REKLAMA

22. O księdzu, który tłumaczył Koran na polski w trosce o polskość Tatarów

Lechistan
Data emisji:
2018-09-07 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
23:44 min.
Udostępnij:

Ta historia jest prawdziwa, wspomniany ksiądz był wówczas w procesie beatyfikacyjnym. Autorzy "Lechistanu" więcej czas poświęcają jednak zjawisku odwrotnemu: pisania literatury polskiej w języku arabskim, swego czasu było ono czymś naprawdę naturalnym i oczywistym. Adam Balcer i Paweł Sulik powracają z podcastem historycznym tokfm.pl po wakacyjnej przerwie. W najnowszym odcinku "Lechistanu", oprócz wspomnianych historii, wyjaśniają także, co z tym wszystkim wspólnego mają przyjaciel Adama Mickiewicza, Ignacy Domeyko i Joachim Lelewel. A także kiedy, i z jakiej okazji, wydano pierwszy druk tatarski w języku polskim, który wygłoszono w meczecie w Mińsku.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
ton, czyli alternatywna historia Polski kolejny pierwszy po wakacjach odcinek słynnego legendarnego podcastu, któremu na skrzyżowaniu na przedłużeniu na zwarcie sił na spotkaniu 2 kultur funkcjonuje Adam Balcer mówi dzień dobry dzień dobry o różnych kultur niedziela 2 SA KR Nikolić i w 2 roku w Austrii też mówić dzień dobry ja przypomnę tym wszystkim, którzy zapomnieli przez wakacje albo powiem tym, którzy słuchają nas po raz pierwszy, że mówimy o tym jak wiele w Rozwiń » naszej kulturze jest elementów kultury i szeroko pojętej muzułmańskie islamskie lub też inspirowanej tymi krajami, które są krajami z islamem wielkiego Szlema bojlery otomańskiego tzw. tu krymskiego i odwrotnie do dziś niestety smutna informacja dla tych wszystkich, którzy mają wrażenie, że razem z tym sprzężeniem światowej edukacji oni są ostatnim pokoleniem, które cokolwiek o świecie sensownego wie, a przynajmniej wie, że 19 wieku Fila Maciej filarem ci to co, jeżeli tam, gdzie żyli pod rosyjskim zaborem wśród nich zamęt czy Mickiewicz tak dalej no przynajmniej wiemy, że oni do mającą wolnej Polsce piszący wiersze, eliminując wiedzę przynajmniej wiemy, że oni tam na tym, że mężczyźni tworzyli coś co możemy prowadzić przechował te polską kulturę nowej nie wyobrażam sobie lekcji polskiego związku z języka polskiego bez odwołania się do rent orzeczonych filomatów znajdziesz niestety zaskakująca informacja Otóż oni też byli częścią światowego spisku w kwestii ma na celu zalanie całego świata przez islam tak, chociaż w Wilnie w wojennych trochę z grubej rury Lechistan alternatywna historia Polski dzisiejsza audycja nie tylko będzie światowy spiskach nie będziemy tutaj cytować protokołów mędrców Syjonu pokażemy dzisiaj państwu, a literaturę w języku polskim, ale pisaną alfabetem arabskim i poza pokażemy też państwo bardzo ciekawą kwestię tłumaczenia na język Polski Koranu świętej księgi muzułmanów i tutaj, zaczynając od samego początku lat przypomnijmy już pojawiać ta postać naszych audycjach, że ta ten element właśnie alfabet inny niż łaciński, czyli właśnie arabskiego towarzyszy na mocy samego początku naszej państwowości od zarania ktoś ładnie mówi to przypominam, że mówisz MO Ibrahim ibn Jakubie, który był najprawdopodobniej Żydem są też wersję, że był muzułmaninem, ale generalnie był urzędnikiem dyplomatą na dworze kalifa Kordoby i dziesiątym wieku trafił do naszej części Europy do polskiej bezpośrednio nie, ale pisało polscy i tutaj mamy jego zapisy w alfabecie arabskim, gdzie są wyrazy właśnie z je nazwy geograficzne przede wszystkim miasta taki krok dalej, której świat, który można uznać za i są uznawane przez naukowców polskich za zapisy języka polskiego rock przyp przypomnimy on pisał w alfabecie arabskim potem mamy coś takiego rzeczywiście ta literatura w 2 alfabet arabski na dużą skalę to jest ściśle związana z Tatarami, którzy mieszkali w pory w Polsce mieszkają tak Polska Litwa Białoruś Ukraina w byłym wielkim Księstwie czeskim koronie polskiej i to jest bardzo ciekawe zjawisko, ponieważ nowsze 17 wieku mamy na dużą skalę taką literaturę ona jest określana znowu nawiążemy do Hiszpanii Allaha miasto to jest słowo oryginalnie arabskie nazwana, które oznaczało dziś jest używana dla opisu takiej literatury, że mamy zapis w alfabecie arabskim, ale nie w języku arabskim tylko np. właśnie w Hiszpanii w języku hiszpańskim kastylijskim tak i taka literatura potem powstawała w różnych miejscach w Europie natomiast fenomeny Rzeczpospolitej z bardzo ciekawy, ponieważ w siedemnastym wieku no w ramach tego całego kraju świata Zachodniego my mieliśmy to mniejszość tak to było wtedy czymś wyjątkowym muzułmańską i która przystała straciła znajomość tego swojego języka tatarskiego i zaczęła mówić po polsku po białorusku i też taki mieszanką polsko białoruską i Ada w, zapisując ją alfabetem arabskim i tez ba nic bardzo ważne, bo i unikalne dlatego, że kiedy tor robi wina 4 Bośnia czy później tak muzułmanie Słowianie niż my na to okazuje się, że na okręgi tylko żonie byli poddanymi imperium osmańskiego atomowymi o mniejszości mieszkającej w kraju w większości chrześcijańskim i jest to bardzo ciekawe zjawisko, bo łączy ta ich twórczość elementy często o charakterze religijnym prawda od no takie były czasy, że bardzo duża część twórczości miał taki charakter wyłącznie elementy orientalne arabskie tureckie perskie z elementami z kultury sarmackiej staropolskiej czy te 3 kultury czy też to co prawda pamiętamy jak to czytamy potop litewskie wstawki łacińskie tak jak dziś szef korporacji wrzucał pijana Slayera i t d. i eventach no to wtedy pan Zagłoba albo Jan Chryzostom pasek rzucali różne makaron niż my laty niezmienna tak samo mamy coś takiego ruchu w tych dziełach Tatarów tylko to jest wpisane alfabetem arabskim i tutaj mam dla państwa parę takich właśnie przykładów, kiedy mamy takie stwierdzenia od prostych źródeł od tak od Boga wydany dekret na sądzie boskim rejestrach ręką dadzą chwała Bogu panu i prowizji robisz świata i do tego mamy oczywiście bar za wygląda to szczególnie fascynujące, kiedy mamy połączenie ze słowami arabskimi np. to dziecko do pro dobrotliwy obędzie Hafiz uranu i prezbiter wielki prezbiterium, czyli duchowny tak czy mamy nawet stawkę w tym przypadku protestancką i dalej mamy coś takiego, że mamy te właśnie to co nam się kojarzy z panem Chryzostom paskiem, czyli wasza miłość prorockie, a to Mahomet się prorok jego miłość ich Moś panów rodziców proszę ich Moś panów rodziców o błogosławieństwo bowiem własnością 1 powieść projekt prorok jego miłość 1 czasu i t d. dla wiadomości w A6 moja Mości panowie to wszystkie n p . mam coś takiego, że z opisu jakiś prawda wydarzeń z życia Mahometa i nagle się pojawia w coś takiego, że ni powszednie w ich Arabowie mówią do z siebie moim Mości panowie, tak więc jesteś naprawdę niesamowitego do tego dochodzą jakieś fragmenty prawda sformułowania z kultury greckiej rzymskiej antycznej mamy nawiązania, bo okazuje się, że nie naprawdę byli zadowoleni w kulturze polskiej noszą się do Maćka ty Reja odnoszą się do Kochanowskiego mamy coś takiego rzucą kalki zapisana alfabetem arabskim z fraszek Kochanowskiego, tak więc to jest coś niesamowitego i oczywiście są też dla lingwistów możemy zobaczyć rozwój tego kresowego Północna okresowego dialektu polskiego, który z języka polskiego tryb bardzo bardzo silnie był kształtowany przez język białoruski sami Białorusini pamiętajmy o tym, że dla nich to była w dwudziestym wieku np. Iwan Łuckiewicz w 1915 roku odnalazł tak właśnie taki, aby książki w pisane w języku białoruskim albo polsko białoruskim w alfabecie arabskim to było bardzo ważne, bo ten zapis białoruski on był no bardzo podobny do mówionego języka białoruskie, bo przypomnijmy, że ten pisany ten ta literatura kultury wysokiej tam był bardzo duży silny wpły w cerkiewne słowiańskiego cały czas wtedy, tak więc to jest bardzo dla nich dla Białorusinów bardzo ważne i świat chyba najlepszym dla mnie przykładem taką fascynującą czy przypadkiem jest to, że mamy porę możemy zobaczyć też, że oni korzystali już co normalnie cytaty fragmenty z Biblii ale jaki Biblii Biblie z nieświeża tak miasto na Białorusi wydane w tym przez Szymona wodnego bardzo ważnego działacza protestanckiego związanego z realizmem zrobimy kiedyś audycję, która pokaże, że Maria nieszczególnie byli już o tym, parę razy wspominaliśmy ze względu na tą swoją dogmaty dotyczące na takich jest stosunek prawda odchodzenie od tych było dogmatu Trójcy świętej tak to się muzułmanom szczególnie podobało plus Budny to jest bardzo ważne Biblia historii Polski dlatego, że to jest pierwsza Biblia przetłumaczona z oryginału, bo świetnie znał język hebrajski tak on, a sam pisał po białorusku po polsku i po łacinie tak i o co chodzi w wianie świecka zachował się naprawdę kilka bardzo nielicznych druków w tej Biblii i 1 z nich, jaki jest w bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego to jest Biblia, która po w osiemnastym wieku przekład trafiła prawda do tych do zbiorów danych archiwalnych od rodziny Ułanów i Pisarek z dużej litery u rodziny muzułmańskiej katarskiej, która miała Biblii z nieświeża i otwieramy tom Biblie i ostrzegł, że są tam z boku prawda fragmenty dopiski prawda notatki w języku polskim w alfabecie łacińskim Noto mamy i w alfabecie arabskim i warcaby i w języku arabskim i w języku tureckim najważniejsze w alfabecie pool w języku polskim w alfabecie arabskim coś niesamowitego to jest 1 z nielicznych egzemplarzy tej Biblii, który się zachował tak, który bardzo dobrze pokazuje tezy TEN -T związki między radny kulturowe wtedy wielkim Księstwie litewskim przypomnijmy, że takim miastem bardzo ważne były Troki, gdzie był i meczet i kier mesa Karaimów synagogi różne wyznania chrześcijańskie i oczywiście Żydzi też mieszkali i bardzo ciekawą sprawą jest, a na ile oddziaływała ta, bo jest takie dzieło napisane w szesnastym wieku też, a jego autor nazywa się Izaak Babel Abraham i był karabinem, a zrobimy kiedyś też Monika audycja się pojawiali się już nieraz i widać, że on bardzo dobrze znał to Biblię Szymona godnego, a jego dzieło graczy jest bardzo ważne, że potem, by było drukowane w różnych językach na Zachodzie i Woltera nie wspomina, która i było ważne poddany pewnej krytyki dogmatu chrześcijaństwa i t d. z pozycji jak karaibskich tak, ale to co jest bardzo ciekawe na ile i to wymaga od dalszych badań studiów na ile bowiem, że on też miał ten autor kara im kontakty z muzułmanami to była jakaś pewna przestrzeń wspólnota kulturowa, której oni się wszyscy poruszali i uważa się to dzieło za ważne źródło inspiracji dla oświecenia na Zachodzie względnego pewną krytykę, a Greli czy religii chrześcijańskiej z pozycji takich bardziej on teologiczny i teraz tak a kiedy można mówić o jakimś w pierwszym przykładzie Koranu na polskim niedawne badania bardzo ważne wykazały, że ten pierwszy przekład jest przykład w alfabecie arabskim dokonał się prawdopodobnie zrobione przez Tatarów oczywiście druga połowa szesnastego wieku najprawdopodobniej po najstarszy zachowany, bo były potem odpisy tak rękopisy i t d. najstarszy zachowany taki egzemplarz Koranu, by skłonić jedenastego biegu, ale wiemy, by te badania wykazały, że to tłumaczenie nastąpiło drugie po szesnastego wie, o czym mówiliśmy szkielet co to oznacza, że tych z drugiej tłumaczenie na język Europejski Koranu przeprowadzone na żywy język Europejski, bo wcześniej było tylko na włoski oczywiście czy w przypadku Polaków ważniejsze są też potem te tłumaczenia na język Polski w zapisane alfabetem polskim łacińskim działaczami tutaj dochodzimy do tego co powiedział jeszcze do Phila ma tu, bo oczywiście mamy relacje, że siedemnastym wieku już były takie tłumaczenia także byli tacy wybitni prawda na inny jak Piotr Stokowiec i tak np. turysta Kijowa w Stambule był tłumaczem języków wschodnich nadwozie orientalnych na dworze króla Władysława czwartego i są informacje rząd dokonał takiego co najmniej albo całości albo dużych fragmentów Koranu tłumaczeń, ale myśli zachowałby umarł młody wiek, ale mamy relacje tak natomiast takie pierwsze tłumaczenie, że Noto, bo publikacja nas właśnie związana z Wilama schematami i to jest znowu niesamowita sprawa, bo UE jest związane bardzo złym Ignacy Domeyko, który był jak wiemy przyjacielem Mickiewicza pojawia się w Dziadach i SA dokonał tego razem dokonali tego języka wprawdzie francuskiego razem z księdzem Dionizy Cholewiński, który rozpoczęto jego proces beatyfikacyjny, czyli ksiądz w na wiek były wielkim Księstwie litewskim w latach dwudziestych tłumaczy Kora na Polski dlaczego, żeby podtrzymać polskość Tatarów, bo właśnie wtedy Rosjanie starają się ich prze Ka Barcic i tak przekonać do tego, żeby odejść od polskości i dlatego o nich wprost piszą, że chodzi o to, żeby podtrzymać ich, że dla naszych Tatarów czy sami siebie rozumieć będą i odtąd droższy dla nich stanie się język ich ojców jak język Polski w latach to jest niesamowite i ale inspiratorem tego tłumaczenia był Joachim Lelewel wielki człowiek będzie my zrobimy audycji o winie jako centrum studiów orientalistycznych przypomnijmy, że Lelewel znał arabski pisało bardzo ważne praca arabskiej biografii, a nowi, a ma RIA on był inspiratorem tego tłumaczenia i tutaj dochodzimy do 2 fascynujących sytuacji coś się gdzieś dalej dzieje z tym tłumaczeniem niedawno odkryto wzbił się, że mamy rękopis z dworu w dzieciom w rowie Cho rów jest na Białorusi koło Nowogródka, gdzie mieszkało sporo Tatarów i to jest właśnie na 1 prawdopodobnie właśnie rękopis tego tłumaczenia, a 3 i który potem trafił do mamy pierwsze próby drukowania tego tłumaczenia w Poznaniu i robi to Bernard Potocki bardzo ważny postać jest dla nas w kontekście ojca, którym zrobimy całą audycję, czyli Jana Potockiego pamiętają państwo rękopis znaleziony w Saragossie też wybitny, a badać też, że bardzo ciekawa postać zasługuje na całe audycje i tutaj bardzo ciekawa sytuacja, że następne na pewno, bo wtedy w tym tt mamy w niektórych bibliotekach zachowane te druki, ale i nieco można powiedzieć, że tak naprawdę ten, a drugi pozostał, a nie w nie został upubliczniony upowszechniony itp i ta wersja, która się upowszechniła z roku 1800 pięćdziesiątego ósmego drugą długo uważano, że to tu, że to niema związku z tym co robili właśnie, a Figo Marcin ma związek to właśnie jest poddana redakcji wydana przez Bury buriacki jego rodakom twierdził, że z tłumaczem Tatar tak teraz wiemy, że nie, że oryginalnie korzystał z tego i to co jest niesamowite, że jak patrzymy na to by już wydaną w Warszawie w 1850 mocnym pierwsze to tu w tłumaczeniu Koranu na język Polski wydane w alfabecie łacińskim na to co się okaże, że w Warszawie, żeby ludzie lepiej rozumieli to wyczyszczono ten język trochę z tych wszystkich Kresowiacy ich sformułowań tak i druga bardzo ciekawa sprawa, że oni pracowali film Marcina tym oczywiście w francuskiej tłumaczeniu Koranu, ale jednocześnie współpracował z nimi Tatar, który nazywał Józef Sobolewski i on, korzystając z o tych dzieł tatarskich wie walcz pism religijnych muzułmańskich napisanych po polsku w alfabecie arabskim współpracował z nimi pomagał im k, a potem sam z ich tłumaczenia korzystał, przygotowując coś w rodzaju katechizmu to było w roku wyda nazywał się wykład wiary Mahometa iński, czyli islamski wydano go w Wilnie w 1800 trzydziestym roku, więc mamy proszę zobaczyć takie łączenie się, że cały czas ta tradycja, ale z literatury polskiej zapisywanych alfabetem arabskim ona służy jako źródło inspiracji dla tej twórczości i mamy też inne ciekawe zjawisko, że pierwszy druk to, że może być o to jest dzieło w muzułmańskie tatarskie, ale one w jej języku polskim zostało wydane w 1800 osiemnastym roku i radni cel to jest Chudoba, czyli kazanie w języku polskim, które zostało wygłoszone w meczecie w Mińsku z z okazji śmierci Tadeusza Kościuszki naczelnika powstania kościuszkowskiego, który sami go rodzina była częściowo pochodzenia tatarskiego i który sam, o czym pisze Andrzej Walicki wybitny Polski historyk idei miał to wizja właśnie tej polskości, którą w, której jest miejsce dla wszystkich bez różnicy na wyznanie w tym dla Tatarów i co ciekawe to tam Chudyba jak ci naukowcy prawda zbadali okazało się, że tam po prostu są w spora część tych Kuby to tak naprawdę jest co modlitwy z Biblii właśnie tej alianckiej koła, która jest traktowana jako przecenach komunalne muzułmańska modlitwa i zostało to wszystko wydane przez Pijarów po, czyli Zhao, choć wszystko katolicki, tak więc mamy coś niesamowitego i to chyba najlepiej pokazuje jak fascynujące jest to doświadczenie to całe dziedzictwo wielkiego Księstwa litewskiego, a to duży krótkie rozumy ksiądz Dionizy Cholewiński Ignacy Domeyko tłumaczą w Iraku porządkujemy tak tłumaczą Koran jest taka historia tajemnicza nadające się naprawdę na taką na taki dobry kryminał, kto jest autorem tego tłumaczenia, ponieważ na okładce można przeczytać w taki jest zupełnie ktoś inny zaś w prawa autorskie tak wykładziny jako zło to wszystko jest takim głębokim sosie filozofii, która mówi tak albo ci Tatarzy będą w swoim języku, które kultywowali swoje tradycje religijne Ahlbeck rozumiem wielką łapę położy na tym my im paliwo rosyjskiej ZUS oferuje po prostu gola środka tak dokładniej i było coś takiego cięć zgłaszali Jasina Piotr Sobolewski ten Tatar, który z nimi współpracował zgłosił się oficjalnie do cara z prośbą o wydrukowanie tak, ale twierdził nawet co nie, bo nie było prawdą, że to w ogóle jest łącznie z języka rosyjskiego na język Polski zawodnik zabawne no ale z nas tak zrobił dostawca Ruciak, ale no oczywiście zatwierdził nową rolą nie zwija i dlatego że oczywiście ona była intencja, żeby do próbować zrobić z nimi to coś się Rosja po starała się zrobić z Tatarami np. mieszkającymi w na Powołżu taka za niskimi, więc intencja była taka, że stały za tym ewidentnie to takie pobudki byśmy powiedzieli na patriotyczne podtrzymania polskości radny Tatarów mieszkających za właśnie na Nowogródczyźnie Wileńszczyźnie w ich teraz uwaga dla wszystkich tych, którzy uwielbiają podaż wody pierwsze samochody gdzieś jechać jeśli pojedziemy do Grodna do historii muzeum religii czy 2 arcyciekawe notabene muzeum, z którego wynika, że wielkie Księstwo litewskie było tak samo własnością Białorusinów Litwinów Polaków z Rosjanką krwi, kto kogo, by tam nie było tu turbodiesel z Unii kozy żywe wyrazem woli Lucjusz tak dla nas Polaków zaskakujące historie, ale okazuje się, że tam również możemy spotkać tekstury jeszcze liderami arabskim alfabetem arabskim artystek polskiej w dal i Paul i często to jest niesamowite teście teksty są właśnie jest, bo dla Białorusinów jest to bardzo ważne są kraty Janowicz taki bardzo dobry pisarz Krynki tak Podlasie też o tym, pisarz jest właśnie niesamowite jest piękno tego języka, bo to jest też 1617 wieczny język naprawdę żywy białoruski, ale oni często jak patrzę spojrzy na niego czystek język można powiedzieć dwoją się do litery takiego mety stażu w jakiej muzyki kreolskiej znaczy mieszanka polsko białoruska, do którego są wybory tak jak mówię są podrzucane słowa łacińskie i po wrzucane są słowa tureckiej arabskiej Perskiej, więc to jest niesamowite tak w dole na szczęście za tydzień mamy sytuację bardzo prostą tam są źli to są dobrzy my jesteśmy tam, gdzie dobrze tam są źli z my jako zbawcy Europy chrześcijańskie Otóż proszę państwa za tydzień coś na co pewnie wielu czekało Lesisz Stanach pracy ta historia Polski będziemy pod Wiedniem tak będziemy pod Wiedniem wyjaśnimy wszystkie problemy, które mamy czasami tak się zastanawiam jak to się nam udało to ochronić właśnie tą Europy chrześcijańską i my jako przedmurze przybywa też państwo mają jakieś pytania i zastanawiają się co, gdzie i jak jeśli chodzi o alternatywną historię Polski z półksiężycami w tle no to proszę pisać Lechistan małpa to kropkę Femen Lechistan małpa to krok KFM do usłyszenia za tydzień mówi Adam Balcer i awans do usłyszenia zawsze w piątek budzili Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: LECHISTAN

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu! A w promocji Black Friday obowiązuje prawdziwe 50% zniżki!

KUP TERAZ 50% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA