REKLAMA

Ekspert ONZ: wolność kultury w Polsce jest zagrożona

A teraz na poważnie
Data emisji:
2018-10-12 12:00
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
24:18 min.
Udostępnij:

Karima Bennoune, sprawozdawczyni Narodów Zjednoczonych w dziedzinie praw kulturalnych przez 12 dni przebywała w Polsce i obserwowała, jak wygląda obecna polityka kulturalna obecnego rządu. Rozwiń »

Wysłanniczka NZ jest bardzo zaniepokojona tzw. inżynierią kulturalną i próbami narzucenia jednego poglądu na wizję kultury i historii w Polsce.

Mikołaj Lizut i menedżerka kultury Beata Chmiel zastanawiają się, jak ten raport eksperta z zewnątrz wpłynie na politykę kulturalną rządu i czy w ogóle uda się w tym zakresie przywrócić równowagę i powstrzymać oddziaływanie na społeczeństwo poprzez manipulowanie kulturą i historią? Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Mikołaj Lizut, dzień dobry, 6 minut temu minęło południe, a w studiu jest ze mną Beata Chmiel, menedżerka kultury, witam serdecznie, dzień dobry. Pani prof. Karima Bennoune, sprawozdawczyni Narodów Zjednoczonych w dziedzinie praw kulturalnych wydała oświadczenie po swojej wizycie w Polsce. To jest takie krótkie oświadczenie, do tego jeszcze pewnie pani profesor napisze końcowy raport z tej wizyty. No i wynika z tego tyle, że specjalna sprawozdawczyni jest bardzo zaniepokojona tzw. inżynierią kulturalną oraz próbami narzucenia jednego poglądu na wizję kultury i historii w Polsce. Pani profesor była tutaj zaledwie 12 dni, czyli krótko, ale ten raport wydaje się niezwykle trafny. Rozwiń »
Mam takie wrażenie, no 12 dni jest albo krótka, bo długom to wszystko zależy jak się na to patrzy ja szczerze główny problem jest taki, że w ogóle to był atak to znaczy, że po raz pierwszy od zera osiemdziesiątego dziewiątego roku przyjeżdża specjalna sprawozdawczyni organizacji narodów Zjednoczonych z uprawnieniami do badania sytuacji kultury w Polsce czyli jakie to mówię tam się włosy na głowie podnoszą ze zgrozy do czego się do prowadziliśmy grę w 3 lata w imię muszę powiedzieć jak czytam ten już taki wstępny raport, który to pomyślałam sobie, że bez względu na różne rzeczy, o których w nim pisze to słowo inżynieria kulturalnej jakoś niezwykle trafne i w ogóle się o tym nie pomyśleliśmy, opisując te rozmaite ważne, bo w Polskiej przestrzeni publicznej właściwie w o tym, się nie mówi, że to jest jakiś jakaś właśnie taka Iłży i inżynieria kulturalna, która na przy pomocy z góry narzuconych wytycznych stara się ułożyć jakoś prowadzić takie politykę historyczną tak samo politykę w obrębie kultury w Polsce rzeczywiście dało to sformułowanie wydaje się gwiazdora w nadzwyczajnej transz jak pamiętamy myśmy zawsze mnie obywatele kultury ze walczyli o pozycje jak kultury w budżecie państwa i też prestiż kultury i sposób myślenia o kulturze jako o polityce kulturalnej, a w poprzednich ekipach, ale przypominam, że byliśmy z przez ponad 2 lata wsporze z rządem Donalda Tuska w UE, ale nigdy nie przyszło nam do głowy, że którykolwiek z poprzednich rządów łącznie z rządami mini nałożą też obecnej ekipy czy n p . czy ministra Ujazdowskiego będzie stosował aż tak kijem w różne narzędzia po to, żeby zmienić przy przeszłość nie, dlatego że ta może być ona była ładniejsza to dlatego, żeby zmienić przyszłość to znaczy to są inne rzeczywiście działania robione na naszych wyobrażeniach dotyczą zarówno edukacja i kultury wczoraj było wmurowanie kamienia węgielnego pod muzeum historii Polski w na Cytadeli idą bardzo to było charakterystyczne to znaczy pojawił się tam premier wicepremier cieni minister kultury i kandydat na prezydenta Warszawy nikogo więcej, czyli uważamy, że historia jest jednostronne jest nasza mój kandydat na prezydenta Warszawy mówi takim tekstem ważne jest, żeby była komunikacja, żeby ludzie wyjechali tutaj, żeby się dowiedzieć na czym wszystko jest podporządkowane znaczy nie ma rzeczy niezależnych i o tym pisze ta w tym raporcie sprawozdawczyni, że całe ich wartość kultury polega też na Villarreal, a wielokolorowe ości nowy rok może wziąć głos w 2 na tym polega wolność, że do Łask innych uczestników ma prawo zabrać głos nie jest to właśnie nie podlega inżynier, a ta jest natomiast ministrem kultury, który wystąpił wczoraj w radiu Maryja w mówi o tym, że wspólne cytuję dokładnie w Polsce jest starcie kultury tradycyjnej myślenie o źródłach tożsamości, dzięki którym jesteśmy polskim narodem i koncepcji, która była narzucona przez większość czasu opcji, która miała zmienić naszą tożsamość tak się osy piękną nową umowę straszliwą to oznacza, że albo my albo oni przecież mamy rozmawiający w tym studiu to jesteśmy akurat oni na to jest przerażające to znaczy to znaczy jesteśmy pozbawiani włosów to znaczy u nas jest bardzo dużo, bo spełnia on ten właśnie po tej stronie kolorowej jest bardzo duża rozmaitych głosów teatrów artystów pisarzy, którzy trafiają na czarną listę na nie mówmy, że nie ma czarnej listy, bo jest czarna lista, bo to jest ekipa, która nie musi tworzyć indeksów w USA, ale rządzić pieniędzmi nie gramy jest to, że tutaj nie ma symetrii mu w tym sensie, że w, o ile poprzednie rządy mniej lub bardziej ja mam wrażenie, że traktowały kultura po macoszemu znacznie zajmował się w ogóle trudno było namówić poprzednią panią premier bądź premiera, żeby nie sfotografowali się w księgarni czy o licencję na mecze chodzi niż niż powiedzmy do teatru, o ile teraz o tyle teraz rząd rzeczywiście zajmuje się kulturą niestety powiedział lider listy w w znaczenie doniesienie zajmują kulturą to znaczy bez względu na to jak sobie tutaj dzieje na 8 szkół jemy rzeczy co ocalało właśnie na wracam do tego słowa inżynieria kulturalne czy kulturowa lepiej powinna się tak tłumaczyć na Polski to nie jest kultura teatr jest im padło w imadło, który ma zapewnić pewną ułatwić jej utrzymywanie władzy pewne jej ekipie w Janie mówię, że to musi być akurat ten czy inny polityk myślę o całej takiej opcji linii konserwatywnej czy wręcz się mocno konserwatywne elity jest trochę traktowanie kultury i Yang Zhao narzędzie propagandy tak jak słup ogłoszeniowy to trochę tak, ale też trochę im jeszcze inaczej to znaczy jak koło zemdlał właśnie inne wróćmy do tego słowa inżynierii znaczy, że w społecznej im myśmy wszyscy zapomnieli, bo przez ostatni tam prawie kilkadziesiąt lat w ogóle nie przyszło nam do głowy, że politycy chcą mu manipulować naszymi wyobrażeniami o świecie trwa ono tworzy nowego człowieka w Lesznie i znów wracamy do tego samego to znaczy niestety przerażające jest zupełnie to że, że ja mam taką teorię 2 epok, a 20 lat, że była co 20 lat co się w Polsce wydarzeń tak jak były lata sześćdziesiąte z innym byłym propagandą Moczara, która uruchomiła straszne polskie upiory potem były lata osiemdziesiąte czarny, które są nam latami stanu wojennego Itaki jemu uruchomienie na nowo poczucie AAA AAA, bo wszystko jedno jak byłem byle jak w NATO teraz mamy znowu się po 20 latach powrót do próby powrotu do czegoś o uruchomienie, tak więc takiej propagandy, która ma na celu zmianę naszego sposobu myślenia myślę, że tym razem nie będzie to tak łatwe, bo już dosyć polubili te kolorowe na 3 kina, do których można je jeść ani na sankcje zakazane czy zarezerwowany jak to było w latach osiemdziesiątych, więc kilka dni temu widziałam na dokumentach Andrzeju Wajdzie, ale chaos na ostatnie nagrania Andrzeja Wajdy ją przypominał, że jak zrobił film człowiek z żelaza dotyczący strajku 8 dziesiątego roku w Gdańsku w Tottenham był pokazywany pod nas w kinach, ale p t. wszystkie seanse zarezerwowane w, dlatego że cenzuralnych nie mogła go zatrzymać się z z powodów, żeby mu w dystrybucji międzynarodowej, ale nie chciała doprowadzić do tego, że ludzie oglądają teraz ludzie oglądają kler i jeszcze nie są to seanse zarezerwowane myślę, że tak łatwo sobie nie damy tego odebrać jeśli to działa też 7 pocieszam, że rzeczywiście czegoś tak jak kulturalnie się, więc w karby szczególnie w Polsce w ich w takim kraju, który za pokazywanie wal wolności owymi żyje co najmniej od 2 stuleci, ale z drugiej strony patrząc na na n p . w telewizji publicznej w co wydawałoby się jakoś kompletnym szaleństwem to propaganda w biały dzień w dodatku tak prymitywna tak grubymi nićmi szyta, że można to mogłoby się wydawać, że nic na to nie nabierze dla jednych działa no to miejmy teraz już pretensje do trochę samych siebie w sensie takim, że przez, gdy właśnie wszystkie lata poprzednie tak mało uwagi poświęcaliśmy właśnie edukacji kulturalnej edukacji medialnej edukacji cyfrowej innym to pokolenie jak to się ładnie nazywa Milena psów, które jest bardzo sprawny cyfrowo jest równocześnie kompletnie bezradne cyfrowo to znaczy nie potrafią odróżnić prawdę od fałszu, a widzem telewizje liniowe tzw . czyli TVP jest w UE to telewizja dla swojej grał twardo nie swojego elektoratu, dlatego że młodzi ludzie nie oglądają telewizję naziemną umówmy się nie oglądają Dziennika telewizyjnego umówmy się, ale nie potrafią odróżniać prawdę oceniać co jest prawdą jest fałszem, dlatego że żyją w takim świecie ciemno i wszyscy żyjemy w tym świecie cyfrowym i nadmiaru informacji, jeżeli się tego nie nauczymy w szkole tak naprawdę tak jak robi się to Finlandię chociaż, gdzie są lekcje, które pozwalają odróżnić co jest swej miłosnej Hey z Pilicy walczyli co jest mową nienawiści co jest właśnie fałszywką wypuszczano innych celach propagandowych to jest też bezradni, zwłaszcza że jesteśmy sami z tym ekranem w pozwie informacji Radia TOK FM w po, których wrócimy do rozmowy o inżynierii kulturowej czy kulturalnej kulturowe i w debatach nie jest państwa i moim gościem wracamy tuż po informacjach o latach Chmiel menedżerka kultury jest państwa i moim gościem rozmawiamy o oświadczeniu zamykającym wizyta specjalnej sprawozdawczyni narodów Zjednoczonych w dziedzinie praw kulturalnych pani prof. Karin ubrani w Amerykanki, która odwiedziła Polskę i jedno jako ekspert ONZ z rozpra w praw człowieka jest głęboko zaniepokojona erozją wolności w dziedzinie kultury, a przede wszystkim czymś co nazwałam inżynierię kulturową, którą próbuje wprowadzać obecna władza ja chciałem, żeby zapytać czy ty wierzysz, że taka inżynieria jest w ogóle możliwa, bo przecież mieliśmy z historii takie próby inżynierię kulturową był komunizm radziecki, który próbował jakoś skanalizować kultury i zaprzęgać się do w celach propagandowych czy czy w celach waszej inżynieryjnych budowy nowego człowieka człowieka sowieckiego to oczywiście spełzła na Jana na niczym nie w Polsce takie próby żałosne też oczywiście w w czasach dyktatury były natomiast w dno wydaje mi się, że w tej walce minister kultury tapety Gliński jest w zasadzie bez szans wszędzie, gdzie się nie obrócisz mamy festiwal wolności właściwie bardziej lub mniej wprost współczesna twórczość wyraża swój sprzeci w przeciwko dyktaturze w GN, więc tej wojny mamie nikt nie sposób inżynierią wygrać lub do niej nie powiedziałbym, że nie jest to takie proste, dlatego że jednak na pewno nie można jej wygrać w długim dystansie 1 czy wszystkie próby myślenia, że to raptem zrobimy prawdziwego Polaka ten prawdziwy Polak będzie mówił wprawdzie polskimi po polsku są absolutnie ułudą tak to ułuda czasem, którego bardzo dużo kosztuje mam pamiętajmy o tym, że próba zrobienia nowego człowieka to jest kilka milionów ofiar, więc ta inżynieria kulturowa inżynieria społeczna nie jest czymś zupełnie bezpieczny nie jest zabawką oczywiście, że Anna i nie więcej takim długim marszu z całą pewnością minister Gliński jest bez szans natomiast MR India to zresztą mu też jak zwrócono uwagę na ich w tym krótkim jeszcze wstępnym sprawozdaniu w małą bardzo ważne narzędzie w rynku, a nawet je kilka narzędzi nie bez znaczenia dla kultury będą też wyniki wyborów najbliższych, czyli samorządowcy chcą tu zresztą sam wicepremier minister kultury, mówi że był łaska w powiedzieć o właścicielach teatrów większość teatrów tak naprawdę należy do samorządów, ale co się może zmieni, ale co się może zmienić i to zabrzmiało jak memento w notach oczywiście nabrało my musimy pamiętać, że kultura w Polsce finansowany jest przede wszystkim z 2 źródeł pewne czy z budżetu państwa to jest mniej niż 13 to minister kultury ma w swoim zasobie ANR tylko nieliczne instytucje kultury tzw. narodowe 2 teatry nie trochę więcej, bo jeżeli się weźmie pod uwagę teatr tzw . współ prowadzony, czyli dofinansowywane teatry samorządowe w ale te podstawowe instytucje kultury biblioteki domy kultury centra kulturalne teraz powstające w różnych miejscach wieczysta lub 6 teatrów duża część muzeów to są instytucje samorządowcem od niej jak do tej pory te instytucje samorządowe widzimy to po Warszawie działały niezgodnie z polityką wymyślona inna przy krakowskim Przedmieściu, a on co wywoływało bez przerwy okrzyki zdziwienia i niezadowolenia właśnie o brak wpływów, ale minister oprócz instytucji ma jeszcze nam właśnie GNB A2 podstawowe narzędzie pierwszej pos Renaty są pieniądze w dni waga pieniędzy jest szczególnie ważne, dlatego że kultura cierpi na brak pieniędzy ludzie są bardzo pracujący w instytucjach kultury są w zasadzie proletariusze sami patrząc się nawet na w porównaniu do innych pracowników instytucji publicznych w związku z tym pieniędzmi bardzo łatwo jest wymusić konformizm ma tam nie będę podskakiwał na końcu nic nie dzieje jak robimy tylko sztuki historyczna prawda to też znamy z historii to o tym, pisał Różewicza po małej stabilizacji, o czym pisała mu konformizm społeczny, ale nie wychylaj się poczekajmy nie chcę mieć druga rzecz to jest bez względu na wynik wyborów samorządowych czy uda się PiS-owi wygrać i wtedy wykonać ten ruch, który mówi minister centralizacji instytucji kultury, o co chodzi o centralizację o to, żeby one były wszystkie takie same właśnie na czym będziemy wykonywać politykę kulturalną ideologiczną, dlatego że wracając do tego raportu jeszcze specjalna sprawozdawczyni mówi w którymś momencie co wydawałoby się sprzeczne z tym całą pisze w pierwszym akapicie działa inżynierii kulturowej żebrak jest, gdy ona widzi brak polityki kulturalnej, a raczej polityk kulturalnych w dal jest 1 rzecz, na którą zwraca uwagę z tego, obserwując prace ministerstwa kultury i druga rzecz, która mną wstrząsnęła naprawdę tonem pisze tak no mnie spotyka się MO no proszę pamiętać, że ona się spotyka też z urzędnikami, które ministrami Otóż, ale nie spotkała się z ministrami kultury, którzy odmówili spotkania z nią w nawet na posiedzeniu zorganizowanym przez rząd nie pojawił się żaden przedstawiciel ministerstwa kultury e-auta na razie możemy liczyć na to uwagę że, że to jednak szkoda, że nikt strażaków i kultury nie zechciał fitness z nią porozmawiać, ale one się spotykała z głównie na poziomie dyrektorów z urzędnikami ministerstwa kultury i była wstrząśnięta tym żart każdy robi swoje na czym ta ma w ogóle nie ma zarządzania tą polityką, że nie ma celów tej polityki, że nawet jak są procedury, które pozwolą ptakiem ujął w taki transparent ne go typu konkursy, które pozwalają na finansowanie, a o innych instytucji kultury inaczej niż tylko na poziomie tych minimalnych z tym kosztów stałych, czyli pensji czynszów to to w ogóle nic nie wiadomo, o co chodzi tak każdy sobie coś tam wedle jakich się na swoich pomysłów prowadzi swoją politykę w ramach departamentu naciera w tym okazało się, że zarządzanie kulturą na mówiąc o tych politykach kulturalnych mówi o zarządzaniu kulturą działa na poziomie non stop nią powiedziałabym urzędnika Gminnego, żeby nie nie obrażać urzędników gminnych, a jednocześnie ma ona opisuje coś co to wszyscy wiemy, ale z takiej w taki skok notowań rynek robi wrażenie, lecz o tym jak obecna władza przejęła instytucje kultury o 3 jedno skandalicznej zupełnie sprawy związane z muzeum drugiej wojny światowej w rządzeniu we Wrocławiu z prof. Pawła Machcewicza połową neon to kolejna instytucja takich takie jak Instytut Mickiewicza narodowe centrum kultury w dni Natalka i t d . i t d . to wszystko to była fala po prostu znaczy właściwie nikt się nią stał w zlote oczywiście bazą nie zapominamy też o moich książek non-fiction stwierdza, czyli Instytucie sztuki filmowej ideami i minister teraz odcina się odkleił linii, czyli filmową Smarzowskiego mówi Diana to nie dałem pieniędzy to jest prawda tak, ale pieniądze dotacja ma PiS swą w wysokości 3 ,51 000 000 pochodząca z UE z daniny publicznej, czyli rzeczywiście nie z budżetu państwa tak, ale zaznacza, że to jest zupełnie inny budżet znaczy ustawa o państwowym Instytucie sztuki filmowej zakładam, że to nie pieniądze z podatków czy z budżetu państwa finansują polską kinematografię, ale to jest taka danina złożona przede wszystkim od gliniarzy i od nadawców reklam na jej od nas widzów diagnoza zostać każdy widz skład kupując bilet też składa się na polską i nadal jest bardzo takim dobry kąsek do połknięcia badania jednak jest prawie 200  000 000 rocznie, które można zarządzić na tę jak mówił Lenin właśnie podstawową dziedzinę sztuki premia, która ciągle jest nie zarządzona pociąg okazuje się, że te filmy, które miałyby realizować się politykę czy cele inżynierii kulturowej ciągle nie powstają jak powstają te uniki nie chce oglądać na lodzie jest książka minister kultury ostatnio mówił, że szkoda, że Lidl niestety Polski i rzeczywiście coś tutaj w naszych byłych to brzmi jak dowcip, ale coś w tym jest na bardzo trudno jednak w obecnej władzy znaleźć się artystów twórców, którzy swoją swój dorobek swój talent swoją inteligencję będą skłonni poświęcić, by służyli w obecnej inżynierii w tym na palcach 1 ręki można policzyć takich twórców tak nawet nie wiem czy potrzebna jest cała ręka w morze wystarczy czasami 1 palec teraz czytamy, że Olga Tokarczuk znajduje się w ścisłym finale, a najbardziej prestiżowej nagrody amerykańskiej literackiej przed chwilą odebrała niezwykle prestiżową nagrodę Bookera mieli Międzynarodowego Wielkiej Brytanii zaczyna być wymieniana na liście twardy kandydatek do literackiej nagrody Nobla, ale Polski rząd stawia na Bronisława Wildsteina, a cóż to właśnie chciałam powiedzieć, że można zamknąć oczy i tego nie widzieć można utrudniać Oldze wyjazdy na festiwale do nowego Jorku albo do Londynu, ale one sobie poradzić to znaczy wstydem jest to, że bilet Olgi Tokarczuk do nowego Jorku na festiwal Pen Clubu, a opłaca miejscowy Pen Club, ponieważ polskie państwo uznaje, że to nie jest właściwa kandydatka usiłuje zarządzić wyborem Międzynarodowego pen-clubu non ośmiesza my się tak ośmiesza się, ale my to jest takie groźne ośmieszenie podobnie jak ten przyjazd do sprawozdawcy nim narodów Zjednoczonych do Polski, bo wydawałoby się nam, że żyjemy w kraju absolutnie wolnej kultury, ale jesteśmy być może i jak realne ci wszyscy, którzy siedzą w ciemnym pokoju inni widzą tego, że świat jest gdzie indziej no, więc to jest bardzo skomplikowana sytuacja tym niemniej inne nie da się w UE muszę powiedzieć włożyć córka poszła w jej książek Bronisława Wildsteina, nawet jeżeli będzie się o to starał mu ambasador no, chyba że zapłacimy, ale to nic się Crumpowi możemy wydać po niemiecku Bronisława Wildsteina w 100 % opłaconego przez państwo, ale czy to nam coś zmienia to znaczy czy ta cała polityka kulturalna ministra niestety potyka się takie właśnie nie dziury, które sam no łączy płatki, które jest, w które sam wpada, bo nie można robić kulturę złą kulturą i cen, gdy artyści to wiemy od zawsze bardzo trudno nawet ograniczającej finansowanie bardzo trudno wymóc na nich działanie i pamięć, a jeżeli czytamy historię lat pięćdziesiątych sześćdziesiątych to jest tym też inne rzeczy pocieszające, bo jednak z tym krótkim momentem socrealizmu, kiedy znani pójdą pisarze zaczęli pisać książki teraz jak będziemy je czytać dane nie są takie złe niektóre to znaczy dobry pisarza rani się nawet złej książce, ale szkoła Polska filmowa postać dzięki temu, że zarządzono politykę narodową tylko, a coś się tam zdarzyło i wyszła na naszych no właśnie na razie ta inżynieria nie wychodzi i być może dobrze w bankach nie jest dziękuję bardzo dziwna państwa i moim gościem bardzo dziękuję za chwilę informacje Radia TOK FM, ale wcześniej stuletnia kartka z kalendarza Mikołaj Lizut bardzo dziękuje i zaprasza w poniedziałek do widzenia
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" teraz 45% taniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA