REKLAMA

Stosunki polsko-litewskie w dziennikach Michała Römera

Historie Polski
Data emisji:
2018-10-14 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
45:58 min.
Udostępnij:

Gośćmi Macieja Zakrockiego byli dr Rimantas Miknys, dyrektor Instytutu Historii Litwy, konsultant naukowy publikacji i prof. Alvydas Nikžentaitis, historyk

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki, dzień dobry, to są Historie Polski. Dzisiaj mam nadzieję bardzo ciekawy program, no można wydzielić 2 powody są, że dzisiaj zajmiemy się relacjami polsko-litewskimi. Pierwszy to mieliśmy w tym tygodniu, 9 października, no właśnie rocznice wejścia wojsk Lucjana Żeligowskiego do Wilna. To było 98 lat temu, 10 października tego roku dzięki karcie mamy premierę dzienników Michała Rymera - człowieka, który dla właśnie historii relacji polsko-litewskiej Rozwiń » zrobił wiele. No i mamy niezwykle ciekawych gości, bo najłatwiej chyba jest poznawać się nawzajem, kiedy się nawzajem słuchamy i dlatego dzisiaj o relacjach polsko-litewskim będę rozmawiał z historykami litewskimi. w studio pan prof. Alvydas Nikžentaitis i pan doktor Rimantas Miknys, dzień dobry. Pan bezpośrednio związany był właśnie z wydawnictwem Karta z publikacją także dzienników. to może lepiej tak zapytam, bo w Polsce dość dobrze znany jest temat 1 z elementów trudności w relacjach polsko-litewskich, czyli chociażby pisowni nazwisk. 

Dla panów to jest Michał, ale MR no bo chyba tak należy mówić czy my Kolas Romer w kto może być dla Rz zaczną Vettelowi władzy, że to jest też problem powiązany z problemami aktualnym to znaczy, że Lionel Messi czy Lionel głównie jest sytuacja taka, że w liczbie on ma różne nazwiska, ale tak małym w czasach sowieckich była i my nazwisko to znaczy Mikoda Seremet jest to elektronizacji poetą był oczywiście ten okres, kiedy był realny jest to znaczy i o jest teraz już mamie to ja też dzieciom do tych z siebie do tych ludzi, które po powiedzieli, że prawdę potrzebne, żeby ona istniała mamy ten rejon Memphis Blood Nobla Aung to znaczy głównej takie argumenty jest te wszystkie dzieci, którym mowa o swoim nazwisku Romer i Hallera, mówi że nazwisko to jest ta to jest znak, który obowiązuje każdego człowieka z tym swoim rodzinom z z korzeniami rodzinnymi, ale jestem z Saksonii jest ta ma rycerzom mecenasów i których wpłatom zaczął służyć dla Republiki owej obojga narodów czy Rzeczpospolitej z tego powodu moje nazwisko jest tylko co miało tam, a była sytuacja 2006 . roku, że duża część tej rodziny odmówili umiał to i oni przyjęli ten rumień to tak nazwał tylko 2 Romera z hosteli 200 GB ten oblał to znaczy zmiana w polu Antoni Romera to jest kusił z drugiej, że kolejki i on sam Ion powiedział, że to jest po prostu o to jest ich rodzice jej kulturową tradycję i te Romer to znaczy polonizacji no bo to byty czasy dla 30, kiedy on sam już przeszedł do euro MR jest regionem istotą trzydziesty szóstym roku powrócił do lasu, bo była liberalna polityka tak będzie ona też skomplikował tak oczywiście no ale nie tylko ligowe są takie głupoty w ogóle związany z Litwą i troje jest z obu bandytów, których jest związany z lwowskim, bo chyba to w ich lwowskiego robią nam różnych takich kompleksów, bo bo, dlaczego tam niektóre litery, które w ogóle litewskiej piśmie wnosi o 16 wieku istnieją KK w ruinę takich rzeczy potem o nich nikt nie tylko chcieliśmy nie mieliśmy nic wspólnego mieć złamię, bo zabrali 7 minut na to jak to można z nami o ary mówimy rzecz willa swoje Wilno, a chętnych do innych atrakcji, ale tutaj o ostrożnym tutaj możemy mu spada już dyskutować argumentami w pana, ale my RO melisa czy pozwana Romera 30 dla pana trener no właśnie od Odry na pewno jeszcze porozmawiamy, ale skoro właśnie te dzienniki i wydaniem są pretekstem do naszej rozmowy to oczywiście powiedzmy 2 słowa o samym autorze no bo tu już pan doktor w nich jest w wspomniał, że to człowiek, który w, którego rodzina pochodziła byśmy dziś będzie z Niemiec tak ma to być trudne, choć zazwyczaj non stop to jest niemal z ZAKSĄ Saksonia to jest gniazdo rodzinne jest Saksonii no właśnie, ale on sam urodził się w Guberni kowieńskiej na już w w takiej rodzinie no właśnie my w ramach będą pytania o polskich tradycjach patriotycznych z litewskich tradycjach patriotycznych chodził do do gimnazjum w Wilnie też skończył szkołę prawa w Petersburgu i w Krakowie był, gdzie studiował historię i w Paryżu nauki polityczne, więc