REKLAMA

Epoka ludzi zbędnych

Kwadrans Filozofa
Data emisji:
2018-10-16 14:40
Prowadzący:
Czas trwania:
12:36 min.
Udostępnij:

Współczesny kapitalizm, wsparty rozwojem technologicznym, sprawia, że coraz większa grupa ludzi staje się całkowicie zbędna. Być może już wkrótce zdominują oni światową populację. Jakie mogą być tego skutki? Z pewnością niekorzystne. O tym opowiada Tomasz Stawiszyński. Rozwiń »

W "Kwadransie filozofa" prowadzący audycję zastanawia się nad fenomenem popularności bestsellerów z gatunku non-fiction. Czy jeśli miliony ludzi ruszają do sklepów, by po to sięgnąć, to automatycznie oznacza to, że dzieło porusza ważnej strony zbiorowej świadomości. A może to tylko zasługa zręcznego marketingu?

Te i inne rozważania prowadzi Tomasz Stawiszyński. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Kwadrans filozofa, Tomasz Stawiszyński, dzień dobry. Do bestsellerów z gatunku non-fiction, podobnie jak do bestsellerów z gatunku fiction, należy podchodzić ostrożnie. Z jednej strony rzecz jasna okoliczność, że dziesiątki albo setki tysięcy, albo nawet miliony ludzi rzucają się na jakąś książkę, z pewnością świadczy, że dotyka ona jakiejś ważnej strony zbiorowej świadomości, czegoś uniwersalnego. Z drugiej strony, tak szeroka dostępność siłą rzeczy zakłada uproszczenia albo skuteczny marketing, po prostu. Rozwiń »
W temacie bestsellerów polecam wszakże znakomitą krótką książkę Ewy i luz hard korowy romans analizuje ona tam cechy bestsellera na przykładzie 50 twarzy Greya, ale o tym, bo mówimy innym razem tak czy owak do bestsellerów podchodzą ostrożnie i dlatego do 2 bestsellerowych książek i wylano della sera i wykładowcy Uniwersytetu w Jerozolimie wielkiej międzynarodowej intelektualnej gwiazdy też podchodzą ostrożnie, ale 1 zasadnicza myśl rodem z Homo Deus krótkiej historii jutra wydaje mi się niebywale przenikliwa niezależnie od niej predykcyjnych wartości to znaczy niezależnie od tego czy proroctwo w niej zawarte się sprawdzić czy nie Homo Deus to druga książka Harry ego Otóż ta myśl czy to proroctwo brzmi tak już wkrótce większość ludzi na ziemi stanie się całkowicie zbędna zbędna systemowi ekonomicznemu, który tu panuje teza jest już dziś, a częściowo aktualna no bo liczba ludzi zbędnych gwałtownie rośnie jednak Harare prorokuje, że jeśli współczesne trendy nie zostaną zatrzymane sprawa już wkrótce sięgnie zenitu, a zarazem dodaje prowokacyjnie owa zbędności jest pod pewnym względem czymś gorszym

Jeśli można to w ogóle mierzyć jakakolwiek aniżeli sytuacja czy los uciskanych robotników z wcześniejszych etapów historii ludzkości o doświadczeniu wyzyskiwać mego pracownika oba doświadczeniu niewolnikami nawet gdzieś w głębi tego strasznego losu tkwiło bowiem jednak uczucie, które ostatecznie stało się zarzewiem rewolucji zmiany zezwolenia uczucie bycia potrzebnym świadomość, że skoro nas wyzyskują to znaczy, że potrzebują naszej pracy, że nas potrzebują, a to jeśli jest już w każdym razie jakiś Drąg poczucia własnej wartości jak również przy odpowiednio sprzyjających warunkach jakaś pozycja negocjacyjna tymczasem współcześnie rośnie rzesza tych, którzy nikomu nie są do niczego potrzebni i tak też czują bez wartościowi zepchnięci na margines nie zakorzenieni w żadnej strukturze niemogący na nikogo liczyć się oczywiście, że taka kategoria ludzi to nie jest nowość od starożytności znamy tego rodzaju grupy społeczne powstawały nawet specjalne pojęcia określające ludzi, którzy funkcjonowali niejako poza społeczną i polityczną strukturą zawieszeni w próżni nigdzie nie przynależących zazwyczaj jednak stanowili oni dobrze zdefiniowane mniejszości dziś natomiast stoimy u progu ich zdecydowanej większości owej przewagi tak prorokuje Harari do czego to może doprowadzić do czego już doprowadza 

W 1935 roku wybitny Polski socjolog Stefan Czarnowski opublikował słynny i proroczy esej p t. ludzie zbędni w służbie przemocy diagnozował wówczas mniej więcej to co haracz diagnozuje dzisiaj i ostrzegał, że rosnąca rzesza młodych bezrobotnych nigdy niepracujących ludzi skazanych na funkcjonowanie na kompletnym marginesie zasilają rozwijający się wówczas system faszystowski wyraziste tożsamościowe radykalne faszystowskie przesłanie staje się dla kogoś w takiej kondycji jak opisana powyżej głosem przynoszącym nadzieje na odmianę, a zarazem obietnicą przynależności gwarancją poczucia bycia potrzebnym niezbędnym drenaż czy dziś nad nami wisi podobne widmo trudno przewidywać złożone procesy historyczne, niemniej gwałtowna popularność ruchów populistycznych zdaje się sformułowane przez tarnowskiego reguły potwierdzać czy jednak współczesny populizm bliski jest faszyzm owi z tego rodzaju diagnozami należy postępować bardzo ostrożnie łatwo bowiem popaść w jednostronny emocjonalnie nacechowane moralizuje i zwolnić się w ten sposób z próby zrozumienia tych zjawisk w populistycznej wściekłości tak to nazwijmy to w tym zrywie populistycznym istnieje przecież jakieś potencjalne ziarno pozytywnej przemiany także takie elementy tego zjawiska jak przebudzenie świadomości Obywatelskiej znacznej części zachodnich społeczeństw wyziera wyraźna potrzeba odzyskania wpływu na rzeczywistość społeczną i polityczną niechęć do fasadowej hipokryzji cechującej liberalne elity no to są pewne zjawiska, które można zrozumieć, które można postrzegać analizować w politycznym kontekście zastanawiać się nad ich przyczynami nad pewnymi błędami, które poprzednich ekip rządzących poprzednich paradygmatów polityczne, które doprowadziły do takiej sytuacji to właśnie mowa o niechęci do elit jako o pewnych wyznaczników tego współczesnego populizmu, ale jeszcze na początku lat dziewięćdziesiątych Christopher las ten mechanizm opisywał i przepowiadał nastąpienia takiego konfliktu pomiędzy większością, a elitami w książce dziś bardzo aktualnej w buncie elit powiadał tamże elity funkcjonują w sposób radykalnie odmienne od większości elity zachodnie liberalne i to nie tylko w sensie czysto praktycznym Otóż powiadał dodatkowo, że globalizacja w sensie najgłębszym objęła prawie wyłącznie najlepiej zarabiających najlepiej wykształconych, a pozostali z dobrodziejst w globalizacji wprawdzie korzystają, ale nie przemieniła ona ich zasadniczej kondycji i głębokiej tożsamości elity funkcjonują już od dawna poza siatką pojęć odnoszącą się do takich wartości jak naród czy jakkolwiek pojmowana lokalność prowadzą w sensie najgłębszym najbardziej dosłownym życie międzynarodowe post patriotyczna post narodowe tymczasem cała reszta niekoniecznie cała reszta wciąż jest mocno zakorzeniona w tych wartościach w przywiązaniu do lokalności i stąd właśnie pisał gulasz niemal 30 lat temu bierze się niebezpieczeństwo konfliktu dziś widzimy, że miał doskonałą intuicję, że przewidział ten konflikt przewidział tę wojnę pomiędzy ludem, a elitami, a przynajmniej w ten sposób definiuje się to zjawisko dzisiejszego populizmu, ale zjawisko, o którym mówimy rosnąca grupa ludzi zbędnych ma oczywiście ścisły związek z logiką rozwoju kapitalizmu w myśl, której naczelną wartością jest zysk, ale ma także przede wszystkim związek z galopującym postępem technologicznym to tak niezależnie od elit błędów politycznych i t d. jest pewna logika napędzająca ten system istnieją pewne zjawiska o charakterze obiektywnym tak jak właśnie postęp po technologiczne, które się do tego wszystkiego przed przyczyniają się ścigamy się dzisiaj w tworzeniu przerażających wystąpi innej wizji, w których świadoma sztuczna inteligencja buntuje się przeciwko człowiekowi i przejmuje panowanie nad światem co dla ludzi jest zazwyczaj scenariusza delikatnie mówiąc niekorzystnym tymczasem może jest także realne zagrożenie leży zupełnie, gdzie indziej może zazwyczaj tak, by na to wskazywało doświadczenie boimy się właśnie nie tego co mam faktycznie grozi tylko jakiś fantom aptecznych zagrożeń, które nigdy się nie realizują zamiast, więc lękać się świadomych robotów albo systemów informatycznych, które zechcą przejąć nad ludzkością okrutne rządy może powinniśmy przyjrzeć się organizacji pracy i zastanowić się, w którą stronę to wszystko zmierza wiele zawodów już zostało przejętych przez urządzenia elektroniczne ana horyzoncie pojawiają się wciąż kolejne w gruncie rzeczy niewiele, o ile w ogóle istnieją jakiekolwiek jest takich zajęć, które z konieczności musi wykonywać człowiek w perspektywie kilkudziesięciu kilkuset to już z całą pewnością lat staniemy zatem w obliczu sytuacji, kiedy nie tylko słabo wykwalifikowani, ale również wysoko wykwalifikowani pracownicy staną się zbędni no może poza inżynierami projektujący mi kolejne roboty oraz ich konserwatorami, ale w sumie dlaczegóż, by i tego rodzaju prac nie miały wykonywać inne robot do czego to wszystko doprowadzi trudno cokolwiek przewidywać procesy społeczne mają to do siebie, że zawsze ostatecznie zaskakują, a futurolog rzadko kiedy miewają trafne intuicja bez wątpienia jednak ta zasadnicza analiza oto współczesny kapitalizm masowo produkuje ludzi zbędnych jest prawdziwa już dzisiaj i oczywiście istnieją potencjalne korzyści z takiej sytuacji wynikającej się tylko uda się odpowiednio za projektować zagospodarować przestrzeń społeczną, bo przecież ten mit, że tylko poprzez prace jakąś głęboką samorealizację możemy mieć zagwarantowaną to jest kompletna bzdura istnieje mnóstwo takich zawodów mnóstwo takich prac, które są monotonne, które nie dają żadnej satysfakcji, a wręcz przeciwnie udręk czają kogoś, kto musi wykonywać tylko dlatego, żeby zapewnić sobie przetrwanie no właśnie być może będzie to rodzaj wyzwania, które stanie przed nami do tego, żeby przestrzeń społeczną ekonomiczną systemu urządzić jakoś inaczej na nowo nawykli do myślenia w kategoriach skrajnego indywidualizmu sądzimy, że ludzie powinni sobie zawsze jakoś radzić sami każdy ma ciężko świat jest, jaki jest nic na to nie można poradzić w dżungli życia trzeba po prostu wyrąbać sobie jakąś ścieżkę niektórzy mają łatwiej, bo ich rodzice albo dziadkowie albo pradziadkowie wyrąbali spory kawałek oni zaś startują z tego poziomu inni przeciwnie muszą przecież przed siebie, startując z absolutnego zera no ale czy w ogóle możliwy jest taki kształt rzeczywistości społecznej, w której odwrotnie niż to co wcześniej powiedziałem zakładamy, że wobec sił rozkładu i śmierci wobec dramatu ludzkiego istnienia wzmocnionego przez okoliczności, że planeta jest coraz gorszym stanie decydujemy się wszyscy na przewartościowanie swojego sposobu myślenia i już nie uważamy, że każdy sobie powinien jakoś radzić każdy musi się przedrzeć przez te dżungla każdy musi coś tam sobie wyrąbać przez BM o swojej drodze przez życie, że przestajemy w ten sposób myśleć podejmujemy rodzaj wspólnej zbiorowej odpowiedzialności za siebie za planetę za innych za tych, których zamierzamy na ten świat sprowadzić także, by nikt nie będzie czuł się zbędne nawet jeśli będzie zbędne dla całego tego ekonomicznego systemu, w którym zamiast nas pracować będą roboty czy coś może takiego jest możliwa w ogóle z tą myślą i z tym pytaniem otwartym dziś państwu zostawiam bardzo dziękuję Tomasz Stawiszyński do usłyszenia
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KWADRANS FILOZOFA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA