludzi to jest też do kwestii ochrony macierzyństwa mamy w tym okresie też początki pracy nad ustawą o pielęgniarstwie, które kobiety brały udział mamy ustawę o ograniczeniu sprzedaży alkoholu to, żeby posłanka Moczydło ska z z endecji była tutaj wiele o mały Figiel naszych udało to powiedz co ważne, tym bardziej że podobno Piłsudski miał powiedzieć, że kiedy był proszony przez deflację kobietom, że o przyznanie praw politycznych miał powiedzieć, że podobno, że jak ja wam jak po kobiety tylko otrzymają prawa polityczne to od razu będą chciały też dłubać w ustawie antyalkoholowej i rzeczywiście dna do przewidywań Piłsudskiego świeccy sprawiło, że sprawdziło, gdy tylko, że to się później kończy to bardzo silnie wydaje mi się ja to tak łączy z pewnym kontekstem społecznym Sejm ustawodawczy był Sejmem funkcjonującym w bardzo trudnych warunkach to jest to konieczność przekonania społeczeństwa polskiego do drugiej Rzeczypospolitej to jest ciągłe ferment rewolucyjny rewolucja trwające i stąd oblicze społeczne Sejmu, a pierwsze z Sejmu ustawodawczego pierwszej kadencji jest jakby widocznej tutaj zdecydowanie we wszystkich tych ustawach, a referował opracowywały Massey posłanki na zabiegi w dokumencie takie takie robocze różne notatki Zofię Moraczewski posłanki Pepeesu, który ona właśnie, bo pokazuje co tam kobiety mają robić jak mają współpracować bardzo po okresie podkreśla to, że kobiety muszą się zjednoczyć się prace na swych ud nad tymi ustawami rzeczywiście tak jest, a później jest dumna jak później to pani profesor już nam o powie po informacjach i Maciej Zakrocki witam ponownie to są historie polskiej rozmawiamy dzisiaj o prawach o wpływie kobiet na życie drugiej Rzeczpospolitej studio w Warszawie pani dr Dobrochna Kałwa kilka raz jeszcze widzą w studiu we Wrocławiu antresola na dół, za którą wplątany nam przy Pomin dała pracę posłanek m. in. Zofii Barat czeskiej co próbowały zrobić w tym pierwszym okresie drugiej Rzeczypospolitej i czym się udało, bo w domach właściwie przez NIK wszystkie te wymienione przeze mnie wcześniej ustawy one bardzo silnie dotyczyły tego co dla kobiet było ważne w grudniu np. 2 z tego pierwszego roku dwudziestego roku nawet z, a posłowie po PSL też kobiety przy tym pracowały chciał uregulować kwestię statusu służby domowej służba domowa to była przy to był przede wszystkim kobiety, a później nic już po, a kończy drugie Sejmu drugiej kadencji tak próbowany poszukać czy coś jest jeszcze o czym też umknęła jakieś ustawy, którą moglibyśmy uznać drony są ważne dla kobiet zostały zrealizowane i znalazłam właściwie jedyną taką rezolucję, ale w tym część została zrealizowana Ireny poznanianki z klubu Narodowego związanej z endecją, która domagała się powołania kobiety do UE jako sędzi do sądów rodzinnych i rzeczywiście w tym samym roku USA dziewiątym roku pierwsza kobieta w Polsce została Wanda gra miejska została sędzią sądu rodzinnego, ale później żeliwo może mieć jakikolwiek ustawach, które dotyka kobiety moim zdaniem one były głównie raczej negatywnie oddziaływały niższy niż pozytywnie, więc bardzo silnie wynik, ale jak wynika to z docent ten trend społeczny charakter i ta rola kobiet trasę znaczyła, ale właśnie w takim społecznym w demokratycznym tak cienko ten esej te pierwsze sejmy miał pokazać u nas takie sprawiedliwe paradoks polega na tym, że najbardziej ustawodawstwo społeczne są protony wówczas, kiedy sejmy były zdominowane przez środowiska prawicowe konserwatywne to rzeczywiście interesujące, ale skoro wspomniała pani o o tym, że się pojawiła pierwsza kobieta w roli sędziego to może dobry moment, żebyśmy teraz jeszcze po porozmawiali trochę w ogóle o pozycji kobiet, a poza tą polityką czy poza nieobecnością w parlamencie to tam też podsunęła, aby w mieście zachęcił oraz słuchaczy do napisania do nas na adres mailowy dla was 1 wyraz małpa TOK TOK FM, bo będzie można otrzymać kilka egzemplarzy kwartalnika karta Halina Konopacka ową słynną polską sportsmenką na okładce, a w środku jest kilka tekstów wspomnieniowych kobiet, które w tamtym okresie albo właśnie angażował się w życie polityczne albo próbowały przebijać się w tej trudnej sytuacji państwa zdominowanego przez mężczyzn i króciutki fragment baśni ze wspomnień pani Zofii my bez kół Mastalerza owej, która bardzo chciała studiować prawo powiedzieli, że biją na prawo właśnie oni bardzo mogą przyjąć, ale do nich próbuje i ona udała się na rozmowę do prof. Bolesława Ulanowskiego, który miał się zdecydować czy ona może chodzić na te zajęcia nie sprawa i wspomina tak rozmowę z panem profesorem bardzo przepraszam pana profesora ja zapisałam się wprawdzie na wydział filozoficzny, ale pan dziekan pozwolił mi uczęszczać na wykłady prawnicze, zanim sprawa przyjmowania kobiet na prawo będzie załatwiona, ale chcę tylko studiować prawo, bo do tego mam zamiłowanie podczas gdy na nauczycielkę czy lekarka nie nadaje się mój los zależy tylko od pana profesora profesor zmierzył mnie od stóp do głów ja odważnie patrzyłam w jego oczy i profesor, dlaczego ta panika koniecznie chce studiować prawo i popiera państwo swą prośbę o rzekomym zamiłowaniem, które niezupełnie wie, że natomiast proszę się szczerze przyznać pani nie spodobało się prawo, dlatego że będzie pani miała dużo kolegów, a więc szansa na flirt i złapani w następstwie męża, a może jest pani sufrażystki mu, choć na to pani nie wygląda ja nie jestem sufrażystki chce studiować prawo i skończyć się, ale przecież Uniwersytet nie jest klasztorem, a jest to młoda, a więc wolnych od nauki chwilach może będę trochę flirtować tańczyć wydaje się, że mam szczerą odpowiedź i pewnie głupia mina zrobiła na profesorze dobre wrażenie, bo ruszył naprzód sali zajął miejsce na katedrze bardzo uprzejmym tonem kazał mi usiąść wpier w w środku pierwsze ławki naprzeciw katedry, dodając tu proszę zawsze siedzieć, bo chcę panią i prawnicze zamiłowaniach obserwować oto w tyle i zachęcam słuchaczy właśnie do osiągnięcia do do karty innych pani Zofia Meine szkół Mastalerza owa skończyła prawo w 2003 . roku, ale byłby właśnie, że teraz wracają z oceny histo historyków to było łatwo nie było łatwo pani doktor mów nigdy nie łatwo HR nie tylko kobietom, by bawić też powinni pamiętać w kontekście Elbud pieszych pierwszego okresu wystarczy międzywojennego, kiedy druga rozpoczęta się boryka z ujednoliceniem prawa to nie jest kwestia tego, że wpiszemy do konstytucji równość bez względu na płeć się wyznanie narodowość, ale później trzeba jeszcze ujednolicać drobne przepisy raportów tych szczegółowych przy rozwiązaniach jest diabeł schowany i w zasadzie pierwsza dekada dwudziestolecia międzywojennego to jest wielki wysiłek prawniczy, by ujednolicić 5 różnych kodeksów obowiązujących na ziemiach polskich i przy tej okazji także znosić kolejne ambitne przy przepisy dyskryminujące, uwzględniając również pytanie o to czy to ma sens a bo równość prawa wyboru i równe prawa polityczne to w moim mieście mieszczące się tym się w tym niekoniecznie oznaczały tak to traktowanie obywateli obywatelek i identycznie, ale 1 z pytań przedstawiały sobie kobiety w o tym, okresie to jest pytanie czy ona ma mieć takie same prawa czy ze względu na nowe obowiązki macierzyńskie nie powinny być także objęte pewnymi przywilejami przywilejami, ale i przepisy kodeksu prawa pracy za z jak również działalność RM między organizacji pracy wskazywał na to, że jednak praca młodocianych i kobiet musi być aż otoczona szczególną opieką a, toteż było pytanie czy kobieta mogła być prawnikami czy mogę być ławnikami to też było nie tak oczywiste kolejne przepisy czy w ogóle mają prawo do pracy wbrew zgodzie męża, bo to jest 1 z przepisów obowiązujących n p . w zaborze pruskim, więc w sumie z tych problemów, które muszą mieć związane z całkiem całkiem sporo z drugiej strony panowało przekonanie niezbyt słuszne jak się potem okazało dopiero po drugiej wojnie światowej, że zmiana prawa i równość wg prawa nie oznacza jeszcze praktyki równościowej to niekoniecznie to idzie w parze cały czas tkwiły w głowach pewne przesądy te jak chociażby to jest wpisane w dużych też lepiej piękny przykład przykład rozmowy studentki z profesorem o tym, że kobiety idą na studia, żeby złapać męża w pracy dochodzi głównie ofertowania Annie prace za zawodową te mity cały czas gdzieś tam przyprawia o dziwo, pokazuje nasze wydawnictwo Onepress odbywa się druga Rzeczpospolita pokazała, że najłatwiej było paradoksalnie zmienić prawo do miast mentalność nie nadaje się analizuje życiorysy kobiet, które do nawet tej, którą pan przytoczył Zofii Zofia ma wyrażam tak w beżowej sofie to tak za maj z nazwą Big to, żeby tak to ona w mówi tak bardzo chciałem zostać prawnikiem dos z kończyła mecz z doktoratem po 2003 . roku ani pisze już nic o karierze prawnej znaczy mamy bardzo dużą niechby różnice jak porównywać i porównujemy, ale w tym okresie tak liczba kobiet, które udało się np. aplikacja sędziowska odrobić tych, które zostały sędziami i sędziami lotu tu jest przez przepaść widać wyraźnie też mentalność takie regionalne lokalne bym trochę powiedziała albo z Zaborowa tak najłatwiej było zostać sędzią najwięcej sędziów w okresie międzywojennym były kobiety robiące aplikację sędziowską to był okres to był teren byłego zaboru kres polskiego lepiej też wyglądało w zaborze byłym zaborze pruskim w w województwie poznańskim natomiast najdłużej opierało się przyjęciu kobiet MLC sądownictwo w Małopolsce i to wyraźnie widać było jak te mentalne ME uprzedzenia mają jak mają duży wpływ co więcej taką tezę one może kontrowersyjna, jeżeli się epok po analizuje te życiorysy to bardzo dużo kobiet, które robił robił aplikacja musiały składać i chciały NATO aplikacje na 1 chciała aplikować musiał takie nieformalne składać się on takie przyrzeczenia one nie będą się u o to stanowisko ubiegać o tych usług jakich strata, bo jakiś intelektualnego potencjału kobiet polskich, ponieważ wiele z nich była prof. Krzyżanowski zwolnił ze Śląskiego w trybie takie porównania w o bardzo trudny egzamin zdawały lepiej niż mężczyźni, a jednocześnie w tym momencie zdały dostawały np. Niemcy katar kami en w sądach nie miały nie miał możliwości nie miał możliwości spełnia tych funkcji co więcej kobiety dużo częściej, żeby w ogóle móc sylwetce aplikować w sądzie miał bardzo taki długi rozciągnięty okres takiej bezpłatnej aplikacji jony przez lata mówił żonę chcą tam zrobić stąd tak kolejne szczeble, a one musiały robić to musiały to robić za darmo natomiast mężczyźni nie do wybuchu w Bytowie to właściwie wygląda układ w Polskim sądownictwie okresu międzywojennego taką noc systemową dyskryminację kobiet wiemy też, chociaż Presco Krzyżanowski nie dotarł do tego dokumentu, ale na niego się powołują on to tak właśnie z po to, spuentował, że widocznie panowie się sklep przy styku wstydzili tego, że Bobby ego wydali, że kobiety po prostu była taka umowa, że kobiece po prostu kobiety awansują kobiety mogą co najwyżej sekretarkami nawet te, które miały lepszy wyższe wykształcenie to jest zbyt ochoczo, o co jeszcze Sapelę zapytać należy pewnie oddzielna audycja ale gdyby można było krótko zasygnalizować się, by panie poprosił mamy to powiedzmy 4 minut taki, ponieważ nie na pewno wielu słuchaczy pamięta słynną przynajmniej filmową adaptację kariery Nikodema Dyzmy gdy, a może i też część czytała o oryginał, czyli Dołęgi-Mostowicza, kiedy do w trudnej sytuacji główny bohater dnia właściwie ratowany jest przez kobiety, które mają tak ogromne wpływy, że są wstanie jego wroga wysłać z dnia na dzień na ambasadora do dalekiej Azji czy można coś powiedzieć właśnie może o takiej trochę zakulisowej roli kobiet, które być może nie pełniły ważnych funkcji, ale tak naprawdę miały wielki wpły w chociażby właśnie na swoich mężów to się często przywołuje Helena Paderewskiemu, która miała podobny Echo Paderewskiemu wręcz czasami nawet przeszkadzać przez swoją silną obecność w jego pracy pani doktor z mojej perspektywy bardzo często też mamy do czynienia z okresowymi działaniami znacznie bardziej się mniej wpływowych mężczyzn niż kobiet, a tak mi Taciak da obecność kobiet zakulisowo, które mają wpły w przez swoich mężów to oczywiście pewnie jest trochę racji, ale jest to bardzo stary dobry mi zagraniczne mit Dołęga mostowi 3 z pewnością są dobrze prezentowało nastroje społeczne, ale nie był wielkim admiratorem pomysł, żeby kobiety miały równe prawa, o czym świadczy taka piękna czy w popularna książka w swoim czasie nawet nakręcony film, a prokurator Alicja Horn czy nawet najwybitniejsza prawniczka w końcu ustępuje wraz z wołowiną serca jej uczucia zwyciężają nad rozumem Space do bram z tym zawsze problem jestem takim przekonaniem, że to kobiety wpływał najbardziej wpływową osobą okresu międzywojennego to jest z pewnością Piłsudski, który nie zawsze był funkcyjne i jeżdżą dzisiaj też mamy bardzo podobną sytuację szeregowego poinformowana tak pani Sylwia jest, że jeżeli w ogóle były takie pogłoski o kobietach pływających na mężczyzn dotyczy też Paderewskiego trzynastka to jedni nie prosty tryb torowy jemu też mówiono o nowym sposób to zawsze w kontekście negatywnym były tak, bo pani, ale nie pada jest mówiąc szczerze, że bałam korespondencja totalny gubiła ważne dokumenty gdzieś tam jego pobrania w całość akt i Resovia pieniądze i właśnie ten biedny może ona tam wydawać te pieniądze weźcie go i to i to jest właściwie chyba jakaś taka cecha, że nie wiedziano, że kobiety mogą mieć samodzielne ja bym się tu przypomina MF dzienniki się, więc leżą Goło wylicza, który był w tym okresie też postępowe księża mogli być posłami, który napisał przed wejściem na obrady dotyczące głosowania nad konstytucją zobaczył Jędrzeja Moraczewskiego jego złożone pierwsze sejmy ustawodawca omni oboje byli są posłami, który ze sobą rozmawiają i co ona tępi o tym, pisze, że go odgonić pisze, że widocznie Jędrzej Moraczewski instruował Zofia ma głosować nie, dlaczego ona on nie mógł tego zrobić w domu tego akurat nie rozumiem, ale chce też powiedzieć tak, przeglądając były 3 przypadki mam takie głośne, że te kobiety potrafiły głosować wbre w wbrew właściwym oboje obozowi politycznemu mamę Zofię Morawską, która zagłosowała wbre w poza wbrew swojemu klubowi za konstytucją marcową 1921 roku, ponieważ uznała, że Polsce jest potrzebna stabilizacja sama posłanka w 1935 roku jako 1 z 2 osób ze swojego klubu PiS BBWR Lubos klatek bloku zagłosowała za przygotowaną przez fanklub ordynację wyborczą, bo ona była niekorzystna dla kobiet i antydemokratyczne, a Maria Moczydłowski nas jakby z drugiej strony sceny politycznej w lipcu 1919 roku, kiedy Sejm przyjął uchwałę o zasadach reformy rolnej również wyłamała się ze stanowiska swego klubu, głosując wbre w woli endecji za poparciem tej ustawy to znaczy żony Basi byłem nie mamy więcej wołowiny otulony był samodzielny niż niesamowity bardzo to wszystko ciekawe i zachęcam raz jeszcze słuchaczy nie tylko do przeczytania ostatniego numeru karty, ale też do sięgnięcia do innych źródeł do pani opracowań na temat kobiet w drugiej Rzeczpospolitej, bo z tego też idzie sporo nauki na naszą teraźniejszość, a dzisiaj już pięknie dziękuję pani dr Dobrochna Kałwa była z nami dzięki tym bardzo pani prof. Anna wdówka w bardzo dziękuję dziękuję, a teraz informacja Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!