człowiek był światowym, ale problem z nim jest taki, że próbował zrobić coś co wydawać wydaje się dla mnie jak zacząłem się wgłębiać w losy tej postaci jego poglądy chciał zrobić coś co się wydaje naiwna ja bym tak to nazwę, bo chciał być Polakiem Litwinami chciał, że było dobrze, że w myślenie sprzed sali nie kłócili, a wszystko to wymyślał w okresie, kiedy właśnie dopiero zaczęły rodzić tak silne dzisiaj mówimy nacjonalizmy i Toma czasami taki zły kontekst tak, ale wtedy nie ma wtedy budziły się narody Europy tak budziło się prawo do samostanowienia narodów ją właśnie w tym momencie, tworząc meczu wchodząc w skład tzw. grupy krajowców jak o nich mówimy zaczyna szukać takiego jakiegoś specjalnego łącznika między Polakami Litwinami, który miał bywasz uchronić nas przed przyszłymi konfliktami patrzy do pana doktora bitwę z analizy były 3 dziennie, jeżeli się, że nie był naiwny to był człowiek intelektualnej on jak raz kończyły studia jako znak, że za to jako dysydent polityk to znaczy bardzo tak elitarne szkoły i oczywiście oczywiście on już organizowały swoje myślenie na podstawach tych z znad tej wiedzy i Amelii analizował co to to jest analizator mamie pierwszy to jego książką monograficzną 1907 ósmy roku doznać wydane jest ogólnopolskim Litwa studium odrodzenie narodu litewskiego i konceptualne ja powiem do dzisiejszego dnia historiografii historiografia Polska litewska, która bada procesy ruchów narodowych i stawek nie powiedziano to znaczy oni zrobią ten analizuje on przestawia, o co chodzi chodzi o to, że perspektywa to znaczy przeszło przyszłość to znaczy dla narodowców na postawie etniczność i oczywiście on znasz to, że to jest proces Biesy w liście do historii no, a z drugiej strony o liczbę swojskości polskości wielkiego Księstwa litewskiego o tytuły, o których teraz jak bardzo mu ginie nawet jest regularnie nie Polska litewska o tym nie mówię, jakie swojskości to polskość wielkiego sensu litewskiego Polska jest to nie jest ta sama, która była w koronie i poznać nie tylko obrazach we językowych no obrazach w ogóle, a kultury cywilizacyjnej to znaczy ta polskość wielkie sceny w i litewskiego powstałe na techno kulturowych korzeniach ludu to znaczy ludu litewskiego białoruskiego i nawet ukraiński jako to znaczy część jest to znaczy ta Polska rzeczywiście ona nie jest sam znaczek jego zdaniem to znaczy w 1905 roku osiemnasty roku można powołać ten subkultury polskie litewskie białoruskie nawet ukraińskie, które powstają na podstawie wnętrzności z tej kulturą tej historyczną, która można mianować się kulturą dyski SSD litewskiego to znaczy oni go było umiarkowane, że to można zrobić przez osoby obywatelskość nową Obywatelską to znaczy spółek w z pomocy państwa nowoczesnego państwa no tylko właśnie wtedy to każdy chciał mieć swoje państwo i na tym jak rozumiem nie dzieje się tak nie bywał w stolicę Litwa była widziana jak by mieć jak byk no i jakie to wariant, jaki sens litewskiego ta była widziana w Polskę tak Polska już była widziana przez Dmowskiego nawet apostolskie rzeczywiście widział jeszcze na zdarł warianty no na to jeszcze krótko w tej części pan profesor o tym samym jeno do jedno tutaj był już pan mówi stereotypami i od razu Alert aktora zaatakuje bo kiedy od 1900 diewięćdziesięciu dni w roku banki są słabi obrońcy nie było wiadomo jakie, jakie będą losy willi i 3 w ogóle Litwa jako państwo powstanie nie było wiadomo jak będzie w ogóle nawet z polską i nawet tego nie było wiadomo już w roku 1900900 osiemnastym i nawet po tej akcji Frankowskiego do Wilna, ale może być to ten do tego dodać do tego jak jeszcze powrócę czy TUnŻ niektóre rzeczy jest Romera jako znaczenia euro w ogóle te automaty glikol Pieńkowskiego do Wilna jak Jakub Urban, a cenę o o w ogóle jest stan powstawanie tych nauk dla narodowości w ogóle przede wszystkim na terenie i higieny psychicznej i w ogóle w tych regionach o obliczu zamieszkałych przez Litwinów i przesunęła polskojęzycznych ludzi tak powiedział taras należy użyć innych rzeczy naraz rzeczywiście był wracamy do tej rozmowy o w po informacjach, bo to wydaje się być bardzo bardzo ciekawe, szczególnie że właśnie te rozmowy często wpadają w Starym o tym co już przed chwilą właśnie tam wszystko, bo usłyszałem całą życzliwością informacje w TOK FM Maciej Zegarski witam ponownie własną historię Polski dzisiaj rozmawiamy o relacjach polsko litewskich, a to za sprawą m. in. wydania przez karty tomów wspomnień z Dziennika Michała Romera to niezwykłe świadectwo można powiedzieć relacji tego człowieka, który był i gorącym Polakiem gorącym Litwinami szukał ciągle sposobów Bośniak te 2 miłości po połączyć, a nie ani tworzyć z nich jakiegoś ich polszczyzna do antagonizmów historia oczywiście potoczyło się trochę bardziej w sposób skomplikowany niszczą Michał Romer ale, zachęcając do sięgnięcia po podzielniki zachęcam również do wysłuchania kolejnej części naszej audycji w studiu antresola Fides nikt się, by iść i pan dr Alina Wojtas nikt też nie weszli zaczęli głośno mówić o tym od tej wizji Romera, o których tutaj mówił pan doktor zaczęła się rodzić w granicach 9000607 . roku Janas pozwoliłem sobie nazwać tę jego wizje naiwną, ponieważ to środowisko zwanych krajów sami szukało jak się mówi kompromisu pomiędzy tradycyjnym nowoczesnym znaczeniem pojęcia Litwin krajowcy pragnęli połączyć świadomość narodową polską i użycie języka polskiego ze świadomością państwową litewską, a niektórzy z programu lojalności wobec państwa nowo litewskiego to jest taka definicja powiedziałbym encyklopedyczną może właśnie ze względu na to, że losy nasze potoczyły się tak jak się potoczyły i ciągle rośnie nam się wydaje, że nie znajdujemy zrozumienia dla niektórych z tych wydarzeń w przeszłości i Jawa wrócę do pana profesora z pytaniem czy ta koncepcja Romera ono w ogóle miała szansę oby był sen z Legią nie wiem promować no chyba tak, bo tylko powiem tak po paru takich pytań, dlaczego tak jeśli po w ogóle Robert nie myślał naiwnie, bo tak może być nam oglądać teraz, kiedy my widzimy jak będzie składali się losy Litwinów i Polaków jak składało się rzeczy jest związany z pomysłu Łoś, ale już się n p . w kto będzie Litwinem, kto będzie Polaka na tych mieszanych terytoriach Hubala wszystko tak on o wiele więcej zdecydowało się 18 dwudziestym roku i nikt nie wcześniej i tutaj byli w ogóle bardzo różne wybory w różnym od możliwości już 18 dwudziestym roku temu, kiedy ja patrzę np. ach, jak powstawało wojsko litewski jak jak i jako nabieramy ochotników i jakie kryteria były dla ochotników do gmin do jakich i jakie armii pójść do fasolki ochotnik jemu i walczyć n p . n p . w Legionach Piłsudskiego tak jak zrobił Michał Rosiak jak na początku zrobił mi o Roman, a albo, aby wywierać stroną litewską i tutaj konflikt nie był zły, że czytam po 1 stronie są Litwini, a po drugie, strony są pola czy kto był 1 z takich konfliktów, gdy był taki problem jest w ogóle się w danej sędziom trudno też podział społeczeństwa i np. niektórych chłop i pierwsi strzelili do tej armii było niech szlachciców ciepło mniej pan, bo tutaj bywa tak też różnica ochłap i pan pyta o to kto tak taka druga w ogóle drugą możliwość wyboru i w ogóle druga taka taka linia, która zdecydowała, o jaką stroną wybierać, a ich tutaj chyba główną takim argumentem, który w jakąś tam wybierać, bo to, kto nam nam więcej co obieca, kto nam w darze i ja powiem, że za to, że pomiędzy Litwinami, a Polakami powstał konflikt ten wielki wieku dwudziestym jest winna strona Polska to grubo Polacy nie proponowali re, a grany reform nie proponowali ziemi litewskim chłopom w co nie wiadomo jak było wyliczyli w ogóle litewscy chłopi Litwini są kibice chcieli budować w ogóle swoją państwowość, jeżeli taka obietnica w ogóle było ze strony Polski i IT i tutaj w ogóle Romer w swoich dziennikach to kosztuje te wszystkie problemy, kiedy już o tej akcji po tej akcji w ogóle Żbikowskiego widok do Wilna on pisze Agnieszka no tak ubaw teraz Wilno jest w rękach Polaków, ale jeszcze jest także nie wiadomo jak jak i Reja co będzie robić większość ludzi z tego kraju, bo oni jeszcze niewiedzą kim oni oni są i tutaj w ogóle nie trzeba dziwić, bo różnych takich pracach poświęconych tym liczną i w ogóle tym regionie np. tablet podaje się po przez tego bardzo znanego z rodzicielskiego badaczy decybeli mógł on miał on fiskus i nawet podanie nie za groch nieraz samochód, który podajemy np. taki takich tak tak tak, że taki jest takie takie fakty, że np. takim 1800 pięćdziesiątym roku takich prawdziwych Litwinów to naprawdę było 290 może być, jeżeli bierzemy ten w ogóle w kraj wileński to może takich prawdziwych Polaków w tym kraju może być pudło i 5000 może być 10  000 nikt nie licz i tutaj w ogóle jeść bardzo wielki problem górę kultury nad naturą, do którego na, które wskazują dobitnie choroba w i IT jest też inny wielki problem polskiej historiografii jest problem polskich historyków oni jeszcze do tej pory nie zajmowaliśmy takimi sprawami, kiedy w polskich Chłopska mówi się w ogóle obywatelom polskim, kiedy ruch był Paul Polski chłop staje się w ogóle częścią nowoczesnego narodu polskiego Polska historiografia nadal grupa 3 jedno, a od Nana Nana powstawanie nowoczesnego ogrodu lub przez pryzmat takich ludzi takich jak i psów jako Piłsudski jak Dmowski, który w ogóle z tą polską świadomość oni mieli zawsze nigdy nie tracili ale kiedy Polski chłop staje się w ogóle nie tylko tutaj na ziemiach litewskich a, ale też na ziemiach polskich, kiedy on staje się tą częścią narodu to jednak na te pytanie, które zadawały Rober kupisz konsol oraz prawo wileńskich jeszcze polskich drogach i nie mogę powiedzieć, bo nie jest oczywiście trudniej polemizować skromnemu magistrowi z panem profesorem, ale oczywiście musiałem za strzygł uszami jak usłyszałem, że za tą samą sytuację konfliktów czy na 5 Vistal w relacjach polsko litewskiego odpowiada strona Polska no to oczywiście pewnie teraz tego w Janie jestem w stanie rozstrzygnąć natomiast na pewno może warto byłoby jednak zwrócić uwagę, bo pan mówi o tym, roku osiemnastym dziewiętnastym dwudziestym, przechodząc do akcji Żeligowskiego to wydaje się jednak, że ten się i Romer swoich w swoich dziennikach wyraźnie o tym pisze jednak ten konflikt jest on jest bardzo bardzo wyraźny już znacznie wcześniej pozwalał panowie czas, bo słuchaczy jeszcze mnie nie mieli pewnie okazji do dzienników sięgnąć, bo one dopiero się ukazują przeczytam fragment z Dziennika RO mera to jest rok 1912 on pisze o skandalu na szóstej wystawie litewski Ibizie tak zaszedł bardzo przykry wypadek z litewską wystawą sztuk pięknych na wystawie tej wśród wielu rozmaitych dzieł tak twórczości indywidualnej artystów Litwinów malarstwo rzeźba jak stosowane sztuki ludowej tkaniny pasy ręczniki obrusy wyroby z drewna ukazała się rzeźba znanego młodego rzeźbiarza litewskiego Piotra mszy zatytułowana walka rzeźba przedstawia grupę złożoną z rycerza na koniu walczącego z Orłem 1 głowę Orzeł przywożone do ziemi ze skrzydłami rozpostartymi wbił się drapieżnym dziobem w Gardziel końską koń przesiadać z bólu na tylnych nogach wspinał się i przygotuje przednimi Orła Bieździedza zamach jest tym mieczem w ręku gotujesz zadania ciosu śmiertelnemu wypadkowi grupa ta symbolizuje oczywiście walk polsko litewską walkę Orła z Pogonią ulgowo grupę, jakby dla podkreślenia symbolu starcia z herbami Polski i Litwy i Orłem i Pogonią jeszcze króciutko pozwolicie panowie, bo to jest ciekawe co dalej Orzeł przedstawione w postaci napastuje o tego drapieżnika, którego zwycięża wolna rycerska Pogoń rzeźba ta wywołała oburzenie wśród publiczności Polski malarz Jarocki gorący patriota Polak zareagował ostro zwymyślał komitet i z wyrazami głośnego protestu cisnął cisnął w katalogu wyższe wieczorem Brent Stein i Czarnecki z Kuriera odesłali bilety wstępu na wystawę z listami protestującymi, ale co najciekawsze dalej tymczasem Rymsza zdenerwowany tym wszystkim tutaj przy okazji ciekawy język zdenerwowany tym wszystkim niewidzący wyjścia nagrodzony przez wiernych o wycofanie rzeźby przez innych o zachowanie takowej poszedł na wystawę z toporkiem rozbił walkę, czyli tę rzeźbę, a potem rozżalony poruszony zaczął rozwijać inne swoje prace 1 po drugiej aż zdołano powstrzymać walki już niema tu znowu chodzi o to rzeźby, ale sytuacja związana niegdyś w no i no chociażby to okazać, że to tylko to nie jest tylko chyba kwestia wydarzeń z roku osiemnastego 19 lat jest to dowód na ogromne napięcie, jakie funkcjonowały już wcześniej notariuszem, gdzie mieli inny poziom społeczeństwa społeczeństwa już nowoczesne nowoczesne społeczeństwo polskie i nowoczesne społeczeństwa litewskiej jak taki bardzo wyraźnie się do 300 reali winie na nadal w dyskurs czytelnik życia kulturalnego byli struktury i Patejuk Patej stronie, gdy te same ta na Towarzystwo naukowe tam różne sztuki Towarzystwa tak inny i co pokazywała, że wszyscy te struktury już działa do 1012 . roku pokazywali działa jak struktury, który najpier w dbali o tradycji kulturowej wielkiego Księstwa litewskiego, a od tej nowej kulturalnej tradycji, które tylko powstaje, a ona jest na podstawie widoczności Jonak kieruje się Nacional ideologią nacjonalizmu i wtedy jak teraz powstała przyglądać Bieleckiemu jak raz taka dyskusja między byt kaman Roman biciem i Michała trenera i wtedy były zabrzmiało słowo naiwni i wtedy była konstatacja już ze strony Michała Romera, że po prostu zwalczyła i geje i nacjonalistyczna to znaczy co zostaje zostają oczywiście 1 moment zostaje w sytuację, jeżeli pan stówo powstaje to państwo może budzić uregulować te to 1 z sytuacją i z tego powodu on mówił, że gdzieś między tych swojej Towarzystwa litewskiego białoruskiego polskiego wileńskiego już nie ma możliwości domów listy i pedałach jedzie do Legionowa i mówi że 1 jest jeszcze czynnik to jest wojennej, jeżeli sprawa litewska razem ze sprawą polską pójdzie do dyskusji międzynarodowej to znaczy wtedy możliwe jest powstanie PASOK, która będzie regulować te procesy i może z tym regulacją państwa można realizować ten obywatelskość recenzje kryją złości w domu on sam powiedział, że najdziwniej jesteśmy, jeżeli mój sami to rozwiązuje rozwiązuje to struktura, a struktura to jest państwo niech pan prof. Yale i w ogóle nie chciałam jej mówić, że w ogóle tych konfliktów nie było w różne konflikty nawet pierwszy konflikt oni poszła w to mają już od razu po powstaniu styczniowym, ale ja patrzę na to od w ogóle takim w ogóle taki jest takim większy respekt i bije myślę, że te konflikty, których byli, której śnili oni jeszcze nie decydowali o nic, bo nie mniej wiemy dobrze i bardzo dokładnie, że np. nawet osiemnastym roku byli takimi stało się inne na Litwie, gdzie ubyło szkoli litewskiej wojsko polsku był tym samym mieście ich oni oni byli jednoosobowej kampanii byli parą takim przypadku, kiedy Litwini i po ponad 3 oraz walczyli z bolszewikami, ale muszę zabrać go pan doktor kręcił głową w drzewo gałęzie drzewa chcielibyśmy walczyć z Dziennikiem w latach 21 poprawce, jakie one konstatuje ojciec mojej jest już w połowie sprawdziły to zaś Polak taki jak i jakiego akcję Warszawa, a linia ma tylko Polakom, o którym możliwa i nie ma to jak polskości, o którym mówiłam mamie mama no i ojciec mógłby bzdura w i tutaj już konstatację, że po prostu jest remont willi miejsce przeklęte Litwin był to, bo mają tutaj mówił w ogóle miała takich w ogóle postaciach jako Robert jest przecież jasne, że takie postaci jako jako numer i jako jego rodzina oni musieli zrobić wybór wcześnie, ale mają mu mówimy, kiedy w 2 turze niż ja na narodu Georg był dla narodu nowoczesnego staje się takim procesem, bo tu, do którego włączają się już mas i tutaj tutaj musi mieć w ogóle robić różnicę pomiędzy elitami elitami Elle Elle, która intelektualnymi elitami politycznymi i różnymi innymi Elżbieta elitami, a ma się wiara jest no ty powiedzieli pan powiedzieć, że jest audyty nieruchoma, a nie usłuchał rozsądnych, kiedy bada ruchy narodowe, a mury główna cecha litewskiego ruchu to znaczy CK, kiedy on różnie to jest złe i co jest tuż za swoje to co powiązane z konieczności litewskie to znaczy ludu i cudza wszystko co jest najem w języku polskim wszystko i doznać ta bariera cóż dorosłe już działa ono bardzo wyraźnie wczasach wojny światowej pierwszej wojny światowej i to było bardzo dziwni można, by nas widzieć już ruch Narodowy litewski zrobi swoje siedziby swoje wyniki, a ruch ze strony porozumienia był z łódzkiej, a Dmowski ze swoim, który bardzo miały konkretny ludzie działali w Wilnie Litwie to to jest też już robili zrobili swoje i pracę reaktor miło, kiedy jednak nie ma konfliktu polsko litewskiego w tej audycji wykonać jest odrobinę litewską litewskich w bardzo bardzo dziękuję to bardzo ułatwia życie w ale teraz informacje w TOK FM, ale oni jeszcze wraca Maciej Zakrocki witam ponownie rozmawiamy o relacjach polsko litewskich w studiu goście panu dr. Mantas Mik IS, a prof. David West niż ten taj PiS wejdą w życie właśnie troszeczkę polemizowali gości wszyscy ze wszystkimi w inny, kiedy powstaje 3, jakie są powody, dla których te relacje polsko litewskiej dwudziestym wieku i to tu dużo mówić na przeniosły się również wiek 2001 . jeśli chodzi o niektóre wątki kijkiem, kiedy tam dochodzi do domów do tego, że właśnie zaczynamy nie być przyjaciółmi, a przynajmniej nie takimi jak pewnie wielu z nas chciała na pewno Michał Romer, którego dzienniki się właśnie ukazały ich, w których to dziennikach możemy również przeczytać tych jego pomysłach i jej i tych wszystkich troskach jak w momencie, kiedy jest szansa dla obu państw dla Polski dla Litwy jak te państwa mogą powstać i w jakich w symbiozie współpracować, a wiemy, że to, że tak się tak się nie stało w Polsce może pan za powie, że znowu stosuje stereotypowe przykłady czy sięgam po nie, ale w Polsce często się, mówi że w tym procesie budowania właśnie państwa w samym początku od razu Litwini ustawiali się właśnie w takiej roli rad konsultacyjnych wobec polskiego przypomnijmy, że w ogóle na ogół, ogłaszając swoją niepodległość i jeszcze w lutym osiemnastego roku, więc do listopada, kiedy powstaje Polska Year jest jest wiele miesięcy nie to już niektórzy u nas właśnie miało to przecież jest za zgodą Niemców którym, którzy pozwolili właśnie Litwinom stworzyć tam ryby, czyli właśnie to litewską krajową radę i to właśnie rząd litewski, który powstaje na próbuje, jakby stał stosować politykę faktów dokonanych i następuje ta sytuacja przechodzenia m. in. w las rąk do rąk oraz raz teraz jest w polskich rękach raz nie no ale oczywiście najtrudniejszym momentem dla dla nas jest moment wojny polsko polsko bolszewickiej zwracają uwagę polscy historycy na pewno, że w momencie, kiedy właśnie zagrożona była z sowietyzacją nie tylko od Litwy nie tylko Polski, ale może nawet całej Europy to Litwini właśnie w winie swoich interesów znaleźli sobie sojusznika u bolszewików, a nie próbowali im przeszkodzić raczej z nami szukać porozumienia, a tutaj w ogóle nie mogę nie mogę nic powiedzieć, że tylko to się pan ma pomagać i np. patrzą Litwini kobiet i robili dwudziestym roku teoretycznie można zrozumieć patrząc na NATO sytuacja w ogóle dwudziestego roku i też powodu w ogóle tego procesu tworzenia takich nowoczesnych naród porodu ortopedię w nie Polak to niech nie roszad był wielkim graczem zagrożeniem dla Litwina Polak przede wszystkim od prze przez tłum wspólną historię tradycji, ale muszę powiedzieć, że to, bo to był wielki mur z takim błędem i chociaż Litwini dwudziestym roku oni mieli układ sił w Polskiej armii, jeżeli się w dawnych w ten układ, ale wiadomo, że też byli już przygotowane też plan sowietyzacji PŻM układ w ogóle nie nie powstrzymał go gulaszu jadło od sowietyzacji lituje chyba, jeżeli nie cud nad Wisłą to chyba elit dziś jej nie było problemu to był wtedy popyt na normalnym Blend jest logiczny, który emocjonalne można może być patrzmy z tych czasów to zrozumieć, ale tubą to był proboszcz po prostu Black IS, a jeszcze 1 rzecz po jest zawsze mu Lubie w takich rozmowach mieć konflikt to w ogóle o słodkim kolorować zaczęli pierwsze mieli linia Polak, bo jak powstali w ogóle regiony te wszystkie jej to w ogóle była tabula w ogóle taka współpraca coś ci wpłacili o kolaborację Polaków są spółkami i 3 szesnastym roku czy nie trzeba to oczywiście, że tak naprawdę to był sprytny plan, który miał być dla planem taktycznym, tym bardziej że jak wiemy, a potem dochodzi do kryzysu przysięgowego i w efekcie ta oferta ta współpraca no bo tak tak tak można nazwać Materny no bo jeżeli oczywiście nie ma miejsca ale kto był wtedy szesnastym roku taki mądry i wiedział o wymiarach swoją misję jako gmina chce, by partia wolność jest możliwe jest coraz mniej w chorobie bardzo niedobre życie to znaczy po profesjonalnie w Londynie za bardzo dobry tutaj moim zdaniem chodzi o to, że naprawdę sytuacja była nie tak proste sytuacje to powiązane z tym życiem, o którym pan profesor bólu, że był konflikt nie tylko ich już na podstawie narodowości Cheerleaders kości nowo pojęcie i polskości na ból ta ta społeczna spór o konflikt polityczny i oczywiście wtedy u nas były chrześcijańskie demokracje, którą bardzo silne i panowała nad społeczeństwami mogły stworzyć z litewskim i ona jak raz najwięcej mówi latom życia, by robić reformom ziemi i ona zrobiła to nie tylko do grobowca naszych domów jest 9200 drugie roku, bo do tego już po podczas tego konfliktu były jasne, że wróg wróg mego próbę to znaczy może odbić na 1, jaka po chwili ją ale jakby no pomocnikiem realizować swoje plany, a atuty sytuacja była tak żyje w policyjnym była już wojska litewskie, a pod Grodno już stoją, by była wojskowa Tuchaczewskiego i była tym nawet tyle przez telefon ten wojenny telefon nawet rozmowy i doznać były działania przeci w opłatom, kiedy był ten już Tuchaczewski pod Warszawą to zamieszanie w UE nawet w sztabie generalnym litewskie było dużo są to dalej robić, o co chodzi wtedy jak teraz budżet takiej akcji jako znanego dyplomatę litewskiego Jerzego szczuł Lisa, w którym no i w tych dziennikach jest napisane nawet Stanisław Narutowicz wyżywić jeżdżę do Warszawy i mury ze swoją rodzinnym człowiekiem prostytutki co robić oto chodzi, że to niebyła tak wszystko jasno tak była tak gra ona była bardzo niebezpieczne 1 i było pojęcia, że to niebezpieczne, lecz zbyt dużo z tej strony i kiedy byli te sytuacje np. by z tego roku była umowa w Moskwie z drugiej strony był wyspa, a w biegach, kiedy z ostatnią chwilę, by powiedziano na konferencji międzynarodowej i ze strony Warszawy ważne jest, by warszawski poseł, że odejdzie Alina Lelito wina, iż nie było czasu, bo to po to, niektóre dyplomacji litewskiej już usłyszeli i mówili, że trzeba domówić się oczywiście to byli pod tą Rzgowskiej bodaj Litwa środkowa oczywiście była ta konferencja ambasadora, który wszystko rozwiązała tak jak potem były cały czas do pierwszej wojny światowej może może tylko 1 repliki, żeby było dobrze zrozumiały, bo jak wspomniałem 168 chroni euro po roku szesnastym tylko, dlatego że były po prostu mogę się lepiej zrozumieć odczytać jelit po osiemnastym roku, a i w ogóle po prostu tutaj też podobnie Aurora Ania z Niemcami i AAA u mnie bardzo dobrze wiemy te, jakie skomplikowane stosunki byli Niemcami, bo Niemcy i osiemnastym dwudziestym roku ubyli w ogóle takich dla Litwinów od 2 granit był powstać jako przyjaciół, z jaką euro i jako wróg i tutaj, bo to wszystko było zależało bardzo o konkretnej sytuacji geopolitycznej i w ogóle tam, a był powód niemiecki miastu niecki wojska w Saksonii np. bardzo dużo pomagało czy w ogóle tych alkoholi i niepodległości Litwy po roku osiemnastym, ale byli czasy, kiedy w ogóle w ogóle dochodu dochodzili do takich chęci niemieckich ekscesów tym samym tkwi w Kownie ten stany konflikty, kiedy ochotników elity, bo po zamordowanym przez niemieckie łożysku i tak nienawiść to Niemcu ona istniała przy bardzo długi czas w społeczeństwie litewskim i ich tutaj trzeba płacić znana takie różne momenty w przez pryzmat polityczny, a jest jak chciałem bardzo krótko 5 listopada tego roku to jest 1 z tych momentów, kiedy aktualizacje polskiej z prawej na cały świat w bój bój o była była 1 tak schodkach taka ma ENA wśród to litewski politycy poznali i litewscy politycy jak taki byliny domy dla świata i to jest jednak w dziennikach jest ocena milionera on mówił, że dziwi mnie zrobili krok do świata to znaczy z pomocą liniami i co to znaczy osiemnasty roku 2 tysiące 3 marca to znaczy była przyznawana ta deklaracja niepodległości Litwy po formule 1711 grudnia osiemnastego roku to znaczy i to była duża duża, jakby osiągnięcie, bo Niemcy już zaczęli mówić, że dojazd Kubiak to znajdzie to działanie tych polityków w Wilnie na ciele zaznaczono już były przyznane jak działanie polityczne nie tylko z Niemcami, a ich z innymi krajami i do pociągu i buduj z językiem, kiedy Piłsudski chciał wykorzystać manetkę i jakie Pedro, żeby domyślić, że zrobi strefą ten trzeciego czynnika między Niemcami Rosjanami i tutaj ja umiem nawet teraz ten takiej plany już jest w realizacji, by wylizać strażackie ta elita Środkowo wschodniej czy debili Europa środkowo-wschodnia to znajdzie, a nasza strefa, która teraz jest euro są już europejskim to znaczy też, jakby buduje się od Helsinki zdobyta Bukaresztu to znaczy ja mówmy o nim mówią, że to jest to po prostu realizacja tych życia, który dostawali 18 dziewiętnastym roku i w myślach litewskich polityką rzeczywiście w myślach takich polityków jak Piłsudski 1 ujmuje się obywatelskich nawet o samym tytule znajdzie Żydzi, których mój mówi mi nie jest tak proste i poznać ten konflikt, jakbym był konflikt polsko-litewski to był dział polityczny konflikt o to na pewno tylko tutaj dowodzą właśnie te emocje już bezpośrednio na głos tak tak powiedzmy jeszcze sobie mamy mamy małe i 5 minut i pewnie by niektórzy byli zaskoczeni, że nie powiedzieliśmy nic w Wilnie potem Żeligowski siadam gdzieś pojawia już nie chodzi o samą jego akcja, ale no, ale dobrze wiemy, że nawet ta tzw. federacyjna koncepcja Piłsudskiego w ich chochlą jednak nie zakładała ile jest rodzina to im do ING bank Inteligo Millennium no tak, chociaż my nazywamy to często naszych stadionach jest właśnie Rostowa Italiano on jest idealistą naprawdę Piłsudski jest lista butla jest nad natomiast, nawet jeżeli właśnie wobec Zachodu zostaniemy przy tej na przy tej nazwie na to oczywiście Piłsudski jest jak najbardziej za tym, żeby powstała niepodległa Litwa, żeby było takie państwo natomiast jeśli chodzi o Wilno nie jest to on cię nie wyobrażam sobie, żeby było, gdzie indziej jak jak w Polsce no i teraz jest to pytanie właśnie w Lechii jak i jak i jak jak ta sprawa jest dzisiaj też postrzegana przez historyków litewskich z punktu widzenia ten fakt jak wejść próby zrozumienia jego punktu widzenia, bo to jest nie tylko kwestia jego osobistej łączności z tym miastem ta, której symbolem potem jest pogrzeb jego serca w Wilnie i tak warto no ale rzeczywiście naszym takiej po spojrzeniu na NATO miasto na tor tor to oczywiście w tamtych przynajmniej czasach jest to miasto Polski w w większości zamieszkałe przez Polaków polskich Żydów i Litwinów w tym, ale w Wilnie w tym momencie prawie jak bardzo krótko bardzo krótko to nie jest moje zdanie to to jest danie, którym niesolidni pewnie niejeden raz była opowiedziana w Dzienniku i to jest inaczej i być jeszcze drugie roku dziesiątym 38 dziewiątym ważne w 1 było powiedziane w budżecie populistą Żeligowskiego dzienniki powiedziała to jest obłęd to suskie chciał zrobić, żeby była ta strefa, która mogłaby dać odpór i via Niemcy i dla Rosji, jaka to Rosja Dadacz czerwona i Dudy i nie nie było do realizacji możliwość nowo poznać, jeżeli będzie go, gdy willa do z Wilna to znaczy będzie nie lgnie do realizacji tego schematu znajdzie Wilno to znaczy nie tylko o sprawie to sprawa pan złości i Litwy i Polski, jeżeli na stronie będzie zwężona to będzie mógł podzielić państwowości litewskiej Polska będzie z liniami z dnia daje cieszył się, dzieląc Prokomu jest dziś nasze państwo z tego położenia razem z toalety z prawej Wilna i dostała wina to jest z tego regionu to była centrom centrum rozwiązania problemu i do niej wodę żywność i to myślę, że Piłsudski był duszą polityka, kiedy byli już Jawor tańca z sercem przyznana mu wróży żąda, by żałuję, że nikt do wszystkiego nie przyjąć tak jak on chciał, że mija, bo przyjemnie, ale jeżeli mówimy o ogólnym rozumieniu w rozumieniu w ogóle tej problematyki to tutaj w mieście czemu musimy opowiedzieć się tutaj mamy do czynienia z taką czy w sytuacji, kiedy po obu obie strony mam swoje racz, bo nawet patrząc w ogóle jakie, jakie argumenty wykorzystali się w tamtych czasach, żeby był pan pokaże czy te 3 inne terytoria w ogóle czy naruszali do tego czy innego państwa to argumenty historyczne i ich w ogóle argumenty etniczne i tutaj, jeżeli mówimy o o argumentach historycznych, bo rzecz jest jasne jako model należało Wilno, jeżeli mówimy o problemach etnicznych, które jest więcej skomplikowana, bo Wilno, bo była polskim miastem, ale trzeba pamiętać to mój kolega opowiedział nam na samym początku się od polskości w jeszcze była troszeczkę inne niż tutaj blok w koronie w butach, bo w najważniejsze, żeby próbować może dzisiaj wykorzystać dzienniki Michała Romera, aby po pierwsze, jeszcze raz przypomnieć, jaką historię polsko litewską mógł zwrócić uwagę na te dylematy, które również i towarzyszyły jemu i ludziom, z którymi współpracował no i co tu dużo mówić o ich wyciągać z tego takie wnioski, żebyśmy dzisiaj nie tylko o tym, potrafili tak pięknie nas na razie w studium, ale też, żeby tych emocji przede wszystkim w sensie politycznym było były jak najmniej to się uda panowie muszą udać musimy być myślę, że dzienniki trenera i studiuje na na na nowe projekty nam powinno nabyć nowe kraje konstrukcji dla polityków to jest miły dla dla dyskusji to on mógł swoje zdoła na czas mowa jest małe konstatacji, a ona zaprasza na dyskusję, chociaż łatwo nie będzie panie profesorze, bo to jest ile tomów 6 tak i Brazylii z najnowszej swej strony każdy z ulg tylko 6 płynęli weto jest wydawane to wszystko w całości to jest to tych obu będzie o wiele więcej już ten sam 7 Łoś uśmiech, ale ta musi ulec uszkodzeniu idzie, a n p . numer jest bardzo ważnej jak dla strony litewskiej tartaki dla strony polskiej, bo on nie mówi o stosunkach polsko litewskich z litewskiej racji stanu ani z Polski naciska on zajmuje pozycję krytyka PiS w Łodzi i w ogóle on też świadkiem tego wszystkiego można do 22 karty różni się na kamień jesteśmy niestety jesteśmy częścią 313 drugiego świata i żeby w ogóle zrozumieć kim my biliśmy jej kim możemy być to warto przeczytać dzienniki tt 6 tomów to bardzo szybko czyta się bohater mogę to potwierdza no właśnie, mimo że obszerna lektura to zachęcamy was bardzo bardzo dziękuję również za udział w audycji prof. Rivers nikt się, by dziś bardzo dziękuje pan dr Jolanta Smith był z nami dziękuję, a teraz informacji
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA