REKLAMA

O wpływie jednostki na bieg świata, czyli kto decydował o powstaniu państwa Izrael

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2018-10-22 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
49:29 min.
Udostępnij:

Karolina Lewicka rozmawia z dr Justyną Podemską, autorką książki "Amerykańska krucjata. USA wobec powstania Państwa Izrael" o tym, jak wyglądały początki izraelskiej państwowości i w jaki sposób odnosiły się do tego Stany Zjednoczone. Rozwiń »

Przed II wojną światową prawie 400 000 Żydów wyjechało z Polski do Palestyny. Im więcej pojawiało się ich w regionie, tym gorzej byli przejmowani przez administrujących terytorium Brytyjczyków i przez mieszkających tam Palestyńczyków. Po wojnie napływ ocalałych do Palestyny znów się nasilił. Zaczęły się nasilać starcia izraelsko-arabskie. Brytyjczycy nie byli w stanie ich opanować, więc postanowili opuścić Palestynę... Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Trzecia godzina naszego poniedziałkowego spotkania. Nasz kolejny gość, dr Justyna Adamska, autorka książki "Amerykańska krucjata. USA wobec powstania Państwa Izrael", dobry wieczór pani doktor, dobry wieczór. Będziemy mówić o tym, co działo się tam na linii Stany Zjednoczone - państwo Izrael. Rozwiń »
Ale najpierw dopiero konstytuuje łące się potem już ukonstytuowany, ale oczywiście, ale zrobił króciutki wstęp do tej historii, żebyśmy wiedzieli, w którym momencie 1945 roku jesteśmy i ktoś się z kont w tamtym miejscu właśnie wziął, że nie będziemy zaczynać od samego początku boom, czyli od początku świata od starożytności, kiedy istniało królestwo Izraela na terenach obecnego Izraela autonomii Palestyńskiej sery i Jordanii

Ale myślę, że końcówka wieku dziewiętnastego jest taka dość się kluczowa rok 1800 dziewięćdziesiąty szósty Teodora Herzla dziennikarz żyjący w Austro-Węgrzech publikuje słynny artykuł der Juden Gstaad to jest reakcja na wstrząs wywołany aferą Dreyfusa kap. Dreyfusa we Francji tak zgadzam się nie tylko zresztą aferą Dreyfusa, ponieważ Teodora Herzla RM zaobserwował, iż o antysemityzm narastające w Europie jest na tyle silne, że nadszedł czas, aby próbować się po coś z nim zrobić Hertz lub podszedł do zagadnienia pragmatycznie stwierdził, iż nie da się po uniknąć antysemityzmu w Europie nie da się uniknąć pogromów takich jak w Rosji bardzo gwałtownych jedynym wyjściem dla Żydów jest utworzenie dla nich własnego państwa naród żydowski nie różnił się niczym mocy innych narodów jak Hertz uważał do tego zasługiwał na swoje państwo IMS Health zapoczątkował wcale nie twierdził, że to musi być Palestyna te mogą być Argentyna oczywiście będą mogły być nawet Argentyna byle gdzieś na ziemi było miejsce, aby właśnie Żydzi mogli stworzyć swój własny swoje własne państwo i tam swobodnie żyć nie niepokojeni przez nikogo dlatego właśnie po mnie po raz pierwszy pod koniec dziewiętnastego wieku ten LM postulat utworzenia państwa UE Anny żydowskiego ten syjonizm polityczny stał się niezwykle wyraźny i właśnie na pierwszym Anna pierwszej takiej my spotkaniu konferencji syjonistycznej o stan ustalono, że państwo żydowskie musi powstać i potem już nią co ciekawe Teodor Hel stwierdził, że nastąpi to w zaledwie 50 w ciągu 50 lat powinno się to udać co było wtedy zupełnie abstrakcyjne obłe raz pokazała to trafne prognozy tak prawdzie w prawie co do roku, jeżeli przyjmiemy, że w 1800 dziewięćdziesiąty siódmym roku był ten pierwszy Kongres benzyny, a w 1940 ósmy roku powstało państwo Izrael dotąd były rzeczywiście niemalże niemalże idealnie w ME Here cele mówi tak jak pani powiedziała o tym, nowoczesnym antysemity śmiech o tym, że życie mimo uzyskiwania pełni praw w różnych latach w państwach Europe Anny nie mogą uczyć się bezpiecznie, ponieważ wystarczy czasem Iskra jakość w przypadku afery Dreyfusa, by na nowo rozpalić nienawiść mówił o takim niepowodzeniu asymilacji i emancypacji, a także o ruchach nacjonalistycznych, które były wymierzone ludność się z żydowską inny przełomowe momenty to jest pierwsza wojna światowa, gdyż także, dlatego że państwa wówczas wojujący, ale potrzebował rekruta i pieniądza i zaczynają zwracać się właśnie ku ludności żydowskiej tak jest właśnie w roku 1917 miało miejsce bardzo ważne wydarzenie mianowicie MO ne wydanie tzw. deklaracji Balfoura lorda Balfoura właśnie tak jak szef brytyjskiej dyplomacji David de brytyjskiej dyplomacji tak jak pani trafnie zauważyła, chcąc pozyskać sympatię środowisk żydowskich dla kwestii GM tutaj właśnie wygrania wielkiej wojny przez państwa przez aliantów wydał takie oświadczenie w porozumieniu z rządem PRL, iż po Żydzi będą mieli szansę utworzenia w Palestynie siedziby narodowej i jest ta ten dokument odbił się bardzo szerokim echem, pomimo że fragment rząd jego królewskiej Mości przychylnie zapatruje się na ustanowienie w Palestynie Narodowego domu dla narodu żydowskiego i dołoży wszelkich starań, aby umożliwić osiągnięcie tego co przy czym jest rzeczą zupełnie zrozumiałą, że nie uczyni on nic co mogłoby zaszkodzić obywatelskim czy religijnym prawom istniejących w Palestynie społeczności nieżydowskich oraz prawom i statusowi politycznemu, w jakich Żydzi korzystają w każdym innym krajom w taki jest tylko ta druga część dotycząca zagwarantowania praw ludności arabskiej, żeby nic przeciwko Arabom nie czynić wbre w ich woli, jakby gdzieś zanikła Żydzi celowo pomijani są drugą część natomiast koncentrowali się na tej pierwszej i żona też nie była precyzyjna nie do Swarzędza zajęli siedzibę narodowej można naprawdę wielorako rozumieć i taki właśnie też był cel, żeby nie to żona odwiedzali wiadomo co państwo LG Brytyjczycy nie chcieli również tutaj antagonizować Arabów, bo przecież o ich życzliwość też zabiegali dlatego celowo nie użyli też słowa państwo tylko siedziba narodowa, ale to w zupełności wystarczyło Żydom, ale i tutaj nie warto wspomnieć, że on wyjątkową postać, ale i dla ruchu syjonistycznego i dla powstania państwa Izrael mianowicie mnie Chaima Weizmanna, który potem stał się pierwszym prezydentem państwa Izrael on właśnie Penn, jakby przyczynił się do wydania tego dokumentu był to wyjątkowy człowiek, z którym nie posiadał liczne talenty mówił wieloma językami miał niezwykle płynnie osobowość przyjazną wszyscy podkreślali przyjemność obcowania z człowiekiem jego inteligencję jego wrażliwość i oddanie bezwarunkowy syjonizm nowi on właśnie miał ERM tutaj u Brytyjczyków mnie niezwykła poważanie, gdyż przyczynił się do odkrycia mnie, a co z tonu, który służył w armii z produkcji broni ne brytyjskiej i był PRL zapraszany na salony i wysłucha wysłuchiwane dlatego też właśnie on tutaj wpłyną na lorda Balfoura, żeby ta decyzja ta ten dokument także powstał, tyle że ten dokument został wysłany do barona Rothschilda na jego prywatny adres znajdziesz to też jakaś taka dziwna figura tak on, w jakich pominięcie takiej oficjalnej drogi tak często było w tej kwestii właśnie syjonizmu, że często środowiska żydowskie uruchamiały specjalne kanały poza protokołem jakby, ale to w zupełności wystarczało bo gdy już jakiś dokument został pozytywnie dla nich pozytywne dla nich przedstawione w produkowane to wtedy nagłaśniano go tak, aby cały świat o tym, usłyszał tak jak była właśnie z deklaracją Balfoura, gdy Brytyjczycy chcieli po cichu wycofać się z obietnic po zakończeniu nie pierwszej wojny światowej nie było to już możliwe ich po deklaracji Balfoura grupa żydowskich Batalionów, które wchodziły w skład tzw. Legionu żydowskiego wzięła udział w zajęciu Palestyny przez wojska brytyjskie oczywiście Arabowie odpowiedzieli zamieszkami na ligę narodów wydała stosowne oświadczenie, by odbudowa żydowskiej siedziby odbyła się bez uszczerbku dla praw ludności arabskiej w Palestynie były poważne napięcia żydowska arabskie rzecz jasna jak rozumiemy, a nad Palestyną mandat sprawowali Brytyjczycy mandat powierzony im przez ligę narodów i w ten sposób dochodzimy do drugiej wojny światowej, a tak jest Brytyjczycy otrzymali mandat nad Palestyną mnie wraz z zakończeniem wielkiej wojny i ERM, ponieważ Palestyna u niego wspominały szmer było to miejsce niezwykle ważne strategicznie już praktycznie od starożytności wiele ludów zabiegało o kontrolę nad tym regionem regionem, który łączył de facto 3 kontynenty i Brytyjczycy oczywiście tutaj podeszli niezwykle poważnie do głowy do tego mandatu myśląc, że uda im się ten przyczółek bardzo ważne dla siebie uzyskać tyle tylko, że przeliczyli się z sytuacją, która w, którą tam zastali, ponieważ nie było tak jak mawiał mawiali, że dzień ne w Ameryce Izrael Zang willi mawiał, że Palestyna to ziemia, ale bez narodu dla narodu bez ziemi miał tutaj na myśli, że dobrze wystarczy jak żyć tam przy tak przypłynął przybędą i będą mogli zagospodarować ten pusty kraj tonie był pusty kraj toczy w latach 2 właściwie niczego nie była ziemia niczyja tam już od w wielu innych lat zamieszkiwali Arabowie PINB było ich ponad 1  200  000 podczas gdy Żydów w latach dwudziestych Żydzi stanowili zaledwie 10 % tej kwoty rezer w całą liczebności Żydów w Palestynie w wieku dziewiętnastym 1800 siódmy roku w Palestynie było około 7000 Żydów, a niespełna wiek później w roku 1800 osiemdziesiątym około 24  000 Żydów to są bardzo niewielkie są niewielkie liczby, ale teraz gminy wraz z zakończeniem w tym okresie międzywojennym i tuż po drugiej wojnie światowej napły w ludności żydowskiej był niezwykle ambitne duży o tej deklaracji Balfoura rocznej deklaracji może ona była tak jednoznaczna to jednak napły w ludności żydowskiej był znaczny był znaczny i te fale, ale i tzw. napływu kolejnych właśnie kolejne napły w ludności żydowskiej znacznie zmieniły stosunek sił w Palestynie, zwłaszcza że Żydzi, którzy przebywali, którzy zdecydowali się przybyć na tereny Palestyny to byli ludzie niezwykle mnie to byli ludzie młodzi przede wszystkim zmotywowani pełni energii chęci zmiany i to widać było w ich sposobie życia w tym jak zmieniali Palestynę jak wdrażali nowe technologie jak sprawiali torze pustynia nie zakwitła, używając słów właśnie Wojciech Mann czy była to taka imigracja motywowana trochę względami ideowymi chęć budowy państwa żydowskiego, a tak, ale jednocześnie wraz z dojściem do władz ze mnie Hitlera sam w latach trzydziestych spowodowane także strachem przed tym co się dzieje w Europie i np. celnie wszyscy wiedzą, że tutaj rząd Polski na Rządz drugiej RP zachęcał Żydów z naszym Żydów polskich do tego, aby osiedlali się w Palestynie i nawet on organizował i my tzw. wycieczki krajoznawcze, które właśnie te polegały na tym, że prawie 400  000 Żydów polskich przed wojną z Polski wyemigrowało do Palestyny UE Brytyjczycy jak można się było domyślić byli niezwykle mnie zadowoleni z tego obrotu sprawy też napły w ludności żydowskiej powodował napięcia wśród Arabów, którzy początkowo nawet sprzedawali Żydom my ziemia, ale wraz ze intensyfikacja tego ruchu stawali się coraz bardziej wrodzy natomiast natomiast Brytyjczycy zaczęli wprowadzać kwoty zaczęli wprowadzać się ustalać tzw. białe księgi od lat dwudziestych ostatnio w roku 1939 tuż przed wybuchem wojny w momencie, kiedy już było jasne, że źle się dzieje, że żądanie powinno się zamykać Palestyny w naprawie dróg ucieczki dróg ucieczki tak jest, więc Brytyjczycy tutaj nie wprowadzi na wyjazd, o ile wynosiły te kwoty tak 75  000 Żydów rocznie to była niezwykle mało, zważywszy biorąc pod uwagę jak wielu ludzi chciało do Palestyny Żydów chciał do Palestyny się dostać po drugiej wojnie światowej oczywiście ma miejsce napły w do Palestyny tych wszystkich, którzy przeżyli Powierża, a po drugie, niszczyli nie mogli nie potrafili zbliżyć się na nie da się ukryć na takim cmentarzy z głową rynny i ulg to jest celem imigracja motywowana tym, że trzeba po prostu zmienić otoczenie trzeba zmienić miejsce dochodzi do kolejnych starć się żydowską arabskich i okazuje się, że Brytyjczycy nie są w stanie poradzić sobie z tym sporem z tym konfliktem i co zrobić w takiej sytuacji, a najszybciej opuścić Palestyny i taką decyzję rząd w Londynie podejmuje tak, iż całe jeśli można to trochę inny wróciłaby do tego co pani powiedziała o tych od tej migracji tuż po wojnie ponieważ, gdy inne alianci, gdy Amerykanie zaczęli wyzwalać RM obozy koncentracyjne na terenie byłej trzeciej rzeszy obozy takie jak Bergen Bel sen czy Dachau ETO o odkryli straszne straszne rzeczy tak niewyobrażalne cierpienia, które nie były RM, o których powszechnie mówiło się w Europie zachodniej, chociaż już wiadomość o Holokauście dochodziłem od lat 40, a dla gości z tego drugiego czterdziestego trzeciego do UE i Brytyjczyków i Amerykanów, ale dopiero wtedy, kiedy do tych obozów wyszła ze mnie, że dziennikarze weszli dziennikarze politycy i zobaczyli ogrom cierpienia ludzi zrobili jej reportaże to wszystko pojawiało się w gazetach i w stanach Zjednoczonych i w wielkiej Brytanii to zrobiło tak niesamowite wrażenie na inne ludziach właśnie w Europie zachodniej, że ten problem zaczął być jak był bliski nagle całej Europie zachodniej taki wstrząs moralny Hanna pamiętam też w literaturze, że Amerykanie organizowali takie nie wiem jak to określić się pokazywali ludności niemieckiej tak rzeczywiście masowe groby na przyległym SA ME, że ludność niemiecka, która czasem także nie zdawała sobie sprawę jak i a był ogromny Cannes była skala zbrodni nazistowskiej zobaczyła te masowe groby ludności żydowskiej groby czy nawet w tych obozach Anne stosy wieloma trawę stosy nagich ciał krematoria to wszystko ludzie rzeczywiście Niemcy oglądali byli zmuszani do tego, aby tam przebywać po wracając do tych, którzy przeżyli, bo my często wydaje nam się, że rok czterdziesty piąty to jest koniec wojny natomiast te obozy wyzwolony przez Amerykanów Annie to wcale nie był koniec dla ludzi, którzy przeżyli, ponieważ do obozu jeszcze przez 2 lata były pełne tam żyli ludzie tam umierali, ale miesięcznie umierało wiele tysięcy osób z powodu chorób niedożywienia głodu natomiast alianci PL przetrzymywali ich za drutem kolczastym bardzo często wy tych samych strojach których, którzy w obozowych, które mieli na sobie, a nawet niektórzy z tych ludzi byli zmuszeni do noszenia mundurów znienawidzonych esesmanów, bo nic innego nie mieli i po ci ludzie właśnie tam w obozach tzw. tędy piesi tak, gdyż Price też szans Annie przebywali czekając na po możliwość wyjechania do Palestyny, bo nie wyobrażali sobie tego, iż mogą pozostać w Europie dziś mogą wrócić do swoich domów i życia sprzed wojny dzieł już nie było ich rodzin nie było ich domów i zresztą nikt ich tam nie chciał jeść dzieciom powiedzieć, że ciasto nie było powrotu nie było tu wracać nawet z pełną była taka historia przytaczana kobiety muldy DM w Anglii amerykańska komisja śledcza, która miała właśnie zadanie rozpoznać ile osób chce dostać się do Palestyny i jak w ogóle ten ten problem dalej ugryźć się, że tak powiem przepytywała tych ludzi i te były prowadzone z nimi nie MO rozmowy jednak kobieta powiedziała, że próbowała nawet wrócić do swojego życia sprzed wojny tutaj na tereny Polski, ale okazało się, że jej rodzina została w 1 z pogromów i zabita już po wojnie w roku czterdziestym szóstym dlatego ona z powrotem wróciła do tego obozu, bo nie wiedziała co ma ze sobą zrobić, dlaczego dla tych ludzi jedyną szansą na normalne życie jedyną nadzieją była był wyjazd do Palestyny i budowanie tam swojego państwa i jak pokazują badania zaledwie 3 % ludzi Żydów, którzy przeżyli Holokaust przeżyli siała te chciała mnie zostać w Europie i 97 % chciało wyjechać do Palestyny i tylko do Palestyny nowopowstała organizacja narodów Zjednoczonych przyjmuje 29 listopada 1947 roku taką rezolucję nr 181 o podziale Palestyny na 2 państwa żydowskie i arabskie Jerozolima ma zostać tzw. międzynarodowym miastem pod nadzorem ONZ TUI Żydzi są na tak, ale Arabowie są na niej jednocześnie ta rezolucja z przewidywała zakończenie mandatu brytyjskiego VAT mówiłyśmy wcześniej Brytyjczycy stwierdzili, że nie są w stanie poradzić sobie z Ziemowitem z tymi napięciami, że chcą się z tego terenu wycofać się dzień przed wygaśnięciem mandatu brytyjskiego ma miejsce proklamacji niepodległości aż zgadza się Brytyjczycy zagrają troszeczkę Vabank, bo z 1 strony Pm napięcie, które było w Palestynie i niechęć zarówno ze strony żydowskiej Gierowski wobec Brytyjczyków i liczne zamachy na życie brytyjskich żołnierzy tak jak słynne w nim słynne wysadzenie w hotelu David King David w Jerozolimie gdzie, gdzie właśnie poniosło śmierć wielu Brytyjczyków i te liczne akcje sabotażu Brytyjczycy rzeczywiście byli tym zmęczeni natomiast wcale tak łatwo nie chcieli się wycofywać liczyli na to liczyli na to, że MO, strasząc swoim wycofaniem się z Palestyny zmuszą narody Zjednoczone, a zwłaszcza tutaj stany Zjednoczone do tego, że nos otrzymają jakąś pomoc konkretną tak natomiast to był w ogóle trudny moment dla imperium brytyjskiego, bo inne traciło swój prestiż traktują związek liczył on kończyły się po prostu, tak więc Brytyjczycy tutaj młódź, a na nie wiedzieli jak mają się za hotel o problemach finansowych gigantyczną gigantyczny program w Brytanii, gdyby nie kroplówka ze Stanów zjednoczonych Nobla naprawdę długo, by się podnosili ze zniszczeń powojennych oczywiście i to był też zdobyła też takie napięcia na linii Londyn Waszyngton spowodowany tym, że z 1 strony Brytyjczycy nie chcieli, by Amerykanie mieszali się do ich kwestii mandatowe do kwestii do Palestyny nie chcieli, żeby prezydent Truman i mówił ile mają przejąć się Żydów do Palestyny po z drugiej strony byli zupełnie zależnie od amerykańskich funduszy po to, byli praktycznie na skraju bankructwa i nie widzieli właśnie jak tutaj wyjść z twarzą z c tej sytuacji nie antagonizuje on Stanów zjednoczonych, a jednocześnie nie, powodując dalszej eskalacji konfliktu w Palestynie jesteśmy w roku czterdziestym siódmym to już jest właśnie prezydent Truman, który władzę objął dość nieoczekiwanie w kwietniu czterdziestego piątego roku po niespodziewanej śmierci prezydenta Roosevelta na książce przedstawia pani Anny także poglądy Roosevelta właśnie na kwestię żydowską cechowała je dwuznaczność to znaczy z 1 strony Roosevelt popierał syjonistów, ale podczas trwającej drugiej wojny światowej rzecz jasna nie można było tam angażować się zbyt dużych sił militarnych bony były potrzebne, gdzie indziej na front źle, więc Roosevelt zakładał, że rozstrzygnięcia w tej sprawie będą zapadać dopiero po zakończeniu konfliktu zbrojnego tak prezydent Roosevelt and określane były jako wielki przyjaciel Żydów i Żydzi AM od początku bardzo popierali jego kandydaturę zawsze otrzymywał około 90 % żydowskich głosów natomiast celem jego polityka jest rzeczywiście bardzo dwuznaczna Roosevelt Annę k miał jak mówią jego biografowie miał w wielką potrzebę PL do tego, aby być akceptowanym lubianym i dlatego jego ulubioną po wymówką do powiedzenia było, że źle tu w Ameryce MIB Arabowie czy Żydzi mają przyjaciela i żadne decyzje nie zostaną podjęte bez pełnej konsultacji zarówno strony arabskiej izraelskiej TIL le oczywiście podczas wojny zawsze mawiał, że on wie co się dzieje w Europie wschodniej, a on wie o Holokauście, ale najważniejszą rzeczą jest wygranie wojny, a potem będziemy myśleć co dalej z tym zrobić jak ten problem rozwiązać, więc rzeczywiście tej kwestii, że mogącej PiS są bardzo poważne zarzuty wobec Roosevelta wysuwane, że kiedy po czterdziestym drugim roku miał już pełne informacje na temat tego co dzieje się w Europie dzięki Janowi Karskiemu, więc tak jak ludność żydowską rzecz jasna, że nie podjął absolutnie żadnych działań nie podjął żadnych działań i mógł spowodować tory prowadzące do Auschwitz mu albo sam obóz albo sam obóz oczywiście, że tak mnie nie zrobił tego, iż rzeczywiście to jest bardzo poważny zarzut pod jego adresem, więc element wielo historyków amerykańskich uważa że, gdyby Roosevelt dalej był prezydentem Stanów zjednoczonych to pewnie państwo Izrael nie powstałoby tak szybko jak za czasów prezydentury Trumana uniewinnił właśnie był wiceprezydent Truman staje się prezydentem dość nieoczekiwanie niespodziewanie dla samego siebie pani przypomina w książce fragment z jego Dziennika, kiedy pisał, że poczuł się wtedy tak jakby naraz spadły na niego Księżyc gwiazdy planety planety jak bardzo było niezorientowanym prezydentem i nie widziało ani o projekcie Manhattan, czyli o projekcie konstruowania bomby atomowej dowiedział się o tym, podczas już sprawowania urzędu ani też nie miał zbytniej wiedzą o tym co dzieje się w Polsce to prawda Harry Truman RM wybrany został ENA wiceprezydenta jako taki kandydat po nim troszeczkę mi, jakby spoza UE układu PIU takiej kandydat, który nie był zorientowany niewiele osób spośród RM amerykańskiej opinii publicznej w ogóle orientowała się kim jest Harry Truman z drugiej jednak strony zdobyło inne duże poparcie cieszył się raz mnie popularnością w Senacie, gdyż działał w komisji, która miała za zadanie PN Anna zatrzymać się o korupcję w armii te na Warmii, które w, którym inni głównie związanej właśnie z uzbrojeniem dzięki temu prawie 15 miliardów dolarów zostało na lepiej spożytkowane tak nie nie nie wyprowadzone na boki więc, gdy został wiceprezydentem był nim zaledwie 80 dni i nagle w kwietniu ner 40 ego piątego roku został wezwany do białego domu, gdzie powitała go Eleonora Roosevelt CEM pierwsza dama słowami, że prezydent nie żyje i wtedy rzeczywiście Harry tak się czuł zapytał się jej po czy jest coś co mogę dla ciebie zrobić NATO ona odpowiedziała to raczej ja powinnam się zapytać, ale czy jest coś co my możemy dla ciebie zrobić, bo zdawała sobie sprawę, że znalazł się w sytuacji nie do pozazdroszczenia dotrzymany troszkę ME na boku rzeczywiście nie wiedziało wielu rzeczach natomiast gdy już został prezydentem to podjął decyzje PL w znacznie bardziej wykraczające w swojej w swojej w swoim znaczeniu niż, że decyzje podejmowane przez Roosevelta, który miałem inne znaczenie globalne w momencie budzenia się zimnej wojny po decyzje związane czy chociażby z realnym zakończeniem wojny w Japonii prawda, czyli gra, z czym pierwsza z użyciem broni atomowej, ale także potem Harry Truman doprowadził do PE Anny doktryny Trumana do powstrzymywania komunizmu w Grecji w Turcji do planu odbudowy, czyli tzw . planu Marshalla, który pozwolił na podniesienie się Europy z tych strasznych zniszczeń wojennych uznanie Izraela po i co ciekawe również był pierwszym prezydentem, który ne zniosły segregację rasową min w armii amerykańskiej także ona wielu polach tutaj działał niezwykle intensywnie ale kiedy opuszczał urząd w 50 urodziny roku to miał bardzo niskie notowania natomiast my potem ta zasada sformułowana przez Norwida, że późny wnuk docenić Halka miała tutaj miejsce w bok, bo teraz jest bardzo dobrze ocenianym prezydentem Harry Truman jest teraz ustawiane pośród takich prezydentów jak John Adams 3 Waszyngton jest 1 z najbardziej cenionych prezydentów rzeczywiście dopiero w latach siedemdziesiątych, jakby na nowo odkryta Harrego Trumana, który był postacią LM o tyle ciekawą, że nie kierował się kierował się wartościami w polityce co później mnie w obliczu afery Watergate w latach siedemdziesiątych później doceniono doceniono takie sceny był człowiekiem, który nie cenił życie rodzinne było naprawdę uczciwym PIR takim, ale też idealistą idealistą tak jest i idealistą, ale nie utopić to nie oto lista mawiał, że UE mam dla niego najważniejsze jest DM, aby decyzje, które podejmuje były zgodne z jego wartościami moralnymi i zaznaczał zawsze, że to on prezydent jest do tego, aby te decyzje podejmować po, choć wielu początkowo, gdy został prezydentem mówiła, że jak to skoro Harry Truman mógł zostać prezydentem takiej zwykły człowiek z Missouri jest ze środkowego Zachodu, które nawet nie miał studiów wyższych to mój sąsiad mój kolega z sąsiedztwa też może być prezydentem w takim razie ratusz takie Lenina w Skien nawet kucharka może rządzić państwem no właśnie, by chętnie, chociaż PDO w odniesieniu do pogromcy komunizmu, jakim był Harry Truman to może reszty ekstrawagancka ekstrawaganckie daleki był stosunek Trumana do Żydów pani też buzuje, a on pewnego rodzaju ambiwalentne część z 1 strony jako człowiek wrażliwy i nim właśnie skupiony na wartościach Truman niesiony takimi wartościami humanitarnymi uważa, że trzeba Żydom pomagać zadośćuczynić za te wszystkie krzywdy, która w ich spotkały się Europie tym rzecz jasna, którzy zdołali te straszne czasy przeżyć, a z drugiej strony wyraźnie sprzeciwiał się tak jak większość amerykańskiego społeczeństwa zwiększeniu kwot migracyjnych dla europejskich Żydów zgadza się tutaj może warto sięgnąć do początków to znaczy Harry Truman Reagan jako dziecko po zawsze interesował się nam nie historią tutaj, zwłaszcza historią bliskiego Wschodu te w wieku 15 lat już kilkakrotnie przeczytał stary testament dla niego bohaterowie starego testamentu byli jak sam pisał mnisi niż jego koledzy z podwórka i on był baptystą religia była inne bardzo ważne będą one bardzo ważną rzeczą w jego życiu i k już jako ambitny młody nie każdy kto, gdzie był podczas pierwszej wojny światowej walczył we Francji zaprzyjaźnił się ze swym żydowskim Amerykaninem żydowskiego pochodzenia Eddiem jako sądem i razem nawet panowie po wojnie otworzyli interes męską odzieżą w Kansas City i także miał przyjaciół wśród Żydów ocenił ich bardzo cenił historię narodu oceny żydowskiego, ale z drugiej strony rzeczywiście te PE ten antysemityzm, który na właśnie na środkowym Zachodzie był bardzo widoczny także w nim był te jego teściowa mecz Borys, która niespecjalnie była zadowolona uważa, że rząd to jej córka bez popełniła mezalians wychodząc Harry ego zabraniała n p . Romanowi wpuszczać Żydów do jej domu, gdy młodzi mieszkali z teściową i nawet Harry Truman wielokrotnie negatywnie, ale wypowiadał się Żydach, zwłaszcza w kwestii, kiedy czuł się niezwykle zmęczony i ich presją lobbingiem wiecznym AM licznymi roszczeniami i niezadowoleniem mówił, że nawet pan Jezus nawet Chrystus zdobyło na ziemi nie mógł zadowolić Żydów, więc jak on Harry Truman może te możemy się to udać prawda z drugiej strony był też taki moment w jego prezydenturze, że zamkną drzwi białego domu na wszystkich polityków żydowskiego pochodzenia lobbujące za państwem Izrael i potem za chociażby DM IDM i zniesieniem embarga na broń do Palestyny także był zmęczony i wielokrotnie mówił że, że ma dość, a z drugiej strony czas, podkreślając tę ambiwalencję czuł się niezwykle zadowolony, gdy mawiano o w nim jako o nowym wzruszeń, które właśnie Żydom umożliwił powrót do ich ojczyzny tak to podkreślał i ERM Harry nie było tutaj wyjątkowym, bo patrząc na społeczeństwo amerykańskie to można dostrzec z 1 strony też antysemityzm wyrażający się chociażby w tej niechęci przyjmowania Żydów do Ameryki w latach dwudziestych trzydziestych, a z drugiej strony Żydzi byli traktowani niezwykle morzem przyjaźnie to złe słowa ale by cieszyli się zrozumieniem losy narodu żydowskiego byłem na wyjątkowe dla Amerykanów, ponieważ dostrzegali oni z narodzie wybranym, jakby troszkę samych siebie, bo im, że są ci Żydzi, którzy ruszają do Palestyny, by ją zdobywać także, gdy Amerykanie widzieli tutaj analogię w ich własnej historii pionierzy, którzy właśnie kolonizują dziki zachód wyniosą edukację nie są winni postęp tak samo Żydzi w Palestynie, więc to było bardzo tutaj taka analogia, która była widoczna i oczywiście jak badano opinię społeczną po mnie to większość społeczeństwa amerykańskiego była w latach czterdziestych i nie po drugiej wojnie światowej niezwykle prosty Janis styczna na to wpły w miały informacje, które dotarły inne dane dotyczące Holokaustu i środowiska żydowskie czuły się w Ameryce ME, które przeżyły wojnę nic złego za oceanem ich przecież nie spotkało czuje się moralnie odpowiedzialny za to, że ich bracia w Europie wschodniej zostali tak strasznie zdziesiątkowani przez nazistów chcieliśmy pomóc, jakby tym nielicznym, którzy przetrwali w tym, aby do Palestyny się dostać i tam mieć namiastkę swojego państwa to też przykład przyleciała trumna obok Jacobson, którego pani już wspomniała też początkowo nie był syjonistów, a latem pod wpływem informacji, które docierały do Ameryki o Holokauście stał się bardzo aktywnym działaczem, który popierał państwo żydowskie w Palestynie wielokrotnie się z Truman w białym domu spotykał pani mówią o tym, że sąd dokumenty żonom bywało już wiadomo taki biznes zarejestrowany najpewniej o tym z Harrym Truman rozmawiał tak, zwłaszcza wtedy, kiedy Harry Truman już był zmęczony nieustannym logowaniem środowisk żydowskich i zabronił wprowadzania jakichkolwiek syjonistów do do siebie to Edi Jakob son wymusił czy przekonał Trumana, aby zrobił wyjątek dla sejmowej zmiana i właśnie z nim się spotkał także rzeczywiście tutaj jest to bardzo dobry przykład na to, że nawet życie niebędący przekonani co bardzo dos i oni mu potrafili właśnie działać na rzecz państwa Izrael kluczowy jest w tej rozgrywce rok 1948, bo ten decyduje się losy państwa izraelskiego, a z drugiej strony Harry Truman bije się o prezydenturę inne no i musi wyważyć się zyski straty i dokładnie Harry Truman bardzo źle się czuł z tym, że został prezydentem niejako przez przypadek bardzo chciał zdobyć drugą kadencje we właściwy sposób jak mówił, iż rzeczywiście tutaj kwestię Palestyny była istotna z 1 strony chciał zdobyć głosy środowisk żydowskich, a wiadomo, że bardzo silny znalazł się inny, a partia demokratyczna przecież była finansowana w znacznym stopniu przez te środowiska żydowskie, a z drugiej strony miał poczucie tego, że nie może tak zupełnie ulegać musi też pozostać musi mieć jakieś swoje zdanie i ten kręgosłup moralny, którym wspominaliśmy także wielokrotnie się tutaj nie Truman był bez żartów zwany przez 1 ideę przez 1 stronę przez drugą stronę to znaczy Departament stanu, który trzymał pro arabskie stanowisko zmuszał Trumana do myślenia tak bardziej pragmatycznie, że co nam się bardziej opłaca jako naród powinniśmy mieć dobre relacje z Arabami to my mieliśmy do tej pory z Arabią Saudyjską chociażby prawda nie antagonizować, bo w naszym interesie jest to, aby mieć dostęp do Europy na bliskim Wschodzie, ale co podkreślano takiej specjalnej nea w takim specjalnym dokumencie w kwietniu czterdziestego ósmego roku, że nie można przyjmować na siebie jednostronnej odpowiedzialności, że jeżeli stany Zjednoczone chcą w tej sprawie działać w tym, że właśnie rejonie to wyłącznie w strukturach NZOZ tak, ale wiadomo było, że struktura ONZ no można na niej również oddziaływać i to pokazało Anny amerykańska dyplomacja i inne pokazała właśnie taki też swoisty lobbing w momencie, kiedy państwa głosowały nad rezolucją nr 181 z podziałem Palestyny, że prezydent Truman wpłyną one kilka państ w takich jak Haiti 3 ne Liberia właśnie w takiej kwestii, aby te państwa głosowały za podziałem Palestyny także tutaj zakulisowa oficjalne, ale także zakulisowo różne rzeczy siedziały i Harry i inne Truman musiał naprawdę się tutaj nagimnastykować, żeby zadowolić i Żydów i zapewnić sobie drugą kadencję, chociaż jak potem pokazałem wyniki wyborów tak naprawdę nie wygrał ich wcale głosami żydowskimi, ponieważ te stany, w których największa koncentracja Żydów była tak jak nowy Jork Pensylwania to tam właśnie przegrał także taras jest paradoks potwierdziły się jego obawy, że cokolwiek się zrobić dla Żydów to, gdy przyjdzie prosperity jak mówił to Żydzi zapominają tak o swoim dobroczyńcy i LNG dają oznak dojeżdżają do własnego kandydata działek, a skupmy się pani doktor na kilku kilkunastu dniach majowych bony są niezwykle interesująca tam 15 maja 42 ósmego roku to była sobota inny, a w piątek czyli przed laty Szabat MP reklamowano niepodległość odczytano deklarację niepodległości programujemy niniejszą utworzenie państwa żydowskiego w Palestynie, które nazywać się będzie państwo Izrael i tego samego dnia po południu, a Izrael został uznany przez stany Zjednoczone i związek radziecki, ale interesują mnie te dni poprzedzające Boże oczywiście to jest no takie ważenie tak jak mówiłam wcześniej tych zysków i strażaccy i też pewne napięcia między Truman, a gen. Marshall mógł wzorem był jednak zwolennikiem trzymania się tego kursu, który został wyznaczony przez Departament stanu Czyż może niekoniecznie powstanie państwa Izrael będzie korzystne dla interesów Stanów zjednoczonych może niekoniecznie trzeba je pobierać doszło do takiego spotkania 12 maja czterdziestego ósmego roku pani opisuje w gabinecie owalnym w białym domu właśnie spotkanie pana prezydenta sekretarzem stanu Johnem Marshallem, o co chodziło chodziło o to właśnie AB zdecydować czy stany Zjednoczone udzielą, ale MPGM rozpoznania czy potwierdzenia istnienia państwa Izrael de facto po, a potem de iure czy też nie i tutaj był problem, ale taki, że ME jesteśmy w momencie zimnej wojny tak już nikt za czasów prezydentury Trumana nie miał złudzeń co do polityki Stalina jego zamiarów, o ile Roosevelt jeszcze nie uważa Stalina za dobrego wujaszka Joe ostry można się dogadać można zrobić interes, ale też umarł, zanim koalicja się rozpadła tak jest to Harry Truman już bardzo trzeźwo patrzą na tę postać i wiedział, że komis musi być prosty sposób pod powstrzymanie dlatego było tutaj kwestia właśnie związku Radzieckiego Bano się, że związek radziecki, które patrzą z niezwykłą przyjemnością na to co dzieje się w Palestynie w myśl zasady im gorzej w Palestynie tym lepiej dla nas patrzył jak wielka Brytania stany Zjednoczone kłócą się o Palestyny o kwoty prawda o losy przyszłego państwa i miał nadzieję, że właśnie w tym chaosie uda się coś dla siebie uszczknąć liczył na to, że jeżeli poprze Izrael, a były takie głosy, bo przecież pokazały to pokazało to głosowanie na forum ONZ w sprawie podziału Palestyny, że Rosja sowiecka po raz pierwszy głosowała tak samo jak stany Zjednoczone, czyli za podziałem Palestyny i Amerykanie bali się, że ten związek radziecki uzna szybciej państwo Izrael de facto niższe mogą to zrobić stany Zjednoczone i dzięki temu zyska poparcie państwa żydowskiego i będzie takim ojcem we z takim ojcem chrzestnym dokładnie i tak też właśnie mówiono natomiast Harry Truman GM zdawał sobie sprawę, że musi tutaj szybko działać i szczotek działacz dlatego też wbre w gen. Marshalla owi i jego on ostrzeżeniom, aby tego nie robił, ale też Gruszką i groźbą oczywiście bagaże Marshall powiedział, że jeżeli na państwo Izrael zostanie przez Harrego Trumana uznane no to on inny wycofa swój głos na prezydenta w wyborach czterdziestego ósmego roku, a ponieważ był niezwykle popularny w społeczeństwie amerykańskim to mogło to oznaczać przekreślenie szans na reelekcję tak jest ich Truman właśnie musiał to wszystko rozważyć także to spotkanie bardzo gwałtowne gdzieniegdzie dochodziło do nawet do podniesionego głosu i wielu wielu emocji zostało przerwane przez Trumana i wiedziała prezydent się zachowa zachował się tak jak mówiłem przyzwoicie 14 maja otrzymuje depesza agencji żydowskiej tam jest informacja o utworzeniu państwa Izrael i prośba o ich uznanie w taki już 11 minut dziennie potem to uznanie jest dane de facto, lecz jeszcze nie de iure, czyli tak mnie oficjalnie pierwsze uznanie de iure to jednak związek radziecki tutaj był pierwszy przed Amerykanami my, ale też Polska Czechosłowacja Finlandia Panama tak oczywiście tak jak kazali to tak musieliśmy zrobić cały blok sowiecki zagłosował również uznał, że państwo Izrael de iure ta decyzja Trumana zaskoczyła wszystkich drużyn były o winie w prasie, które pani cytuje inne pisano m. in . że prezydent uznał tylko nieunikniony fakt, iż właściwie tara akcja była zgodna z amerykańską tradycją i realiami sprawy, ale np. c pojawił się takie komentarze, że to zachowanie nieodpowiedzialne niewybaczalne albo nawet klub Gawrona z tym czy prasa była udzielona w stanach Zjednoczonych prasa była podzielona opinia publiczna też i uruchomienia publiczna też, chociaż przeważały jednak głosy za tym, że państwo Izrael powinno powstać pociągnięte falę właśnie sympatii dual ne przez środowiska żydowskie bardzo dbano o to, aby ona była nieustannie, żeby się tliła prawda ażeby byłym opinia publiczna informowana o konieczności o potrzebie utworzenia państwa ambitny Izrael i tutaj warto jeszcze morzem ne zauważyć, że Arabowie w stanach Zjednoczonych byli na przegranej pozycji z góry, ponieważ właśnie środowiska żydowskie dysponowało dostępem do prasy do kultury do różnych środków przekazu do polityków i wykorzystywały to naprawdę inny sposób mistrzowski podczas gdy Arabowie praktycznie po pierwsze, byli bardzo podzieleni po drugie, odmawiali jakichkolwiek współpracy z komisjami śledczymi, które właśnie miały za zadanie zbadać sytuację w Palestynie przesłuchać Annę świadków i podjąć decyzje używali retoryki takiej, że trzeba utopić we krwi im nie właśnie Żydów, że żadne państwo nie może powstać odmawiali jakiegokolwiek dialogu Arabowie w stanach Zjednoczonych byli postrzegani ponad to jako rodzice są prymitywni ludzie, którzy właśnie tutaj LM cenią wyłącznie przemoc podczas tych właśnie rzecz o tym, już wspominaliśmy byli odbierani bardzo pozytywnie także to też miało swój wpły w na prezydenta inna jego decyzja w teście na koniec pani doktor jak Harry Truman ocenia swoją decyzję po latach po latach w swoich wspomnieniach twierdził, że dobrze zrobił, że postąpił tak jak wskazywał na to sumienie, że jak pokazało potem pokazał czas jego decyzja była słuszna i tutaj znowu widać idealizm Trumana, ponieważ one, przemawiając do różnych przeróżnych okazjach twierdził, że jest pewien, że szybciej niż później uda się w Palestynie wprowadzić pokój i że uda się tym 2 narodom jakoś egzystować, że Żydzi muszą i to należy też tutaj Romanowi oddać sprawiedliwość, że po czterdziestym ósmym roku Truman wielokrotnie krytykował państwo żydowskie za jego politykę wobec Palestyńczyków stąd brak ustępst w politykę, która nas prowadziło olbrzymi kryzys humanitarny spośród uchodźców na uchodźców arabskich wypędzonych ze swoich domów, ale i Harry Truman tutaj, zanim się także potrafił ująć wywalczył we mnie wielomilionowe pożyczki 3 czy nawet kwoty, które przeznaczono na obozy dla uchodźców, ale cały czas miał nadzieję, że uda się w Palestynie osiągnąć się o pokój i uda się Żydom Arabom tak jak Roosevelt przednim cash and taką wizję roztaczał, że ziemia zakwitnie prawda i tutaj Żydzi pokażą Arabom jak trzeba żyć, aby z Palestyną trzeba uczynić krainę mlekiem miodem płynącą niestety jak pokazał czas jest to problem nie rozwiązuje to problem nierozwiązywalny co sam Harry Truman zwykł mawiać się i powtarzał często, że to był 1 z najgorszych problemów, jakim zetkną się podczas swojej prezydentury problem nierozwiązywalny i mimo że próbował go rozwiązać peronu w pewnym sensie poniósł fiasko dr Justyna Adamska autorka książki amerykańska krucjata USA wobec powstania państwa Izrael była naszym gościem przed dwudziestą czwartą bardzo dziękuję pani doktor za wizyta bardzo dziękuję państwu dziękuję za wspólny poniedziałkowy wieczór zapraszamy oczywiście na kolejny za tydzień, a codziennie o siedemnastej od poniedziałku do od piątku na wywiad polityczny życzę państwu spokojnej nocy kolorowych snów i do usłyszenia
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Teraz wszystkie pakiety TOK FM Premium 51% taniej!

KUP TERAZ 51% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA