REKLAMA

Jak zmieniła się Nowa Kaledonia?

Przedpołudnie Radia TOK FM
Data emisji:
2018-09-13 10:00
Prowadzący:
Czas trwania:
24:11 min.
Udostępnij:

Rozmowa z Karoliną Kanią, ekolożką, antropolożką kultury, autorką bloga Etnopassion.pl, zajmującą się badaniami terenowymi na terenie Nowej Kaledonii. Rozwiń »
Gdzie jest Nowa Kaledonia? Bardzo daleko stąd, na drugim końcu świata, a nawet dalej, znajduje się na południowym Pacyfiku, w regionie zwanym Melanezja, położona jest na wschód od Australii i na północny-zachód od nowej Zelandii. Formalnie jest to wciąż francuska kolonia. Jest to francuskie terytorium zamorskie, mające specyficzny status sui generalis. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Słuchamy Radia TOK FM, przedpołudnie Radia TOK FM, dzień dobry, mówi Paweł Sulik, a w naszym studiu Karolina Kania, ekolożka, antropolożka kultury, autorka bloga Etnopassion.pl, prowadzi badania terenowe na terenie Nowej Kaledonii, dzień dobry, dzień dobry, witam serdecznie. Gdzie jest Nowa Kaledonia? Rozwiń »
Bardzo daleko stąd, na drugim końcu świata, a nawet dalej, znajduje się na południowym Pacyfiku, w regionie zwanym Melanezja, położona jest na wschód od Australii i na północny-zachód od nowej Zelandii.

Ma bardzo niezwykłą historię tożsamość w tym sensie ponosi społeczeństwo nowej Kaledonii że, gdyby próbowała pani w jaki sposób opisać społeczność, która tam żyje to na co najmniej od 2, jakie 3 komponenty od od tych ludzi, którzy siłą rzeczy tam kiedyś zamieszkiwali i którą możemy określić jako ludność, która stamtąd pochodzi poprzez całe historie związane z procesem nie wiem, czy używam dobrego słowa, kolonizacji

Tak tak to bardzo dobre słowo tak, kiedy Francuzi dokonali na nową Kaledonię w 1800 pięćdziesiątym trzecim roku na w tej drugiej połowy dziewiętnastego wieku nowa Kaledonia była zamieszkiwana przez kanarków ludność autochtoniczną jednak czy kolonizacja kolonialna opresja, a także migracje osób z innych regionów doprowadziły do zmiany struktury etnicznej i dziś Nowaka jedynie z krajem wielokulturowym kanarkowi stanowią około 39 % z 270  000 osób zamieszkujących wyspy archipelagu w UE następnie mamy oczywiście Europejczyków mamy potomków kolonizatorów nazywanych kaloszami i mamy współczesnych Europejczyków współczesnych emigrantów z Francji kontynentalnej w niektórzy emigrują na nową Kaledonię najczęściej za pracą za poszukiwaniem wrażeń tego tropikalnego wyspiarskiego klimatu mamy Azjatów Indonezyjczyków Japończyków Wietnamczyków, którzy również za pracą emigrowali ENA nową Kaledonię, zwłaszcza w latach powojennych, kiedy był tzw. błędnik Love na nowej Kaledonii, kiedy ten przemysł wydobywczy w nowo takiej nie było takie duże zapotrzebowanie właśnie na pracowników w tym przemyśle wydobywczym w mojej mamy oczywiście wyspiarzy z innych wysp Oceanii ze innych kolonii francuskich czy Polinezji francuskiej z Galicji fortunę czy z okolicznych wysp n p . z Vanuatu, czyli jak z niej formalnie nowa Kaledonia Teresy z cieni testy francuskie terytorium zamorskie tak tak to jest wciąż francuska Kolonia w UE co jest francuskie terytoria zamorskie takim specyficznym statusie jest on terytorium sui generis procesie postępującej dekolonizacji było po wojnie znalazła tak, ale tak tak czy terytorium zamorskim Francji i ten specyficzny status sui generis el i powiem, dlaczego właśnie ma inny status niż n p . Polinezja francuska czy departamenty zamorskie Francji taki jak Reunion mają teatr Gujana francuska czy Antyle, czyli de Guadalupe i Martynika w latach osiemdziesiątych na nowej Kaledonii Hel był konflikt pomiędzy kanapkami czy ludnością autochtoniczną, a ludnością Europejską i LM w ten konflikt zakończył się w osiemdziesiątym ósmym roku podpisaniem porozumień pomiędzy Ant niepodległość owcami, czyli Europejczykami, a inni niepodległościowcy sami reprezentowanymi przez takiego działacza należą Ritchie go Jenie zostały podpisane porozumienia na mocy, których m. in. zdecydowano się o zwrocie ziem, które zostały zabrane przez Europejczyków nie wszystkich nie ma jednak duża część tych terenów została zwrócona ludności autochtonicznej i kolejnym krokiem w drodze do pokoju było podpisanie porozumień w dziewięćdziesiątym ósmym roku, kiedy zadecydowano o tym, specyficznym statusie nowej Kaledonii i po procesie postępującej dekolonizacji, czyli transferze części kompetencji którymi LO, który decydowałby francuski rząd i Francja rządowi nowej Kaledonii w PRL konflikt to Bukowski czuła się wyrażał w latach 80 w latach osiemdziesiątych no wojna domowa albo po prostu wojna wojna domowa tak także tam jedno z bronią dochodziło do w, a wysiedleń ludności Europejskiej z wiosek, które były głównie zamieszkiwane przez kanarków neon tak naprawdę lata powojenne, zwłaszcza lata 607 to czas, kiedy kanapką wie on przeżywają takie odrodzenie kulturowe kanarkowi w końcu mają dostęp do edukacji, bo do 8 lat do końca wojny Kana chowie byli pozamykani w rezerwatach tubylczych elit, z których nie mogli wychodzić bez pozwolenia w Europejczyków musi byli podporządkowani władzy kolonialnej w dobie tak naprawdę powojnie oni dostali prawa, a im mogli np. edukować zabużanie dostali prawa w latach osiemdziesiątych konflikt konflikt zbrojny o takim natężeniu, ale ktoś popatrzy na to zboku pomyśli to by generacji nie wygląda także ludzie, którzy teraz żyją jak znam ten konflikt teraz czym by się nie wyrażał to one z jakimś niczym istotnym fragmentem życia tamtej społeczności tak itd tak jak pan mówi ta generacja ta współczesna wciąż pamięta to co się działo w latach osiemdziesiątych i chociaż od z końca lat dziewięćdziesiątych, kiedy faktycznie zauważono doceniono, jakkolwiek to brzmi tę społeczność lokalną to mimo wszystko gdzieś tam z tyłu oni wciąż pamiętają to kolonialną opresję i niestety różne formy kolonializmu, które niestety również dzisiaj są widoczne np. w Jadze nazwa takim szklanym sufitem, a na różnych stanowiskach Krakowie mają wiele trudniejszy dostęp do stanowisk menedżerskich dyrektorskich, które zazwyczaj są obejmowane wciąż przez ludność Europejską pomimo tego, że są osoby z kwalifikacjami na miejscu, które mogłyby one objąć dane stanowisko to mimo wszystko zawsze znajdzie się jakiś pretekst, żeby jednak sprowadzić kogoś z Francji zamiast zatrudnić osobę pochodzenia właśnie Cholewińskiego w jaki sposób to się wyraźna co nie w języku to jest także francuskie z obowiązującym czy jest osobny język teatru tak no oczywiście językiem urzędowym jest język francuski no bo to wciąż jest terytorium Francji jednak te wszystkie grupy, które wymieniłam posługują się swoimi językami, czyli Polinezyjczycy mają swój język ludzie z Vanuatu mają swój język sami kaleką nie mając 28 różnych języków 11 dialektów także nawet Kana chowie są regiony językowe w obrębie, których o nim są w stanie się ze sobą dogadać, aczkolwiek to są już wówczas inne języki, ale jeśli weźmiemy osoby z północy archipelagu i osoby spod osoby z południa np. z wyspy i Deppa w to już te 2 osoby z bloków nie będą w stanie się zrozumieć, bo to są zupełnie różne języki obce czekamy w trakcie naszej rozmowy, kiedy ktoś ze słuchaczy pomyślał to sprawdzę jak i dziewczęta wyglądali sumuje w internecie, choć w Google Lec zdjęcie to pewnie otrzyma taki, gdy liczna obrazek z przepięknej piaszczystej plaży, a nie wiemy w upalne wspaniale wyglądające może i ten cały obraz, który w KNF przedstawia kompletnie nijak się na dotyk zdjęciach tak z 1 strony tak przeczytałam niedawno takie ciekawe zdanie, że takie wystawy są rajem dla wszystkich poza tymi osobami, które stamtąd pochodzą i które tam mieszkają faktycznie na nowej Kaledonii syryjską znajdują się tam jedne z najpiękniejszych plaż świata, które w tych różnych rankingach często się znajdują miejsca, do których wciąż nie dotarła masowa turystyka, które wciąż nie zostały zabudowane betonowymi kurortami kilku gwiazd owym mity są wciąż miejsca, a tak naprawdę dzikie, gdzie dana usługa jest taka, jaka była kilkaset lat temu i jest to możliwe m. in. dzięki temu, że autochtoni ana głowie mają własne prawo nie podlegają Celinę prawu francuskiemu tylko mają własne prawo zwyczajowe i to prawo zwyczajowe obejmuje również ziemie należące do kanarków obecnie na nowej Kaledonii znajduje się około 27 % ziem zwyczajowych w terenie oczywiście cała nowa Kaledonia to był zimny zwyczajowe należy przybyli Europejczycy i zawłaszczyli sobie tereny albo wymieni się tam za butelkę wina czy kawałek tytoniu w le w latach osiemdziesiątych dziewięćdziesiątych oddana część tych ziem Hana com dziś wysp lojalności w ich dietę, a także w prowincji północnej nowej Kaledonii większość ziem to są ziemie zwyczajowe i Tukana chowie decydują o tym co na tych ziemiach Niemcy na tych ziemiach powstaje dzięki czemu wszelkie inwestycje turystyczne, w które mają powstać na ziemiach zwyczajowych muszą uzyskać zgodę muszą zostać skonsultowane te projekty łzy ze społecznością lokalną władzę czeka wrócimy za chwilę do rozmowy z naszym gościem Karolina Kania to gorzka antropolożka kultury autorka bloga na paszę z demo nowej Kaledonii za chwilę po informacji Radia TOK FM powracamy do rozmowy słucham Radia TOK FM nasze studia przypominam Karolina Kania letnią mieszkankę Polska kultura autorka bloga na paszę klub KPRM rozmawiamy o nowej Kaledonii w pierwszej części naszych pań powiedział po dość zaskakująca historia spółki z perspektywy takiego klasycznego zdjęcia z palmami pięknymi plażami zaskakującej skomplikowanej historii nowej Kaledonii to po pierwsze po drugie dość ciekawej strukturze bracia pani Musze dość ciekawej strukturze własności ziemi Rzeszutek na razie od mebel pewnie przez państwo pamięta się wczoraj z lekcji geografii, że duża część wysp w tej części świata to posiada złoża bardzo ciekawych różnych minerałów, więc siłą rzeczy była obiektem pożądania jeśli chodzi o wydobycie ziemi, a z drugiej strony jest ludność, która naturalnie mówi to my mamy prawo do ziemi, ponieważ jest to po prostu pochodził też nasza ziemia a w czym ludność francuskojęzyczna czy jakakolwiek spoza tych drzew bez nas jednak z ludnością w pewnym sensie możemy też budzi napływ ową tak, choć z drugiej strony z tego co pani umówiona wpływową też mogą być osoby z innych archipelagu w tak znaczy to nic tam ten dyskurs, kto tu jest u siebie, kto ma prawo do ziemi co tu zwyczajowo powinna być raczej nie jest jest wielce skomplikowane jak coś z tym nowa Kaledonia oraz no właśnie chyba nie do końca sobie radzili tak jak pan mówić ciężko stwierdzić tak naprawdę też, kto jest w tym momencie napływowych, bo mamy np. potomków więźniów, którzy byli sprowadzani na nową Kaledonię pod koniec dziewiętnastego wieku na początku dwudziestego wieku, o ile się nie mylę ta liczba osób z prowadzonych na nową Kaledonię właśnie do więzień tyle tam powstały to ponad 20  000 osób m. in . byli, sprowadzając inni Arabowie w UE i teraz już mamy drugie trzecie pokolenie tych Arabów, którzy już rodzą się na nowej Kaledonii i w takim razie, gdzie jest ich ojczyzna dla nich ojczyzną jest nowa Kaledonia ich przodkowie zostali wykorzenienie z miejsca, z którego pochodzili oni teraz nową Kaledonię uważają za swoją ojczyznę, bo tam się wychowali w tam też mieszkali ich przodkowie i co jest bardzo trudnej delikatny temat bo, zwłaszcza w odniesieniu do referendum niepodległościowego, który zostanie niedługo zorganizowany na nowej Kaledonii już 4 listopada będzie miało miejsce i tak naprawdę, kto jest tam u siebie, bo ci Arabowie czy CAL do szyb potomkowie innych europejskich kolonizatorów no to pokolenie dzisiejszych no już nie miał wpływu na decyzje przodków, którzy zdecydowali się tam przenieść, a dzisiaj przez wiele osób są postrzegani jednak jako jako obcy, ale odnosi się to cieszy to właśnie one rozluźnienie swój inny obcy obcokrajowiec również do kajaków było na wyspie, na której prowadzę badania na ideę tę jako obce są postrzegano osoby z innych wysp innych regionów w nowej Kaledonii i często w czasie rozmów z mieszkańcami słyszałem, zwłaszcza od kobiet, bo to Lotos jest połączenie w społeczeństwo patriarchalny pod lokalne czy to kobieta po ślubie przeprowadza się i staje się ten członkinią klanu ze swojego męża słyszę od kobiet, które sprowadziły się na ich dystans innych wysp, że nie mogą mi udzielić informacji, bo one nie są stąd i nie mają prawa do wyrażania swoich poglądów na dany temat, który dotyczy akurat tego miejsca, kiedy pani rozmawia z tymi osobami tak, jaka wizja społeczeństwa się wywołania z tego proszę powiedzieć to czy jest świadomy skomplikowanych korzeni skomplikowanej historii czy też problemy codzienności przytłaczają wszystko jak to wygląda tak z 1 strony mamy te problemy taki codzienności konflikty, które mają miejsce między mieszkańcami między klanami wymianami między też pewnie głównie turystyka interesuje, więc wszystkim pryzmat obserwuje społeczeństwo Hetmańskim jesteś między społecznością lokalną np. zagranicznymi inwestorami tak, że to są te bieżące kwestie, które dzieją się każdego dnia, ale te kwestie dotyczące właśnie podległości przyszłości przede wszystkim w, zwłaszcza przez ostatnie 4 lata po tym, referendum mówi się 2 od 2014 roku tak tym, który to odbyć staż trwał tak tak, bo on miał zostać zorganizowane między 2014 osiemnastym roku święcono przesądzi on my w sondaże mówią o tym, że większość osób zagłosuje na mnie czyli, żeby nowa Kaledonia została przy Francji, ale pytanie, jaki będzie status i czy nie uzyska jeszcze więcej suwerenności niezależności od Francji partia, ale duńska partia Kali doniosą Bill, a także MF ogólnie mieszkańcy nowej Kaledonii głoszą LM w takie hasło występ Coma wspólnego celu w wspólnej przyszłości, która może być ich w sumie jest tak naprawdę jest ciągły proces jest skonstruowana przez mieszkańców mieszkańców pochodzących z różnych właśnie krajów wywodzących się z różnych grup etnicznych i myślę, że wszystkim zależy na tym, żeby jakoś się dogadać pytanie czy to będzie dogadanie się, że zostanie podyktowane przez Francję czy jednak będzie co kompromis i również objęte zostaną pod uwagę interesy społeczności lokalne konflikty ludzie myślą, że jeśli już uważają, że dobrobyt jestem co jest w życiu fajne to diakoni widział masa turystów czy raczej inwestycje takie jak na okolicznych dziś wystawić można było przeczytać, że olbrzymia część jest eksploatacja dziś mi minerałów i w czyli jaka jest wizja takiego dobrze zarządzanego społeczeństwa dobrobytu przede wszystkim wydają się właśnie tego brakuje takiej przemyślanej wizji nowej Kaledonii znajdują się złoża niklu FIM 25 % światowych złóż niklu także mamy 3 olbrzymie hut niklu wiele MO i bardzo dużo tego surowca MZ wypływa z chodnika do nich też w postaci nieprzetworzonej w PRL właścicielami tych chłód syren są firmy zagraniczne Brazylijczycy Kanadyjczycy Francuzi oczywiście także bardzo duża część tego kapitału jednak nowy czeka ich pod postacią minerałów, ale temat nie jestem, choć w tak wielu miejscach na świecie właśnie to jest nasza ziemia to są nasze dobra to jest, dlaczego inni z tego skorzystają też bardzo często temat w różnych kręgach kulturowych różnie wyrażana tutaj jest w nowej Kaledonii terytorium oczywiście w odniesieniu do ziemi, bo teren kopalni niklu znajdują się na tych terenach zwyczajowych bardzo często, zwłaszcza w prowincji północnej i tutaj faktycznie mieszkańcy są aktywni zaangażowani w tym przemysłem tylko on z aut tej bardzo dużą rolę odgrywają pieniądze i za pieniądze bardzo dużo w da się wykupić i przekupić niestety czasami niestety czasami niestety na mniejszych Wyspach, czyli 4 wysp lojalności, a także idę tam, gdzie niema złóż niklu na co tutaj faktycznie turystyka jednak nie masowa turystyka, ale turystyka przemyślana i turystyka na zasadach tych społeczności lokalnych, czyli nie ma wielkich kompleksów hotelowych w 2 od kilku lat Hilton negocjuje z wyspiarzami z wysp klifu, żeby w ogóle móc zbudować hotel, ale są tak olbrzymie problemy w znaczeniu granic terenu który, który kawałek terenu, do którego klanu należy i są tak olbrzymie problemy z tym i również z zezwoleń się na to, czego oczekujesz liczono, że w myśl, że jeszcze przez wiele lat ten hotel nie powstanie prośby o tematyce argument, o co chodzi teraz 2 rzeczy tutaj ma miejsce czy to co widać u nas na na Podhalu, że jest tylu właścicieli działki, że nie można wyciąg narciarski zbudować pomost jest kwestia dogadania się czy to jest świadomy, jakie siły milczy też przeświadczenie, że to jest nasza wspólna ziemia dziedzictwo zaskoczy proszę bardzo ostrożnie być w zbywaniu praw co do tego jakimś zewnętrznym inwestorom tak to jest dokładnie to i jeszcze 1 kwestia dotycząca in zwyczajowych nie można zbyć praw do tych ziem ziemię zwyczajowe podlegają takiej zasadzie 4 i po francusku po polsku 4 dni dokładnie nie przytoczę Unii na wyrok jest cel w listę poświęcone, ale w skrócie chodzi o to, że tych ME i mężem zwyczajowych nie można za żadne pieniądze nikomu sprzedać oddać po prostu ziemi zwyczajowe są własnością klanu nie ma własności indywidualnej, czyli gra była członkinią kranu z danej wyspy to nie mogłabym powiedzieć to jest mój kawałek terenu i gwarami stąd tylko po prostu, chcąc cokolwiek zbudować na tym kawałku terenu, który może przynależeć faktycznie w być wykorzystywany przez moją rodzinę musi jednak skonsultować się z głową rodziny następnie z głową klanu następnie z głową plemienia potem na samym końcu w ogóle z wielkim wodzem regionu dystryktu czy całej wyspy, żeby w ogóle cokolwiek na tym terenie zrobić w role ktoś widzi na przednie z takim klasycznym administracyjnym, bo po podziałem na stres w sumie terytoria zamorskie Francji no tak no z naszego Europejskiego punktu widzenia zarządzanie przestrzenią na Wyspach nowej Kaledonii ten tymi ziemiami zwyczajowymi jest okrutnie trudne i dla inwestorów, którzy chcą tam w tworzyć hotele to jest w to jest tak naprawdę uzyskanie zgody na wybudowanie czegokolwiek jest bardzo długi proces, a nawet jeśli już ta zgoda jest zgoda na dzierżawę, bo to nie mówimy władza właśnie o zakupie ziemi tylko o dzierżawie terenu maksymalnie na 99 lat można będzie wydzierżawić, chociaż na początku oczywiście są krótsze okresy dopiero potem się przedłuża to zgoda na dzierżawę tak naprawdę wcale nie świadczy o końcu, że tak powiem problemów w ocenie są problemy to są wyzwania i tak naprawdę bardzo dobrze to prawo zwyczajowe jest, ale dla Europejczyka, który ma pieniądze i chce postawić hotel no to co są już problemem na dziesiątym hotel postawi to wcale nie znaczy, że właściciele tego terenu nie będą ona ingerować w kształt projektu, bo zazwyczaj, żeby w ogóle projekt powstał na ziemiach zwyczajowych społeczne sztuk lokalna musi być on musi być częścią tego projektu mało tego w obrazku, który pani Thomas jest kapitalny paradoks polega na tym, że godzę z perspektywy nie takich walorów turystycznych bardzo obiektywnych tak widok temperatura klimat wygrały to ty z rewelacyjnym miejscem wykop jest 1 drobny problem mianowicie nie ma tam infrastruktury jak z nim bardzo trudno, żeby ona powstała, ale ktoś może budzić może dzięki temu będziemy mogli mówić o swoisty enklawie w tym takim klasycznym systemie, że oto jakieś miejsce staje się bardzo popularna sieć jako cel turystycznej destynacje to tam się zjawia się inwestorzy budują hotele tworzą całą infrastrukturę zaczyna się to już tak krytykowanej już od od lat wykorzystywanie danego terenu to z najmniejszym zyskiem dla lokalnej społeczności tu jak rozumiem takiej sytuacji nie mogą skomplikowany system Tacho nie do końca z 1 strony oczywiście zgadza się ze wszystkim co pan mówi w UE, aczkolwiek wciąż czeka na głowie nie stanowią większości jednak mamy tych Europejczyków mamy te 27 % zwyczajowych reszta to są tereny jednak już własność własność prywatna mamy betonową inne stolice Khaleda nigdzie w ogóle większość turystów dociera do nas mail i ewentualnie na ich dietę w ME, a dopiero co inne kierunki są w dalszej kolejności wybierane w UE w ogóle, żeby go jakieś inne miejsce stało się kierunkiem obleganym przez turystów to przede wszystkim muszę mieć jak na możliwość dotarcia tam MFW najlepiej, żeby to było tanio bezproblemowo i to jest pierwsza główna bariera w, przez którą nowa Kaledonia dopóki ta bariera nie zostanie zniesiona dopóty Nowaka jedzenie nie będzie takie destynacje masowej turystyki jest monopol 1 linii lotniczej i ceny są tak zaporowe, że po prostu od turystów nie stać, by tam dotrzeć i same ceny na nowej Kaledonii również są wysokie infrastruktura turystyczna jest fakt, że nie jest aż tak bogata rozbudowana jak na innych Wyspach Oceanii jednak jest, aczkolwiek nie jest celem na pewno nie jest jeszcze dostosowana do przyjmowania na dość dużych liczb turystów, aczkolwiek to co jest dzisiaj tak nie 100 % wypełnione w Carolina panie Maaskant polskiej kultury autorka bloga etno Paśnik kapel bardzo dziękuję
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PRZEDPOŁUDNIE RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast - bez reklam. Słuchaj wygodniej w naszej aplikacji mobilnej z pakietem "Aplikacja i WWW"

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA