REKLAMA

100 lat temu Polki uzyskały prawo do głosowania

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2018-09-07 22:00
Audycja:
Wieczór Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
48:05 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Radia TOK FM na piątkowy wieczór Radia TOK FM przy mikrofonie Hanna Zielińska, a z nami w studiu jest już dr Dobrochna Kałwa dobry wieczór dobry wieczór historyczka z Instytutu historii Uniwersytetu Warszawskiego specjalistka m. in . w dziedzinie historii Polski emancypacji historii polskiego ruchu feministycznego i historii ner polskich praw politycznych dla kobiet, gdzie będziemy rozmawiać o tym jak w kontekście stulecia praw politycznych kobiety praw i biernych i praw czynnych Rozwiń » wszyscy w ostatnich miesiącach jako dowiadujemy się coraz więcej jazd tekstów i z wywiadów z panią Dobrochna Kałwa również dowiedziałam się kilku kwestiach, których nie wiedziałam to w ogóle jest taki temat, który daje przyjemność paradoksalną odkrywania wielu nazwisk nie znam wielu zjawisk nie znam proporcji dat statystyk nie znałam, chociaż nie było ku temu najmniejszych powodów, bo to nie są informacje, które były w jaki sposób przed nami ukrywane tylko co pani Dobrochna najczęściej używa się pojęcia Polacy społeczeństwo naród, który rozmywa fakt, że bardzo często w tamtych wydarzeniach brał także udział kobiety i stąd pomysł części badaczek, żeby umieć pisać Polki Polacy mężczyźni kobiet działający polityk politycy Poli tyczki co oczywiście brzmi dziwacznie, ale tylko wtedy usłyszymy, że w marszach protestach w dwudziestym wieku brałby brały osoby w spodniach spódnicach innych to są zasadnicze jednak różnica także ze względu na sposób działania państwa jedno i różne, ale na tematy podejmowane to jest to rzeczywiście my jakoś nie wybrzmiewa, choć rzeczywiście moim zdaniem kobiety, która była brały udział w życiu politycznym w dziewiętnastym dwudziestym wieku na taką uwagę zasługują to co jest bardzo ważne i o czym pani również pisze w swoich tekstach to torze biernej czynne prawa wyborcze uzyskanie tych praw 100 lat temu ten nie był prezent nie była gwiazdka z nieba, a ten nie był naturalny bieg ewolucji demokracji tylko był to było to zwieńczenie wieloletnich wysiłków wieloletniego lobbingu na rzecz praw politycznych kobiet współpracy między różnymi organizacjami i o tym, często zapominamy by, świętując sam finisz sam finał tego zjawiska pani ma ogromną wiedzę gminy w kwestii tego jak wyglądało to dochodzenie do tych praw uzyskiwanie tych praw ścieranie się różnych światopoglądów potem nie było oczywiste nawet chyba jeszcze siedemnastym roku pojawiał się takiej koncepcji, że jednak tylko mężczyźni zostaną przy prawach politycznych w szczególności tych biernych na nic, kiedy możemy powiedzieć, że zaczęło się to świadome racjonalne lobbowanie na rzecz praw politycznych kobiety na terenach ziem polskich paradoksalnie wtedy, kiedy państwo zaborcze poluzował swoją polityka nie w stosunku do Polaków nie bez racji ruchy emancypacyjne na rzecz na rzecz przyznania praw politycznych Ewę kobietom zaczną się w Galicji wtedy, kiedy wraz z rozwojem praw politycznych i kolejnymi grupami, które otrzymują prawa polityczne Triton demokratyzacją praw politycznych nagle kobiety orientują się, że one są wykluczone są niezauważane, choć bardzo często dysponują większą wiedzą kwalifikacjami niż mężczyźni, którzy takie prawo otrzymywali podobnie działo się później w zaborze rosyjskim, gdzie rozkwit emancypacji czy tego ruchu faszystowskiego następuje mowy po rewolucji 1800 piątego roku i przyznaniu ograniczonych, ale jednak praw politycznych mężczyznom my znowu pojawia się pytanie na amen kobiety, dlaczego my nie otrzymujemy tych praw, chociaż również zajmowały się mu się tymi sprawami i walczyłyśmy o zmianę sytuacji Polak mówi Polak Nike doświadczenia na jakie kompetencje na jakie prawa powoływał się kobiety my dzisiaj 100 lat później my mamy mnóstwo wiedzy informacji deklaracji praw człowieka, na które możemy się powołać wydaje się, że sprawa nie podlega dyskusji, chociaż wciąż w niektórych środowiskach podlega, jakimi argumentami posługiwał się kobiety w świecie, kiedy były uznawane za osoby niekompetentne Grzegorz podejmować edukację wyższą niekompetentne do tego, żeby zajmować, jakiej się ze stanowiska funkcje społeczne publiczne nie mówiąc o politycznych, kiedy były uważane za taki nowy domowy przyczółek świata męskiego takie prawdziwe udomowienie kobiet dotyczy to paradoks to jest proces dziewiętnastowieczny, czując to była trochę w tym samym równolegle w czasie, w którym kobiety zaczynają dopominać się o dostęp do w tej sfery Pulp politycznej, która się kształtuje stoją one zostaną wyrzucone, a nie bez racji to dobrze widać przy okazji rewolucji francuskiej, gdzie działaczki rewolucyjne orientują się nagle, że brała deklaracja praw człowieka obywatelowi, owszem, jest, ale jakoś niebezpiecznie nie mówi o kobietach stąd olimpiady kurz tworzy równoległą czy alternatywną deklarację praw kobiety i obywatelskich, który podkreśla, że kobiety kobieta, toteż człowiek i że mają również naturalne predyspozycje to trochę innych funkcji, ale jednak przydatny dla społeczeństwa, ale to były takie czasy, kiedy element treningu był szczególnie dominujący silne czy to zjawisko inne dominacji wizji świata tłumaczenia świata przez mężczyzn nie było tylu profesora k na akademiach nie było badań nie było argumentów naukowych, które dzisiaj mamy mówiących o tym, że dyskryminacja płciowa niema najmniejszych podsta w logicznych naukowych jakichkolwiek faktach wtedy mógł w liście pan profesor w szczególności Ślęczka to był lekarz i powiedzieć na drogi kobiety no rozumiemy Otóż histeria was ogarnęła no tak już macie jesteście emocjonalnym jak rozkosznie tam sobie tu piecze Onoszko ten bruk, a teraz się do domku zamiatać rodzi dzieci jak się powiększyć życie to wtedy zajmijcie się tym co jest wam przyrodzone no i teraz pytanie czy emancypantki sufrażystki feministki miały argumenty merytoryczne czy bywało także one rzeczywiście kaczkę podawały się, że tej dominacji męskiej wizji świata wymyślały no tak nudno przecież na nie studiowało się nie robiłyśmy badaniom dna, bo przecież ten człowiek jest mądrzejszy na pewno ma rację nie jest trudno myśleć o 19 z wieczną społeczeńst w nawet dwudziestą część społeczeństwa w kategoriach prostego podziału na kobiety i mężczyźni chociażby z tego względu, że ci wszyscy mężczyźni, którzy mówili, że miejscem kobiety nie jest dom i zajmowanie się rodziną jakoś nie mieli problemu z tym, że w jego własnym domu jeszcze służącej Nowaka i noc pachnie cały szereg lat podział klasowy do tego dochodzi dokładnie także w oczy wiadomo, że w dziewiętnastym wieku w podział na płeć jest o tyle istotne, że on przy rosnącym zmniejszających się o różnicach klasowych daje, by nowy podział społeczny można w tym momencie uporządkować całość przestrzeni wg takiej dość prostych dychotomii w dziewiętnastym dziewiętnasty wiek przynosi taką ciekawą mimo wszystko dziewiętnasty wiek przynosi z zjawiska takie jak porządkowanie dychotomiczny szukanie wyjaśnień racjonalnych do następujących chociażby Starym dobry argument pochodzący z Biblii notabene amerykańskie służby w emancypantki, kiedy zaczynały zastawiać nad swoją rolę w społeczeństwie powoływały się na Biblii jako to to najważniejsze pismo, które w, którym widać, że są kobiety aktywne i że Chrystus miał uczennice i t d. tak dalece, że to zdarzy można z wotów odświeżane są to religijność kobiet, która była mu przypisywano jako naturalna i typowa była także przywoływanym argumentem przez polskie emancypantki działaczki na bardzo często były kręgi katolickie na taki był wówczas świat poziom laicyzacji był bardzo niski wówczas on w jakimś oficjalnym biegła w obiegu ewentualnie funkcjonował wtedy tożsamość religijna była niezwykle silna ważna w dokumentacji występowało bardzo ważne to się z protestami czy Żyd czy katolik w ogóle znaczyło wszystko, więc wówczas oczywiście trudno byłoby znaleźć jakieś akcje agitacyjne winny nie wiem ateistyczne laickie feministyczne to cel to ja nawet nie potrafię sobie wyobrazić nic nie wiedząc o tym, świecia, tym bardziej panie znające realia, więc faktycznie wtedy nawet rynny ówczesne feministki jeśli tak nazywały one bardzo często też, że używała argumentów patriotycznych niepodległościowych to wszystko było spóźnione walczyły o wolność własną wolność kraju coś co dzisiaj z kolei nam się wydaje nie prawdopodobnej pomyłki się z jakich baśni, że środowiska niepodległościowe nie wykluczały ze swoich Szeregów czy z listy swoich postulatów praw kobiet no oczywiście, bo to jest jednak kwestia narodowa połowa narodu to kobiety to zresztą później miało swoje konsekwencje w osiemnastym roku natomiast też warto o tym, by tak właśnie do 1 kwestii tej aprobaty jest oczywiście go nie było to jest jeszcze się epoka, w której na ziemiach polskich tylko w zaborze pruskim można wziąć cywilny ślub wziąłem całej reszcie ziem polskich co najwyżej zmienić wyznanie co cię stać, ale nie ma takiej opcji jak ślub poza konferencyj bez wyznania można, by z najwyżej radykalnym antyklerykałem to jest wyjście, ale i bardzo często występuje mąka mój widok van była tak właśnie feministką antyklerykał koło, ale my raczej o działaczki, które postulowały praw politycznych dla kobiet podkreślały, że są AM emanacją społeczeństwa emanacją narodu albo klasy Robotniczej po nie jest nie, starając się pokazać co przesądzi wpadła mi na każdym możliwym kroku była podważana ich rad jakaś wiarygodność tak znaczy, podkreślając własną radykalizm tylko odbierały w tym momencie, a popierał w tym momencie argumenty przeciwników upolitycznienia ekobieg natomiast cały czas pojawia się istotny argument w walkach o prawa polityczne dla kobiet jest walką o prawa polityczne połowy narodu, ale i to nie jest wykluczenie kwestii narodowej z agendy obie z tylko raczej stwierdzenie dajcie nam narzędzia, abyśmy mogły walczyć o sprawy narodowe tak jak my tak tak jak robiliśmy to dotychczas byłoby faktycznie tutaj, by można było powołać się nam mnóstwo momentów w historii, kiedy kobiety były bardzo aktywne i magnackiej była aktywna Rzeczpospolitej obojga narodów i kobiety też odegrały rolę w czasie powstanie różnych inną zupełnie rolę niż mężczyźni i to faktycznie jak pani mówi tak to niebyła jakaś próba tworzenia podwalin tego warunku do tego, żeby kobiety w ogóle był aktywny politycznie graczy przywrócenie