REKLAMA

Dokąd zmierza współczesny liberalizm?

Data emisji:
2018-10-12 13:00
Audycja:
Połączenie
Prowadzący:
Czas trwania:
24:37 min.
Udostępnij:

Jakub Janiszewski i dr Sławomir Józefowicz zastanawiają się, czy mamy do czynienia z kryzysem liberalizmu na całym świecie? Według gościa "pogłoski o śmierci liberalizmu wydają się przesadzone". Rozwiń »

Jak mówi dr Sławomir Józefowicz, należy pamiętać, że jest wiele różnych liberalizmów, które mają kilka cech wspólnych, ale są one dość ogólne. Według dr. Józefowicza liberalizm to uniwersum, które często jest nawet wrogie sobie. Jak twierdzi gość Jakuba Janiszewskiego, nawet wielu krytyków liberalizmu byłoby w stanie zaakceptować fundamentalne prawdy tej ideologii. Dr Sławomir Józefowicz uważa, że kryzys liberalizmu bierze się stąd, że... liberalizm zwyciężył!

O kondycji współczesnego liberalizmu pisze The Economist. Artykuł można znaleźć tu: https://www.economist.com/leaders/2018/09/13/a-manifesto-for-renewing-liberalism. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Jakub Janiszewski przy mikrofonie, a ze mną w studiu dr Sławomir Józefowicz z Instytutu nauk politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, dzień dobry, dzień dobry panu, dzień dobry państwu. A będziemy rozmawiać, o tym, o czym mówimy już od bardzo dawna, a nawet i można powiedzieć - na co dzień, ale nigdy wprost, czyli będziemy rozmawiać o dekompozycji liberalizmu czy może kryzysie liberalizmu. Rozwiń »
Chodzi o to co, z tym teraz się mierzymy z 1 strony nieufność wobec takich stanowisk liberalnej zarówno przejawiała przez konserwatystów jak przez lewicę z drugiej strony niechęć wobec pewnego porządku ekonomicznego gospodarczego, który liberalizm zaproponował, czyli wolny handel kwestionowane przez stany Zjednoczone przez inne w niejednej oczywiście napięcia polityczne, które też właściwie stoją dziś wyrastają kość nie tylko z tego odradzanie się takich krajów Mono to, żebym Mono partyjnych takich struktur oraz liberalne czy jest anty liberalne

Kryzys liberalizmu to jest określenie które, która wydaje się adekwatna czy to jest śmierć liberalizmu takie pytania również pojawiają myślę, że za wcześnie jeszcze mamy próbować odpowiedzieć na to pytanie oczywiście z perspektywy takich osób jak Viktor Orbán, a liberalizm przynajmniej w jego rozumieniu dość szczególna specyficzna my już się wyczerpał, ale pogłoski o śmierci liberalizmu były już ogłoszony wielokrotnie do tej pory się nie sprawdziły, a bez wątpienia jest to jedno z największych wyzwań wobec rozmaitych liberalizmu ów, a żeby cokolwiek sensownego na ten temat powiedzieć musimy chyba trochę nakreślić ach, cholera pole pojęciowe terminologiczna i tu chciałbym być bardzo pomocne jak powinienem być wstyd ani jako osoba, która się jako nauczyciel akademicki zajmuje sią liberalną od wielu lat, ale im dłużej się inne tym tematem zajmuje, tym bardziej wieloznaczny liberalizm się staje im bardziej skomplikowane złożone w gruncie rzeczy mówiąc o liberalizmie podobnie jak o konserwatyzmie czy socjalizmie, ale używamy skrótu myślowego on jest uprawniony jest wielu względów, ale pod warunkiem, że nie zapominamy, że w istocie zawsze mamy do czynienia z ich mamami Ewą wieloma liberalizm ma mi się wieloma konserwatyzm mamić się odmianami myśli socjalistycznej i t d. to nie jest pojedynczy liberalizm oczywiście możemy próbować określić je zidentyfikować podstawowe wartości myślenia liberalnego filozofii liberalnej przez liberalnego światopoglądu i to można zrobić natomiast one są dość ogólne, iż w momencie, kiedy wchodzimy w szczegóły, zwłaszcza przyglądamy się ewolucja myśli liberalnej to się okazuje że, że to jest uniwersum to jest uniwersum idei wartości, a on to są zjawiska nurty po części nachodzące na siebie, ale w wielu przypadkach, a wręcz wrogie sobie także w liberalizmie znajdziemy powiedział także, że liberalizm nie jest coś dla każdego każdy nawet ten, który uważa się za przeciwnika liberalizmu w gruncie rzeczy jest gotów byłby gotów zaakceptować pewne fundamentalne założenia czy twierdzenia lidera i nawet dzisiaj nawet dzisiaj Absolut nawet Viktor Orbán nawet Viktor Orbán, a ponieważ może zacznę od tego, że nie w moim przekonaniu współczesny kryzys liberalizmu, który przejawia się oczywiście nade wszystko w tej populistyczną konserwatywną nacjonalistyczną ich woli się w latach największe wyzwanie takie bezpośrednie praktyczne, czyli kryzys demokracji liberalnej i wyłanianie się uda im alternatywę wobec tej, a liberalnej demokracji w postaci ustroju, który wprost określa jako w demokracjach mniej liberalne dla prawda i wraca do Viktora Orbána, bo nie jest 1 z najbardziej wyrazistych samoświadomość reprezentantów tych tendencji mgle ale, ale są również inne powody tego kryzysu w pewnym stopniu jest to kryzys wewnętrzny kryzys polegający na wyczerpaniu się idei pomysłów, ale również ich to może byłoby w pewnym sensie optymistyczne paradoksalnie optymistyczna kryzys liberalizmu pole wiąże się z tym, że liberalizm zwyciężył, że liberalizm zrealizował bardzo wiele swoich pierwotnych postulatów liberalizm zmienił świat w sposób fundamentalny i byłbym skłonny powiedzieć, że to, że to szeroko pojęte wartości liberalne właśnie w największym stopniu ukształtowały świat, w którym żyjemy przynajmniej świat zachodni nie konserwatywne nie bez lewicową socjalistyczne komunistyczne, ale właśnie liberalne, czyli kłopoty liberalizmu biorą się również z tego, że doszło do pewnego wyczerpała ich zużycia werandy i gmin jest to stan naturalny proces trwał jeśli chodzi o idee polityczne zielone osiągają sukces realizowano użyczył znamy powstaje pytanie co dalej nie można jednak powtarza ciągle tego samego na świat się zmienia pojawiają się wyzwania, więc Sojusz stąd te pomysły, żeby zweryfikować rząd na obrzeżach w finale, ale to nie pasuje bardziej to co pan mówić o tego co się dzieje w Europie natomiast w stanach Zjednoczonych można powiedzieć, że jest inne pytanie odnośnie liberalizmu stany Zjednoczone są krajem dużo bardziej zróżnicowane choćby etnicznie czy rasową tak i to on też na liberalizm przestał być narzędziem emancypacji my musimy wprowadzić podstawowe rozróżnienie, którego bardzo często w naszych rozmowach o liberalizm nie brakuje, a mianowicie wspomniałem, że myśl liberalna to rozległe w zróżnicowany uniwersum idei ale, żeby to uporządkować uprościć możemy wyróżnić 2 nurty czym innym jest na oryginalne indywidualistyczny leseferyzm trzmiele są florystyczne zdecydowanie wolnorynkowy liberalizm klasyczny, a czym innym jest tzw. liberalizm nowy liberalizm socjalny radykalny czy progresywnie wsteczne i teraz pan redaktor wspomniał o sytuacji w stanach Zjednoczonych, bo to właśnie w stanach Zjednoczonych w latach trzydziestych i czterdziestych upowszechniło się w rozumieniu liberalizmu, który dzisiaj w amerykańskim angielskim dominuje, a i to jest to jest kłopotliwe, ponieważ GL nie wszyscy sobie z tego zdajemy sprawę, że to co Amerykanie rozumieją przez liberalizm odbiega od naszych europejskich czy kontynentalnych wyobrażenie o tym, czym liberalizm nie jest, czyli to oczywiście zmienia, ale tradycyjnie najbardziej lewicową twarz to w stanach jest to zdecydowanie nurt progresji Wisty silny postępowy co więcej dla mnie znaczy wg to był długotrwały proces się zaczęło mnie w stanach Zjednoczonych tylko w Anglii w drugiej połowie dziewiętnastego wieku tam się wyłonił właśnie ten liberalizm socjalny ten liberalizm, który w był zainteresowany ludźmi znajdującymi się na marginesie nie korzystającymi z dobrodziejst w ustroju liberalnego i ich mówiąc bardzo krótko, lecz liberałowie tacy jak Green czy Chochoł doszli do wniosku że, żeby tę sytuację zmienić potrzebna jest interwencja, a na poziomie rządu władzy centralnej i to ten moment, kiedy liberałowie nadal się tak nazywają dochodzą do wniosku, że trzeba zerwać z polityką małego rządu ograniczonego rządu i trzeba wymagać od rządu, aby zajmował się całym szeregiem kwestii ekonomicznych społecznych ochroną zdrowia oraz Żołna to na siebie interwencjonizm, czyli w sensie ideowym to nie jest to nie jest myśl nowa, ale ona, lecz w praktyce inne zostaje urzeczywistniony, a w trakcie New dealu amerykańskiego Franklina Delano Roosevelta prawda to jest to nadal liberalna, ale już interwencją minister trzyma w nową liberalną odpowiedź na wielki kryzys ekonomiczny i to są oczywiście w w sensie ekonomicznym na idee Johna Maina DAG Jamesa Browna, który są w najpełniej urzeczywistniona właśnie w New dealu amerykańskim a, ale później również w innych krajach, a on zachodniej Europy w jakimś stopniu czy pan w tym momencie mówi na mocy żony odsłonę podwójną tego kryzysu to znaczy to są 2, a z 2 różnią, ale nie są tożsame z osobistą nie dość zatrzymajmy jest 1316 za chwilę wróćmy do rozmowy dziś trzynasta 22 Jakub Janiszewski przy mikrofonie ze mną w studiu dr Sławomir Józefowicz z Instytutu nauk politycznych Uniwersytetu Warszawskiego rozmawiamy o kryzysie liberalizmu jego odsłonach rozmaitych to znaczy mówimy zaczęliśmy od takiego stwierdzenia bardzo ogólnego w, że właściwie, gdzie nie spojrzeć można, że ten porządek liberalny się jakoś do testu z taką dekompozycja przez przeżywa, ale jeżeli się przyjrzymy uważnie to okazuje się, że to są bardzo różne trendy i w zasadzie różne zjawiska zatrzymaliśmy się na tej amerykańskiej odsłonie liberalizmu, czyli w zasadzie takiej lewicy w kinie, w które jest dość mocno różna od z czego, z czym utożsamia liberalizm w Europie tak, aczkolwiek odnotowałem rzecz ciekawą, a mianowicie swoistą amerykanizacji je dyskursu publicznego czy politycznego w Europie także w Polsce i teraz coraz częściej to amerykańskie rozumienie liberalizmu jako po prostu liberalizmu nowego socjalnego radykalnego upowszechnia się u nas w i to stawka zrozumienie liberalizmu myślę przez niektórych wsiami intelektualistów wspierających obecne władze w Polsce reprezentowane tak zdecydowali też wyższą Urbanowi rozumienie ono liberalizmu, która w pewnym sensie idzie w ślad tych amerykańskich ciemne intuicje językowe to jednak też nikomu nie zarzuca, że socjaldemokratom wyrwać się zarzuca właśnie Żychlin przystępują, że jest liberałem także, że jest Cosmopolis to półprawda, bo liberalizm kojarzy się z takim właśnie brakiem patriotyzmu przywiązania do tego co lokalny w dni tradycyjne i t d . mnie tak to rzeczywiście jest tak wielowątkowa krytyka, bo z 1 strony chyba o tym, powinniśmy powiedzieć liberalizm Willis stał się w stanach i to już jakiś czas temu FIM brudnym słowem w gruncie rzeczy stało się epitetem to jest zdumiewające prawda, bo przecież liberalizm, a skupia się na wolność mało, kto o jednoznacznie zanegował wyznaczenie tej wartości nowość na tej idei wolności w, a jednocześnie bardzo wielu ludzi już w stanach to jest test jest powszechne używa pojęcia liberalnej liberalizm liberałów jak koło i inwektyw pod cele pieniędzy dała ktoś groźne prawda ktoś groźne ktoś niebezpieczne ktoś, kto występuje przeciwko mnie bym ja wiem podstawowym wartościom Ameryki Chin Zhang uporządkowanego społeczeństwa ktoś, kto ktoś, kto ciągnie to społeczeństwo jakoś bardzo niebezpieczną niebezpieczną stronę www tak, że tak, a z drugiej strony oczywiście mamy na całym świecie i w Europie w stanach Zjednoczonych bardzo silny ruch krytyczny wobec tego co się nazywa neoliberalizmem jak dotąd rodzi się zjeść coś zjeść coś innego jest jeszcze coś innego bonów neoliberalizm zwykle kojarzymy z kwestiami ekonomicznymi kwestiami Międzynarodowego ładu gospodarczego z pochwałą wolnego rynku wolnego przepływu kapitału siły roboczej inwestycji próba to Stalin neoliberalizmu czy i ktoś oczywiście o tym, się rozmawia w kontekście globalizacji dla kosztów globalizacji, a on ofiary globalizacji która, jakoby teraz właśnie upomniały się o swoje prawa, a w fazie w wielu w wielu krajach chcą zmienić adres pozwanego sprawdza, bo jeżeli się mówi nam neoliberalizm to bardzo łatwo doklejać się do niego takie pojęcie imperializm moment jakiś taki duet przedziwnym występują, zwłaszcza w kontekście Stanów zjednoczonych takiej dominacji gospodarczej, które teraz zaczną się chyba trochę kończyć w bagno to rzeczywiście jest możliwe chociaż, chociaż prawdę powiedziawszy logika neoliberalizmu uderzała ze mnie wziął te właśnie Esplanada czyli, jeżeli mielibyśmy mówić o jakimś imperializm miasto byłoby raczej imperializmu Googlea czy Facebooka jeśli mogę to tak określić w wielkich ludzi oraz wielkich korporacji to one są tymi siłami i właśnie realizującymi inne cele w dawnej potęgi imperialnej, którzy są rządy do aut zmiana zachodząca w stanach Zjednoczonych jest bardzo znacząca, że tam po prostu się z tego z tego się wycofuje prawda rzeczywiście ten ład neoliberalne z dużym stopniu jednak polegał na przewodzeniu, ale mnie przewodnictwie Ameryki Alba i o ich ochronie militarnej wojskowej tego ładu przez potęgę amerykańską Panorama znajdzie się w tym łączy jedno tam się wycofuje z pewnym czasie Kościan podważa ten podważa zręby podstawy tego tego tak tego ładu neoliberalnego, ale i to jest rzeczywiście nieco inny konflikt nieco nieco inny problem, aczkolwiek to wszystko się składano tę niedobrą reputację wszystkiego co liberalne we współczesnym świecie Boch i neoliberalizm i ten liberalizm progresywnie styczne prawda nowy liberalizm w inne są krytykowane jak lokowane natomiast, że z drugiej strony powiedziałbym tak każdy z nas nawet krytycy neoliberalizmu, czyli czy tego nowego liberalizmu są liberałami, bo jednak zaakceptowaliśmy podstawowe założenia liberalizm prawda no i np. takie, że cenimy sobie autonomię jednostkową no, że cenimy prywatność prywatność jest wynalazkiem nowożytności w dużej mierze zawdzięczamy ją właśnie liberalizmowi liberałom czy bylibyśmy skłonni wyzbyć prywatności, nawet jeżeli jesteśmy konserwatystami w 1 z paradoksów również z krzesła akcji w w stanach Zjednoczonych jest to, że jeśli poszukujemy tam reprezentantów wartości klasycznie liberalnych to znajdziemy ich raczej wśród tych krzywd, których Amerykanie wzywają konserwatystami, a w oczy to oni są za indywidualizm mam indywidualną przedsiębiorczością za małym rządem prawda szans na wolnym handlem wolnym rynkiem to zresztą też problem dla wielu Republikanów dla wielu amerykańskich konserwatystów, że w trampkach nie podziela ich poglądów dotyczących wolnego handlu np. tak, ale on to są wartości własnych klasycznie liberalne no ale one nie są już są postępowania nie są progresywne styczna one nie chcą zmieniać rzeczywistości tak jak ja tak jak ja ci nowi trwa liberałowie nastawieni na Nana Nana zmiany na poprawę na emancypację ogromną powiedzieliśmy o tym od tych rozliczeniach rozmaitych pojęcia liberalizmu, ale w zasadzie to co zastanawiające chyba to dość, że one wszystkie są w kryzysie prawda to znaczy, że ta w pewnym sensie taka synergia tych kryzysów jest zgoda to jest zdumiewające wręcz odrażający, zważywszy to są w gruncie rzeczy inne zjawiska, a gminy Fram oraz połączone powiązane bez wątpienia, ale Alone nie są tożsame, a jednocześnie opozycja i rozum jest widoczna wobec wobec słów niemalże wszystkich przejawów tego co się kojarzy liberalizm tak to jest to jest cecha charakterystyczna współczesności możemy dziś znaleźć odpowiedź na to pytanie czemu tak się stało oni mają zdrowe nie ma 1 i jest wiele wiele odpowiedzi oczywiście inna po pierwsze, wewnętrzne wyczerpanie tego etosu liberalnego, które ma związek z tym rząd do pewnego stopnia spełnił swoją historyczną dziejową rolę druga kwestia to oczywiście przemiany technologiczne, na które bardzo wpływają na gospodarkę życie społeczne na politykę na sposób myślenia, a zatem właściwie wszystkie konfrontacji ideowe dawnego świata muszą być teraz odczytana na Nasdaq w świecie internetu w świecie mediów społecznościowych, gdy na zrozumieniu oraz zmianach w inaczej się ku komunikujemy prawda też ogromne przyspieszenie to również ogromna demokratyzacja przepływu informacji, czyli w pamiętamy też o tym, że idee liberalne jednak często miały taki elit artystycznych charakter to znaczy duet z liberałami były przeważnie osoby lepiej wykształcone zajmujące powietrzny bardziej eksponowane stanowiska w RFN w społeczeństwie przez wiele lat większość mediów miała właśnie taki liberalny charakter liberalne nastawienie skrzywienie cytrynę z filmów z głównych trasach cywilnych cechuje go na pewno będzie czynny w natomiast to jest to jest fakt to jest fakt, iż do pewnego stopnia wysłać utrzymuje dzisiaj, ale już wiele lat temu pojawiła się konserwatywno reakcja prawda o powstanie telewizji Fox w stanach Zjednoczonych było takim kamieniem milowym w inny współczesny ruch alt-right n p . o zdecydowanie prawda, by dali News, że ta i inne inicjatywy Bannona wpisują się w ten tendencje, ale właśnie, ale internet i media społecznościowe tak demokraty żerują przepły w informacji i idei, że ma znaczenie tych wielkich tytułów prasowych, a on tych wielkich redakcji 333 czy wielki herb Elbląga kanał telewizyjny lew z takim samym kryzysie co myśli liberalne Otóż to jedno, ale też wszystko powiązane z prawdą, ponieważ alternatywne idee, które do tej pory były były niszowe mniejszościowym marsz zmarginalizowane, które nie miały z dla siebie przestrzeni w mediach w gruncie 13 przy nim nie muszą nic nie potrzebują nie muszą nią walczyć, ponieważ muzeum współczesne techniki komunikacyjne każdemu umożliwiają prawda stworzenie własnej telewizji wystarczy mieć kamerkę dostęp do internetu tak bardzo ciekawa rzecz się wreszcie wyłania to można powiedzieć, że porzucono o tym, że bardzo mocnym kryzysem czy kryzysem rośnie nałożył gdzieś bratanka w wewnętrzne wyczerpanie liberalizmu jest właśnie to co się dzieje w rzeczywistości, czyli komunikacyjnej, ale na tym bardzo mocno korzystają konserwatyści to jest niesamowite Talaga zdecydowanie no ale kto to właśnie na tym polega ona tego liberalnego otwarcia nagle ta renta dla konserwatystów, a on no ale dla Noteci, a interpretacja nie jest realne otwarcie oczy no i na pewno to znaczy ta demokratyzacja mediów tak demokratyzacja możliwości komunikowania się w pewnym sensie, że powinna służyć propagowaniu wolności wolności no i czy nie powinniśmy dziś że, że służy w pewnym sensie nie da, a idzie to służy to znaczy więcej osób niekoniecznie powiązanych z tradycyjnymi elitami ma teraz dostęp właściwych środków komunikowania swoich przekonań, a do przekonania są takie, jakie są, a on i to wielkie otwarcie na wielkie uwolnienie też tam pokazuje, że aż 3 małe i jakaś rzeczywista oraz społeczna prawda jest co ludzie sądzą luki w jak postrzegają świat no cóż musimy się z tym zmierzyć dochodzimy do wniosku, że elity się przejechała na swoim pomyśle wzmacniania tzw. mas i ja myślę, że firma może morze może powinniśmy uznać sytuację za za jakąś taką wielką demoniczny fiksacji to znaczy do tej pory świat był przedstawiony w trochę jaśniejszych barwach grał właśnie przez liberalne elity, które w dużej mierze kontrolowało media natomiast kim, kiedy ten monopol się umocni się skończył po zostałby naruszony Noto to się okazało właśnie jak to jak faktycznie wygląda, ale czy można powiedzieć, że myśli liberalnej jest zawarty jakiś optymizm odnośnie przyszłości, dokąd teraz, że takie zdanie, które bardzo ciekawe znaczy, że do tej pory świat wydawał się jaśniejsze tak czy to znaczy, że gdzieś w pewnym w samym liberalizm jest takie założenie, żeby idziemy ku lepszej przyszłości jest absolutnie liberalizm jest optymistyczna, aczkolwiek są nie tak bardzo optymistyczna wersja liberalizmu prawda suszą liberalizm konserwatyzm w euro, które winny akcentują znaczenie, gdyż indywidualne autonomii, a on, ale niekoniecznie, a niekoniecznie chcą realizować jakieś jakiś jakieś inne postępowe postulaty natomiast ich poziom tak, że istotą problemu dotyczącego liberalizm jest następująca liberalizm zakłada, że większość ludzi w dłuższej perspektywie ludzi korzystających z wolności i zrobić z tej wolności do drużyn tak w Hiltonie założenie i to jest założenie moim zdaniem o charakterze w pewnym sensie fundamentalnym jest pewnego stopnia mimo to założenia antropologiczne to znaczy to wyraża pewną wizję człowieka tak możemy żyć w systemie liberalnym demokracja liberalna jest dobrym ustrojem dajmy ludziom wolność, bo summa summarum większość ludzi od dziś będą ci, którzy budują wolności musimy się z tym liczyć to jest cena, którą płacimy, ale summa summarum inny system liberalny jest najlepszym najbardziej produktywnym najbardziej Anny w pożytecznym systemem są w dziejach w dziejach świata to jest podstawą założeń liberalne i mam niedosyt musimy kończyć dziękuję bardzo dziękuję bardzo dr Sławomir Józefowicz z Instytutu nauk politycznych Uniwersytetu Warszawskiego muzeum w studiu 1333 z własnej
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POŁĄCZENIE

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!