REKLAMA

Dlaczego Erazm z Rotterdamu był za życia intelektualnym celebrytą?

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2018-09-24 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:51 min.
Udostępnij:

Dr Maciej Ptaszyński, Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego opowie o swojej książce "Reformacja w Polsce, a dziedzictwo Erazma z Rotterdamu": - Wydaje nam się, że celebryci są takim zjawiskiem współczesnym, a tymczasem oni mają swoje korzenie przed wiekami. Erazm może być pierwowzorem takiego celebryty: on nie piastował żadnej funkcji, nie był biskupem, urzędnikiem, nie rozdawał żadnej godności, a żył z tego, że możni ludzie zabiegali o jego względy, chcieli mieć jego książki specjalnie dla niego dedykowane.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Trzecia godzina naszego poniedziałkowego wieczoru, kolejny gość, dr Maciej Ptaszyński, Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego, kłaniam się panie doktorze, dobry wieczór, dobry wieczór, dzień dobry, autor bardzo świeżej książki "Reformacja w Polsce a dziedzictwo Erazma z Rotterdamu". Właśnie w takim ujęciu będziemy do dwudziestej czwartej analizować to, co działo się w Polsce szesnastym wieku.  Rozwiń »
Panie doktorze zacznijmy zatem od od Erazma i obcy oraz zmian, ponieważ ja zapowiadające nasze spotkanie nasza rozmowa powiedziałem naszym słuchaczom, że Erazm z Rotterdamu był szesnastym wieku, a w Polsce takim ówczesnym celebrytą, a gwiazdą rocka kim się niebywale popularny my chętnie czytanym po kimś kogo Towarzystwo zabiegano do kogo pielgrzymowano ni odkryto u, od którego wymuszano on np. książkę z własnoręcznym podpisem tak taką postać

Rzeczywiście Erazm dzisiaj wydaje nam się często, że celebryci z takim zjawiskiem bardzo nowoczesnym w czerwcu pojawił się wczoraj, a tymczasem oni mają swoje korzenie serwis ma swoje korzenie swój prototyp fakty prototypowy cenowo rzecznej i raz jest właśnie taką może być takim pierwowzorem celebryty on nie piastuje ważnych urzędów nie jest ani biskupem ani ważnym urzędnikiem nie rozdaję żadnych godności nie zdarzy, więc wręcz przeciwnie on oczekuje pieniędzy za swoje jak żyje z tego, że ludzie zabiegają o jego względy za tym względy polegają tylko na jakimś takim symbolicznym geście ten gest, chociaż czasem bardzo materialną postać raz wydaje kolejne dzieła i możni tego świata bardzo chętnie oczekiwaliby i to działa są im dedykowane tego właśnie oczekują też polscy oraz zmianie tak, że w cudzysłowie ich nazwać to są ludzie, którzy korespondują z Erazmem wąska taka elita polityczna i nieco kulturalna może już dziś nieco intelektualna, ale przede wszystkim polityczną i w raz w gruncie rzeczy często narzeka na to, że musi marnować swój cenny czas na odpisywanie na setki listów, które do nich spływają, że oddaje w bólach to co obiecał w takim niezbyt frywolny nastrój jak sam o tym pisze i rzeczywiście jest jest w tym w o akurat na lata 150019  020 przykład taki szczyt popularności Erazm jest też związany z tym, że raz wówczas wydaje komentarz tłumaczenie nowego testamentu, więc jest nie tylko celebrytą takim taką samą, której wśród humanistów bardzo czczona i bardzo poważana, ale też uważany za kogoś nie ma jak teolog z świecki teolog co dla kościoła katolickiego jest też trochę niewygodną pozycję na pewno jest intelektualistą zwany księciem humanizmu, a skąd jego gigantyczną popularność w Polsce oczywiście mówią gigantycznej popularności mając namyśli elity polityczne dostojników przede wszystkim orzekł, że elity intelektualne Erazm wówczas już jest autorem bardzo znamienitych dzieł no właśnie tą najsłynniejszą jest jej jest komentarz i edycja nowego testamentu dwukrotne pierwsza dotyczy PIT 16 rok druga 3 z dziewiętnasty rok wcześniej pisze też taki działa bez Lenina popularnych wśród pochwała głupoty, którą wszyscy startują, uważając się za bardzo dowcipne dzieło w o takim dwuznacznym charakterze uderzającym ostro tak bardzo radykalnie w kulturę Schola styczniową, ale też niejednoznacznie to pochwała głupoty jest zawsze bardzo dwuznaczna bardzo ironiczna nigdy nie wiadomo czy Erazm jest bardziej uderza bardziej Schola styków czy bardziej struktury społeczne czy bardziej to głupota w końcu śmieszy samej siebie też chwali samą siebie fali głupoty jest może też krytykuje sam siebie i to jest po to, są dzieła, które również podręcznik żołnierza chrześcijańskiego, który ukazuje się też w tym okresie czasu działa, które zyskują raz mówi wielką popularność jego podręcznik o pisaniu listów jest wykorzystywany na Uniwersytecie jako podręcznik akademicki, więc można powiedzieć, że tak luźno ujmujący ten termin, że niemal każdy, który w 2, kto wówczas studiuje na uniwersjadzie również Uniwersytecie Jagiellońskim jest poniekąd raz Janinę, ponieważ korzysta z podręcznika Erazma np. uczęszczając na zajęcia czy ta popularność jest tylko w Polsce to także w Europie nie chodzi tutaj zjawisko ogólnoeuropejskie Erazm rezyduje w Bazylei tak raz rezyduje Wasyl to jest taka zabawna rzecznik praw także on jest z Rotterdamu, ale właśnie w tym Rotterdamie to w okolicach tylko się urodził spędził pierwsze lata życia, po czym rozpoczął wielką peregrynację po Europie jest zjeżdżalnia właściwie całą Europę i w końcu, decydując się na takie na dłuższy czas na to, żeby osiąść w Bazylei więcej, zwłaszcza wśród mieszkańców Szwajcarii i tam ma takie swoje miejsce, którego nie chcą opuścić przez wiele lat nie może kuszą kuszą go stanowiskami kuszą godność biskupa, który na początku bardzo zabiega właśnie może taki krok będzie, któremu zapewni dostatnie życie bez konieczności właśnie nocnego korygowania kolejnych rękopisów oddawany z drukarza bez takiej gonitwy za za pieniędzmi innych, ale ostatecznie decyduje się ostatecznie uważa, że dał wolność duchowego Muzy Bruno zapewnia bycie w Bazylei jest Warta nawet z tej ciężkiej pracy, którą musi wkładać w ćwierćfinale LM powiedzą panie doktorze co dzieje się na początku szesnastego wieku to jest niezwykle interesujące czasem Bazylea obok ze Strasburga test z głównych ośrodków humanizmu wychodzimy ze średniowiecza wkraczamy w renesans to można powiedzieć, że w korzenie humanizm renesansu tu jeszcze tkwią znacznie głębiej w piętnastym wieku to jest taki moment, kiedy ten humanizm rzeczywiście, czyli taki zwrot to do mówiący etymologicznie ku człowiekowi, ale generalnie kół w kulturze odkrycie kultury starożytnej odkrycie starożytnych tekstów odkryć starożytny łaciny i wkracza właśnie w tym przede wszystkim opatrywane jest zasługa Erazma jako takiego nowego Cyceron osoby, która potrafi władać, która włada opanowała starożytne języki grekę łacinę hebrajski osoby, która potrafi mówić takim językiem mówili starożytni, a nie to barbarzyńską łaciną, jaka jest jeszcze obecne dominuje na uniwersytetach jeszcze w piętnastym wieku też w tym momencie, kiedy rozstał się słynny film to jest moment, kiedy dochodzi takiego naj naj ostrzejszego starcia między kulturą Schola styczną czy później hobbystycznie kraść dominuje na uniwersytetach, a tu nową nauką jaką, przynosząc mu humaniści ci humaniści zazwyczaj nie mogą odnaleźć miejsca na Uniwersytecie oni pracują są zatrudnieni w najgorszym w wydziale na wydziale sztuk tam pracuje najwięcej osób co najgorzej opłacani to jest taki może powiedzieć Black steki planetaria tym kwartale uniwersytecki i często rywalizują z gminnej w witaminy w swym Teologicznym, który zdominowany przez okno z elastycznych teologów katolickich teologów inny wówczas w tym w tym momencie, kiedy Erazm staje się bardzo słynną postacią w 1000 piętnastym roku ukazuje się taka bardzo ostra satyra napisana przez te właśnie humanistów przeciwko Schola z tych kont listy ciemnych mężów to są listy, które napisali humaniści nie, podpisując się nim oczywiście pod nim oczywiście, ale jakby, przybierając na siebie siad tych ciemnych mężów, czyli właśnie Schola styków najostrzejsza satyra na swastykę, jaka ukazała się kiedykolwiek i można powiedzieć, że ten nasz obraz swastyki jako takiej nauki oderwany od życia nauki absurdalnej zastanawiający się ile aniołów zmieści się na główce szpilki stawia sobie z bardzo podobne badania to jest obraz, który właśnie wziął się m. in. z listów ciemnych bar w listy satyry bardzo ostrej wulgarnej pełnej pełnych wulgaryzmów brutalności, którą grupka humanistów opublikowała 3 z piętnastym roku w wyniku bardzo lokalnego sporu dotyczącego bardzo lokalnej rzeczy, ale rzecz stała się słynna książka stała się słynna przypisywana również raz mówi m. in . chociaż ten, który także dostrzega słabości kościoła tamtego okresu takiej słabości scholastyki słabości kościoła są znane takiej listy ras ma jeszcze z czasów, kiedy on sam był studentem w Paryżu w latach około 15000201. drugiego roku Erazm pisał wtedy, gdy jednak ze swych przyjaciół, że siedzi jak taki niby tyle na tych zajęciach wstydzi się odezwać wszyscy też był kocią Wąs straszą barbarzyńską łaciną on już niemal zapomniał swojego ładnego stylu, który wcześniej ćwiczył jest też jego czytelnikiem od niego oczekiwać dawnych żartów czy dany dawnej lekkości pióra lekkości dowcipu, bo właśnie teraz wśród tych strasznych Schola styków, którzy gadają sam Stachura i których nie da się zrozumieć, więc sam raz tego doświadczył, gdy otarł się o Uniwersytet rynek Sobole potem w stylu gry we włoszech jesteś taka taki przyczynek do tego właściwie, gdzie wówczas rejon prowadzi się prawdziwą taką naukę i wówczas odkrywa się nowe treści te nowe teksty posiedzi raczej poza uniwersytetem sam raz właśnie swoją tak zetknięcie z uniwersytetem zakończył bardzo szybko wówczas i ma już doktoratu właśnie nie mógł zrobić sobie z nim skończyć w końcu uzyskał doktorat, ale to jest tzw. pośpiesznie doktorat wbre w wszystkim regułom normą pojechał do Włoch odebrał w dokumentacji w ten sposób zakończy swoją edukację, więc to jest taki moment rzeczywiście dochodzi do bardzo ostrych starć Marcel też fizycznie często brutalnych starć między 2 kulturami w ramach Uniwersytetu, ale on to nie jest to nie jest rzecz, która zajmuje całe społeczeństwo to jest dziś taka mała wąska dyskusja w obrębie kultury akademickiej w trosce należy pójść jako naukę należy uprawiać na jej Gd zrzekł się dyskusja wieży z kości Słoniowej debata wokół tez Lutra i wokół reformacji to jest debata, która zajmie wszystkich tez debata która, jakby zerwie tę dyskusję również wokół tego do jakich źródeł wiedzy się odwoływać jak uprawiać naukę z tej niewielkiej wieży z kości Słoniowej na taki forum publiczne muszą też, dlatego że zostanie powiązana ze sprawami postulatami społecznymi zostanie utożsamione reformacja z pewnym nowym porządkiem, który może nastać miejsce tego starego starego władztwa starych elit politycznych, ale o tym za chwilę, bo pan panie doktorze analizował wpły w tej gorączki raz gdańskiej Anna przyjmowaniem innych reformacji w Polsce te 2 rzeczy się ze sobą zbiegły to znaczy początki reformacji na ziemiach polskich, które datuje się na drugą dekadę szesnastego wieku 1500 osiemnasty roku już wtedy odnotowano pierwsze nabożeństwo odprawiane w duchu ewangelickim z nawiązaniem el korespondencji między polskimi dostojnikami czy polskimi elitami intelektualnymi, a raz mam z Rotterdamu więc, zanim zastanowimy się nad tym co pan już zrobił w swojej książce, ale jak cel nauki Erazma wpłynęły na to czy ZSRR formacyjne były przyjmowane dobrze czy też nie to analizujemy, jaki był stosunek samego Erazma do reformacji, bo to się zmieniało miny im bardziej radykalne tezy pojawiały się wymierzona w kościół katolicki, tym bardziej Erazm z Rotterdamu się dystansował, ale jednocześnie ME mamy dowody jego wielkiej szlachetności, kiedy to przekonuje np. elektora Saksonii Fryderyka mądrego oby nie wydawał Lutra Rzymowi, żeby zachował w swoim zamku taktem ten stosunek nikt nie był jednoznaczny i rzeczywiście zmienia się ewoluował w kierunku takich coraz większego dystansu Erazm śledził poczynania publikacji Lutra niemal samego początku wieści wieści o aktywności Lutra do niego docierały i w kij w listach z lat następnych 1000 siedemnastego szesnastego roku oczywiście muszą również słyszeć o publikacji tez pewnie dostały do ręki 5 tys listów pisze, że właściwie podziela wiele z tych krytycznych postulatów Lutra uważa jednak, że ta krytyka np. pod adresem papieża jest trochę zbyt daleko posunięta on był, jakby w zachował więcej szacunku dla istniejącej hierarchii w 1000 dwudziestym roku, kiedy już właściwie zapada decyzja o interes objęty czym poddane banicji i na Sejm rzeszy w Wormacji ma się toczyć jego proces erozji podobno jest autorem takich opinii pisanych do Fryderyka mądrego protektora Marcina Lutra opinii, która ukazuje Lutra w pozytywnym świetle i skłania nas skłaniać Fryderyka do podjęcia takiej akcji obrony reformatora na jakim rzeczywiście w Wormacji Fryderyk stawił się z Marcinem Lutrem czy doprowadzi do tego, że właściwie Luter, mimo że skazany przez Korfantego mógł opuścić ten Sejm rzeszy bez szkody nawet w 1 z relacji z tego Sejmu jest taki zapis, że Fryderyk mądry mało się nie pobił za Lutrem Brandenburgii powodem tej potyczki takiej nie ma fizycznej oczywiście panowie na siebie ten się do nas kończyli był właśnie stosunek do Marcina Lutra i rodzący się ówczesną nowej nauki i więc początkowo ten stosunek Erazma jest pewien pełen szacunku można bowiem takiego zrozumienia dla również zdolności Marcina Lutra zdolności do patologicznych warsztatu ekologicznego Ależ wspólnym mianownikiem chyba była krytyka tego w jakiej kondycji kościół u progu szesnastego wieku się znajdowali znajdował się kontekst kondycji kiepskiej tak tak i tak jesteś tylko ty jesteś taki wspólny mianownik bardzo wiele głosów krytyki dobiegał samego kościoła bardzo wielu pracowników gościa wówczas mówiło ono jest źle trzeba co zrobicie coś naprawić to jest rzecz, która łączyła zarówno osoby związane z kurią rzymską jakich pracowników kościoła biskup wielu biskupów taki myszy oraz formy jest wówczas bardzo powszechna jest dość mieli wskazać na poważniejsze problemy, z którymi wówczas kościół się boryka i z którymi powinien jakoś się zmierzyć w można powiedzieć takie problemy są 2 główne, które się wskazuje pierwszy to problem w głowie, czyli problem kuli ziemskiej papierze to rozum są wówczas urzędnikami właściwie niemal zupełnie świeckim to są świeckie osoby, które otaczają się z utworami rodzą bardzo świecką politykę i wiele osób wskazuje na to, że on, jakby ta ewolucja, by kurs niczym podążanie ku tą ścieżką bardzo szybko doprowadzić do tego, że papież będzie jedynie 1 z graczy politycznych on wówczas 16 wieku jest właściwie graczem politycznym na mapie politycznej Europy, a powinni dokupić na klasę niebieskim tak ani na warstwie ziemski tak i to jest punkt, który punkt reformy, których nie został podjęty wszy ani 1617 wieku nic nie zrobiono drugi punkt to reforma administracji kościoła, czyli tego jak kościół jak pracują i struktury kościoła w terenie, czyli ta reforma MEN list i tam również mamy do czynienia z absolutem doświadczeniem urzędnicy kościelni pracownicy kościoła gonią za beneficjentami kumulują beneficjenta można być biskupem w wielu diecezjach czy zdarzają się takie przypadki można posiadać wiele parafii oczywiście te osoby, które posiadają wiele urzędów niesprawnych osobiście są zastępowane przez różne układy torów przez różnych kaznodziejów, którzy opłacają, więc oprócz takiego takiej elity stanu kościoła bardzo dobrze opłacane i po to, są arystokraci którzy, mobilizując jest dostęp do tych stanowisk jest cały, kiedy cała armia takich słowo plebejuszy kościelnych, którzy wykonują za nich pracy i to jest też luka, którą później czy bardzo szybko w latach dwudziestych wchodzą kaznodziei protestanccy oni wchodzą w ten sposób, że wybierają kogoś oni po prostu zajmują szóste miejsce, którego nikt nie zagospodarował i internatu na takie nadużycia to również to taki sam czasami bardzo prozaiczne rzeczy takie nadużycia klątwy w celach bardzo świecki załatwienia różnych swoich porachunków swych interesów na co zwracają uwagę niemal wszyscy nas nie ma rzeszy od pon od początku piętnastego wieku słyszy takie wezwania, że fiskalizm kuli jest zbyt daleko idące odprowadzanie pieniędzy z rzeszy do Rzymu prowadzi tylko do zubożenia mieszkańców, że się bardzo podobne głosy słychać w Polsce w latach dwudziestych trzydziestych na Sejm Bach for formułowane w innym języku, a niemal równo brzmiące stosu rzeczywiście takie wezwania do reform bardzo powszechnym i TFI z tego punktu widzenia i routery i radnego należą do tego samego gatunku krytyków czy takich polemistów czy nawet reformatorów kościoła, który też router router, występując w 1005 siedemnastym roku wcale nie chce zrywać z Rzymem, a tylko chce wezwać do reform do naprawy tych nadużyć, które no tak jak tezy są o odpustach takiego odpustu odpust tylko 1 z przykładów takich praktyk, które właściwie nie powinny mieć miejsce, które krytykują wszyscy również ci najzagorzalsi poloniści Lutra w latach dwudziestych krótko przed jego wystąpieniem również krytykowali odpusty papieski uważali, że trzeba tę instytucję jako zreformować, bo ona no nie przypomina tego czym powinna być wówczas Luter nie chce zrywać zżyłem, ale to Rzym zerwie z Lutrem MEN powiedział pan o w tej ewolucji Erazma z Rotterdamu on tak czy owak kończy na indeksie ksiąg zakazanych w liście do ME przeproszą za czym właściwie on nie musi tej sympatii Erazm dla Lutra, ale ona szybko się kończy ona się kończy też względu na obustronne działania, a czy Luther od początku w od początku krytykuje Erazm uważa, że np. jego edycja nowego testamentu jest pełna błędów ma inny stosunek do robisz Cudzich hermeneutyki biblijnej inaczej musiałby wykładać niektóre frazy inaczej ich do innej tradycji ten, kto się nawiązywać, więc lud od początku jest dosyć krytyczny, ale również zależy na wsparciu Erazm jednak Erazm tego wsparcia publicznie nie chce udzielić i to jest taki znak dla Lutra ludzi dystansuje się tak od samego początku to są te kroki, które chodziliśmy czasem patio Erazma to jest tylko sympatia okazywana w prywatnych listach czy jakiś pisma, które nigdy nie ukazał się publicznie publicznie Erazm zachowuje dystans i c, ale coraz głośniej mówi się, że w obu tych intelektualistów bardzo wiele łączy pojawią się takie głosy, ale są znane nam znane z korespondencji raz no bo one docierają teraz ma ono dziś pisze do swoich bogatych do swego bogatego kręgu konsumentów stąd zachowały się one również dla nas, ponieważ takie głosy, że to raz zniósł jajko, które teraz, by się działo luster, że to właśnie wszystko z dzieckiem ostatecznie tych pierwszych impulsów, które naszym, które zaszły oraz pojawiają się takie pytania czy po raz się z luteranizmu i czy może Luter zaraz zmieni złej, więc różne takie w doczesnym wraz z dnia połączą tak, ale bardzo wiele osób wówczas intelektualistów, którzy widzą co się dzieje w Europie zdaje się pytanie, którą stronę któryś z nich podąży czy raczej się zbliżył się raczej którymi czy raczej Luter być może da się tak spacyfikować siła ognia może nas każdy z nich chciał ochronić swoją autonomię dlatego nikt nie mogłoby się porozumieć, ale może każdy może za innymi tak być poza tym też się kryje taki pojedynek 2 wielkich osobowości w ogóle kwestia podporządkowania, kto komu tak tak to co będzie, gdy Tomek czy będzie na wierzchu no i Osowej wielkim znawcą m. in . tak i ostatecznie kończy się tym, że Erazm publikuje traktat o wolnej woli, w którym w 1000 dwudziesty czwartym roku rozpoczyna prace w tym 2003. roku widzimy jak to ma w sumie krótki jest ten etap takiej takiego obustronnego zawieszenia broni może z pewnym szacunkiem, w którym krytykuje ich wyzywa jutro na pojedynek to jest bardzo wyraźne odcięcie się Erazma od poglądów Lutra na polu, o którym razem wiedział, że dobrze wiedział, że to jest pole, gdzie może biegły wytyczyć granice między tą kulturą humanizmu, którą on prezentował on, skupiając się bardzo na człowieku i tą kulturą teologii, która kurs waluty z tego punktu za luty jest właściwie on taką osobą walczącą bardzo wstecz Andy humanistyczne i raz wytycza przede wszystkim taką taki argument, że nauka ostro zdziwieniu, która wówczas staje się takim centralnym elementem teologii Lutra w ujęciu protestanckim odmawia człowiekowi udziału jakiegokolwiek udziału zbawieni i to dla humanisty jest nie do zaakceptowania twierdzi twierdzi teraz człowiek ma wolną wolę i wolną wolę być pomocne w wolnej woli takiej siły, które w sumie ma wybierać czy zwróci się w stronę dobra czy zwróci stronie zła to nie jest wszystko wynikiem jedynie Boskiej decyzji boski predestynacji Boskiej przed wiedzy, ale w tym też uczestniczy człowiek jako jako istota Sprawka i po co podkreśla też Erazm, jeżeli pójdziemy drogą Lutra, czyli uznamy, że wszystko usprawiedliwienie tylko działa on Chrystusa człowiek właściwie jest przydzielony do roli, jaką wypełnia zlikwidujemy etyka nie będzie żadnego nie będzie żadnej motywacji, aby dobrze działać ponieważ, jeżeli nie wybieramy między dobrem, a złem nie spotkamy się do Zabrza nagroda, czyli właściwie mówi Erazm idąc stąd tym tropem, jaki nam wystarczył wytyczył Luter on wszystko jedno co zrobił źle i tak skończymy tak jak nam tyle zapisano w niebie, więc hulaj dusza piekła nie ma no właśnie taki determinizm bardzo przykre to i tak Erazm zarzuca arbitrowi determinizm ten w tej koncepcji usprawiedliwienia głoszonej przez protestantów czai się dla niego skrajny determinizm i mostów w Olsztynie dla człowieka z tym oczywiście Luter nie muszę pogodzić, więc jutro z nas natychmiast tylko otrzymał tam pism Lutra o przeszło pism Erazma z wolnej woli przystąpił do pisania swojego traktatu i napisał traktat o nie wolnej woli czy też ktoś z przytupem Maria polskiej niewoli decyzji w, gdzie wykładał swoją naukę o usprawiedliwieniu ich zawierającą również taki ten element modernistycznych, ale przede wszystkim obrzucał Erazma z różnymi inwektywami zarzuca mu konformizm oportunizm, jakby taki interes Ulisses sem, który wszystkim stara się przechytrzyć, więc rzeczywiście jest to po pierwsze bardzo mroczny pismom, bo otwarcie głoszące determinizm idee, a po drugie, rzeczywiście zrobił im pismo nie zawsze przyjemne w lekturze, bo bardzo pod adresem przeciwnika niezwykle niezwykle agresywne, czyli frustrat, owszem, z tym zachodzi pewna frustracja Lutra, ale to jest Luter z tego znany za to jest też dzięki temu tworzymy taką taki sukces jako pisarz jego pisma są rzeczywiście niezwykle emocjonalne są błyskotliwe te małe traktaty to są wręcz perełki literackie, w których routery są obecne niemal fizycznie tam widać tego człowieka, który z takim żywym temperamentem, jakby reprezentuje wszystkie poglądy, które głosi znaczące jest to, że w 1000 dwudziestym roku, gdy lód rozpoczyna swoją drogę rozpocznie takim z manifestem wolności chrześcijanina to jest 1 z najpiękniejszych pism Lutra błyskotliwi intelektualnie świetnie napisane również bardzo żywo no, a 5 lat później w podczas starcia zaraz napisze traktat o nie wolnej decyzji ani wolnej woli, więc można powiedzieć, że druga droga Lutra w ciągu 5 lat jest druga od chwalenia wolności do ogłoszenia nie wolnej decyzji, mimo że poglądy w trasie właściwie nie zmieniły to jest ta sama teologia tylko lutego wydobywa z niej na akcenty również za sprawą polemiki zarazem być może, gdyby nie raz w terenie pisałby takich ostrych rzeczy takich ostrych słów i nie poproszę, by tego aspektu wiadomo, że je zgłosić wolności w niewolę prawda to się lepiej sprzedać i koncepcje raz na koncepcję Lutra, o czym już mówiliśmy trafiają nad Wisłę w tym samym czasie to druga dekada szesnastego inne wieku i toteż jest niezwykle interesujący czas Rzeczpospolitej, bo Polska początku