Merty pełnię aktywności jak wyglądały akcje agitacyjne przekonywanie czy to były inne rozmowy o organizacji emancypacyjne z jakimiś kręgami opinio twórczymi czy przekonywanie tak, żeby w ramach jakich się właśnie takich akcjach agitacyjnych na ulice jak to wyglądało to wypracowywanie, bo to trwało co najmniej kilkanaście lat chyba można powiedzieć od początku dwudziestego wieku wypracowywanie świadomości potrzeby uznania praw politycznych połowy społeczeństwa, zanim powiem o tym, ostatecznym ostatecznej walce oprawa polityczne na przełomie dziewiętnastego dwudziestego wieku warto wspomnieć o pewnej akcji, która siedziała w wielu krajach także zresztą na ziemiach polskich w późniejszym okresie mianowicie wykorzystywanie ścieżki prawnej to znaczy, że większość przepisów dotyczących prawa wypra w politycznych prawa wyboru, bo wybór praw wyborczych dny to są zapisy pod nacja różnego rodzaju aktach prawnych, które do tego momentu nie określały płci wyborców między w wielu językach mówi nie ma oprócz działaczy nie ma tego rodzaju Pomaską obywatel obywatel album oby tak obywatel Polak i t d. tak dalej w inny mieszkaniec miasta albo mieszkaniec państwo i część w latach czterdziestych trzydziestych dziewiętnastego wieku część działaczek starało się wykorzystywać tą ścieżką zgłaszało się do rejestrował się jako wyborcy w odpowiednich miejscach i wtedy dochodziło do albo wykluczenia są szły na drogę prawną i tam sąd zdecydował, że no właśnie, że nie otrzymał tych praw polityki uważa to jednak to, że jednak ten wyraz lotom oznacza nie tylko on człowieka, ale myślę, że znajdę znam mamy w angielskim zmian podobnie działo się zresztą w miejscowości Biała test austriacka część dzisiejszego miasta Bielsko-Biała, gdzie również doszło do takiej drogi wejścia na drogę prawną i próby wywalczenia wpisania na do osób, które mają prawo wyborcze i takim samym skutkiem nos takim samym skutkiem natomiast w fakcie czy to jednak tata ta druga przekazała rybę spalono natomiast o tym, ruchu kobiet z przełomu dziewiętnastego dwudziestego wieku warto myśleć jako pewnej strukturze, która działa jak partia polityczna sufrażystki się odcina od tego roku i nie mówiły, że są Poli tyczka niczym tworzą partię polityczną, ale jednak struktury organizacyjne formy działania odwoływały się do znanych wzorców działalności politycznej czy to legalnej czy nielegalne, bo też warto pamiętać, że to najbardziej znane medialnie sufrażystki angielskie te, które rozrabiały na ulicach i stosowało różnego rodzaju formy protestu zasięg gałęzie tak czerpał inspirację z ruchu niepodległościowego Irlandczyków także IRA była dla mnie wzorcem albo ich źródłem inspiracji to podkładania bomb albo np. strajków głodowych jesienią możemy uzyskać status więźnia politycznego także po to, sfera polityczna jest obecna jako inspirację i stąd nie ma się co dziwić, że sufrażystki w Austro-Węgrzech nie tylko w Galicji, ale również piszą petycje do parlamentu w Wiedniu starają się lobbować wśród polityków, by przekonać ich to tego, że warto przed przewidzieć coś takiego jak prawa polityczne dla kobiet w momencie uzyskania autonomii, czyli w 60 dziewiątym roku przez Galicję sufrażystki i emancypantki Galicyjskie prowadzą tego typu lobbing nie tylko na tym poziomie ogólną państwowym, a przede wszystkim na opór na poziomie lokalnym, starając się uzyskać dostęp czy sprawa polityczna do Sejmu krajowego to jest najważniejszy w tym momencie ran po 4 najważniejszych instytucjach, które chcą także zasiadać, a system Galicyjskie szalenie skomplikowane w tym czasie to są kurnika poszczególne, w których w zależności od kurii są inne zasady uzyskiwania łącznie z praw politycznych i systemie kuriozalnym, który jest bardzo niedemokratyczne kobiety miały możliwość wybierania jeśli płaciły podatki czyli, jeżeli były wdowami n p . nie majątek mogły to było to jest bardziej skomplikowana, a także tutaj nie chce wchodzić online prawniczką, ale generalnie rzeczywiście tak jest no masz tam rozdamy jedno przynajmniej posesję matka potem płacący podatki to jest pani Dulska i ona na pewno mogło mieć prawa polityczne, a tyle tylko, że to jej mąż mógł na nią zagłosować z synem w planie potentatów, którzy reprezentują kobiety posiadające prawa polityczne łatwiej było prowadzić to wprowadzono w dwunastym roku w ramach odrębnych ordynację do władz samorządowych gra Cracovii GI we Lwowie kobiety z wykształceniem mogło być także osobami, które mają prawo czyn, czyli mogą wybierać kwestia bycia wybieraną w tym czasie była jeszcze zawieszona trochę w próżni, chociaż miałyśmy takie właśnie piękny przykład akcji politycznej, która polegała na wystawieniu kandydatki do Sejmu krajowego niekoniecznie zmyślą o tym, rząd wygra ale, żeby zostało, że zostało zauważone sam projekt tego, że kobiety mogą być Poli tyczka mogą być oczkami, zasiadając w sejmie krajowym to słynna Maria Dulębianka, która we Lwowie zebrała całkiem spore poparcie na rzecz swojej kandydatury zresztą nie tylko kobiety popiera budowę Bianka tam przecież we Lwowie to działało także związek mężczyzny popierających prawo politycznym oby tak, że to jest bardzo cieszą, bo organizacja jak ona była przyjmowana przez społeczeństwo nic starać się, że z Sandecją w radach to jest taka jest na pewno zawieszona w różny od czworga 2, ale sam fakt, że jeżeli wniosek jest związana jest sporo polityków i działaczy, którzy dostrzegają w kobietach pewien potencjał i możliwość zmiany świata dzięki tym cechom, które podobno kobiety my to jest bardzo ciekawe, bo o tym, też pani pisze, że społeczeństwo mężczyźni są niewyobrażalnie właśnie na podstawie pewnych stereotypów, że kobiety wreszcie uzyskają prawa wyborcze np. bierne jak wejdą do parlamentu to się skończą te sceny dantejskie, bo przecież wiadomo, że przy kobiecie tani nie wolno przełknąć nie może to trąbka Muszynie będzie trąbiła oby, żeby w zrywać obrady czy zakłócać obrady, toteż uderza w nasze wyobrażenie kultury dwudziestowiecznej parlamentaryzmu dwudziesto wiecznego takie potoczne mitologiczne, bo w był wówczas naprawdę dochodziło do grubych awantur nie było mikrofonów więc, żeby zakłócić obrad po prostu zaczynały się jakieś okrzyki tupania czy trąbienie na trąbce i pojawią się takie przypuszczenie żoną kobieta ta istota Włocha ta delikatna jak zasiądzie na tych ławach sejmowych to wszyscy panowie natychmiast się ciszą ona tutaj sprowadzili właśnie ten Anioł jakoś taką kulturę w wysokiej język spokój naszych zaopiekuje nimi jak ta matka, a siostra liście to jest czerpano bardzo mocno z tego mitu macierzyńskiego, który się rozwija i rozkwita w drugiej połowie dziewiętnastego wieku to jest moment, kiedy się właściwie rodzi, a kult maryjny i ta matka staje się tak rzeczywiście istotną figurą organizującą także sposób myślenia kim jest kobieta rzeczywiście z nich cech, które przypisuje się prawdziwej dobrej matce wyprowadzało się przekonanie, że to jest natura kobieca młodszy kobiety takie są, bo instynkt macierzyński powoduje, że muszą być altruistyczne bierne, poświęcając ojca i że są Stal uległa i nie są agresywne i t d. toż to cała, gdyby w zestaw cech, które do dziś jakoś tam pobrzmiewają w głowie, że przecież żyje jak posłanka może być taka agresywna gra pan poseł, owszem, z mężczyzną jemu wolno, ale on jest liderem, ale jeśli posłanka historyczka była agresywna, ale tak mamy takich przykładów całkiem sporo uważam, że to jest, że to jest tak jak tata zna odrębną rozmowę można 3 cenne sposób agresywności jest właściwie rodzajem od zdrowego performance przeciwko naturze kobiet przeciwko tej koncepcji danych pomiędzy natomiast rzeczywiście ruch feministyczny korzysta i podpiera się poza tą opowieścią o Biblii także tym argumentem macierzyńską ości jako tej dobrej mnie socjalizacji na poziomie jednostkowym, ale także społecznej, więc w takim sensie kobiety niosą te wszystkie swoje własne cele, które pozwolą wychować społeczeństwo ten projekt wychowywania społeczeństwa czy narodu jest mocno obecny w dyskursie nie tylko zresztą organizacje feministyczne, ale też chyba możemy powiedzieć, że jednak coś jest na rzeczy, że jeśli nie wychowanie to przynajmniej jakaś troska Solidarność społeczna zwrócenie uwagi na myśl prawa wykluczonych czy słabszych są charakterystyczne dla tego czym zajmują się parlamentarzystka i historii nawet dzisiaj tam, gdzie dochodzą kobiety do władzy wzmacnia się opieka socjalna system opieki zdrowotnej edukacja świadczenia społeczne to są te kwestie którymi zazwyczaj zajmują się kobiety Tęcza charakteryzują też krajowe są im statusie życia takiego codziennego społecznego socjalnego na potem też właśnie z często można poznać kraj rządzony przez kobiety, że raczej kładzie się nacisk na jakość życia na sprawiedliwość na równości na edukację, a nie na jakiej się akcje inne związanymi z rywalizacją między państwową czy jakieś akcje militarne, więc tutaj właściwie Stolat później możemy powiedzieć, że coś coś jest narzeczem, żeby pani to skomentował on raczej widziałabym to w pewnych historycznych pracą w awizowanych tradycjach, bo fakt, że kobiety były obecne w takiej przestrzeni lat związany z działalnością społeczną charytatywną edukacją, ale co jest także efekt przyzwolenia, że kobiety w tych przestrzeniach mogą być obecne w sferze publicznej, że jeżeli zajmują się walką z prostytucją alkoholizmem to tak to w tym momencie nie tylko rodzina i zajmowanie się domem z ważnych, ale na taką formę obecności przestrzeni publicznej jest przyzwolenie społeczne w związku z 3 rzeczywiście później do sfery działalności politycznej trafią te kobiety, które się takimi rzeczami zajmują to zresztą też rodzaje AM legitymizacji jestem osobą, która może być przydatna w działalności publicznej tej politycznej, ponieważ sprawdziła się jako edukatorka działaczka społeczna, którą też, że bardzo dobrze w i chłodni widoczne w przykładzie ruchu Ludowego do pierwszego Sejmu wchodzą 2 znakomite działaczki nie ruchu Ludowego, które są tak właśnie poświęcających się dla tych chłopów produkujące więc, więc ich obecności Zamość góralom już pani trochę wisi w tym wypadku Sibińskiej i Kosmalski to był tak powiedziałam to byłem my lewicowo nastawionych notowana również stan wojenny równościowa ona bardzo dobrze bardzo się dobrze wpisywał raczej taką na figurę siłaczki leży na wierzch i oczywiście, że jest trochę taka ma taką dobrą panią, ale wpisują się gra bez tego okrucieństwa nowelki z tygodnia absolutnie się archiwizowania są szanowane prawa nazywało się cieszą szacunkiem bardzo często są pro podobnie jak działacze ludowi proszone na matki chrzestne dzieci dzieci Chłopskich dbają także później o rozwój edukacji dziewcząt na Silnicy to specyficzny rodzaj działaczom ludowych, które wiążą się zresztą z lewicowym ruchem Ludowym zatrzymajmy się na chwilę skupmy się te kobiety brały takie właśnie jak Jadwiga Dziubińska Maria Dulębianka Paulina Kuczyńska ranić Schmidt zasiada żeńska Golińska Zofia Malczewska Gabriela Balicka Irena Kosmowska i t d. tak dalej wiemy tyle o nich na pewno to były kobiety wykształcone na pewno to to były kobiety, które akceptowały jednocześnie w jaki sposób, zmieniając system ERM bardzo duży rasizm w swoim otoczeniu w relacjach z otoczeniem też tak jak pani wspomniała były kobiety, które miały służbę która, żeby działać aktywnie publicznie korzystały właśnie z tej hierarchii, na której były szczycie tylko dzięki dna, ale jednak to niebyły ozdoby salonowe to niebyły tak właśnie pandzie, która przy fortepianie śpiewały i zajmowały się tylko rozrywką tylko metry posunęły się na tej swojej ławce no one rzeczywiście zaszły tych kilka stopni niżej, mimo że nie musiały właściwie walka o dostęp do praw politycznych niekoniecznie musiała pociągać za sobą konkretne postulaty zrównania praw społecznych jednak w przypadku tych działań tych działaczek tak było czy jest coś co łączyło czy możemy jakoś spróbować się dowiedzieć się wyjaśnić, jakie one miały motywacji, skąd pomysł się takie dzieła tak czy na pewno do do tego, żeby być działaczką polityczną nie tylko od samych pewne predyspozycje trzeba myśleć się w Szarm szyk w kategoriach niż tylko własny interes własny rodzinny i tutaj z pewnością etos inteligencki w wypadku zaboru rosyjskiego czy bardzo podobna jednak moim zdaniem bardziej mieszczański etos zaporze w austriackim sprzyjał temu to są to są kobiety, które nie muszą pracować zarobkowo, ale jeśli czegoś brakuje to możliwości realizacji własnych aspiracji w dziedzinie w tej przestrzeni zawodów prestiżowych, chociaż akurat dziewiętnasty wiek z rozwojem zawodów umysłowych możliwością zarobienia pisarstwem sprawia, że znajdują tego typu możliwości działania, ale na szkodę likwidował, która jest Kongres owieczką, a wraz z mężem ląduje później w Krakowie ze względu na jego kariera na Uniwersytecie zaczyna walczyć oto dość tam studentek Uniwersytetu Otóż przynosi mu wstyd, a nie nie ma on miał problemy z tego, ale on ją popierał modowych wstyd przynoszą, gdyby zaczął być sobą, gdyby się w Rewie tak tak natomiast od dnia od bójki bardzo ją wspierał, ale nie zgadzał jakiegoś rodzaju tą postawą zdziwienie to fakt, że w Soweto to wdałem się, że akurat pana każdemu inwestycje w ówczesnym w Europie byli zwolennicy przeciwnicy obecności kobiet powody mogą być bardzo jak dzisiaj, choć sfeminizowane można tak dobrze pomyśli, że takie najbardziej największe bastiony, a który nie chciał wpuścić kobiet na ławę studenckie to to jest n p . Akademia sztuk pięknych, bo tam w ramach kursów jest malowanie aktów wznowiono i to nie poradzą sobie te kobiety na histerię dostanie nie poradzą sobie to jest nieprzyzwoite, żeby ubrana kobieta malowano także, że one były w pełni wykształconym dorosłym mężczyzną to druga dźwignęła moralnie narażone są niedojrzałe moralnie więc, by chronić przed przed grzechem patrzenie na mężczyzn albo niedojrzała moralny albo bardzo delikatnej i nie poradzą sobie z brudem i złem tego świata tu pusto argument przywoływany tak formalistyczne tak, kiedy mówiło się o tym, że kobiety nie powinni z studiować prawo no bo w pierwszej studia prawo do 8 ma do czynienia z grzechami tego świata z twórczością smród jest przemoc są one smak delikatny, że nie dość podobne mogą być argumenty z medycyną w takim razie tutaj było bywało różnie i też następny paradoks, że najwcześniej z zapałem zgodzono się nie dopuszczano kobiety do zawodów medycznych w tych krajach, w których były społeczności muzułmańskiej, bo mężczyzna nie mógł leczyć kobiety w związku z ciałem Ewy jest cały cała historia lekarek właśnie w kraju akcja nie gdzie przebywała przeważała przeważał islam albo gdzie były po prostu nie osoby z, a muzułmanie przepędzili Ostoja Drzymont w Turcji były też lekarki hostess taki specyficzny radość jest z bardzo tradycyjne normy sprzyjają temu, by pomiędzy organy zajmowały się w tak albo wykonywały pewne zawody wspomina pani o tym, że w polskich warunkach jednak było także kobiety w tej przestrzeni publicznej ne mogło się realizować przede wszystkim takich formach w para domowych takich publiczna domowych funkcjach społecznych, ale opiekuńczych, ale charytatywnych alejki wisi w ramach jakiś towarzyst w społecznych to się pomalutku pomalutku zmieniało, ale też jednak porozmawiać o tym jak wyglądają czy wyglądały inny kraj rządzony przez kobiety czy też, jakie tematy podejmował parlamentarzystki w dwudziestoleciu na jej w dużej mierze wygląda na to, że były to tematy społeczne, ale też to właśnie w dwudziestoleciu powstała taka organizacja akcji i liga kobiet pogotowia wojennego i to były to kobiety, które od razu sięgały po te kontry stereotypowe funkcję nota jak to było to jest dawna nazwa jest myląca, że od razu kojarzy z tobą na jakiś taki właśnie kobiety w mundurach z mamą na straży, ale były też takie organizacje też były natomiast zdobywały dziś po lasach tak oczywiście tylko liga kobiet pogotowia wojennego nazwano bierze się z momentu, w którym to struktura w powstanie z inicjatywy i Zamościa chińskiej mianowicie wybucha wybucha wojna na Bałkanach i wojna to wielka wojna, która ma przynieść zmianę wisi w powietrze do Top pogotowie w związku z nadchodzącą wojną, a o powierzchni i ten moment jest dobrym momentem, żeby kobiety się zorganizowały w strukturę trochę większa o terminie hybrydy trzecią niż wcześniejsze inicjatywy kobieca wyraźnie jak w polu wybuchnie wojna mogły podjąć działalność to jest działalność pomyślana dość może nie stereotypy o wolność osiemnasty rok ta o 613 rok w nawiązaniu do 12 rok to jest wojna na Bałkanach i dla męża trzynastym roku sama ścieżka powołuje i do kobiet pogotowia wojennego, a na wypadek wojny struktury kobiece mają zajmować się logistyką pomoc są taką socjologię na zaplecze tak trochę dla tych rodzin żołnierze zajmować się aprowizacji en zdobywaniem funduszy dla jednostek wojennych, które się mają większy tłum pojawiać także tych tt oddziały wojskowe polskie nie, czyli szarpać się czy nie tworzy czy ktoś, mówi że Charles James zajmować taką bardzo charakterystyczną typową działalnością pomocniczą, która jest, do której kobiety są nie tyle predestynowane są po prostu są przygotowane ze względu na obowiązki domowe to one się mają kompetencje rada warto też są to też jest wypłacone jakoś tam psy w działalności kobiet podczas powstania styczniowego nie bez racji Piłsudski studiował przebieg powstania styczniowego on widział po poseł pozytywne, które płyną z z obecności kobiet czy nie wojennym czy podczas wojny 1 rzecz to jest zaplecze awantura okazało się bardzo istotne, a drugą rzeczą to jest przygotowanie także kobiet do działalności militarnej to niekoniecznie chodzi o ich obecność na froncie przedziałach z karabinami w no ale np. Piłsudskiego lasu docenią możliwość jak starsza kobieta, która potrafi np. rozpoznać formację wojskową przechodzącą przez wieś i donieść jednak podać informacje jak i jak dużym oddziałem takim uzbrojeniem nie my będzie miał do czynienia oddział Polski inwestor działalność szpiegowska wywiadowcza tutaj też inny Piłsudski to być oczywiście łączniczki w razie sporów ona to wszystko w szczególności na angażowanie militarne kobiet mówiła endecja czy też środowiska z tendencjami konserwatywnymi, bo to był jeszcze czas, kiedy ktoś jednak trochę plotkują te dążenia niepodległościowe zdarzeniami emancypacyjne mi jeszcze zdaje się, że nawet endecy nie przeszkadzały do końca w zasadzie pytanie czy kiedykolwiek im przeszkadzały to znaczy, że są bardzo legendarne spory, jakie Dmowski prowadził z Gabrielą Malick komu najbardziej w PIT najwybitniejszą polityczną chadecką w okresie poprzedzającym wojnę późnym okresie bez lecia międzywojennego ona nieprzerwanie zasiadała w parlamencie od dziewiętnastego roku do 3005. wykształcona pani doktor chemii poddaje się czy Biel biologii przepraszam, więc na pewno kobieta wybitna, ale i to jest to także kobiety świata sam organizował miał duże poczucie własnej autonomii, choć akurat endecki niekoniecznie chciał iść na na front walki 3 z synem nie bronią w ręku, a postrzegając siebie raczej jako Edukator kicz działaczki społeczne czy Bartos optymistycznie sięga tak widziałem są tak właśnie no tak społecznie jest, ale niewłączone myślał również o znoszeniu barier społecznych klasowych no i w jakim sensie endecja to, że taka właśnie bardzo nastawiona na myśli w kategoriach narodu Jan Paweł Ney całość ma tym wrogiem nie będzie wróg klasowy wróg Narodowy w komnacie ustalą inaczej z maja w ale naród wspólnotą w tym dla wszystkich jest miejscem w natomiast pomysł na to, że kobiety mogą iść na na front to jest to bardzo taki romantyczny mający swoje wcześniejsze tradycje i GL pomysł, który dotyczy tylko niewielkiej ilości kopert to jest młode dziewczyny zapalone chcą iść walczyć z bronią w rynku mają swoje własne organizacje nie bez racji, a rozwijający się przed wojną ruska autorski to jest ich zarówno dla młodych chłopców i dla dziewcząt odrębnie na wschód są oddziały strzeleckie dla dziewcząt nie ma się uczą jak ma walczyć bronią w ręku jak strzelać no i chcą być szok nie żonglerka natomiast w momencie wybuchu wojny absolutnie nie ma przyzwolenia na to, że miały swoje oddziały nikt nic ówczesnych dowódców wojskowych nie cieszyłby się, że ma do czynienia z jakimś babskim oddziałem, bo najczęściej przyczynami są dziewczyny chodziło tylko stereotypy, ale nie proszę pomyśleć o tym, że to są to nie są zaprawione w wir pracy fizycznej robotnicy albo chłopskiego to są dziewczyny z dobrych domów, jeżeli pomyślimy sobie o ówczesnym premierze wojnę to nawet nieźle później trochę inaczej wyglądał to niema za bardzo możliwości nie jest ten lęk co będzie z tymi kobietami, więc to z tego z tego względu mam wrażenie, ale już nie mówiąc o tym, że sami żołnierze nie bardzo chętnie myśleli o tym, że będą umieli współtowarzysz kilka dni groźni będą szli za zachowywać tak znowu posłał mu, bo to, kto dostał się nie tylko chodzi o nie przeklinanie przypadnie na dachach to jest także kwestia chociażby takich prostych rzeczy jak Chiny 1 na froncie standardowych 1 frank tak tutaj są zawieszone wszelkie jakieś takie niuanse i kwestia kultury osobistej międzyludzkie rzeczywiście trochę inaczej na froncie jest traktowana mamy do czynienia z panienkami z dobrych domów i nim żołnierze nie dlatego mają w krótko ostrzyżone włosy żart tak brzmi ładniej tylko po prostu dzięki dla higieny zmienny i walki z wszami toczą sąsiedzką wojnę z Bródna i w tym sensie pytanie czy dziewczęta z dobrych domów są najlepszym w tym momencie sprawdzonym elementem opóźnić okazało się całkiem świetnie radzą, ale te nieliczne, którym udało się przemycić siebie do oddziałów zawsze przypomina poparły poparcie pomocy jakich kolegów, bo trzeba było ukryć ona nie są mężczyznami, a w wojsku już jest normalne dni przed sąd lekarski w czasie rozebrać co z nim trudno było ukryć się nie jest mniej dziewczyną, więc niektóre trafiają, ale bardzo szybko rezygnują z tej Real z tej służby wojskowej, bo one po prostu bardzo trudna i bardzo ciężka fizycznie, a jak przechodzący przez kolejne lata do przodu on przebiegał ten czas, kiedy już środowiska decyzyjne i część społeczeństwa została oswojona przekonana jest kwestią praw biernych i czynnych wyborczych politycznych kobiet i zaczął się czas niezwykłej kampanii politycznej nawet jednak niebyła zwykła kampania wyborcza to był wyjątkowy czas wyjątkowy tematy w tej mszy w społeczeństwie narodzie wyjątkowo nadzieje bardzo takie prosto z rozmachem związany z tym jak ta przyszła Polska będzie wyglądała no i jeszcze kobiety jestem bardzo ciekawa jak ówczesne kandydatki były opisywane przez media przez współ kandydatów czy później przez zespół parlamentarny stów i przez społeczeństwa, a te rzeczy pytanie wielkich firm pewnie czeka mnie czeka na swojej wielkiej badaczy, dlatego że mamy sytuacje jednak czasów wojny rozmnożenie już sam fakt, że z bardzo wielu ogni w, ale my obszarów późniejsze Rzeczpospolitej wchodzą po prostu posłowie na zasadzie dokooptowania z poprzednich ciało o parlamentarnych, ponieważ nie da się zrobić wyborów na Kresach Wschodnich n p . tam trwają walki w natomiast to co wiemy i lotnicza to bardzo mocno podkreślić, bo rzeczywiście droga do praw politycznych i myślenia o tym, że kobiety powinny takie prawo mieć jest ma swoje ma masę własną dynamikę jeszcze trzynastym roku trzeba o tym, mówić przekonywać pokazywać, że kobiety są też obecne w przestrzeni politycznej publicznej, że sprawcą natomiast 17 osiemnasty roku końcówka wojny to jest moment, w którym kobiety nie tylko w na ziemiach polskich, ale i wielu wielu krajach przejmują obowiązki zadania, ale po mężczyznach, którzy zostali powołani do wojska, a można znaleźć po pooglądać w internecie zdjęcia kobiecych straży Pożarnych dotyczy chociażby kobiety pracujące w przemyśle ciężkim tam, gdzie wcześniej pracowali tylko wyłącznie mężczyźni bawią się w bankach na maszt w biurach znacznie większej ilości bardzo często muszą utrzymywać rodzinę to one zaczynają się kontaktować się z przedstawicielami władzy tak jak urząd ds. aprowizacji, ponieważ głowa rodziny ta męska siedzi w okopach albo już dziś o 88 proc to samo się dzieje na wsi się bardzo często to kobiety zaczną być gospodarzem, który zarządza zarządzano trochę czasami w kontakcie z mężem i siedzi w w okopach co zasiać co kupić co zainwestować jeśli taki w ogóle możliwości są albo jak przeżyć, bo to też jest druga opcja także wojny zawsze przynoszą wymuszoną emancypacja kobiet, które w tym momencie też mają takie poczucie własnej sprawczości i mocy także ten świat czternastego roku osiemnastego roku to, że kompletnie inny świat z perspektywy postrzegania czy to wystarczyło, żeby mu przekonać społeczeństwo, że popatrzcie na tonie w kwestiach teoretycznych praktyczne one już tu są sobie radzą czy też my kobiety już jesteśmy sobie radzimy we wszystkich funkcjach, więc jak możemy skończyć dyskusje o tym czy wolno nam w ogóle przejdźmy do rozmowy o konkretnych postulatach czy to wystarczyło działaczki feministyczne sądził, że to wystarczyło, bo to tym trochę widać przy okazji rozwoju waluty ostatnio ostatniego filmu w etap finału walki oprawa polityczne kobiet, kiedy zaczynają się etapem projektu stworzenia przyszłego państwa polskiego to jest ona odrębną opowieść dla tych projektów były też ciemnoskóra składało, niemniej tak w każdym takim projekcie pojawia się kwestia przyszłego przedstawicielstwo w ich polskiego wyborów do działa parlament parlamentu i t d. tak dalej i tam nagle się okazało, że jest nawet mowy o prawie politycznym dla wszystkich obywateli mężczyzn i dotąd to ci mężczyźni Grischok mi jak to znowu bez dna z jedno w okresie pierwszej wojnie światowej liga kobiet pogotowia wojennego staje się organizacją w zasadzie masą bez kilkanaście tysięcy kobiet, które działają na terenie Kongresówki Galicji, a ówczesne czasy jest bardzo dumna i 1 powstała spontanicznie liga na kongresy gadka powstał spontanicznie z inicjatywy i Zamościa i Włościańskiej tam zresztą ciało kobiety z bardzo różnych nie gram w politycznym są też znaczki to też warto o tym, pamiętać natomiast dla kobiet Galicji została powołana przez naczelny komitet Narodowy przez Sikorskiego jako oficjalna instytucja, która ma organizować działalność kobiet, nic więc co się dzieje są kobiety socjaliści są bardzo otwarci na dobę nie by kobietom przyznać apolityczna, a tutaj przychodzi do rozmowy o przyszłym parlamencie jej i cisza i to tamten siedemnasty roku, kiedy na terenie Kongresówki zaczyna się dyskusja o przyszłym ustroju państwa polskiego jest momentem ponownej mobilizacji kobiet, które są już znają się wiedzą jak działać mają doświadczenie wojny i przedwojennej działalności politycznej i zaczynają wielką akcję to z 1 strony akcję propagandową w nowo na łamach czasopisma także wzniecanie dyskusji innych gazet tak, by o tym, porozmawiać, dlaczego kobietom się gra polityczna należą i co z tą polską, która nie będzie tak kobietom praw politycznych to jest także oczywiście lobbing wśród polityków i to są świece może nie aż tak liczne jak byśmy byśmy się mogli spodziewać, ale jednak są organizowane dochodzi także do zjazdu kobiet w Warszawie siedemnastym roku 1000 kobiet przyjeżdża z nie tylko z Kongresówki Lis Galicji może ma najmniej z terenu zaboru pruskiego i debatują o przyszłości, a z obywateli UE o przyszłości kobiet i o projekcie u obywateli mienia kobiet ten w pełni przyznaniu równych pra w z mężczyznami to jest to jest długa kampania, która polega na pisaniu petycji na rozmowach z politykami na wysłaniu adresów różnego rodzaju najmem mobilizowaniu kobiet, które są owym działają na najniższym poziomie my też warto pamiętać trzeba najskuteczniej kobiety działały na tym poziomie lokalnym współ we wspólnotach, w których są i tam się mocno intensyfikuje ich, na którym poziomie napotykały na największy opór można, by sobie wyobrazić, że na obóz nie wiem być może chłopi robotnicy w ogóle nie dopuszczali tego do świadomości takiej aktywności kobiet Alto carem wcale nie takie oczywiste, bo bardzo często właśnie w tych warstwach z różnych powodów to równouprawnienie funkcjonowałoby tak czy siak my, a może właśnie było na najwyższych szczeblach politycznych ze strony po prostu przeciwników politycznych ideologicznych światopoglądowych, gdzie tutaj kobiety w trakcie już już tej mobilizacji, który pani mówiła napotykały na największy opór mam wrażenie, że mimo deklarowanych niechęci wobec obecności kobiet wpolityce co robią namiętnie Roman Dmowski gminne czy takiego pobłażania towarzyszącego Piłsudskiemu, a to ci 2 politycy reprezentujący w naszym obrazie przeszłości 2 główne nurty walki o niepodległość, ale w byli pragmatykami dlatego absolutnie na w momencie, w którym Polak jest ze strony kobiet pojawił się postulat my musimy mieć prawa polityczne ustąpili wojny nie było innego wyjścia i zbyt wiele, bo korzyści z tego, by kobiety były tam były obywatelkami należnego im tylko w nie przyznać, że to co wiemy na rower się tak opłacało bardziej boli zacznie nagle tak jest, ale otoczyć wymaga badań to jest nie mogę powiedzieć na pewno trudno mi bardzo chciałby taki sam w sobie plastycznych w Memphis, a rywalem, bo z, a z KO le cha cha i zapytać się co o tym, sądzą też ciekawsza byłaby rozmowa z tymi działaczka ami, które z nim rozmawiały z 1 z Legią walizkę z Anną Dudzińską blisko co ona usłyszała w tych rozmowach nie natomiast to co wiem na pewno partią najmniej zainteresowaną z tych polskich partii to jest PSL Piast konserwatywny wiejski ludowy jest 1 partia, która w zasadzie dziewiętnastym roku nie była zainteresowana tworzeniem specjalnych ulotek dla kobiet to 3 liga to męska rzecz może to wynika z również z tego, że chłopi galicyjscy mieli doświadczenie w pracy politycznej i drugą grupą, która w partii, które w zasadzie nie wykazują zainteresowane są partie żydowskie nie to socjalistyczna tylko ta konserwatywna konserwatywne, a na niwie pokazał, że oczekiwanym elementem wyznaniowym tak to polityka to nie jest kwestia kobieca i największe zrozumienie dla kwestii kobiecej oczywiście pojawią się w partiach lewicowych także z tego poczet postępowych progresywny nie jest mały problem, który w zlotemu towarzyszyły dał potem efekty, że kobieta dostały prawa polityczne to głosowały na konserwatystów ich teraz nie kolejny temat przed nami otwiera, którego nie zdążymy się już poruszyć, a przed nami w ogóle jeszcze cała era i bardzo ciekawa kwestia sylwetek senatora i posłanek Mac, które ostatecznie dostał się uporam do parlamentu było ich od 2 do 3 % zależy jak kalkulować tak było ich bardzo bardzo niewiele też rodzaj klęski czy raczej realizm czy mamy fakty rozwiały oczekiwania kobiet że, że wejdą szeroką ławą do parlamentu, ale wyszło w ogóle do sylwetki im zdecydowanie zasługują chyba na osobną audycje, na które musimy się umówić się, bo okazało się, że samo przygotowanie ne do przejęcia czy my otrzymania nie raczej może przejęcia wywalczenia praw biernych czynnych przez kobiety to jest temat na 1 audycję, a osobno poświęcimy sylwetkom tym posłankom senator kom, które faktycznie gminy przejęły władze część władzy czy Bóg to tym, którym się to udało naszym gościem w tej części wieczoru Radia TOK FM była dr Dobrochna Kałwa historyczka z uniwersytetu Warszawskiego dziękuję bardzo dziękuję bardzo, a my zapraszamy państwa na informację Radia TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - HANNA ZIELIŃSKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!