REKLAMA

Spór o Zaolzie - stosunki polsko-czeskie w dwudziestoleciu

Historie Polski
Data emisji:
2018-09-30 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
46:01 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki, zapraszam na historię polski. 30 września, ale w 1938 roku, została wystosowana nota ultimatywna do rządu Czechosłowacji przez polski rząd z żądaniem podjęcia w ciągu 24 godzin decyzji, co do zwrotu Zaolzia. W wypadku odpowiedzi odmownej lub jej braku Warszawa czyniła stronę czechosłowacką odpowiedzialną za, jak to napisano, dalszy bieg wydarzeń. W 80 rocznicę tego wydarzenia porozmawiamy o konflikcie między Polską, a wtedy Czechosłowacją, trwającym Rozwiń » przez wiele wiele dekad, a myślę, że w umysłach ludzi trwającym do dziś konflikcie o Zaolzie. W studiu pan prof. Marek Kornat kierownik zakładu dziejów dyplomacji systemów totalitarnych w Instytucie historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie.
 
Ja to zawsze lubię zaczynać od początku, więc może, zanim o tym, trzydziestym ósmy roku no właśnie przypomnimy jak powstaje Czechosłowacja, której właściwie nigdy nie było jako państwa no bo pojawia się w tym samym czasie na mapie co Polska z tym, że Polska wraca na mapę i właściciel, skąd się wziął ten konflikt o no tak niewielki kawałeczek ziemi jak ktoś policzył ten sporny obszar po osiemnastym roku stanowił niecałe 1 % powierzchni całych powstających boczek Czechosłowacji tak czuję bardzo wiele wątków, które pan redaktor poruszył, a ja myślę, że nie będziemy się za bardzo rozwodzić nad genezą Czechosłowacji, bo nie starczyłoby czasu na 1 nawet dużo długą audycję wystarczy może powiedzieć, że Czechosłowacja jest to pomysł pomysł, który się wiąże z nazwiskiem wielkiego męża stanu czeskiego prof. Tomasza Masaryka pomysł ten udaje mu się zrealizować w związku z dezintegracją i upadkiem austro Węgier jako wielkiej monarchii mającej mocarstwową rangę projekt Czechosłowacji jako wizja polityczna był właściwie nie do pomyślenia jeszcze w połowie pierwszej wojny światowej dopiero po druga jej połowa, a właściwie rok 1918 i o tym, przesądza, iż komitet czechosłowacki działający na emigracji chciało pozyskać dla tej idei prezydenta Stanów zjednoczonych Woodrowa Wilsona, które było tylko koncepcja samostanowienia narodów jest rzeczą znaną i nie wypada jej nawet konieczności przypominać, że to tylko dotykam no bo właśnie sam pan przywołał znane przecież nam świetnie i słuchaczom określenie monarchia austro-węgierska, więc wydawałoby się naturalne, że się rozpada CK monarchia mogą powstać i Austria Węgry stąd właśnie na pobocze całość jak zza miedzy, skąd się bierzecie go słowa niestety jej albo sterty zależy, jakiego punktu widzenia na to patrzymy Tadeusz integracja była głębsza Węgrzy na terytorium swojego Królestwa też mieli minimalną większość minimalną większość nieco ponad 50 % i także król królestwo węgierskie w jego historycznych granicach nie był w stanie zachować swojej integralności Austrii już nie sposób mówić do Polski Galicja jak wiemy, które było to przypadnie Polsce przypadnie to jest przedmiot naszych dążeń naszych aspiracji Czechy i amant pojawił się w granicach historycznych co podkreśli od razu dawnego Królestwa czeskiego, a pomysł Masaryka na Czechosłowację pomysł Perry przyszłego prezydenta Masaryka na Czechosłowację to jest pomysł połączenia tego Królestwa w granicach historycznych ze Słowacją zamieszkaną przez słowiańską ludność wchodzącą w skład Królestwa węgierskiego stworzenia ten sposób Czechosłowacji nadającej ustrój republikański liberalnej i ten pomysł chwycił, więc właśnie, że pan wspomniał o tym, że, że pozyskali do tego prezydenta Wilsona no bo właśnie znana była dla niego tamten punkty prawda i w tym 1 z samos, a także tym, że panie redaktorze tutaj warto dla ścisłości nie przeoczyć 1, że w punktach, o których pan teraz powiedział mianowicie w styczniu 1918 roku prezydent USA mówi tylko o zapewnieniu prawa do samookreślenia narodom Austro-Węgier co można rozumieć na 2 sposoby tak jak się dostało się, że każde z nich uzyskuje własne państwo je zakłada wszystkimi tego konsekwencjami albo, że Austro-Węgry zostaną realnie swe darowane z federacji zwany przepraszam i spenalizowane Austro-Węgry miałyby nowy ustrój, ale ocalały, jakoby LG byt polityczny MON, ale właśnie m. in. pewnie dlatego część morza lasów być zdziwiona, że Czechosłowacja no przynajmniej sensie deklaracji politycznej właśnie powstaje w stanach Zjednoczonych, bo to jest deklaracja podpisana w Pittsburghu 30 maja osiemnastego roku tak nie jest tam dochodzi do spotkania, ale działaczy politycznych czeskich słowackich zawarta jest inna umowa, której Czesi później otrzymają ona bowiem obiecuję coś w rodzaju równoprawnej współpracy w ramach wspólnego państwa, ale w rzeczywistości Czesi byli elementem dominującym pamiętajmy, że Czechów było około 10  000 000, a Słowaków 5, a więc to jest różnica w proporcjach 21 Czechy są uprzemysłowionych owacje rolnicza pełni rolę zaplecza gospodarczego dla leasingu stylizowanych wybór 3 to będzie notabene powodem do UE animozji, które ujawnią się z ogromną siłą pod koniec lat trzydziestych, o czym będziemy chyba jeszcze mówić miałem tylko chciał dodać, że jeśli prezes były są odegrał w jakim momencie ku ogromną rolę w przeprowadzeniu rozbicia Austro-Węgier to nie poprzez owo oświadczenie, które z uznamy w postaci 14 punktów ale kiedy jesienią tuż przed zawieszeniem broni właśnie późnym latem należy powiedzieć osiemnastego roku odmówił zawarcia osobnego pokoju czy też w ogóle pokoju z Austro-Węgrami jeśli Austro-Węgry w ramach warunków pokojowych nie zgodzą się na emancypację Czech i czuł czuł Wilson zadał decydujący cios, który Austro-Węgry i można powiedzieć, że cenna ta amerykańska konsekwencja, a w procesie powstawania Czechosłowacji ma jeszcze 1 wymiar, bo po 18 października osiemnastego roku Masaryk, ale Tomáš Masaryk wystąpił z uroczystą deklaracją niepodległości znaną jako deklaracja waszyngtońska, a więc ta niepodległość właśnie się on również w ten sposób czechosłowacka tak, a 10 dni później formalnie jest proklamacja niepodległości Czechosłowacji Czesi będą obchodzić stulecie 28 października i to święto narodowe w nowościach dzień nawet można powiedzieć, że powstaje też Słowacja przed nami 2 słowa jeszcze w komorze powiedzmy no bo żeby też nie było takiego wrażenia, że cały proces uzależniony był od polityków, którzy znajdowali się za oceanem zdobyli jednak też politycy w tutaj na na terenach właśnie, na których powstaje Czechosłowacja oni stworzyli coś w rodzaju rady narodowej taki in ISO są na miejscu politykami, a sam nawet chyba Masaryk jak jak już jest wybierany prezydentem przez zgromadzenie narodowe to już 13 listopada osiemnastego roku nawet o tym nie wie czy został wybrany prezydent tak to znaczy Czesi grają również na 2 fortepiany kocia podkreślić tylko trochę inaczej niż my my Polacy dzielimy się również na 2 obozy Dmowski prowadzi akcję dyplomatyczną Piłsudski jej poprzez legiony, a przynajmniej do momentu, kiedy zostanie uwięziony w Magdeburgu natomiast Czesi prowadzą raczej polityka pracy organicznej i nie działanie metodą in korekcyjne w kraju, a na uchodźstwie na szeroką skalę podobnie jak nasz Dmowski stosują dyplomację bez listów uwierzytelniających tak należało powiedzieć i prowadzą dyplomację nie mają własnego państwa, ale są coraz bardziej skuteczni i docierają do mężów stanu Zachodu dziś i działają na opinię publiczną bardzo ważne, bo monumentu powiedzmy otwarcie dwudziesty wiek wprost to są już czasy, kiedy jednostkowe rządy no chyba jedynie z państ w totalitarnych mają mają skuteczność i działają ale, ale w państwach Anton tyje, a więc Francja wielka Brytania stany Zjednoczone opinia publiczna coraz bardziej oddziałuje na kształtowanie polityki zagranicznej danego państwa tylko właśnie powiedzmy sobie pod koniec tej części, że pewnie łatwiej było uzyskać deklarację polityczną czy poparcie tak wpływowego już polityka jak i jak prezydent Wilson dla idei samodzielnego państwa nawet łatwo było w miarę w Pittsburghu dogadać się ze Słowakami myśląc o wspólnym państwie, ale teraz trzeba było to państwo osadzić narysować na mapie dla nich właśnie wtedy zaczynają się te pierwsze problemy no bo oczywiście politycy Ciechu słowaccy już tak nazywajmy mają swoje oczekiwania prezentują je wobec wielkich mocarstw jak wyobrażają sobie mapę swojego kraju no już po jak i nazwisko też wielkiego polityka, więc Benesza, który na konferencji pokojowej, mówi że w skład państwa powinny wejść Czechy Morawy Śląsk austriacki Słowacja pastele łączący Czechosłowacji z Jugosławią dodatkowo Kotlina Kłodzka oraz część Górnego Śląska grali dużo zaczynają pierwszy kłopoty oczywiście problemy jak na żądania zareagują nie tylko wielkie mocarstwa, które decydują o ich powstawaniu mapy Europy, ale też właśnie sąsiedzi chociażby takich państ w jak Węgry, które powstają czy Polska, ale o tym, powiemy już po informacjach TOK FM Marcin Kącki witam ponownie to są historie Polski innym pretekstem do dzisiejszego tematu in audycji winny jest dokładnie 80 rocznica ultimatum, jakie rząd Polski wystosował Czechosłowacji to właśnie 30 września 3008 . roku w sprawie zwrotu Zaolzia, ale w pierwszej części z panem prof. Markiem Kondratem, którego witam ponownie kłania się porozmawialiśmy o tym w ogóle powstaje Czechosłowacja zakończyliśmy tę pierwszą część no właśnie tymi oczekiwaniami co do kształtu terytorialnego Tomasza Masaryka i Edwarda Benesza tych 2 czołowych polityków powstającej Czechosłowacji no i właśnie zaczynają się kłopoty bo, bo nie wszyscy na taki kształt terytorialny jak ci 2 panowie sobie wyobrażali chcą się zgodzić tak Otóż ja uważam, że słusznie słusznie pan redaktor przypomniał te wszystkie, bo te wszystkie terytoria, które były przedmiotem aspiracji państwowych Czechosłowacji i to jeszcze raz potwierdza to Follow my historycy znamy ich zresztą wielokrotnie to mówiłem na różnych konferencjach naukowych, powtarzając zmarłego niedawno prof. Piotra Wandycza, który był w stosunku do Czechów usposobiony wybitnie życzliwie, ale który kiedyś gdzieś napisał, że polskim ambicjom mocarstwowej czy też rojenia o Polski po polskiej mocarstwowości nie należy przeciwstawiać czeskiej skromność, bo jest nie były w mojej nie było i krótko mówiąc krótko mówiąc to jest prawda natomiast jeśli chodzi o czeski program terytorialny wydaje się jednak, że kręgosłupem rdzeniem fundamentem tego tego programu jest myśl, że królestwo czeskie tak jak było ukształtowany w przeszłości historycznej winno uzyskać te granice historyczne i nie może utracić ani 58 mówiło historyczne granice Korony Świętego Wacława tak jest i w tych warunkach nie było możliwości uniknięcia konfliktu z sąsiadami w tym z polską o Śląsk Cieszyński rynek Booking otarły się po prostu 2 racje, a mówiąc to nie odkrywam Ameryki mianowicie wartkie historyczny czysto historyczne czeskie argumentu, że to jest ziemia czeska, a Polska kontra argumentacja była taka, że na tym terytorium ziemi za Olzą, a więc za olej się osią zaludniony przez bezsporne większość polską w związku z tym Śląsk Cieszyński trzeba podzielić dochodzi do tego jeszcze 1 argument argument gospodarczy, a mianowicie Czechosłowacja posiadała przemysł zbrojeniowy opolskiego nie miała tymczasem na Śląsku cieszyńskim właśnie znajdowały się znajdowali się Huty cenne surowce liberalna zakłada go bez, których nie sposób myśleć o zbrojeniu się w obliczu zagrożenia przez sąsiadów, czego Polska oczywiście doświadczała, a zatem ikonki stało się nieuniknione Czesi go rozwiązali Manu Militari jak mówi po łacinie mianowicie najpier w zawarto porozumienie o porozumienie lokalnych lokalnych samorządów i porozmawiać co piąty lista panda osi i osiemnastego roku to atak porozumienie to pozwoliło podzielić sporne terytorium to zaspokajało polskie życzenia potem była ugoda z 3 lutego dziewiętnastego, a do znaczyło wcześniej tłumikami pominęliśmy bajek lub kluczowych kardynalny fakt 23 stycznia dziewiętnastego roku Czesi pogwałcił tę umowę z tym, że trzeba gwoli ścisłości historycznej powiedzieli, że rząd centralny w Pradze nigdzie nie zatwierdził, a więc rząd centralny w Pradze nie może być obciążony oskarżeniem, że naruszył normy prawa Międzynarodowego po prostu doszło do użycia siły przez Czechów tam było ponad rok i kilkanaście ofiar po stronie polskiej, a akcja czeska odbyła się w ten sposób, że żołnierze, którzy przybyli tam na miejsce pojawili się czescy żołnierze pojawili się pod dowództwem oczu człowieka ubranego w mundur francuski ten oto sposób doszło do zaskoczenia strony polskiej na nie sposób było ostrzeliwać kogoś, kto przedstawia się w mundurze francuskim doszło do podstępu do ręcznej akcji opanowania tego spornego terytorium w ten oto sposób Czechosłowacja stała się jego posiadaczem i działając w pozycji tego, który je posiada uszu uzyskała zatwierdzenie przez mocarstwa sprzymierzone tego stanu rzeczy co dokonało się w momencie najgorszym dla Polski mianowicie na konferencji spała, kiedy premier Grabski Władysław późniejszy wielki reformator waluty jest lipiec 1900 daje się od pojechał nieco lekkości co wręcz błagać o pomoc mocarstwa sprzymierzone, gdyż Sowieci podchodzili pod Warszawą może słuchaczy zainteresuje kilka jeszcze ciekawostek, które się mniej mówi, bo to co do tej pory powiedziałem właściwie jest powtórzeniem rzeczy, które powinny być znane mianowicie toczyła się szkoły batalia dyplomatyczna pomiędzy dniem zaboru przez Czechów tego terytorium, a uchwałą uchwałą rady konferencji ambasadorów na mocy konferencji w 2, czyli w latach 1920 toczyła się batalia dyplomatyczna o możliwość rozwiązania tego sporu poprzez głosowanie ludności przeszliście sprzeciwili temu temu rozwiązaniu kategorycznie bowiem uważali, że terytorium Korony Świętego Wacława jest niepodzielne i na żadnym jej fora jego fragmencie nie może być zgody na organizowanie głosowania ludności, a drugi pomysł jeszcze ciekawszy, aczkolwiek arcytrudny mianowicie, aby mający olbrzymi autorytet wtedy król Belgów Albert pierwszy, który tak dzielnie powiedział Niemcom non possumus czternastym roku i odmówił przepuszczenia armii niemieckiej maszerującej we Francji, chociaż Niemcy obiecywali mu odszkodowania po wojnie wynagrodzenie odszkodowawcze po wojnie Aurelia była neutralna awaria była neutralna Niemcy pogodzili neutralność, a król zdecydował się walczyć w obronie tej neutralności nie mają żadnych szans oczywiście wygrania tej wojny, ale w Kanadzie po zwycięstwie sprzymierzonych wyzywał roli się tak powiem zwycięzcy był remont był widziany przez wielu obserwatorów międzynarodowej scenie politycznej i oto król Belgów miałby być poproszony o osądzeniu sporu jako arbiter, ale nigdy się nie powiedział czy chciałby to zrobić, bo kogo muszę chyba skrzywdzić i w ogóle nie wiadomo czy to jest pomysł realny trzeba jeszcze boli bardzo ważną rzecz, bo mówi Bołądź Sonia Otóż po upadku Rosji we francuskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych takiego ser w gabinetach politycznych wytworzyła się koncepcja stworzenia systemu sojuszów zastępczych, czyli po prostu, aby Francja na okres po wojnie już na okres pokoju miała na Wschodzie Europy jakiś aliantów, na których mogłaby liczyć w chwili nowej wojny z Niemcami bowiem Francuzi wafelki w 8 na czele uważali, że Niemcy nie pogodzą się klęską i będą dążyli do wojny odwetowej, która nastąpi n p . za około 1520 lat, kiedy się podniosło poklask, a Czechosłowacja była dość kandydatem aż takiego sojusznika za duże poparcie w razie ich dążenia biorę ściśle Polska Czechosłowacja była wytypowana takich kandydatów w samo to, że wyrosły one one kosztem mocarst w niemieckie nazwijmy to tak przenośni było już przesłanką korzystną, a w każdym razie do czasu Odrodzenia Rosji narodowej jest sowieckiej uważano, że da ne na te 2 państwa, bo to będzie jakoś liczyć, choć one oczywiście nie zastąpią nigdy potęgi Rosji, ale dla trwałego, gdyby zgodnie współpracowały i ten pomysł wygenerował m. in. stało się tzw. silnej Polski silna Polska to miał być taka, która ma Górny Śląsk Wielkopolskę Pomorze gdańskie Gdańsk no i ten pomysł również wygenerował koncepcję w Czechosłowacji oczywiście Francuzom nie udało się tylko 1 prowadzić do siebie i pojednać Warszawę z taką no i teraz powiedzmy na koniec tego wątku związanego z początkiem niepodległości obydwu zresztą państwo czy nawet jeśli przyjmiemy może inny traktat wersalski jakoś usankcjonował to co się wydarzyło w tych w tych latach właśnie 1820 łącznie z postanowieniami konferencji sporo na to rozumiem, że nie nie zakończyło sporu czy powrót czy pozostaje taką zabawą w relacjach polsko czechosłowackiej tak traktat wersalski stosunkami polsko czechosłowackiej, gdzie nie zajmował konferencja rady najwyższej, bo tak nazywał się to ciało sypała przyjęła oświadczenie Grabskiego żył jako premier Polski oddaje mocarstwu sprzymierzonym decyzja w tej sprawie rada tej decyzji nie podjęła tylko przekazała ją organowi, który się nazwą konferencja ambasadorów byli to ambasadorzy mocarst w, a więc Wielkiej Brytanii Włoch Japonii i zbierali się pod przewodnictwem w Paryżu aktualnie urzędującego ministra spraw zagranicznych Francji i oni się zebrali i uchwalili taką decyzję, jaki mówiłem o przyznać bez zastrzeżeń dało się Czechom premier Paderewski przyjął były premier Paderewski, a wówczas delegat przy lidze narodów przyjął to stąd decyzja jest wielkim bólem i odpowiedział listem, że ona wykopuje przepaść między 2 słowiańskimi narodami oczywiście Czechów tu specjalnie nie wzruszało krótko mówiąc tak został zakończony jej proces rozgraniczenia między polską, a Czechami, bo niego nie powiem, że polską Czechosłowacją, gdyż toczył będzie się jeszcze gwałtowny spór o Jaworzyna Jaworzynę spiską, którą Future Expo spór będzie rozstrzygnięty również niekorzystnie dla Polski przez tę samą konferencję ambasadorów 2004 . tak czy inaczej Polacy nie pogodzili się z tą decyzją i Polska strona mówiąc nieco ściślej urzędujący mężowie stanu w Polsce nie mówili wprost należy nam od 2 należy oddać Polsce założę, a Polska się z tym nigdy nie pogodzi tak tak takiego rewizjonizmu formalnie nie było natomiast w publicystyce wypowiedział bardziej spontanicznych pretensje powracały i tak zatruwał stosunki polsko czechosłowackiej przez całe dwudziestolecie aż po krytycznym do 3008 . oczy muszę pamiętać piąte koło siebie chciał dodać, że błędem jednak byłoby zawsze przestrzegałem przed tym zarówno, wykładając Jagi, bo tych sprawach piszą, wstrzymując na konferencjach naukowych w razie błędem byłoby sprowadzić konflikt polsko czeski tylko załącza czuł porada, aby dodać do powiedzenie, że najważniejsza była rywalizacja o pierwszeństwo w Europie środkowej tak jak powiedział wspomniany prof . Piotr Wandycz polskim marzeniem mocarstwowości należy przeciwstawiać czeskiej skromności obydwa państwa pragnęły być nam brałam w tym rejonie Europy jeszcze gorsza rzecz Polacy uważali, a zwłaszcza marszałek Piłsudski Czechosłowację za sztuczny wytwór chwilowej koniunktury dziejowej, a Czesi i vice versa uważali, że Polska nie utrzyma na dłuższą metę ziem wywalczony w wojnie z Sowietami i nie utrzyma terytorialnego dostępu do morza będzie musiała Pomorze gdańskie oddać może i część Górnego Śląska przynajmniej, a już na pewno Gdańsk nie będzie na wieki wolnym miastem, bo to jest niepraktyczne summa summarum w polu w oczach polskich Czechosłowacja była nie atrakcyjnym kandydatem na Janka jako państwo sztuczne, a w oczach czeskich Polska, tym bardziej była nieatrakcyjna jako, ale jak koło Allianz i sąsiad na północy, albowiem w optyce Masaryka i Beneša związanie się z taką polską jak kara nie była prowadziło do uwikłania jego kraju konflikt z Rosją i do pogłębienia antagonizmu z Niemcami, a to, że w Czechosłowacji mieszkało 3  000 000 Niemców sudeckich było przez czeski mężów stanu interpretowane, że to są po prostu Austriacy i Unii wcale nie pragną realizacji idei pan Romański, ale okazało się, że w Niemczech pojawił się polityk, który tak podbił dusze narodu, że idea bank romańskie zwyciężaj wszędzie od teraz wiadomo, kto to był tak tak może właśnie warto tak statystycznie trochę opowiedzieć, bo niektórzy mogli być trochę zaskoczeni tym fragmentem pana wypowiedzi, że oto Czechosłowacja miała aspiracje mocarstwa środkowej Europie modelce przypominamy to kształt terytorialny wielkość tego państwa można, by zadać pytanie właśnie czy nie było to takie to ponad miarę no bo państwo miało 140  000 km ² to może trudno sobie wyobrazić ale, ale warto porównać zamieszkiwało 14  000 000 ludzi, ale właśnie to co jest szalenie istotne, mimo że niewielkie państwo niewielka liczba ludzi to jeszcze te elementy, o których też już pan wspomniał mówiąc chociażby o Niemcach, czyli w sumie to to ponad 3  000 000 dla osób dodali Słowacy, którzy też jednak bliscy oczywiście Słowianie, ale ze swoimi aspiracjami często też pretensjami od ulicy zmian w 2 w nowojorskim do swoich kont tradycji go pełnego i indyferentyzm czeskiego silnej silnymi tradycjami kupieckimi i t d . natomiast ja wiem jedno uściślił, żeby było od razu jasne, o ile w Polsce od czasu do czasu pojawiało się hasło Polska mocarstwowa Polska jest mocarstwem no słynna broszura ambasadora w Paryżu Łukasiewicza Polska jest mocarstwem trzydziestym ósmy roku była napisana i mieć taki właśnie miał tytuł to w Pradze nigdy czegoś takiego nie mówiono natomiast mówiono n p . posługując się sloganem o wielkiej polityce małego państwa i to absolutnie nie pozwala prof. Wandycza, którą cytowałem i mojego rozumowania, że po prostu było 2 kandydatów na lidera Środkowo Europejskiego tę temu tę pewną pewną mocarstwowości w przenośni tę politykę wielką małego państwa Czesi chcieli realizować nieco bardziej subtelnymi środkami niż my Polacy Polacy uważali, że duże silne państwo między Niemcami, a Rosją musi być takie tylko się stoi tak mówił zarówno Dmowski jak Piłsudski, choć dzieliło ich tak wiele Czesi natomiast uważali, że będzie rosło znaczenie ligi narodów trzeba w lidze narodów i umocnić prestiż Czechosłowacji budować pokój poprzez murki materialne umowy summa summarum budować także regionalny ład, a jest to była bardziej subtelna koncepcja nowości teraz co z tego wszystkiego w wynik po trzydziestym ósmy roku to o tym, powiemy w trzeciej części audycji naszym polskim hitem ponownie do sądu historię Polski inny rozmawiamy dzisiaj nie o konflikcie czy pretekstem naszej rozmowy jest konflikt polsko czechosłowackiej o Zaolzie no bo dzisiaj mamy 80 rocznicy ultimatum rządu polskiego, w którym władze w Warszawie żądały od Czechosłowacji natychmiastowego zwrotu Zaolzia, bo jesteśmy w momencie jesteśmy mówię, bo w studiu pan poseł Marek Kornat raz jeszcze dzień dobry, w którym przedstawiliśmy nowy specyficzny myślenie zarówno Polski, jaki i Czechosłowacji co do pełnienia roli w tej części Europy mój specyficzny, bo jednak to wszystko musiało się jeszcze osadzać w taki realnej polityce i geopolityce, a szczególnie czeska sytuacja wydaje się skomplikowana chociażby właśnie ze względu na to, że może mało, kto wie, że jeszcze 3002 . roku wg danych statystycznych Czesi nie w swoim państwie stanowili mniejszość, bo 47 %, a pozostałe właśnie grupy narodowe wymienialiśmy już w Niemcy Słowacy, ale też Węgrzy silna liczna grupa ponad 1 000 000 osób no i Polacy, których wtedy 3002. roku liczono na 172  000 osób, by do tego pojawia się w końcu lat trzydziestych coraz silniejsza trzecia rzesza, bo oczywiście pojawia się wcześniej, o czym pan prezes wspomniał i polityk Adolf Hitler, który rozkręca germański aspiracje do popełnienia 3 modeli w Europie i emocje no i zaczyna się właśnie poważny problem jak inni chociażby właśnie tam ponad 3 milionowa grupa Niemców, jaką będzie pełnić rolę w tym młodym państwie czy będzie mnie właśnie takim czynnikiem rozwijającym jak na to wszystko zareaguje Polska, która również ma coraz silniej silniejszą presję ze strony Niemiec i coraz mocniej kierowane pod naszym adresem no nie do spełnienia w zasadzie postulaty trzeba to wszystko jakoś rozegrać na ich chyba nie wiem czy w tej chwili pora, żeby powiedzieć już o konferencji monachijskiej, a może dokładniej o tym co prowadzi do tej konferencji, zanim powiem o tym co prowadzi moim zdaniem do konferencji to mówi jednak parę słów o stosunkach międzywojennej Polski międzywojennej Czechosłowacji, a ściślej o relacjach tych państ w od decyzji mocarstwową powierzeniu Oliwia Czechosłowacji do pamiętnego roku 3008 . więc myślę, że tu należy powiedzieć o tym, już jedynie tak sobie myślę o uświadomienie sobie po obydwu stronach, że bez Sojuszu Polski z Czechosłowacją ład wersalski nie przetrwa będzie zburzony, a tylko on daje podstawy bytu tym państwom w związku z tym obie są obie strony są skazane na Sojusz tej świadomości nie było 20 latach bardziej nie jej brakowało w Pradze niż w Warszawie, a 30 latach role się odwróciły, a zwłaszcza po 3003 . tych 36 i bardziej wtedy by chcieli Polacy Polacy niespecjalnie z przyczyn bardzo różnych, ale przede wszystkim, dlatego że udało się wynegocjować marszałkowi Piłsudskiemu słynne porozumienie o nieagresji z Niemcami mające formę deklaracji o niestosowaniu przemocy z 26 stycznia 3004 . roku skoro, więc upadła idea Sojuszu, a myślę, że dostatecznie jasno zostało to już powiedziane tu dzisiaj dlaczego, bo Czechosłowacja stała się kapitalnych ideały, czyli wartość nieistniejącą dla naszego państwa i przybył 3 konkretne momenty były przypominane w Warszawie dwudziestym roku, kiedy Sowieci szli na Warszawę Czechosłowacja nie przepuściła tranzytu broni do Polski, ogłaszając ścisłą neutralność nie chcą nie, chcąc antagonizować sobie stosunków z Rosją, choć poza wojowanie Polski PAP zapewne padłaby ofiarą następną ofiarą byłaby tego czerwonego mocarstwa, ale to inna historia 2001 . roku minister spraw zagranicznych Konstanty Rudzki Munk wywodzący się z szkoły Dmowskiego ani Piłsudskiego próbował przeprowadzić pojednanie obu państ w, ale obydwa narody zostały od państwa zostaje na nowo podzielone idiotycznym sporem o opowieść o Jaworzyna i Polska znów prestiżowo przegrała 2005 . był Beneš w Warszawie za całe dwudziestolecie tylko raz składał on wizytę w Warszawie podpisano układ Normalizacyjny i wydawało się, że jest pierwszy krok do do autoryzowania drogi ku zbliżeniu, ale i to się nie powiodło wreszcie 3003 . kiedy mocarstwa zachodnie poszły na koncepcję tzw. paktu 4 mocarst w, a więc Niemcy Włochy jej, by Francja wielka Brytania, który takie porozumienie na mocy, którego uzurpował sobie prawo do zarządzania po światem tym sensie że, gdy jakiś, gdy jakiś kraj ma sporną granicę winnym i zagraża z tego powodu światu wojna potem granica one by mogły zmienić wydawało się, że pod tym wrażeniem dojdzie wreszcie do zbliżenia i Beck miał jechać do Pragi data była już ustalona, ale w ostatnim momencie Benesz złagodził swoje stanowisko i wedle tego co mówią polskie źródła marszałek Piłsudski miał on przekonał oczywiście Becka swojego ucznia, żeby upał podróż odwołać to jest taki rzutki przypomnę wspomnienie BKL o tej sytuacji, by mu mówił tak wydawało się, że potrafimy się z nimi dogadać już miałem jechać do Pragi, ale będę się wykręcił brakło odwagi boję się z nami związać tak wspominał tak jest to jest znany fragment niedobrze znanej jako biografowie ministra Becka jego wspomnień dyktowanej Rumuni, ale wróćmy do najistotniejszej kwestii zamiast zbliżenia Warszawa-Praga, który 3003. było w jak się zdawało w zasięgu ręki dochodzi do skutków to już Praga Moskwa jest tu 6 dni po śmierci marszałka Piłsudskiego 12 maja Banek Maciej Witucki umiera osiemnastego na jego pogrzeb 16 maja pomiędzy tymi datami Czechosłowacja podpisuje układ sojuszniczy z naszym wschodnim sąsiadem i tu musimy się bardzo stanowczo powiedzieć od tego momentu droga do Sojuszu polsko-czechosłowackiego chyba została już definitywnie pogrzebana zamknięte w Kalwarii, dlaczego dlatego, że nawet, gdybyśmy sobie wyobrazi, że na czele Poli polityki polskiej w ww fotelu kierownika polityki polskiej nie jest to jej nie lubiący Czechów, a zwłaszcza Benesza nieznoszący Benesza Józef Beck tylko stoi inny polityk stoi on by niewiele mógł zrobić, albowiem Czesi trzymali się kursu, że budujemy trójkąt Warszawa Moskwa Praga, a to oznacza taki trójkąt oznacza, że na wypadek wojny Polska musi przepuścić przez swoje terytorium armię sowiecką, bo armia sowiecka nie miała, bo armia sowiecka nie może inaczej walczyć z Niemcami, gdyż państwo to nie miało granicy z Niemcami i w tych warunkach dochodzimy do problemu absolutnie nierozwiązywalnych w żaden rząd Polski nie mógł na to wyrazi zgody na, bo to jest wyrok to jest wyrok na naszą niepodległość, by takie państwa, które dobrowolnie zgodziły się na wpuszczenie armii czerwonej na swoje terytorium 3009 . roku Litwa Łotwa Estonia pół roku potem, że nie było, a więc tu dochodzimy do absolutnie kluczowej kardynalne sprawy szkoda moim zdaniem, że historycy nie podkreślają tego zbyt mocno, kto to jest wszystko jednak geneza geneza roku 3008 . który zaczyna się jak wszyscy wiemy zapewne od anschlussu Austrii salon polityczny zaczyna się gra w Austrii apotem kolejno Czechosłowacja padają żądania niemieckie dotyczą kraju Sudeckiego tamte chwile wywołana mniejszość niemiecka, że tak wyrażę gorąco pragnie powrotu do ojczyzny tak uprzejmie nazywa wielki bieg po wielkich Niemiec tragedia Czechosłowacji moim zdaniem trzydziestym ósmy roku wymaga przypomnienia jeszcze 1 wybitnie smutnego faktu, a mianowicie tego właśnie mija, a 4 sojusze i ani 1 nie zadziała jak Sojusz z Francją podpisanej 2004 . Francja powiedziała, że pomoże go wypełnić pod warunkiem, że przyjdzie do wojny również wielka Brytania Alex nie miał ochoty, bo prowadzi politykę pismem tu miasto sojusze, bo pani Halina Jan Kanty anty węgierskie, ale ranił włocławianie Rumunia nie mogła im pomóc związek sowiecki był kolejnym sojusznikiem, ale też nie mógł pomóc, bo musiałem rozwiązanie problem przemarszu przez Polskę nawet gdyby chciał, choć należy wątpić, by w tych warunkach powstaje kluczowa sprawa reakcji Polski Polska miała do wyboru myślę czy generalnie decyzje ścisłą neutralność nie robi nic przyglądać rozwojowi wydarzeń w miała możliwość drugą stanąć po stronie polityki mocarst w zachodnich, które składały w maju trzydziestym ósmy roku ofertę ofertę mówiącą, że w będzie koalicja Francja wielka Brytania Polska wyda ZR w obronie Czechosłowacji, ale doprowadziło znowu do pytania o przemarszów armii czerwonej i powtarza się wszystko i wreszcie miała do wyboru akcję taką, jakby zrobił, czyli nie chodzą formalny Sojusz z Niemcami wykorzystać moment i odebrać poród sporne założyciel no teoretycznie tak jak dzisiaj chce chce pan Zychowicz i wyrobów ci, którzy uprawiają historię alternatywną atomowa z Jawora i że w ogóle mogła czegoś w Boga Polska w ogóle ich na takie razem z Niemcami nawet gdyby nawet tak, ale to już jest to już nie jest historia wina to jest prawda jest taka, żeby te 3 wyjścia, by wybrał to ostatnie i kiedy konferencja w Monachium uchwaliła sesje Sudetów zdecydował się przygotować notę, która była ultimatum, żądając niezwłocznie oddania spornego terytorium w nocy jak pan redaktor przypomniał już 30 września poseł Polski Kazimierz apele późniejszy ambasador przy Watykanie wręczył ten od ministrowi spraw zagranicznych Czechosłowacji, w którym był historyk prof. Kofta Czesi postanowili rozpatrzyć tę tę notę na forum rady ministrów rada ministrów w Pradze południe uchwaliła przyjąć polskie żądania bez zastrzeżeń co by było, gdyby ich nie przejęli Czesi pies z pytaniem o trudnym do odpowiedzi myślę, że polskie wojsko poprzez użycie korpusu specjalnie improwizowanego korpusu, w którym dowodził gen. Bortnowski wkroczyli biedna założyciel, a armia czeska chyba nie stawiała oporu, bo psychicznej ciosów psychiczny cios w postaci klęski, jaką było Monachium, a był to wyrok zaoczny na suwerenne państwo ten cios był tak silny, że ja sobie nie wyobrażał wojny polsko czeskiej czy polsko-czechosłowackiej w tamtych realiach, bo wiadomo, że do, której zapytam na koniec właśnie zbliżają się, bo dojdą do finału czy jednak atmosfera powiedziałbym propagandowa, jaką wytworzono wtedy w drugiej Rzeczpospolitej sam sam ten rozkaz marszałka Rydza aż się biegłego, który 2 października właśnie w tym Annę rozkazie do żołnierzy z grupy i samodzielnej grupy operacyjnej Śląsk gen. Bortnowskiego mówił za chwilę przegrać życie Olzy wskazaną w ciągu długich lat na upokarzającą służbę rzeki oznaczającej granice nieistniejącą ani w sercach tych co obaj brzegi zamieszkują ani w sercach całego narodu polskiego czy czy czynnie poszliśmy w tej propagandzie baśnie z za mocno co daje do dzisiaj dać asumpt dla niektórych przynajmniej w Czechosłowacji czy w Czechach dzisiaj no, że jednak to byłby taki właśnie pójść wspólnie z Hitlerem a kiedy oni mają mu straszny problem jeszcze Polacy wchodzą takie takie wrażenie oczywiście w Europie pozostało ido dzisiaj olbrzymia większość historyków dyplomacji obie moich rękach zachodnich, zwłaszcza tak to widzi, a co więcej w swojej dzisiejszej dosyć dosyć prymitywne są dużo mówić o polityce historycznej Rosja Putina także sięga potem pod ten argument co do ministra Becka działał jak powiedziałem natomiast propagandy żadnej nie robił był to bowiem człowiek, który w ogóle do propagandy jej ani nie miał daru ani nie przywiązywał wagi natomiast zgadzam się oczywiście obóz rządowy, zwłaszcza w wojsku, a przede wszystkim Śmigły Rydz ogłoszonej drugą osobą w państwie próbowali zdyskontować za wszelką cenę stojaków sukces polityczny samodzielnej pierwszy od zgonu marszałka Piłsudskiego terytorium państwa się powiększa i t d . to wszystko jest prawdą trzeba tylko pamiętać jeszcze myślę o tym, że, jakkolwiek to jest zadra w stosunkach polsko-czeskich zadra na pewno nie sprawiająca każdemu Polakowi wasza historykowi przyjemności to gwoli ścisłości historycznej trzeba powiedzieć, że to posunięcie Polski nie miało decydujący rangi dla obrotu stosunków międzynarodowych, a chodzi mi tu o to, żeby dwudziestego 6, a 10 dni przed polskim ultimatum Czesi już zgodzili się na zastosowanie w sesji terytorialnej, czyli na oddanie bez walki Sudetów i w tych warunkach los Czechosłowacji był już w pewnym sensie przesądzony nie wiadomo było tylko do aż do konferencja monachijska właśnie po to, żeby Sudety odebrać mogły Niemcy tylko, żeby przeprowadzić linie określają jakich granicach od panie premierze, że oto chodzi o tym, wszystkim, a zatem akcja Polska stanowi rodzaj ubocznej głów skutku konferencji monachijskiej nie ma rangi pierwszoplanowego u pierwszoplanowego wydarzenia w stosunkach międzynarodowych natomiast towarzyszyli operacji rozbioru Czechosłowacji, którą zapoczątkowuje zapoczątkuje układ monachijski, a do pełnienia ostatecznie akcje niemiecka w marcu 3009 . roku w chwili krótko mówiąc okupacja 3 i Moraw proklamacja z nazwy niepodległej niepodległej Słowacji i zabór aut w zabudowie musi za Karpackiej przez Węgry to bardzo dziękuję za te wszystkie wyjaśnienia myślę, że dla państwa również to było ciekawe, żeby mieć pełny obraz kontekst tego co się wydarzyło 80 lat temu, a dla nas po prostu zwykłych ludzi to jest ważne, abyśmy mimo tego wszystkiego potrafili od tych sprawach również z kolegami z 3 rozmawiać przyjaźnie bardzo dziękuję pan poseł Marek Kornat budzi się z nami dziękuję to historia Polski, a teraz informacji to
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Teraz wszystkie pakiety TOK FM Premium 40% taniej!

KUP TERAZ 40% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NULL
Array