szesnastego wieku jest krajem, gdzie kształtuje się monarchia parlamentarna albo inaczej demokracja szlachecka reformacja trafia właściwie sam środek polskich przemian politycznych ustrojowych przecież w 1500 c piątym roku mamy konstytucję Nihil Novi, czyli właśnie początek demokracji szlacheckiej ograniczenie kompetencji prawodawczych inne monarchię mowa, więc to musiało zostać powiązane reformacja ze zmianami politycznymi ustrojowymi społecznymi w te rzeczywiście bardzo bardzo ciekawy splot różnych okoliczności kształtowanie się monarchista nowy tryb wychodzi ze średniowiecza i zmusza władców do słabych władz z osłabionym władców do czynienia 8 koncesji na rzecz Stanów konstytucja tysięcy piątego roku Nihil Novi mówiła, że władca bez zgody innych Stanów nie może stanowić prawa nie może podjąć decyzji, które będą dotyczyły wszystkich oczywiście może dalej wydawać różne dekrety, ale zawsze może mogą potem jego poddani a, czyli obywatele powiedzieć, jeżeli nie zgodziliśmy się na to ma w sejmie to nie będziemy z tych rzeczy wykonywać one dotyczą tylko bezpośredni poddanych króla czy inny przykład miast Królewskich albo otoczenia króla, ale nie mogą także dotyczyć szlachty, która jest reprezentowana w sejmie i ta ma prawo głosu i rzeczywiście to jest też ciekawe z punktu widzenia era zmian, bo ci polscy oraz zmianie ci korespondenci Erazma, których właśnie w Polsce tak dobrze możemy namierzyć około 1000 dwudziestego trzydziestego roku to nie są przedstawiciele szlachty to są te najbliższe otoczenie króla Jan Dantyszek Andrzej Krzycki Piotr Tomicki również Jan łaski starsza arcybiskup Damian marsz Jan Jaworski młodszy ten nasz reformator to są ludzie, którzy są związani z dworem Królewskim, dla których te postulaty ruchu szlacheckiego są postulaty motłochu tak czasem pisze Piotr Tomicki o tej szlachcie, które się domagać swoich praw na Sejmie głosu na Sejmie, że to stek motłoch, który tam bije tylko piany przeszkadza w tym nic przeszkadza w prowadzeniu polityki, więc w te nie są rzeczy, które są współgrają z 1 strony Czesi oraz zmianie podobnie jak Erazm interesują się hasłami Lutra i UE nie są skłoni wszystko tak zaraz w czambuł potępić odwrócić o tym, iż może za chwilę z drugiej strony dla nich te masy szlacheckie, które również interesują się tym co się dzieje, że się tym co Luter głosi również bardzo krytycznie myślą o kościele nie chcą wysłać kandydatów do Rzymu nie chcą płacić dziesięcinę uważają, że w kościele np. ekskomunika jest nadużywana przez urzędników kościelnych przez pracowników kościoła oni są w rundzie sympatycy reformacji sądzę, że radny po prostu motłoch z kompleksem, który może coś jest szlachtę w sam brak sem, który niszczy, jakby już to piach w tym trybie oraz w czasie dlatego tak mówią, dlatego że Szlachta chce wzrastać w siłę i wysadzić się z siodła średniowieczne elity i rzeczywiście tym wszystkim stoi ten może tak, ale spożyty po prostu wielki wielka walka o to kto będzie teraz układ sił jako układ sił w obniżeniu w państwie można powiedzieć to jest porównywalne dla nas dla nas dobrze zrozumiał, bo widzimy coś takiego chyba teraz, kiedy też demokracja liberalna jak chwieje się w posadach prawda również względu NATO, że zmienił się bardzo zmienił się bardzo sytuacja w mediach istnieje wiele mediów, które by w pół funkcjonują poza tym takim systemem jest filmowym systemem i dokładnie co się dzieje około 1001 roku, kiedy wraz z drukiem wraz z upowszechnieniem się do szkolnictwa postępem robotyzacji nagle coraz większe grupy społeczne wkraczają na towar lub ojcu oczywiście to nie są mówił ciągle wolskiej i wąskiej grupy kilku kilkunastu procent społeczności Vettel wówczas stanowić aleją szerszej niż do tej tak się cieszę, że wybory i Szlachta mówi nowy mit oraz bez was, jeżeli król, jeżeli nie da się kolejnych koncesji nie pójdziemy na wojnę nie ufali podatków i żądamy tych idei to jest rzeczywiście ciekawe, że do tych postanowień może nie wraca lata dwudzieste to są głosy głównie antykościelne daczy przeciwko Anna ton szkła, dokąd podatku on czy przeciwko ME klątwa nadużywaniu klątwy, ale już w połowie lat trzydziestych pojawiają się głosy na sejmikach, żeby do tych postulatów czysto stanowych czysto politycznych włączyć też postulaty koncesyjne czy też koncesyjny może dużo, ale religijne czy joggingu to wszystko jest podszyte rachunkiem ekonomicznym jak rozumiem, a Szlachta, która walczy o większą władzę nie ma ochoty już płacić dziesięcinę no to jest dość poważne obciążenie i myślę sobie, że nawet można wypowiedzieć posłuszeństwo takiemu biskupowi zaoszczędzić trochę grosza i Bączek się inny duchowny ewangelicki obojętnie, jaki luterański kalwiński rzeczywiście każdy taki mechanizm taki można zaobserwować jem skłonił się raczej do takiej Chełm drobnicy później to jest rzeczywiście takie dyskusje lat czterdziestych pięćdziesiątych i one wiążą się raczej z tym, że Szlachta zatrzymał wówczas już w swoich dobrach umieszczać takich prywatnych czy własnych kaznodziejów i jak na wolnym rynku mogą teraz wybrać kogo chcą też do tej pory właściwie na wybierali między prawosławnym duchownym przy katolickim duchownym i ze względu z wielu względów, jakby też siła tradycji pewnie każdy był przy tym wyborze, który stał kiedyś powiedział taras lub jest większa teraz, by zwiększyć i w latach czterdziestych, gdy protestanci zyskują jak są na fali bardzo nachalni coraz większa grupa szlachty, zwłaszcza właśnie posesją manatów, którzy też mają patronat nad takim kościołem w swoich dobrach czy mają swój prywatny miasta decydujesz na to by osadzić w tych dobrach nowych kaznodziejów, którzy głoszą nauka czasami właściwie wcale nie przeszkadza to, że w 1 kościele działa przez katolickie drugi protestancki to taki wybór w oczach szlachty wówczas w latach czterdziestych nie jest niczym złym no i powstaje pytanie komu płacić, bo płacić za ile prawda płacić 2 × z no trochę niezręcznie, więc to jest postulat szlachty już explicite znamy go sejmów z lat pięćdziesiątych, żeby oddawać dziesięcinę temu komu chcemy nie chodzi o to, żeby jak i nie chodzi o kradzież prądu nie będzie też odebrać Kościołowi majątek czy dobra czy jakiś uposażenia, które kiedyś się przyznał w średniowieczu, ale o to, żeby swobodnie dysponować i to w tym jest też taki duch republikański trochę wydaliśmy te rzeczy, więc jesteśmy fundatorami nowe prawo i decydować o tym na co środki będą przeznaczone w momencie, kiedy sprowadzimy sobie kaznodzieja, który głosi coś innego niech on przejmie te 10 kościół wówczas biskupi, których i wypowiedzi znamy sejmów z lat pięćdziesiątych stały na stanowisku na nie tych 10 Chiny są nienaruszalne prawem kościoła katolickiego powinny przy kościele katolickim zastać w GIF na scenie piszę tego drugiego roku już muszą biskupi, jakby w taką podjąć pewne uczył ustąpić w kilku punktach podjąć pewne kompromisy w stosunku do tych żądań protestanckiej szlachty inni, ale ten kompromis właśnie idzie tak daleko w na początku lat pięćdziesiątych Żary, by zgadzają się nie występować już z procesami herezji przeciwko protestancki szlachcic, ale i Zięcina powinna być wpłacona katolickiemu Kościołowi, czyli panie doktorze mamy ferment polityczny ustrojowy ekonomiczne naj przede wszystkim społeczne mamy Lutra z 1 strony Erazma i z drugiej, jakie znaczenie dla postępu bądź też hamowania reformacji w Polsce ma obecność obu i jutro i Erazma w Polsce to bardzo szybko nie tylko gra loterii Erazm, ale może do tego nauczycielka wiem, że mamy działania monarchów już Zygmunt stary tłumi ogniska herezji inne nakazuje synom Szlacheckim powrót do Rzeczpospolitej, że dam w ośrodkach zachodnioeuropejskich nie nasiąka i złą myślą zakazuje sprowadzania książek protestanckich do Polski o tym, wszystkim o tym wszystkim rzecz jasna wiemy, ale pan formułuje taką tezę w swojej książce że, ponieważ w kręgach elity intelektualnej równolegle przebiegała fascynacja 1 i drugim i Lutrem i Erazmem, a ponieważ Erazm się stopniowo dystansował coraz silniej od Lutra oczywiście było wiele innych czynników, które sprawiły, że reformacja na ziemiach Polski nie rozwinęła się tak jak za naszą zachodnią granicą, ale że ten czynnik intelektualny też miał znaczenia w taktyce moja córka ma robić dużo teza, że ten czynnik intelektualny tutaj odkryło wręcz kluczową rolę jego znaczenie i nie może, bo też pokazać na kilku innych przykładach w latach dwudziestych trzydziestych ci polscy oraz zmianie zajmują stanowisko anty protestanckich widzimy to czy choćby na podstawie aktywności Andrzeja Krzyckiego, który w 10002003 . roku osobiście pisze edykt anty luterański testy naj ostrzejsze edykt ten, w którym zagrożono karą śmierci sympatie okazywanie sympatii nowinkom religijnym, ale również przykładzie innych i jakby jego i jego współtowarzyszy jego kolegów po piórze można powiedzieć teraz zmianie wówczas zajmują stanowisko anty luterański, ale on nie jest bezwzględnie luterański sam Mokrzycki też dystansuje się do swoich poglądów pisze wtedy 2005. roku list do Erazma, w którym mówi no napisałem kilka głupstw zmuszony do tego, bo ciążyła na mnie też zarzuty o sympatię dla Lutra więc, jakby stylizuje sam siebie na taką dla takiego drugiego Erazma i mnie też oskarżona sympatię luterańskiego zmuszam się jak z tego wykupić i za tą tezą też czy zatem polską też, jaki dystans do tego Ancelotti granicą, czyli z 1 strony walczymy z Lutrem czy szerzej sport 3 rząd, że protestantyzm Lem go to wszystko są określane przez nich mianem luteranizm, ale oczywiście szereg różnych poglądów różnych prądów nie tylko z Wittenbergi również ze Szwajcarią w bardzo wczesnych bardzo wczesnych lat, więc z 1 strony dystansują się tego, ale z drugiej strony też tak nie za bardzo i wykorzystujemy często też bardzo wyraźne w twórczości i Krzyckiego i np. poezja na Dantyszka wykorzystujemy ten taki anty protestancki gest, gdy luterański jest, żeby krytykować kościół, gdy przeczytamy niektóre z tych z tych traktatów Krzyckiego one w gruncie rzeczy krytykują in różne występki dnia codziennego również występki katolików, gdybyśmy je, by oddalić z tego o usunęli okładkę i ósme miejsce na imię Lutra w 1 z drugim miejscu zobaczymy, że to właściwie jest krytyka nadużyć w kościele krytyka złego prowadzenia się duchownych krytyka to również zwykłych kradzieży lub występku w życiu codziennym, więc oni często wykorzystują tę o taką Ancelotti rajską narracje do przekazania takich po prostu informacyjnych oraz formacyjnych w treści i reformacji nie w duchu Wirtembergii tylko w duchu reformy kościoła i więc z tego punktu widzenia z 1 strony ten gest polskich ras jest na pewno otrute irański z drugiej strony on jest też taki proces formacyjny i on bardzo szybko przeradza się takie poszukiwanie via media drogi środka między coraz ostrzejszym katolicyzmem, który stara się odgrodzić, jakby spycha też Lutra na margines wypycha go poza społeczność chrześcijan chrześcijan chrześcijańską z drugiej strony między radą kończącym się luteranie zmęczy protestantyzmem szerzej, który też stopniowo gra znakomicie źle wojujący co tak wypracowuje są po prostu własną teologię powstają kościoły, które spotykały się na synodach i ruch doszłam tak czy IT w diament jest taką próbą ponownego, aby z nim do zażegnania rozłamu ponownego zjednoczenia chrześcijaństwa i tutaj, gdy polscy oraz zmianie, jakby nie są odosobnieni znowu impuls przychodzi z rzeszy takie rozmowy prowadzone są w Lipsku pod koniec lat trzydziestych potem w Hagen no i informacji na początku lat czterdziestych Luter nie bierze w nich udziału zachowuje sceptycyzm, ale jego bliskich pracownik Filip Melanchton, który nie jest duchownym jest właściwie tylko filologiem i stan jest właśnie osobą bardzo blisko duchowo raz mówi w USA później właściwie też taką postacią, która zajmuje blisko takie stanowisko pośrednie między Ukraińcem a zanim reformowaniem czy tak jest przez wielu postrzegany on jest 1 z inicjatorów Filip Melanchton martwi Marcin Budz sir Martin Butler ze Strasburga katoliccy uczniowie raz my się o nich mówi oni starają się tam wykluczałby takie zręby kompromisu i to jest jakby historyk, który zakończył się porażką czy wykuto zręby uzgodniona kilka dokumentów, ale nikt nie był nimi zainteresowany ani protestanci nie byli zainteresowani ani duchowni protestanccy ani Marcin Luter ani politycy protestanccy któryś wówczas wykorzystują w latach czterdziestych NL teologii Marcina Lutra i to co ich łączy do zbudowania takiego wspólnego obozu politycznego, który wystąpił przeciwko cesarzowi ani kościół katolicki, który również poszedł drogą odcinania się od protestantów i Odrodzenia się protestantów i w ten sposób właśnie raczej zbudował własną budować tożsamość drugiego, lecz w drugiej połowie szesnastego wieku, a czasem tertium non datur no właśnie nasi radni nie wierzyli, że tertium datur i szukali tego tria media takim wzrokiem od okruchy tego i tak się Echa, gdyż w wielu publikacjach w osobą, która to mu to dziedzictwo potem poniosło 16 wiek i która legła najsilniejsze piętno w ślad odcisnęła jest w moim odczuciu Frycz Modrzewski on nie należy tego pierwszego pierwszej generacji oraz zmian, czyli do tych osób, które były dobrze urodzone i korespondowały z z Erazmem, ale on pojechał po bibliotekę teraz nie ma, więc wysłany przez Jana Pawła przez Jana łaskiego, tak więc jest klientem Janowskiego z osobą, którą widzimy też tort niż urodzenie kruchości wysyła się, że obcy załatwił jest ważnym mediatorem ważnym agentem Jana łaskiego i ważnym agentem ważne osoby, ale tylko agentem i jedź, bo biblioteka pośród właściciel kupił, ale zostawił dożywotnio do wykorzystywania Erazm tak to jest 1 z tych darów od o tym, pani z Janasem początku różne dary, które są ofiarowane raz mówi najczęściej złota najczęściej złote tak to są monety w nas fazy tak wazy ofiarował Łaskiem Hieronim łaski i wszerz marazm mówi Hieronim łaski i zaraz potem Europo tylko plotka, że chronią łaski przekupił Erazma bon dawał za było tak kosztowna, ale właśnie łaski oferował jeszcze piękniejsze darmo kupi ubytek Erazma i stadionów dożywotnie użytkowanie 3006 . roku 1005300 szóstym roku Erazm umiera i Frycz Modrzewski wysłane, żeby tym, by taka sprawa sprowadzić do Polski dla Jana łaskiego prowadzi też takie wówczas ważne pertraktacji, bo okazało się, że od momentu, kiedy Jan łaski ku bibliotekę Erazm otrzymał więcej książek czy nabył jeszcze nowe książki na jej okazało się, że trzeba dopłacić jest od transakcji jest była to były to twarde negocjacje, ale uwieńczone sukcesem i przyszłe zyski sprowadził je jednocześnie za komisją taką wydaje się czystą literacką stały też podtekst polityczny znamy listy Modrzewskiego z tego okresu to są lata właśnie 10306037, czyli moment, kiedy wrzesień konstytuuje się związać Machalski czy ten związek polityczny Książąt rzeszy, który niedługo podejmie wojnę z cesarzem z katolickim cesarzem Karolem piątym i Frycz Modrzewski jak w ich nieustannie reportaże zimuje w Bazylei negocjuje też ceny książek, a jednocześnie stara się być na każdym obserwować co się dzieje co jak jak prowadzone są negocjacje, w którą stronę, jakby powiedziała to polityczny wiatr w Europie, więc jesteś takim nowości politycznym agent wówczas Jan łaski pytanie, dlaczego to interesuje Jana łaskiego młodszego osoby wówczas jeszcze bardzo młodą, która powoli myśli o przejęciu schedy po zmarłym arcybiskupie i też jest taka moja teza, że elektromechanik Troi, by każdy bronił, że to jesteś taka próba nieoficjalny polskiej dyplomacji, że Zygmunt stary, jakby nie blokuje tych inicjatyw różnych skupionych wokół jego dworu era zmian, którzy uprawiają swoją prywatną dyplomację, jakby badają możliwość współpracy również z klientem protestanckim być może to się okaże korzystne być może za parę lat, by nie musisz przymierzyć z królem Francji z władcami protestanckim wizja nabrzeży mostów nie ma zobaczmy co właściwie trzeba pielęgnować te stosunki ich ta polityka drugiego panowania Zygmunta starego się wydaje taka co taka bezbarwna, bo on tak jakby ze wszystkimi chce rozmawiać raz w uchwale jako takiego uosobienie pokojowego władz symboliczne wszystko otwarty i niczego nie pragnie ze wszystkimi Rezmer pokojowo i tak pobożnie Erazm w ogóle nas chwali nas Polaków tak też do Lublina dostaje od nas ilość prezentów jest nas mówi, ale im jest zapraszany do Polski przez Andrzeja Krzyckiego właśnie, ale jednocześnie za tą polityką, a zatem taką polityką neutralności Krysi wielka aktywność to z aktywności tylko oficjalna dworu krakowskiego, ale też nieoficjalna wielu magnatów skupioną wokół dworu i wydaje się, że król patrzę to przez palce, bo to jest bardzo wygodny taki mechanizm prowadzenia nieoficjalnej dyplomacji, gdy się okaże, że któraś z tych perspekty w nagle jest bardzo wartościowa można, by może taką drogą pójść i taką właśnie kanały komunikacji będą utrzymane tak i to era zmianie Chiara zmianie jeszcze pierwszego pokolenia czy tak między 0102 . pokoleniem prowadzą taką dyplomację do Hieronima łaskiego z takim wysłannicy dworu polskiego, który działa właściwie na nieoficjalnym w swoim własnym wysłannikiem, który działa na Węgrzech Węgrzech, gdzie właśnie trwa wojna domowa po tym, jak królestwo rozpadł się po klęsce pod Mohaczem 3006 . roku jak zapowiada zmaga się tam z Habsburgami, którzy z Ferdynanda Habsburga, który walczy o koronę koronę węgierską i Hieronim maski jestem takim człowiekiem, który raz jest po stronie zaboli raz po stronie Ferdynanda innym razem udaje się na Dwór tureckiej i z kolei w porcie próbuje negocjować jakieś polityczne układy co jest w ogóle on czymś absolutnie zakazane dla władców chrześcijańskich, więc oficjalny dyplomata nikt tego robić, ale nieoficjalnie chroni łaski jako on jako prywatna osoba i Jan łaski jego brat wówczas wysyła swojego klienta Frycza Modrzewskiego po odbytych jednocześnie do związanych z drewna to bardziej Sheffield obraz stanu w tym bardzo go na zjazd w Makau 1 Frycz zapuścił się również do Francji trzymał rękę na pół, tak więc przeorem kapusie i to na pewno jest to spór polityczny kontami jeździsz bez książek czy jakiś zagubiony listów Erazma czy nowych druków, o których nic nie wie nie on tam jedzie po prostu troszczy się dzieje w polityce i przygotowując grunt przygotować grunt dla polskiej polityki czy dla polityki łaskich również w połowie drugiej powieści są z tego wielką no to fragment tego listu uchwalonego Erazma, a wydany w 15002003 . roku inni gratulował książę humanistów Polakom wspaniałego rozwoju w dziedzinie nauki prawa etyki religii oraz, że obecnie Polska należy pod względem kultury do najwyżej rozwiniętych krajów świata na koniec muszę pana zapytać koniecznie, dlaczego reformacja w Polsce się nie udała, bo Erazm z Rotterdamu do jedno jego dystans wobec informacji z pewnością przekłada się na ów dystans polskich elit politycznych intelektualnych wobec nowych prądów, ale co jeszcze zdecydowało, że ta reformacji jakoś u nas nie zapuściła korzenie i wszyscy nie zgodził się nie udała, bo to wydaje się, że takie spojrzenie po pierwsze to taki prezent zaćmy patrzymy przez pryzmat tego co się stało z reformacją przez pryzmat siedemnastego wieku tych kościołów ukształtowany kościołów protestanckich i widzimy, że w Polsce wygląda trochę inaczej i po drugie, patrzymy przez pryzmat no właśnie tego rozwoju jaki, jaki nagrałem w tej drogi, jaką reformacja obrała rzeszy czy czy we Francji właśnie niekoniecznie to są szczęśliwe losy prawda myśl w obu wojna religijna haraczem waśnie i w Polsce nie było tych wojen religijnych jest od razu myślimy no reformacji sił udał, bo jednak nie chwycili się za obejrzenie i zaczęli wyżywać w drugi w reżyserii Michała reformacji śnił udała, czyli n p . nie ugruntowało się kultura mieszczańska nie rozwinął się tak szybko kapitalizm tak ale o czym myśli pani, że właśnie celem celem naszych reformatorów w ugrupowaniu kultury mieszczańskiej czy było, gdyby urządzenie pozwala na rozdanie w razie rozwinę przy okazji i rozwoju reformacji w latach tylko czy ojciec nigdy nie występują te elementy może mówić o klęsce Reformackiej dziś wydaje, że nieźle reformacja po prostu miał swoisty przebieg i ona rzeczywiście on za chwilę mieliśmy jezuitów no tak, ale ich prawo prawda Orłowi to też, jakby prawo tej katolickiej przez ten czas mniejszości potem w większości do pilnowania własnej kultury i wydają się, że o tyle reformacja w Polsce właśnie pewna telewizja reformacji była rzeczywiście raczej historią wielkiego sukcesu, bo to jest informacja bez wojen to dzisiaj często tak określamy takim sformułowaniem ukuty przez Janusza aspirant, bo takie państwo bez stosów tam właśnie i stosy były i ludzie ginęli, abyśmy spojrzeli na niby tak mapy męczenników europejskich to Polska też tam protestanckich naczyń w europejskich Polska też tym zapisała kilka chlubnych kart, ale raczej niechlubnych raczy czy może niechlubnych kart, ale rzeczka to było także, kiedy stosy przestały płynąć w Europie zachodniej to nas jeszcze ten ogień dobrze głosował, więc z tym bym się też nie zgodził, ale wrócę najpierw do tego pewnie za chwilkę wyjdziemy, ale jeszcze w książce poziom, że pierwszy wątek, bo to jest właśnie inna wizja reform takich formacji bardziej podróżującej podążający drogą środka, gdzie żadnej ze stron udało się uzyskać absolutnej przewagi i to raczej nie jest pytanie o reformację reformacja się udała tylko pytanie co nastąpiło po reformacji kościoły protestanckie zapuściłem korzenie od połowy szesnastego wieku dokładnie tryb z dziesiątego roku spotykają się w miarę regularnie regularnie na synodach i stopniowo, rozbudowując coraz szersze struktury tylko ich korzenie nie w takiej skansen państwa nie polega na tym, że uzyskują prawo na wyłączność ich zakorzenienie w społeczeństw polega na tym, że zniesiono kary za herezję i to osiągnęła wiek są postulaty szlacheckie przeforsowany na sejmach pięćdziesiątego roku 3 lat pięćdziesiątych sześćdziesiątych i wydaje mi się, że ten postulat właśnie takiego takiego podejścia do wielu wyznają włości zlikwidujmy kary i zobaczmy co się stanie, jakby pozwólmy ludziom mówić i zobaczmy, które argumenty okażą się silniejsze zobaczmy, która postawa na tym wielkim rynku i postaw zwycięży zostanie kupiona przez szlacheckich patronów mieszczańskich patronów przez wiernych to jest postawa głęboko zakorzeniona w takim era zmieni śmieje z początku szesnastego wieku Płaneta nowy dajmy się, że to era zmianie z nim i taka refleksja na temat tego jak współżyć jak i przedyskutować religii doprowadził również do uchwalenia Konfederacji warszawskiej 1500 siedemdziesiątym trzeci RO ta krzywda trzeci rok i do tego mitu polskiej tolerancji, który być może wcale nie był takim mitem i być może to jest baby via media, która w no w dziejach UE nie spotkała się sukcesem prawda my myślimy raczej dekad grań podziałów, ale to są raczej nasze faszyzm ze zna sposób myślenia to jest nasz sposób myślenia, które narzucił być może 193 dwudziesty myślimy, że zwycięstwo reformacji polegałby na wykluczeniu innych, a być może era zmianie właśnie inaczej postrzegali ten cel przemian religijny być może postrzegali go bardziej przez imprez nad dialogu uczestniczenia wymiana argumentów to przez PiS było bardzo niemodna, a teraz być może ktoś wraca do Łask dr Maciej Ptaszyński Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego autor książki reformacja w Polsce, a dziedzictwo Erazma z Rotterdamu był nasz gość przed północą bardzo dziękuję panie doktorze bardzo dziękuję państwu dziękuję za wspólne poniedziałkowy wieczór rzeczą oczywiście dobrej nocy kolorowych snów i udanego wtorku do usłyszenia jutro 17 zapraszam oczywiście od poniedziałku do piątku na wywiad polityczny o 1
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA