REKLAMA

Naddniestrze: krzywe zwierciadło naszej rzeczywistości, bez którego nie da się zrozumieć Europy Wschodniej

Światopodgląd
Data emisji:
2018-10-05 16:20
Audycja:
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
13:20 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Agnieszka Lichnerowicz, a w naszym studiu w Poznaniu jest dr Piotr Oleksy historyk związany z Instytutem Wschodnim na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W kontekście naszej rozmowy jednak przede wszystkim autor eseju "Naddniestrze terror tożsamości", którą to książkę dopiero co wydało Wydawnictwo Czarne i wydaje się, że to pierwsza taka popularnonaukowa czy skierowane do szeregowego czytelnika opowieść o Naddniestrzu w języku polskim. Tak mi się wydaje, rozmawialiśmy o tym i na razie nikt nie zdementował tego statusu. Rozwiń »
Och, chyba faktycznie tak jest były też oczywiście książki naukowe to domena monografia monografia Marcina Kosińskiego media są przewijało się przez inne reportaże, ale było tam częścią leczyć większej opowieści natomiast takiej książki reporterskiej stylistyce lat popularnonaukowej poświęconej tylko Naddniestrzu nie zlokalizowanie znalazłem niewidzialne dzieci państwa, którzy bardziej kojarzą, o co z Naddniestrza chodzi to pewnie znają takie oto ich hasła jak skansen w związku Radzieckiego czarna dziura Europy również części mówiliśmy pewnie Naddniestrza, gdy wybuchła wojna w Donbasie, bo wróżono Donbasu owi właśnie ten Naddniestrza iński los regionu separatystycznego w przypadku Naddniestrza, który oderwał się od Mołdawii i sterowany jest z Moskwy czy przez Kreml wyłącznie w interesach obcych w celu realizacji interesów imperialnych właśnie Rosji, czyli komu taka czarna dziura Europy i teraz pytanie do pana czy czy też po to, postrzega to miejsce jako czarną dziurę Europy kończono działek nie do końca, ponieważ no to określenie zazwyczaj kojarzy się na ma oznaczać centrum przemytnicy Europy miejscem, poprzez które dzięki, któremu możliwe jest przełom przemyt najróżniejszych towarów od narkotyków przez broń handel ludźmi są 3 zwykłe towary, które typu żywność typu sprzęt cisi i AGD, a nawet o faktycznej Naddniestrze w latach dziewięćdziesiątych, zwłaszcza stamtąd pochodziła duża część nielegalnej broni, która później trafiała na ten czarny rynek Europejski tak powiem nie tylko, która zasilała również bojowników czeczeńskich zasilała luźne wojny w Afryce teraz jednak Naddniestrze skontrolowane od wewnątrz dużo większym stopniu poza tym czarna dziura Europy oznacza, że tak dzięki temu temu miejscu poprzez to miejsce odbywa się przemyt jednak trzeba pamiętać, że Naddniestrze leży w określonym miejscu geograficznym jest ogród otoczony przez Mołdawię i Ukrainy nie graniczna to z polską granicę z Niemcami czy z Holandią wyszli narkotyki broń w jaki sposób trafiają z Naddniestrza do Polski czy też do Holandii do Niemiec gdziekolwiek się do Rosji to muszą one podwodą przekroczyć jeszcze kilka granic, więc tak naprawdę będą w na pewno przez lata Naddniestrza odgrywało ważną i dalej odgrywa często pewny ważną rolę w tym Mucha szlaku przemytu niczym jednak to nie jest tak, że ten przemyt się w tym Naddniestrza zamykanie byłoby to możliwe, gdyby nie warunkiem i nawet i gdyby nieistnienie własnego ogólnoeuropejskiego rynku przemyt niczego przesłać lub wysłać mogliby się zastanawiać co takiego interesującego jednak w niewielkim separatystycznym regionie zamieszkanym przez 300 może więcej tysięcy ludzi, ale myślę, że tutaj będzie się posiłkowała fragmentem recenzje ambasadora Bogumiła Lufta, który pisze, że niewielu miejscach Europy na tak małym terytorium zamieszkanym przez tak nieliczną ludność nagromadziło się tyle zawiłości historycznych politycznych i kulturowych w LM dla mnie powiem szczerze to jest niezwykle ciekawa opowieść pełna paradoksów to znaczy ciekawa też z perspektywy właśnie polskiego czytelnika w euro, ponieważ tam ma się przynajmniej początkowo wrażenie, że wszystko działa inaczej wszystkie mechanizmy społeczne i polityczne działają inaczej niż podpowiadał, by to zrobiony tutaj w Polsce instynkt naszych analityczne ale, przechodząc do konkretów zapytałabym w takim razie czy jest skansenem związku Radzieckiego Naddniestrza to z kolei inwestor z organów, które najczęściej w Naddniestrzu opisuje jak pan tak na pewno nie są może być postrzegane jako skansen radzieckich pomników radzieckich nazw ulic nawet takiej grubo estetyki przestrzeni publicznej, którą możemy kojarzyć teraz to głównie z filmów z filmów radzieckich czy jest skansenem związku Radzieckiego od niemal taki skansen istnienia takiego wskazane byłoby w ogóle możliwe w świat wygląda inaczej na pewno padnie centralny jest państwem rządzonym zupełnie inaczej w tym, że relacje między władzą społeczeństwem feudalnym sami talizman, chociaż bardzo się to podoba tak tak układać publicysty sformułowanie na na określenie powiedz tylko gdy siły systemu władzy politycznej gospodarczej w Naddniestrzu, gdzie ona obecnie jest cała skupiona zarówno władza polityczna tak jak i ekonomiczne skupiona w rękach oligarchów, którzy są właścicielami firmy firmy Sheriff należy to dowód choćby to pokazuje, że to nie jest to samo co związek radziecki oczywiście takie określenie skansen ZSRR może być przydatne jeśli chcemy jakoś naświetlić przybliżyć w pierwszym zdaniu to miejsce komuś to zupełnie nie ma pojęcia co do Naddniestrza jest chcemy, żeby sobie jakoś to wizualnie chociażby wyobraził jednak jeśli chcemy cokolwiek zrozumieć chcemy zrobić krok dalej to to określenie okazuje się pusta nic tak naprawdę wyjaśni to co w takim razie na podstawie Naddniestrza możemy pięknie prześledzić jak się konstruuje tożsamość, bo oto to jest opowieść, która sięgała dalej, ale my w tej rozmowie rozpoczniemy ją w momencie, gdy rozpadał się ten związek radziecki i są na terenie dzisiejszej Mołdawii enolog wzmożone są uczucia takie narodowe nazwijmy je chcą mieć się duża część Mołdawian chce mieć swoje państwo albo nawet się przyłączyć do Rumunii tymczasem w tej części, której był duży przemysł przyjechało też wielu mieszkańców związku Radzieckiego czy to Ukraińców czy Rosjan wierchuszkę aparatczyk czerwo aparatczycy czerwoni dyrektorzy boją się, że stracą władzę i zaczynają budować tworzyć Naddniestrza jak bardzo uprościła te historie te w zasadzie jeśli chodzi o taki skrót syntezatorów to jest jak ta historia, którą powiedziałem w 1 z rozdziałów także Gdańsk aż żałuję, że tyle znaków na ostatnim meczu pewnie stąd nazwa może ciekawszy jest moje 3 sklejone zdania to sumy, jaką tożsamość mają Naddniestrza nie faktycznie w tym okresie rozpadu związku Radzieckiego w latach osiemdziesiątych na tym obszarze tak jest też w ich siły się ziściła się ta idea narodu Radzieckiego tam mieszkali ludzie, którzy to jest u nas byli ciasto przesłali oni lub ich rodzice z Ukrainy w Rosji całego obszaru byłego związku Radzieckiego to byli ludzie pracujący w dobrych ważnych dla całego ZSRR w zakładach przemysłowych wykształcenie zdobywa radzieckich szkołach do tego ludzie, którym żyło się tam na lewym brzegu Dniestru dobrze w ogóle mołdawskiej socjalistycznej Republice radzieckiej poziom życia, bo bardzo wysoki jak na radzieckie standardy w tym fragmencie tej mołdawskiej socjalistycznej Republiki radzieckie to on, bo wie jeszcze jeszcze wyższy dlatego ci ludzie czuli się to na taką imperialną elitą to ja mówiłem pac kierowali dobrymi zakładami czy też pracowali w ogóle, bo to nie wszyscy przybyli dyrektorami pracowali dobrze ważnych zakładach przemysłowych dobrze zarabiali czuliśmy taką imperialną elitą dziś w odległej Mołdawii na lata Mołdawia Kiszyniów całe ryby są całe serce polityczne wymogowi zaczęło dążyć w stronę tej kulturowej Rumuni z racji strony emancypacji samych Mołdawian w stronę położenia związku z Rosją, a więc ci mieszkańcy lewego brzegu przede wszystkim ta elita zaczęła bronić swoich interesów i użyła do tego mechanizmu mobilizacji społecznej zmobilizowała ludność żyjącą na lewym brzegu Dniestru, ale nie zmobilizowała ich pod hasłem, choć walczymy o nasze zakłady przemysłowe go zmobilizowała ich pod hasłami kulturowymi walki w obronie języka rosyjskiego przede wszystkim w obronie tego co nazwali radzieckimi wartościami humanistycznymi wartościami walki coś złego Odrze z faszyzmem w Letnicy zoomem od żyły też ożywiona to można powiedzieć demony czy też pamięć o rumuńskiej okupacji na tym terenie z czasów drugiej wojny światowej o strefie okupacyjnej teraz nic ja zaczęto straszyć określeniem Rumunom faszysty tak już rząd w Kiszyniowie przedstawiano mianem Rumunów faszystów właśnie dla państwa właśnie Piotr Oleksy zdradza receptę na budowanie tożsamości narodowej wróg zewnętrzny być musi zaraz jeszcze dołożymy kilka kropli martyrologii, bo będzie wojna i tragedie związane z wojną walka z faszyzmem, którą znamy i ze współczesnej polityki historycznej rosyjskich i też n p . z polityki w Donbas kij Tychy nowych władz RM i ruskimi jeszcze powinniśmy do tego dorzucić tak mocno rysuję właśnie takim laboratorium, w którym podczas tej zbiorowej tożsamości możemy być stosowane w zbiorowej tożsamości możemy obserwować, bo on nie powstałoby, gdyby nie istniała silna kulturowa tożsamość odzyskał właśnie w pod koniec lat osiemdziesiątych następnie po po tym, gdy już Naddniestrze zaistniałe Kotas Sobala separatystycznej nieuznanej publika już po wojnie nawet nie z Pańskiej tą tożsamość radziecką przekuto w coś nowego przede wszystkim ubrano ją w taki płaszcze już nie Radia w kościele rosyjską ości przywiązania do rosyjskiej cywilizacji i dziedzictwa w ogóle rosyjskiej cywilizacji Euroazjatyckiej, gdzie historycznie odwoływano, że dużo mocnych już do imperium rosyjskiego dziewiętnastowiecznego niż do związku Radzieckiego, a jednocześnie zaczęto budować też taką tożsamość Obywatelską przywiązania przywiązania ludzi do własnej Republiki, o których mówiono, że po pierwsze to istnienie tej Republiki jest jedynym gwarantem naszego bezpieczeństwa jedynym gwarantem, że nie przyjdą to ci Rumunów oszuści, a po drugie jest to Republika, którą sami wywalczyliście także nie można tędy nie nie można jej nie kochać prawda to jest wasz głos własne dziecko porozmawiałem też za chwilę o tym, jaka jest przyszłość może być Naddniestrza tu pojawił się kolejny paradoks, kiedy okaże się, że w zasadzie to nikomu za bardzo nie zależy już na zjednoczenie Mołdawii z Naddniestrza w zasadzie to ten to status quo to zawieszenie wszystkim poza Rosją jak rozumiem jest na rękę wszystkim, czyli głównie w elitom zarówno z Mołdawii, jaki z Naddniestrza chciałabym, żebyśmy też wyjaśnień ten podtytuł terroru tożsamości to znaczy kto jest waloryzowany tożsamością w Naddniestrzu, ale czy przed pod koniec tej pierwszej części nasze rozmowy chciałam zapytać w co coś co coś co ciebie najbardziej w tym w Naddniestrzu interesuje to zaś z kont to fascynacja i lata badań podróże i rozmów to są 2 kwestie przede wszystkim wyższe od długiego czasu interesują mnie właśnie to co te kwestie kształtowania się mechanizmów kształtowania tożsamości zbiorowej, a tak jak wspomniałem to jest takie laboratorium, w którym na żywo ten proces możemy obserwować po drugie to wynika też zainteresowania tym obszarem poradzieckim czy też Europą wschodnią w ogóle wydaje mi się, że tak jak powiedziałaś te to co się dzieje w Naddniestrzu czasami nam się wydaje, że to takie coś zupełnie odwrotnego dla naszego rozumowania naszego postrzegania świata faktycznie rzeczywistość adresatka to taka rzeczywistość po drugiej stronie lustra tak jak jesteśmy trochę w krainie czarów, ale właśnie ja mam wrażenie to nawet wówczas przekonanie, że zrozumienie Naddniestrza i tej tej tożsamości typy tych uczuć tych emocji, które ludzie kierują oraz tej gry interesów mówi o interesach zarówno geopolityczne jak w interesach bagaż w interesach biznesowych oligarchicznych to ułatwia nam barwą może nam bardzo ułatwić zrozumienie Europy wschodniej tego obszaru poradzieckiego w ogóle klasy całkowicie pod tym podpisuje dlatego bardzo serdecznie po pierwsze, zachęcamy państwa do sięgnięcia po książkę Piotra Oleksego Naddniestrze terror tożsamości, której teraz rozmawiamy, ale też zachęcam państwa do sięgnięcia do naszego systemu podcast owego czy waszym telefonie czy na stronie tokfm PL, bo tam druga część rozmowy z Piotrem Oleksym na temat Naddniestrza i się też wielkiej gry geopolitycznej, które się wokół niego toczy to wszystko znajdziecie państwo w podcaście, bo w ciemno dziś to tyle jest dla państwa razem z Małgorzatą Połczyńską przygotowaliśmy program realizował Adam się informacje po nich jeszcze więcej sport
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" teraz 45% taniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA