REKLAMA

Autokefalia dla Ukrainy. Co na to Moskwa?

Połączenie
Data emisji:
2018-09-25 13:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
26:27 min.
Udostępnij:

Dlaczego Ukrainie zależy na niezależności własnego Kościoła Prawosławnego? I jak na te starania reaguje Kreml? Autokefalia - samodzielność kościoła - oznacza, że najwyższy zwierzchnik tego kościoła nie ma nad sobą już zwierzchności. To jest taka definicja. Oznacza to, że kościół ukraiński nie będzie podlegał patriarchatowi moskiewskiemu. Przedstawiciele ukraińskich kościołów wystąpili o to, żeby patriarcha Konstantynopola przyznał Tomos, czyli dekret o nadaniu autokefalii - o nadaniu niezależności Kościołowi ukraińskiemu.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Jakub Janiszewski przy mikrofonie, a ze mną w studiu Anna Łabuszewska z Ośrodka studiów wschodnich, dzień dobry, dzień dobry. A będziemy rozmawiać o autokefalii kościoła ukraińskiego. Teraz musimy wyjaśnić po kolei, o czym mówimy. To znaczy autokefalia, czyli jak rozumiem, to w pewnym sensie takie samostanowienie kościoła, oddzielenie od swych najwyższych hierarchów i w pewnym sensie taka autonomia, dobrze zrozumiałem? Rozwiń »
Tak to samodzielność kościoła to oznacza, że najwyższy zwierzchnik tego kościoła nie ma nad sobą już zwierzchności to jest taka definicja oznacza to, że kościół ukraińskiego nie będziemy mówić, gdy kościół prawosławny nie będzie podlegał patriarchatowi moskiewskiemu wystąpili przedstawiciele ukraińskich kościołów o to, żeby patriarcha Konstantynopola przyznał Tomos, czyli to jest właśnie dekret o nadaniu autokar fali o nadaniu niezależności Kościołowi ukraińskiemu tutaj musimy jeszcze zrobić dodatkowy przepis mówi używam liczby mnogiej w stosunku do kościołów prawosławnych na Ukrainie, dlatego że sołtys 3 wszystkie są kościołami prawosławnymi Janie mówię o katolickim i auta greckokatolicki na TGE może to zrobić do stołu oddzielne struktury natomiast mówić o prawosławnych niejeden najliczniejszy to jest kościół prawosławny ukraiński kościół prawosławny patriarchatu moskiewskiego, czyli należący do tej moskiewskiej metropolii drugi to ukraiński kościół prawosławny patriarchatu kijowskiego kościół, który ogłosił swoją niezależność wtedy, kiedy Ukraina stała się państwem niepodległym 90 pierwszym roku ten gościu nie jest uznawany za kościół kanoniczne, niemniej istnieją struktury na Ukrainie i ten kościół działa, a zarazem, że zmniejszą się coś jest dźwięk w większej jestem z patriarchatu moskiewskiego tak liczniejsze parafie to jest mniej więcej 12  000 parafii należy go tego moskiewskiego, a około 5000 do kijowskiego jest jeszcze trzeci kościół on się nazywa autokefalii liczne właśnie, ale de facto jest kościołem i zagranicznym wtedy, gdy kiedyś była pierwsza próba utworzenia tam menele ukraińskiego państwa niepodległego w latach 21820 powstała również taka cerkie w właśnie samodzielna ne oddzielona od od moskiewskiej cerkwi to też nie u mnie zyskał ta cerkiew też nie zyskała na statusu kanonicznej cerkwi, niemniej w jakiś czas przetrwała została zniszczona przez związek sowiecki, ale przetrwała w strukturach za granicą, czyli to był taki kościół emigrantów ukraińskich po odzyskaniu niepodległości po uzyskaniu niepodległości przez Ukrainę w dziewięćdziesiątym pierwszym roku również struktury tego kościoła niektóre odrodziły się na Ukrainie w związku z tym mamy 3 kościoły i teraz chodzi o to, żeby stworzyć 1 cerkie w ukraińską niezależną od Moskwy mającą kanoniczne uznanie pozostałych kościołów prawosławnych łączącą te 3 łączącą te 3 to jest wielkie zadanie i wielkie wyzwanie i to nie jest prosta droga w widać to poziom reakcji patriarchatu moskiewskiego, który kategorycznie nie zgadza się na przyznanie ukraińskiemu Kościołowi Prawosławnemu autokefalii przez patriarchę Konstantynopola Bartłomieja pierwszego z sytuacją są o tyle ciekawa, że to się dzieje w momencie, kiedy Ukraina wypowiedziała umowę o przyjaźni z Rosją zapowiadał, że nie przedłużyła poszedł im zapowiedziała, że wypowie umowę o wspólnym użytkowaniu zdaje się morza azowskiego Niemcy to tak zostało sformułowane pewnie nie chodziło o użytkowanie, ale jak się z podziałem spółki istnienie na wodach tego już się tego morza i to jest taki moment jak rozumiem te które, kiedy Ukraina w bloku bez zbliżania się wybory, więc zgodził się trochę kampania może liczyć Ukraina zaczyna porządkować sprawy z Rosją czy ta jest też element tego politycznego procesu tak to jest element ewidentnie inne zbliżają się wybory prezydenckie z Gdyni prezydent Poroszenko wydaje się, że będzie kandydował ponownie czy nie będzie ubiegał się o reelekcję na razie rankingi nie są dosyć niskie nie dają mu pewności wygranej w torze on stał się dołu 1 z twarzy 1 z najważniejszych twarzy walki o tę autokar fatalnie gminna, jeżeli to się powiedzie domu to bardzo poważne rywala taki walor w walce o walce wyborczej on będzie mógł powiedzieć oto walczy o Ukrainę alei niepodległości niezależności również w tym wymiarze religijnym i no trudno będzie podważyć taką narrację innym kandydatom którzy, którzy na nie będą mieli takiego takiego atutu, ale na razie jest jeszcze druga strona tej jego kalkulacji, że w pozyskanie autokar fali to znaczy, jeżeli Konstantynopol przyzna faktycznie pomoc de domo nie oznacza spokojnego przebiegu kształtowania się tej nowej nowej ukraińskiej cerkwi tam będzie ona wiele powodów wiele pól, na którym będzie faktycznie walka nawet to konkretne kościoły nabyta konkretne wspólnotę konkretnych duchownych, bo trzeba się będzie opowiedzieć za tym czy wstępujemy do nowego kościoła czy zostajemy przy tym, nad którym pieczę sprawuje patriarchat moskiewski, więc stanie się też jakaś pewnie ta polaryzacja i też bardzo ważnym elementem tej polaryzacji będzie opowiedzenie się czy jestem za Moskwą czy przeci w nazwą na Ukrainie nadal istnieją siły, które się z całą opcję prorosyjską bardzo silnie identyfikują i tacy też wystartują politycy w Kijowie mówi się o tym, że to jest właśnie ta kalkulacja Poroszenki, żeby do drugiej tury wyborów, jeżeli on wystartuje, jeżeli dojdzie do tej drugiej tury wyborów jego przeciwnikiem był właśnie polityk prorosyjski, bo z nim on wygra z pozostałymi no tutaj jest znak zapytania na razie za wcześnie, bo to wybory będą w marcu, więc na razie za wcześnie, żeby to zmierzyć, ale ta kalkulacja wydaje się ta rekonstrukcja kalkulacji Poroszenki właśnie wydaje się bardzo prawdopodobne, że to tak wygląda, ale też przeprowadzić ten proces autokar z sali tego uniezależnienia trzeba uzyskać zgodę wszystkich duchownych to nie jest tak, że to trzeba uzyskać zgodę to droga jest taka, że to jest wniosek w tej chwili jest inny pat patriarcha Konstantynopola przysłał do Kijowa 2 Elza ruchów, czyli wysłanników biskupów, którzy mają zbadać czy możliwe będzie przyznanie autokar fali czy kościół jest do tego gotowy na wydają się, że tak się to jest już od pro forma na tym etapie, że decyzja już zapadła i następnie to jest on już kwestia oddolna w jaki sposób będą wyglądać stosunki z tym nowym tworem no nie wiemy kim będzie patriarcha w obecnie w Kijowskiej obecny patriarcha miasto, dlatego że powiedziała pani przed chwilą, że to może być walka o każdy kościół zastanawia się co to znaczy to rzeczy to znaczy, że na tzw. dole już opatrzone tą hierarchią kościelną mogą być tacy duchowni, którzy mówią, że oni dalej czują się w pewnym sensie przynależnych do tego kościoła moskiewskiej w następnym krokiem po otrzymaniu donosu będzie synod zjadą się biskupi i wypracują na kolejny etap tego to nie jest pierwsza sytuacja w kościele prawosławnym że, gdy jakaś reforma się dzieje coś się dokonuje na Górze, a na dole następuje rozłam w i być może będziemy mieli teraz też do czynienia z właśnie takimi działaniami rozłamu w ziemi nie sądzę, że inny patriarchat moskiewski wyrazić swoje niezadowolenie wezwie swoich duchownych do tego, żeby stawić opór 1317 za chwilę wrócimy do rozmowy z 1323 Jakub Janiszewski przy mikrofonie za mną studio Anna Łabuszewska z ośrodka studiów wschodnich rozmawiamy o Ukrainie i oko w procesie autokar z sali procesie uniezależnienia kościoła ukraińskiego o z patriarchatu moskiewskiego, a jednocześnie pomysł na zjednoczenie tego kościoła ale, żeby to dobrze zrozumieć musimy się przenieść do Rosji obejrzeć to z tamtej perspektywa przede wszystkim zaś sobie pytanie o to czym jest dzisiejsza cerkie w inni kościół prawosławny rosyjski kościół prawosławny patriarchat moskiewski to część systemu rządzącym, który rządzi Rosją można powiedzieć, że jest to kluczowe stwierdzenie tak, bo cerkiew jest byłym instytucją, która jest w montowana w system, który rządzi Rosją nie ma bezpośrednie przełożenie na władze świeckie to może nie jest od tej strony dobrze powiedziane powiedziałabym raczej, że to władze świeckie postrzegają taką instytucję jak cerkie w jako ważną instytucję, która może być pomocna obszary przy realizowaniu celów politycznych zadajmy pytanie jak to przebiega to jest także tożsamość prawosławna jest częścią tej kształtowany czy tolerowany przez władze świeckie inne rosyjskiej duszy powiedz, kto jest odwołanie się do tych wartości, które cerkie w mniejsze to jest celem też część bardzo ważne walki ideologicznej i ideologicznego segmentu jak Russkij Mir, czyli rosyjski świat, czyli wspólnota tych ludzi, którzy mówią po rosyjsku i wyznają prawosławie odwoływanie się do tej części tożsamości jest takim właśnie motorem napędzającym polityka Kremla gnoju widzimy to również na Ukrainie widzimy to w 3 z Lechem i argumentowanie o swojej obecności swojej rosyjskiej obecności na obszarze postradzieckich to z tego wychodzi na wynik cerkiew jest tym instrumentem powiedziałabym, którego Kreml używa dziennie do końca to się udaje to znacznie nie każda akcja Kremla spotyka się ze zrozumieniem ze strony hierarchów prawosławnych im wolno nie wszystko mnie nie wszędzie władzy świeckiej i władze duchowne inne się spotyka mnie nie nie wymian mam namyśli chwali też zaczął od 2008 roku, kiedy była wojna w Gruzji i 7 inne inaczej spojrzał na to patriarcha Moskwy, by potem była kwestia przynależności cerkwi w Abchazji Osetii Południowej, czyli tych prowincjach, które Rosja oderwała od Gruzji w wyniku tej wojny no ale patriarcha Cyryl obawia się, że straci wpływy, jeżeli będzie grał tak jak mu Putin tańczył tak jak Putin zagra czyli, żeby był w przyłożył pieczęć do tych politycznych zmian i tego że, że Moskwa uznaje Abchazję Osetię południową za oddzielone oddzielne państwo oddzielone od od Gruzji leczyli też wyjęte spod gruzińskiego kościoła prawosławnego tą samą mamę z Krymem, ale też przynależność tych struktur na Krymie do kościoła prawosławnego też i słusznie patriarcha Cyryl się obawiał, że utracił wpływy przez to no już z Ukrainą jest ciąg dalszy, zanim wybuchła wojna na Wschodzie Ukrainy, zanim Rosja zaanektowała Krym w patriarcha Cyryl rokrocznie przyjeżdżają do Kijowa do ławry Peczerskiej tam się odbywała uroczysta liturgia zjeżdżały się tłumy wiernych i to był taki inny rytualny gest, że oto Kijów jest dalszym ciągu naszą kolebką aut część, a ukraiński kościół prawosławny jest częścią tego moskiewskiego od 2014 roku patriarcha Cyryl nie odważył się przyjechać do Kijowa, choć w dalszym ciągu przecież kościół prawosławny patriarchatu moskiewskiego tam działa i uroczystości się odbywają zresztą przychodzi naprawdę bardzo dużo wiernych to bardzo ciekawy moty w do propaganda rosyjska wykorzystuje zna mnie to, że właśnie na uroczystości nie do cerkwi potem Ala obediencji patriarchatu moskiewskiego przychodzi więcej wiernych niż do lutego patriarchatu kijowskiego, czyli tych odszczepieńców nie nie kanonicznej cerkwi innych drzew widać też po reakcji kościoła moskiewskiego w, że jest to kwestia bardzo bolesna na ostatnim synodzie ne duchowni postanowili, że zrywają współpracę z patriarchatem Konstantynopola to właśnie za to, że jak się spodziewamy przyznają autokar fali Ukrainie co więcej zarządzono, aby inni Bartłomieja patriarchy Konstantynopola nie było wymienione nie było wymieniane w modlitwach w cerkwiach patriarchatu moskiewskiego, ale to jest bardzo ciężka artyleria to jest właściwie takie zerwanie stosunków dyplomatycznych jeśli to przełożyć na język świecki to jest jeszcze zapowiedź, że ci, którzy wyjdą spod oby więcej patriarchatu moskiewskiego zostaną obłożeni klątwą na to trudne mówi to jest kolejny kolejna zapowiedź jeszcze jeszcze bardziej nieprzejednanych działań w i właśnie to, że spodziewana on autokar folia nie zostanie uznana im zimno zobaczymy co się będzie działo dalej to bardzo trudno tak przewidzieć się bardzo detalicznie w jakim w jakim, jakie formy będą przyjmą te działania, niemniej widzę w rosyjskiej w tym rola rosyjskim przekazie medialnym to w propagandzie, że Moskwa straszy Moskwa straszy Kijów Moskwa straszy Konstantynopol również, że dojdzie do wojny, że dojdzie do schizmy kolejnego podziału, że teraz dyplomacja, a patriarchatu moskiewskiego w kościołach prawosławnych krajowych lokalnych prowadzi bardzo intensywną akcję, żeby te kościoły poszczególne nie uznały autokar chwali Ukrainę co doprowadzi do podkopania tego aktu autokar fali również pozycji Bartłomieja narażenie należy tylko serbska cerkiew prawosławna uznała, że stanę po stronie Moskwy, ale jesteśmy na początku tej drogi rzeczywiście dla patriarchatu moskiewskiego odejście kościoła ukraińskiego będzie miało ogromne wrażenie no właśnie o to chyba też trzeba popatrzeć trochę historycznie Kijów miał przy potworne znaczenie religii tak, bo Kijów, jeżeli cofniemy się do wczesnej historii chrześcijaństwa tak rzeczywiście jest Ruś Kijowska Kijów był najważniejszym ośrodkiem to tutaj tutaj zaczęła się chrześcijańska dłuższe tutaj to była metropolia pierwsza i właściwie moskiewska metropolia szesnastym wieku właśnie odeszła od tej metody zerwała stosunki z metropolią Kijowska zrzuciło zwierzchność i stała się samodzielna później oczywiście urosła siły wraz z państwem rosyjskim jest zupełnie zmieniła charakter dlatego być może wtedy, kiedy inne działy się mu w 2014 roku nastąpiła aneksja Krymu i rozpęta Rosja rozpętała wojnę na Wschodzie Ukrainy to prezydent Putin przypomniał, że książę Włodzimierz, który ochrzcił Ruś chrzest przyjął w Chersonezie na Krymie i tak naprawdę to jest kolebka prawosławia jest jak na każdy krok po bokach pokrętna i nie jest tak oczywiście, ale jakoś trzeba było znaleźć uzasadnienie dla tej aneksji, więc nawet takich się chwytów trzymano i, jeżeli ukraińska cerkiew stanie się autokarowa liczna i te struktury mówiliśmy o 12  000 parafii odejdzie do ozdoby więcej patriarchatu kijowskiego to my rosyjska cerkie w prawosławna przestanie być najliczniejszą i cerkwią prawosławną na świecie jak jest teraz ona też jest poważna sprawa to jest bardzo poważna sprawa, bo to nie tylko wpływ takie duchowe powiedzmy kulturowy, ale też bardzo konkretne wpływy finansowe, bo to, by jest mniej więcej 13 w patriarchatu moskiewskiego patriarchatu jeszcze wzmocnił się wtedy, kiedy połączoną strukturę te krajowe z zagraniczną cerkwi, bo tak jak na Ukrainie właśnie istniała to zagraniczna cerkie w to również były bardzo mocne struktury zagranicznej cerkwi prawosławnej rosyjski Putin doprowadził do tego zjednoczenia w numerze jeszcze baraż zobaczyć w jaki sposób wyglądają te stosunki władzy świeckiej władzy religijnej, o które pan pytał jeśli chodzi o rozwój historyczny patriarchatu moskiewskiego to trzeba mieć jeszcze na względzie coś co też wyciągają teraz bardzo mocno Ukraińcy przy okazji walki o autokefalię cerkiew była częściowo nam była wsparciem tronu carów tak to się historycznie ułożyło rewolucja październikowa zupełnie zmieniła ten porządek de facto cerkie w jako instytucję zlikwidowano lata dwudzieste lata trzydzieste to była walka o z niej zlikwidowanie cerkwi jako zjawiska aparat represji w także fizycznym sensie zniszczył duchowieństwo cerkwie świątynie zamieniono na magazyny zboża nacina albo wysadzono w powietrze w związku z tym to wygaszono prawosławie jako istotny element tożsamości, do której dzisiaj odwołują się z nową władzę w Rosji Allen Anną w trakcie wojny Stalinowi było potrzebne poparcie i było potrzebne też odrodzenie duchowe ludzi, żeby chcieli walczyć dlatego w czterdziestym trzecim roku spotkał się z niedobitkami biskupów i właściwie reanimował patriarchat moskiewski jako instytucja ta instytucja byłam tam pod Lepanto Flamini bez służb specjalnych była in vitro one na bardzo dokładnie wiedziano o tym co robią duchowni, kto co robią wierni istniał zresztą dlatego też kościół katakumby rowy, które po istniał poza tymi strukturami nie wychylał się na powierzchnie także te spuścizna co historyczna jednak ma w pewnym sensie znaczenie dla tej sytuacji którą, którą mamy teraz, ale równocześnie Putin był postrzegany jako właściwie takiej, a polityk w taki przywódca rosyjskiej, które w pewnym sensie cerkiew gal wani zarówno to znaczy w uruchomieniu znowu politycznej znowu zaczął wykorzystywać do swego rządzenia i tak było właśnie zwalcza to widać siłę i taki jest, zwłaszcza to widać siłę w właśnie takich nerwowych sytuacjach sytuacjach konfliktu ducha w nim włączają się sam co nasze dobro od 2014 roku bon na ogromne znaczenie dla tego co się dzieje teraz duchowni się włączali n p . w w poparcie dla dla postępowania Rosji nawet w takim sensie, że tych, którzy szli walczyć z Ukraińcami błogosławi mniej nawet włączali się w takie akcje rekrutacji nieformalnie i ta rekrutacja przecież była nieformalna Gminny, więc popierali to po cichu, a czasem głośno to druga linię władzy świeckiej, a błogosławi i jeżdżąc w patriarcha, ale jest zawsze obecny też na ważnych uroczystościach państwowych teraz, kiedy było zaprzysiężenie prezydenta Putina to on też było obecne na Kremlu i był 1 z 4 bodajże osób, którym LO, do których prezydent podszedł podczas tej ceremonii podał rękę przyjął gratulacje, więc to było też takie podkreślenie, że właśnie władza świecka potrzebuje tego wsparcia duchowego innym cerkie w tego wsparcia oficjalnie udziela ich rozumiem, że w tym momencie jesteśmy na początku czy w trakcie pewnego procesu zobaczymy jak też się potoczy jeśli kościół ukraińskiej słyszy odmowę tak w październiku odbędzie się synod, który zdecyduje czy autokefalii przyznać czy mnie i w jaki sposób w dalszym ciągu jak i jaka będzie dalsza linia postępowania i patriarchy Moskwy i patriarchy Konstantynopola dodaje czy trzeba powiedzieć 2 zdania o tym, że to stołu to osoby 2 duchowni, którzy w, jaki sposób rywalizują o ten prymat w świecie prawosławnym Cyryl i jeżeli ukraińska cerkie w się oderwie utraci status zwierzchnika najliczniejszej cerkwi dziękuję bardzo Anna Łabuszewska z ośrodka studiów wschodnich była ze mną w studiu 1339 aż do informacji
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POŁĄCZENIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA