REKLAMA

Neuroteologia jest zagrożeniem dla religii?

Data emisji:
2018-09-25 23:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
44:23 min.
Udostępnij:

Gościem Tomasza Stawiszyńskiego w studiu jest Krzysztof Kornas, dziennikarz, tłumacz kognitywista i autor tekstu "Neuroteogonia" w ostatnim numerze "Znaku". Tekstu o rozmaitych badaniach, które próbują ustalić nazwijmy to neuronauki na podstawie doświadczeń religijnych. - W założeniu również źródła religii w ogóle, bo wielu badaczy w tym zakresie dopatruje się od razu mechanizmów, które doprowadziły wielu założycieli religii do takich wniosków. [...] Mnie się wydaje, że dwie perspektywy patrzenia na religię się nie wykluczają.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Druga godzina filozofów, w studiu Krzysztof Kornas, dziennikarz, tłumacz kognitywista, dobry wieczór i autor tekstu Neuroteogonia w ostatnim numerze Znaku. Tekstu o rozmaitych badaniach, które próbują ustalić nazwijmy to neuronauki na podstawie doświadczeń religijnych. Rozwiń »
W założeniu również źródła religii w ogóle po wielu badaczy i studenci cokolwiek ustalić się w tym zakresie dopatruje się od razu mechanizmów, które doprowadziły wielu założycieli ligi do takich wniosków ze względu właśnie na po co przeżyli pod wpływem dużo się pytanie czy np. zaburzeń psychicznych czy może jakich środków halucynogennych 33 i silnego wpływu na bardziej muzykalny Grek n p . z silnego pola magnetycznego no właśnie rodzice są otwarte pisze, że w każdym razie w tym tekście o taki, że tak w dziale rozwijającym się działa w obrębie nauk czy neuronauki, które się właśnie interesuje specyficznie doświadczeniem religijnym źródłami religii to jest tylko część oczywiście całego takiego nazwijmy to zjawiska czy trendów w naukach humanistycznych nie tylko humanistycznych, które próbuje wziąć religię jako zjawisko nie religijna to znaczy popatrzeć na religię jako zjawisko jak głosi tytuł takie książki Daniela Dennetta, który się jakiś czas temu Ozone znała właśnie w tłumaczeniu Barbary staną się religii jako zjawisko naturalne to oczywiście coś takiego co sprzeciwia się tym interpretacjom religii, która sama religia produkuje nową religię sama siebie definiuje jako zjawisko o pochodzeniu zgoła nienaturalnym tylko o skądinąd z się wywodzący tymczasem w nauce już od pewnego czasu to gdzieś dziewiętnastego wieku sięga próbuje się religie po prostu badacz jako jedno z wielu różnych zjawisk ludzkiej kultury naj ludzkiej w tym przypadku biologii chemii służy środek obrazu tego co powiedziałeś BM o tym od konfrontacji postaw 2 perspektyw patrzmy na religię, bo moim zdaniem LM nie powinniśmy ulegać w sensie rzeczywiście ten czy instytucje religijne czy ci ludzie głęboko wierzące, że chcieliby, żebyśmy wszyscy uwierzyli, że w LM religia jest albo czymś nienaturalnym danym z góry ZOZ objawienia albo z naszych atutów naszej spośród tych osób, które zajmują się tematem naukowo czy jest może zredukować do mechanizmów chętnych biologicznych społecznych zależy z perspektywy, jakie nauki na temat potrzebne MMA myślę natomiast, że te 2 perspektywy są do pogodzenia się to on nie wykluczają one są komplementarne i to chyba dobrą metaforą, którą możemy od razu wprowadzić na początku dyskusji byłoby rozpocząć ten przy, których często w dyskusjach na temat wyjaśnienia wszelkich zjawisk psychologicznych wraca temat, który wprowadził biolog ewolucyjny wysiadał więc, nawiązując do tego, że kreują rynek nowych pretensje do Izaaka Newtona, że proste pił on światło na całe spektrum barw i że w ten sposób zniszczył piękno tajemnice Tęczy PL jedno 102 ogłosił, że w ten sposób branż zwiększy to piękna, dlatego że rozumieją procesy, które stoją za tym w jaki sposób to zjawiska optyczne dostaję, gdy np. że ważna jest perspektywa, który się patrzy na rozlewiska, czyli de facto każdy ma swoją Tęcza, więc nie wiem czy jest takie post można stwierdzić, że wyjaśnienie tego mechanizmu cokolwiek ten jest kobieta jest cała, przykładając tę logikę na 2 kwestie właśnie w tym możliwość w ogóle, bo to jest olbrzymia sprawa, którą trzeba rozbić na mnóstwo różnych ras części składowych hal, ale załóżmy, że te kwestie, które są badane w eksperymentach, o których pisałem, czyli np. modlitwa do osób, które głęboko wierząca to z doświadczenia bardzo indywidualne FM i mogłaby uważać, że mnie nie tylko nawet nie sprowadzają one do ME tego 39 mózgu podczas modlitwy, ale wręcz nieporównywalne z toksycznymi innych ludzi i czy z chwilą, kiedy przyjdzie nam neurobiolog i psycholog i psychologii Pierre np. szereg opisów analogicznych tego co się dzieje u osób, które doświadczają głębokich stanu w trakcie modlitwę nalega to pewnie z Korony z aktywnością mózgu toczy to nie wzbogaca tego doświadczenia moim zdaniem wzbogaca to jest ważne pytanie ciekawe skądinąd wieś myślę, że w z pewnej perspektywy na to patrząc jest rzeczywiście tak jak mówisz to znaczy ktoś, kto przyjmuje albo stanowisko neutralne albo stanowisko zgoła nie religijna przynajmniej nie w takim jakimś bardzo fundamentalistyczne w sensie notował pewnie by się sobą zgodził to znaczy uznałby, że dodanie do jakiejś metafizycznej realności, z którą się wierzy jeszcze całego tego wyjaśnienia o charakterze biologiczną na euro naukowy może w zasadzie tylko nam wzbogacić perspektywa patrzenia na te zjawiska i nie odbiera zgoła nic tego wymiaru istotnego doświadczenia religijnego, ale z drugiej strony ktoś jednak to jest bardzo zaangażowane religijnie i kto postrzega może nie wiem czy modlitwa, ale w każdym razie jakieś swoje przeżycia mistyczne jako mówiąc językiem Martina bubel na spotkanie z jakiegoś jaz jakimś psy i toteż jest transcendentna to znaczy jest gdzieś poza obszarem owego ja tu jest jakość w jakimś bytem jakoś istotą, która przychodzi z zewnątrz ma pewne cechy kieruje się swoją wolą, żeby do takiego spotkania doprowadzić na to jednak jak się okaże w prędzej czy później, że tego typu doświadczenia zgłoście się w jakim sensie okazało są po prostu powtarzalne i są do wytworzenia przy pomocy różnych substancji albo stymulacja określonych obszarów mózgu ma to jednak trochę zmienia to perspektywa zmienia, ale w tym momencie robić nieciekawie, bo właśnie a kto się zgadza to cud, która tak jak stał jak z ateizmem z chwilą, kiedy ktoś stwierdzi, że jest on jest to dla większości osób jest koniec poszukiwań i nasz program to początek poszukiwań i wydaje się że, że czyta się głęboko wierzący czy odrzuca te kwestie religijne w całości wyszedł po prawdziwość tego co mówił religie nie może być obojętny wobec różnego typu doświadczeń wobec tysięcy lat filozofii religii, które przed powstaniem no i starały się najlepiej jak mogło się wyjaśnić czym interesują się bubel ten można mnóstwo filozofów i tam, którzy starali się nad tą na te pytania odpowiedzieć Rembrandt na warsztat i najciekawiej moim zdaniem robi się, kiedy właśnie zdążymy ich interpretacje doświadczeń, o których normalnych postawa nie mieli pojęcia z tym co dzisiaj wiemy, bo często rem doniósł, że może znaleźć się w mózgu Królak z w specyficznych Ryan opisu dla każdego filozofa, ale powtarzam, że okres miałeś pozwala wyszukać pewnych wspólnych kierowników albo pewnych uniwersalnych obserwacji na poziomie teorii filozoficznych to też jest także, że my możemy teorii nieskończoności w od osób wszystkie co kryć różnią podobnie jest nam przecież mnóstwo prezentów też bazowało na torach swych poprzedników wini wzbogacał moje i moim zdaniem w tej perspektywie neurobiologia jest po prostu kolejnym krokiem w szukaniu jakiegoś głębszego zrozumienia zjawiska nie zrozumiemy go wyłącznie na poziomie biologicznym synem możemy wyjaśnić Georga w tak sposób, że zyskamy kontrolę nad nim doceńmy ich zdaniem najciekawsze rzeczy dzieją, ale MMA to zderzenie się właśnie 2 perspekty w i szukanie wspólnych ławników jest mężem kluczowe i takim bardzo złym przykładem dla mnie zawsze było to zmiana w nas na konferencjach treści były próby 14 zlotemu w Instytucie salka w la Hoya w Kaliforni to by konferencje dla, na które się już zabrali przedstawiciele nauk ścisłych filozofowie, ale i próbowali podsumować w stan badań nad religią i występowali tam ludzie, którzy na co dzień zajmują badaniami religii, którzy mają takie bardzo rygorystyczne podejście do wszystkich definicji oraz ludzie, którzy są naukowcami interesuje się Gwatemalę ogniem nie mają warsztatu humanistów, więc powiedz, że czasami zdarzało im się mówić rzeczy, na które część sali reagowała uniesieniem brwi LM, ale bardzo ciekawą uwagę wygłosił tam astrofizyk Neil miasta są MO on powiedział, że malownicza postać malownicza postać Sejm spadkobierca moim zdaniem Carla Sagana jest bowiem popularyzację stronami w ogóle nauki czy też racjonalnego myślenia o świecie MO on powiedział, że bardzo chciał przerwać eksperyment nie większych doszło szukałem kilka razy od tamtego czasu, ale żadnej wzmianki nie mogę znaleźć, w którym porównałbym właśnie aktywność mózgu u siebie, kiedy on patrzy przez teleskop gwiazdy i wykonuje jakiś matematyczne kalkulacje, które nie są to co prawda astrofizyka z doświadczeniami właśnie mistycznymi i on podejrzewa, że razem aktywowało się podobne obszary, ponieważ doświadczenia ran, które on referuje z tym właśnie w sytuacji, kiedy patrzy gwiazdy i zasnęła świadczy o tym co to znaczy próbuję zrozumieć mechanizmy czysto w naturalistyczne, które ma dostać za nas obserwuje jego zdaniem mogą być pewni czy jest funkcjonalny podobne Grecja my tak szukały możliwości, żeby pogodzić te 2 perspektywy i napoje stan jest pokusa żeby, żeby ECE w ten konflikt trwał od setek lat Pm i na dobrą sprawę każde kolejne pokolenie rock Tekli Cycling tych samych idei tylko w nowych dekoracjach moim zdaniem o mit jest bardzo bliska perspektywa ja mam jeszcze 1 autora przywołał, który się tym tematem intensywnie zajmuje napisana bardzo ciekawą książkę no wokół tych kwestii, czyli sama Harrisa, którego książka przebudzenie jest taką próbą właściwie w ekstra chowania z religii tego co jest dziś do pomyślenia, dlaczego racjonalnego w takim sensie mocnym i jej co można sprawdzić naukowo co można potraktować jako rodzaj takiej brak takiego precyzyjnego opisu sposobu w jaki działa umysł i pewnych technik, które służą temu, żeby umysł zmodyfikować czy zmienić Alicja w szczególności interesuje medytacją Wschodu praktykuje od wielu lat zresztą od kilkudziesięciu Bala praktykuje w tradycji z łokcia medytacja pisze o nich sporo ich natomiast u niego to jest jednak taka próba wyjścia poza kontekst religijny właśnie on religię traktuje jako zasadniczo zjawisko szkodliwe społecznie i pod wieloma innymi względami również i stara się po prostu jakiś tam wyciągnąć z tego dnia rzeczy które, która nie inną uda się jakoś właśnie ze strachu chować takie sprawdzone, a bazująca na precyzyjnej obserwacji i t d. natomiast zastanawia się na ile wież dla osoby rzeczywiście przekonamy do prawdziwości pewnych zwierzeń takich przywiązane do tradycji religijnej na ile coś takiego rzeczywiście tobyśmy musieli kogoś takiego po prostu posadzić obok nas i posłuchać znajdą coś takiego istotnie narusza ona jego i jego poczucie no nie wiem właśnie w związku z tą tradycją religijną i no narusza jakiś rodzaj Niewiem depozytu wiary, które on, który on ma, a na ile to jest właśnie coś takiego co może tylko pomóc mu bardziej jakimś głębokim szerokim rozumieniu tej z dnia tego swojego doświadczenia w kościół katolicki coś takiego robi to znaczy od wielu wielu lat od momentu, kiedy okazało się, że jednak nie da się one funkcjonować w nowoczesności i dalej kultywować tych bardzo sprzecznych z coraz bardziej rozwijającą się wiedzą przekonaniem no to zaczął kościół katolicki uzgadniać swoje doktryny przynajmniej teoretycznie z bratem co współczesna nauka w szczególności na psie teoria ewolucji o świecie biologiczne mówi i oczywiście teraz stanowisko kościoła jest taki, że nie ma sprzeczności pomiędzy chrześcijaństwem i w ogóle ateizm, a teorią ewolucji no bo można pomyśleć sobie, że Bóg przecież jako Wszechmogący stworzył wszystko tak, żeby się ewolucyjnie rozwinęło, ale tez rodzaj jednak takiego powiedziałbym bardzo elastycznego teoretycznego i lawirowania po to, właśnie, żeby jakoś się w tej całej szczególnej skomplikowanej sytuacji politycznej ustawić tak nadzieja w postrzega pełna zgoda ruszy już mnóstwo ciekawych wątków, więc z góry Szernasa ran jeśli Harrisa opór dotacją do złej Kinga w GM porusza kwestię substancji psychoaktywnych tak dręczy pisze tam, że złe doświadczenia oswoić chyba, że by chciał, żebym czuł jego córka przeżyła prób doświadczenia, że uważa, że doświadczenia pod wpływem tego typu substancji są na tyle wartościowe psychologicznie jako po prostu narzędzie rozwoju osobistego, że duża może nie zaleca wszystkim obecność na pewno nie demonizować MF pojawił się w czasie dyskusji do prezydent i Harry jest raczej nam to do pełnej paczki tzw. których jest jest w kąt apokalipsy portrety Hitchensa najwyższą cenę na niego uwagę zwrócić, bo to zmniejszy o rem stanowisku kościoła katolickiego na ME czy nawet się, że możemy to wszystko też wchodzi w ogóle o stosunek religii do nauki na to wypowiadają się wszyscy przedstawiciele różnych religii na na temat tych kwestii i poza radykalnym nurtami w obrębie każdej z tych religii my z żoną jest nim nie sympatia właśnie próba pogodzenia tego co nauka odkrywa nowe jednak ma realne konsekwencje dla nie tylko ranna w rozwoju nauki w sensie teoretycznym, ale przekłada się na realne techniczne rozwiązania w medycynie czy Czyżby technologii, więc trudno zignorować nauk jako instytucja cywilizacyjną LM, ale MMA Pewex miał żal, że po powierzchni te posadzić kogoś tamte doświadczenia ma leń i wraz z kilkorgiem takich osób rozmawiałem i przed publikacją tego tekstu i teraz na świecie też go do dyskusji i z kilkoma dniami wróciłem i to jednak wywiera wpływ, bo o ile, o czym mówimy oczywiście osoby, które są zainteresowane tematyką nie nie tylko praktykują na zasadzie identyfikacji kulturowej UAM brał udział w rytuałach święte tylko realnie interesują się treściami swojej religii i próbują pogodzić z tym co w oświacie MMA w przypadku kilku osób rada to są ludzie, którzy pracują naukowo, ale i oni szczególnie interesują jak kiedyś przyprowadziłem MO czy wręcz w większym zakresie, ale replikacji eksperymentu, a nikt z nową wiarę oświeconych przeprowadzi gangowi szwedzkiego systemu Lęborska wytarte też przewagę nad religią tłumacz Platona MO i on sam z rumuńską w jaki sposób ludzie, którzy tam sami szukają osób wysięgnik, gdzie nikt nie nie tylko osób z wykształcenia sięgają po to, by dużo wzbogacić też to we wtorek z wieżą jak oni też jak też konflikty na na swój własny użytek nie są w stanie rozwiązać w PRL i TSL rośnie podsumowuje prezes udał się przebić przez Giodo zgromadzi chodzi o tego typu osoby to wniosek taki, że śledzą właśnie stosunek instytucji do kwestii naukowych i jej, o ile ich właśnie wyrzucenie z problemem na poziomie oficjalnych deklaracji kościoła na poziomie instytucjonalnym schodzi n p . Polska jest problemem też można znaleźć wiele z wielu kardynałów, którzy raczej nieprzychylnie o ewolucji się wypowiadają obecnie jest to coś co jest powszechne nawet wśród hierarchów mimo oficjalnego stanowiska, że jego konfliktu nie ma reform AWS, że to jest dla osób wierzących z tymi, które znam chętnych do pogodzenia każda z tych osób nieważne czy mogą zrazić instytucji jak właśnie mogą drażnić wszystkie konflikty w UE w słup czy Kraków zawsze trochę się Ford figuruje on za osoby z doświadczeniem uważa, że to są tak istotna kwestia nie można sprowadzić wyłącznie do biologii, że zawsze będzie element, który nam tak mocno przemówił do nich indywidualnie, że po prostu tegoż niewinny sposób wytłumaczyć, ale z chwilą, kiedy w tym momencie amen nie tylko możliwe, żeby znów znaleźć chore lat doświadczeń, ale po tym, jak znajdziemy znany sposób, żeby tę wiedzę wykorzystać do sztucznego wywołania tych samych doświadczeń wprost komplikuje Nobel to rozumieć razem mamy kontrolę nad Natalia ma bowiem dokładnie to jest to, o czym mówiłem wcześniej w tej poprzedniej części naszej rozmowy, że jednak powtarzalność tych eksperymentów możliwość generowania takich doświadczeń istotnie zmienia się samą naturę tego czym jest doświadczenie religijne przynajmniej w tej perspektywie nazwijmy to chrześcijańskiej nie w perspektywie wschodniej czy gimnastycznej, ponieważ tam w ogóle technologia pewnego rodzaju jest zaangażowana doświadczenie o charakterze mistycznym czy jakimś przekraczającym tę codzienną percepcję pracuje się po prostu przy pomocy określonych technik medytacyjnych oddechowych związane z ćwiczeniami fizycznymi wypracowuje się pewnego rodzaju doświadczenia natomiast w perspektywie zachodniej jednak mamy do czynienia z taką interakcją z jakimś bytem, który z własnej woli i nieprzymuszonej, bo tak ma osoba taką ma ochotę albo tak chce decyduje się na kontakt z tym, kto oczywiście jak popatrzymy na tekst mistyków zachodnich to tam znajdziemy w sensie fenomen biologiczny bardzo bliskie temu co na Wschodzie się pisze o tych doświadczeniach relacje i opisy Rudolfa Otto taką książkę napisał klasyka absolutna autor definicji sacrum taki bardzo bardzo przekonujące i znanej mi mianowicie, które działa bardzo mocno na religioznawstwo właściwy chyba 1 z takich ludzi za in inicjujących ta dziedzina nauki taka książka jest religia mistyka Wschodu Zachodu też po polsku wydano tam pokazuje pewną łączność pomiędzy tymi z dnia opisami no to jest jednak wieś sytuacja, w której możesz to wywołać, w której możesz wpłynąć za pośrednictwem jakiś oddziaływań substancjami chemicznymi albo jakimiś technikami oddechowymi albo stymulacją mózgu bezpośrednio zmienia to i nieprzypadkowo wydaje mi się kościół katolicki przez wiele wiele lat przez całość historię swojego trwania bardzo starannie przyglądał się i czujnie przyglądał się różnym powiedziałbym takim wykraczającym poza sposoby autoryzowane przez kościół z właśnie nurt dom technikom duchowym jakimś tradycjom, w których jednostka niejako sama w sobie, które wywołuje takie są takie przeżycie niezwykłe no bo to była konkurencja dla kościoła to było coś co w sposób bezpośredni zaprzeczało samej istocie tej doktryny, w którym mowa o Bogu, który poprzez za pośrednictwem kościoła się z dnia intencjonalnie kontaktuje ze swoimi ze swoimi wyznawcami trudno zaprzeczyć, że to jest konkurencyjnej konkurencja coraz silniejsza właśnie ze względu też na te wszystkie praktyki, którą zjechali, który zyskał popularność na renesans badań nad chodnikami, które wróciły na uczelnie i że rząd w tekście tak właśnie im o 1 z tych instrumentów, zanim o nim wspomnieć również 2 wątki powiązań, bo uciekł mi trochę Hitchens oraz tekstury, które chcę powiedzieć tak dobrze znał się o Rudolfa Otto, bo to właśnie chodziło nie będzie miał okazję zobaczyć z jedno chyba jedyną nowością uczelni właśnie z Harrisem Kennethem dopisano czwórkę, ale rzadko razem występowali tam Lech Marsylia ja tak czy widziałeś ten jałowe i czas tam siedzi i bieruńskiej pali papierosa taka właśnie nominaci PiS, że można co powiedział o doświadczeniu numizmatycznym już w tej chwili jedzenie jest bardzo ciekawe, bo była uprzedzona jesteś tym zaskoczył, bo jak znałem jeszcze zanim zacznie biec po takim takim wojującym ateistą publiczny przynajmniej z różnego typu kontraktu dostał pobił publicystycznego i nie myślałem, że zielone oczy on jednak podejście do roli matki bardzo za rynkowe, żeby nic z tego co się wiąże z wydziału w jego życiu nie ma prawa zaistnieć cały czas taki trochę szczęścia tak, ale i on już o tym, że kluczowe dla niego jak w ogóle on uważa kluczowe dla dyskusji o religii jest również rozróżnienie sztumian m. in. etycznym nadprzyrodzonym, iż my teraz mówimy o utratę wszystkich doświadczeniach, a on, toteż dobrze, że wyjaśni ten termin dość ja znam też na dostarczenie świętości, która zdefiniowana przez SLD po to, którego składowymi są 2 uczucia to jest lęk przerażenie i i przyciąganie fascynacja rząd nazwał inwestorom cementem etos finansów z 2 wyróżnikiem prac tego doświadczenia religijnego i chcą stwierdził, że to jest coś co jest wspólne wszystkim ludziom przypomina spór wspólne wszystkim ludziom niezależnie od tego jaki mają stosunek do niej tylko z chwilą, kiedy ludzie zaczynają się dopatrywać w tych doświadczeniach ran na trudności źródła ich poza poznawaniem światem jest problem jeśli jest ograniczymy się do do tego co rozpoznawalne w mocno narzędzi nauk przyrodniczych to robisz moim zdaniem ciekawie wręcz, bo wtedy też w naszej grze w tekście nie możemy z tych wszystkich doświadczeń sobie zrobić realną tak naprawdę zbiór technik GM eksperymentowania z własnym umysłem, a dzięki nim możemy sami siebie psychologicznie lepiej zrozumieć więc, dlaczego ograniczać się jej z tego też mówię do daty ich struktura nasuwają skreślać wszystko z góry jeśli mamy tysiące lat eksperymentowania z tymi jak się poznać rzeczywistość tylko w mojej ocenie właśnie to to i tak też może wspomnienie męża, że historii i filozofem i nie zawsze i też nie we wszystkich religiach jest także to co identyfikuje się w nich jako Święty jest nadprzyrodzone, więc też warto pamiętać, ale realnym ten to nasz Arsenał technik, które możemy wykorzystać byłoby przykro zaprzepaścić inna niż teraz właśnie Harris odnosi głównie do dotacji do do substancji psychodelicznych tych technik jest dużo więcej w tempie może swoją dwu badaniach wracając do tego wątku pasek z chodników wiosłują w tekście o badaniu przeprowadzonym przez rynek usług gry FIFA z University czasach Hopkinsa w Baltimore MO on sam zdecydował się powtórzyć taki słynny eksperyment z lat sześćdziesiątych tzw. eksperyment wielkopiątkowe ekip ze studentem seminarium duchownego poddano psy zginęły w trakcie mszy, by go piątkowe IMI MO ni przez ziemię na bardzo silne doświadczenia, które nazwali radośnie mistycznym ranny nasz towar zwrócić uwagę w jaki sposób się wyróżnia ten różne typy doświadczymy też jest także w danym można nazwać w ten sposób różne różne doświadczenia wniesie psycholodzy Religi przez lata zebrali mnóstwo opisów doświadczonej pokazuje, że między nimi może znaleźć dużo podobieństw, więc postęp na skalę, wg których jeszcze klasyfikuje tego typu doświadczenia IBM wg oceny doświadczeń w UE tych seminarzystów z lat sześćdziesiątych kinem Przedwiośnie pełne pesymistycznych im dane z racji się tego, że oni wszyscy byli wierzący ten kontekst bardzo mocno religijne ten eksperyment był dosyć słabe metodologicznie między gen Gryf jest remont trwał 2006 roku to wydaje się było, że postanowił przeprowadzić eksperyment raz jeszcze z dużo bardziej rygorystycznie RM okazało się, że 22 osoby z 36 udanych również przez grupę na styczeń mistyczne Real to dobry znaczną miała zasięg doświadczenia kontaktu z czymś co sama identyfikował jako boskość czuły, że ich umysł się totalnie rozpływa jest jednością z całym światem może brzmieć więcej takich lamp takich opisów el in to co jest najciekawsze w badaniach to nasze pokazanie, że kontekst stricte religijnym jest konieczne, żeby się jak każda osoba niezależnie od tego czy Zgierz bramkarz nie może tego typu doświadczenia przejść i co ciekawe często będzie interpretować nawet jeśli na bieżąco w kategoriach wyniki wyborów była wychowana, dlaczego dlatego, że ze względu na to, że te wszystkie RM opis ziem drzewu religia, jeżeli jest tuż przed naukowym i my nie mamy tak naprawdę instrumentarium pojęć, które by opisywał doświadczenia, które są naukowe, ponieważ ten obszar w całości został zawłaszczony przez przez religię, która bardzo długo tego terytorium starannie broniła i tu zapalczywi do tej pory jest tak, że no takie badania, o których mówimy w tej chwili wywołują wiele protestów takich krytycznych komentarzy nie ze strony oczywiście przepraszam wszystkich tak się stuk staliśmy pod stołem nogami stąd słowo przepraszam, ale nie, dlatego że nie wiem wszyscy przywódcy religijni albo ne albo albo ludzie, którzy odgrywają instytucje religijne wywieść istotne role na mają do tego stosunek krytyczny, ale w każdym razie pojawiają się takie głosy i jest to traktowane przez część tych osób jako zamach na nie na jakąś domenę, która jest rzekomo tylko domeną religii tylko instytucje religijne mają do niej prawo mu to się zmieni nie ma się, że zmienia to na wieczystym ciekawe w jaki sposób będzie się zmieniał po stronie instytucji UE MO obawiam się że jednak na niekorzyść tego, o czym mówimy w takim sensie że, że te tendencje, które opisujemy będą środki trwałe niż nie zmieniała w stronę Anny akceptacji mówienia o tych doświadczeniach poza kontekst religijny, bo jestem niezwykle ciekawy moment, który wiąże się z pewnymi mechanizmami obronnymi wbudowanymi w Samarze istotne fragmenty doktryny religijne to jest rodzaj takich w narzędziowni osłon nie wiem jeszcze, jakimi określeniami można, by tutaj nazwać to te mechanizmy, które powodują trochę jak w psychoanalizie, że właściwie dnia jeśli ta doktryna zagrać dobrze domyśla nad każdą krytykę jest ona w stanie wchłonąć i jest na tyle elastyczna, że poradzi sobie z wszelkimi takimi sytuacjami no bo ostatecznie nie niezależnie od tego jak daleko pójdą interpretacje ewolucja mistyczna, których jeszcze n p . tutaj nie mówiliśmy, ale też stanowią istotne elementy tego zjawiska rozumienia religii w kategoriach niereligijnych wspomniana książka denata po polsku już jakiś czas temu się ukazała jest też bardzo dobra książka Pascala Błajet takiego francuskiego antropologa i człowiek stworzył bogów się nazywa i jedno w niej też jest taki cały wykład szczególnego sposobu rozumienia tego czym jest religia, która była jak proponuje bal bardzo ciekawa książka zresztą albo takie zjawiska, o których mówimy, o których pisze w swoim tekście znaku, czyli możliwość generowania takich doświadczeń powtarzania ich w sposób kontrolowany Otóż niezależnie od tego jak daleko idą takie narracje takie opisy takie doświadczenia to i tak doktryna religijna jest w stanie się z tego w jest w stanie się przed tym obronić i tak zawsze można powiedzieć, że właśnie, że albo Bóg stworzył ewolucje i postanowił, że to wszystko w taki sposób zrealizować, żeby wy ewoluowało do takich postaci ani innej albo, że właśnie celowo naszych mózgach umieścił tego rodzaju ośrodki po to, żebyśmy na zasadzie anten mieli nie jakąś możliwość odbierania pewnych sygnałów jest oczywiście można takie takie rzeczy wywoływać w sposób sztuczny, ale to jest zawsze coś innego niż z czegoś tu brakuje nie ma tego elementu n p . który pojawia się w przypadku realnej Boskiej interwencji i że jest to nawet rodzaj bałwochwalstwa albo jakiegoś bluźnierstwa albo nadużycia więc, jakby mu oczywiście dla religii zawsze tutaj pozostanie jakiś obszar Boga za zagospodarowanie niezależnie od tego jak daleko byśmy nie nie doprowadzili cech tych wyjaśnień no bo taka jest natura tych doktryn złoża mają wbudowane takie mechanizmy obrony majątku słabnie siła tych mechanizmów obronnych argument staje się przekonujący dla coraz mniejszej liczby osób jest z 1 prostej przyczyny, dopóki nie mieliśmy tych narzędzi lektury którymi dziś nauka dysponuje to była walka głównie retoryczne, kto miał lepszy argument ten był w w stanie przekonać większa liczba osób w tym przypadku EMP myślę, że warto wspomnieć o takim bardzo dobre narzędzie, które od wieków już towarzyszy tym dyskusjom przejrzyste chama jeśli możemy Jasiński zjawisko prościej to cały ten naddatek turystyczne, które towarzyszyło towarzyszy innym wyjaśniono możemy uznać za nami dekorację w przypadku tych badań neurologicznych GMO sprawa jest o tyle ciekawa, że nie mamy się autentycznym z tym oświadczeniem tylko w wyjaśnianiu jej schodzi się na poziom obserwowanych zjawisk nie możemy MSP to wybranki wiecznej PL nawet wyobrazić w scenariuszu, w którym falsyfikat ujemne jakieś tezy prezentowane przez osoby religijne na temat tego co znaczą ich odczucia to jest niewykonalne natomiast chwilę, kiedy mamy mózgowego lat w danej aktywności i potrafimy z repliką własny aktywny wywołać sztucznie kociąt, o czym tutaj mówić co prawda i wszystko jest na tyle zamożną i PiS na prezydenta mechanizm tego przypadku to 100 % w tę analogię w tekście prezentuje MO, że tak samo jak teoria ewolucji pozwalający wyobrazić powstanie gatunku człowieka bez ingerencji w czwórce znamy dokładnie proces doboru naturalnego, które do tego doprowadził możemy sobie prześledzić na in zapis kopalny i jej sięgnąć po wiedzę z wykresu genetyki populacyjnej porównać stała jak niewiele w sensie genetycznym nas dzieli od szympansów ciut ciut ciut Bonobo PMI tak samo jak te to cała wiedza pozwala nam mocno biologii zakorzenić powstanie człowieka tak abonent neuro biologiczne remontu dają nam jasny gwint i w naturalistyczny kontekst tego, skąd się biorą doświadczeniach to dla wielu dla wielu osób nadal są dowodem na to, że istnieje jakaś obca rzeczywistość, która na nich wpływa powiedziałbym, że są tutaj 2 poziomy, które warto nazwać i warto jakoś wyszczególnić 1 to jest poziom merytoryczny nazwijmy to to znaczy mamy jakieś zjawisko kulturowe takie jak religia są jakieś instytucje jakiś doktryny te doktryny coś mówią o rzeczywistości poza tym, że obsługują jakiś rodzaj ne emocji nie wiem mają pewne funkcje społeczne, a to też mówią coś o świecie o tym jak ten świat zbudowany jak funkcjonuje jak ne zbudowany i funkcjonuje jak zbudowany jest człowiek jak funkcjonuje et Cetera et Cetera czy jest to pewien zespół raz w rzeczywistości niegdyś znacznie bardziej ambitne niż dziś, bo przynajmniej w kręgu kultury zachodniej to instytucja taka instytucja kościół katolicki na wycofała się z takiego z takiej roli dawcy obrazu świata kompletnego obrazu świata niegdyś właśnie kościół spełniał takie funkcje jak dzisiaj cały szereg rozmaitych dyscyplin naukowych plus nie wiem, ale pomoc społeczna prawda psychoterapia jakiś różna inna tak jest działania i dziedzinę potem ze względu na zróżnicowanie rozwój nauk kościół się musiał krok po kroku wycofywać z tych obszarów no i dziś już ta jego skądinąd nadal daleko posunięta do dnia ambicja regulowania ludzkiego życia i opisywania świata jest jednak mimo wszystko skromniejsza niż kiedyś, ale w każdym razie nie mamy coś takiego i teraz badamy to zjawisko to właśnie, posługując się instrumentami i nauk przyrodniczych nauk społecznych nauk humanistycznych i widzimy, że ta interpretacja, którą sama religia na swój temat głosi ten rodzaj autor narracji, który prezentuje, ale związane także z jej genezą i z jej naturą, a nie wytrzymuje po prostu ne krytyki nie wytrzymuje tego co my dzisiaj przy pomocy innych instrumentów Religi się dowiadujemy dziękujemy bardzo, jakby sprawa jest sprawa jest jakimś sensie zamknięta natomiast drugi poziom to jest poziom psychologiczne to jest poziom tego co ludzkich umysłów np. umysł osoby wierzącej robi z tego rodzaju informacjami, które do niego docierają na jeszcze dołączy do tego jakiś poziom właśnie z porządku nie wiem z zjawisk społecznych czyli w jaki sposób funkcjonują instytucje, które tego rodzaju poglądy propagują i właśnie taki sposób same siebie definiują no i teraz ten poziom merytoryczny niekoniecznie w ogóle musi wpływać na te 2 pozostałe poszłoby to znaczy możemy dziś będziemy już wiedzieć bez większych wątpliwości, że religia ma źródła naszej biologii albo specyficznych procesach ewolucyjnych niekoniecznie musi spowodować, że instytucje religijne przestaną działać religia jako istotne zjawisko społeczne zaniknie no podobnie jak rozmaite zjawiska, o których dziś wiemy, że są niezasadne jak rozmaite np. formę medycyna alternatywnych wróżbiarstwa różnych innych takich działań nie tylko nie tracą na popularności, ale wręcz w ostatnich latach np. zyskują pokazują to na, pokazując rozmaite badania kiedyś rozmawia z zakładu porażką amerykańską panią Blur mam bardzo ciekawą postacią, która się zajmuje badaniem właśnie ludzi wyznających naj przeci w mniejsza poglądom kiedyś praktykującymi czarownika mi się zajmowała napisała o tym, książkę jeszcze w latach dziewięćdziesiątych wiedźma mi takimi ludźmi, którzy praktykują Magie w dzisiejszym świecie i później zajmowała się n p . z radykalnymi fundamentalistami religijnymi i jej wnioski są bardzo ciekawe, bo mam i to wcale nie są ludzie, którzy nie są racjonalni w codziennym życiu bynajmniej te poglądy, jakby działają na zasadzie jesz podsystemu osobnego w nich umysłach oni w pozostałych obszarach życia doskonale wiedzą co jest uzasadnione co nieco racjonalne co nieracjonalne, a dług nie najmu zapowiada nadzieja Racjonalistów tzw . na to, że właśnie poprzez pewnego rodzaju edukacja doprowadzić do tego, że te zjawiska zanikną jest ona właśnie, dlatego że ludzki umysł jest bardzo skomplikowaną dziwaczną strukturą, w której równolegle mogą funkcjonować najważniejsze przekonać, iż chodzi racjonalność osób, które dochodzą do nieznanych wniosków jej działają na ich podstawie UAM to jeszcze pół biedy moim zdaniem są bardzo ciekawe badania dotyczące ME to dobry sposób nawet naukowcy członkowie Akademii naukowych realne również swą podatni na tego typu myślenie etosu były prowadzone przez tak go psycholożką rozwojową dla brak elementu el ona zaczyna do nas dorosłych po tym, jak przepadała w podobny sposób dzieci, ale i ją interesowało to w jaki sposób naturalnie człowiek postrzega świat PL lub w psychologii rozwojowej założenia że, badając umysł dziecka możemy do tej natury się przecież dokopać ze względu na brak uwarunkowań związanych z edukacją formalną te dane jednostki, by dotyczyło RM sprawdzenia w jaki sposób dzieci myślą o związkach przyczynowo-skutkowych, ale i ona przedstawiła dzieciom historię kilka możliwych interpretacji historii np. FM mówiła nam się teraz dokładnie to popis Buczka przykład ze zwierzętami, która nie jest tym, dlaczego woda w jeziorze nie faluje w UE i w odpowiedzi były takie dlatego, żeby zwierzęta mogły wejść w schłodzić, żeby trwale ich nie wpływała na brzeg czy, dlatego że na żadne zewnętrzne źródło wodny FOT Gerard Wodarz po prostu stała, gdy sprawę jasno, choć zwierzęta na pewno wszystko musi mieć wszystko musimy cel albo dlaczego skały są ostre dlatego, żeby się zwierzęta mogą podrapać, dlatego że ekspresy geologiczne co stanowi w stronę zjazdu apatyczne i Janusz zgadzam akurat w i właśnie z Jakubiak spytana o w taki właśnie wykształconych ludzi jak technik z Akademii nauk MO podobne rzeczy n p . z DM to dobry gorący chemicy biolodzy i pytaniami KR właśnie tylko kluczowe było to w tym teście, że nimi bardzo mało czasu media na niczym myśleć znane są ekspertami jest nawet pytania, które natura piesek pewnej liczby tanich oczywiste, a tenże np. tak czy słońce świeci dlatego, żeby roślinne mogły prowadzić własne za trud wydania dzisiaj okazuje, że pod presją czasu nawet ludzie, którzy całe życie spędzają, badając te kwestie zaznaczają odpowiedzi teologiczne bardzo ciekawa, gdyby badania jest szamani i należą są podatnicy po interesującym, więc byli jej teraz wnioski z tych osób czekamy na wynik wpły w na czysto wykluczeń jedno z szeregu badań, które MF z argumentami na rzecz tego, że myśmy nic z natury religijni, że sposób myślenia religijne na Wschodzie łatwiej niż rentowność racjonalny sceptycyzm, który wypuścił w nauce i myśl tego uczymy w szkole Riviera to jest w jakimś sensie działanie przeci w sobie tak, ale w tym wszystkim naturalnymi impulsami, ale nawet jeśli nauczymy was nie stać nas postawić w sytuacji stresowej my wrócimy do tych wszystkich rzeczy, które są dla nas bardziej intuicyjne, a w Śródmieściu wróci do do do 1 kwestii, bo ma problemy rozwojowe może tylko wspomnę w takim razie o tym, o czym jeszcze nie mogliśmy go fizyczną rozjuszony razem z twarzy rasowe wywoła jesteśmy teraz weganizm można znosić jak zostać wisienka na takich rozmowach, że wszyscy zapamiętali coś ważnego analitycy pięknie złożyło, że to będzie obrona religii, które dobrze, bo wspólne właśnie o tym, że, że tt 3 poziomy nieco problematyczna i nie do pogodzenia trochę tak, ale jak ludzie się broni Leandro już m. in. taki sposób, że takie źródła finansowania badań naukowych na wkład fundacji fuga ZI c Templetona, która przyznaje mostu grantów dla naukowców, które stają się godzić właśnie myśli naukowej religijne nie wniosły troszkę inny typ badań w zakresie nowy blok religii rem oni wychodzą od założenia, że zredukujemy religii jakiegoś 1 centrum mózgu i będziemy je pobudzać, żeby wywołać pewne doświadczenia tylko nie zapraszamy ludzi religijnych zakonnice mnichów zaprosimy także DM oddali się, iż w praktyce religijnie Wschodem dotacja modlitwa cel przypominanie sobie z doświadczeń i sprawdzamy co się dzieje z ich mózgów się w jaki sposób te działania techniki wpływają na ich wnioski się okazuje, że pobudzają mnóstwo różnych struktur wnioski z tego są oczywiście bardzo skomplikowanej presji nie jesteście nawet, ale w ten sposób bronią, że wynik jest korzystna dla o skórze, że analogiczne psycholog psychologicznej też bym bogactwo tego ile struktur uruchamia miałoby świadczyć na korzyść z tego, że to nie jest przypadek, że to specyfika tych wszystkich technik medytacyjnych czy modlitewnych Majkę swoją wartość bardzo dziękuję Krzysztof Kornas dziennikarz tłumacz 3 i kognitywistyki autor tekstu na Europę logowania w najnowszym znaku do przeczytania arcyciekawy tekst odsyłamy do lektury wiele wam jeszcze jest w informacji, których nie wspomnieliśmy kilka razy, gdyż mieszczą się Niemiec, ale również dziękuję państwu też dziękuję kończymy ten wieczór Radia TOK FM Mateusz Luft go przygotował i wydawały się nazwa Tomasz Stawiszyński dobrej nocy i do usłyszenia
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!