REKLAMA

O balansowaniu na jądrowej krawędzi, czyli jak przebiegał kryzys kubański

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2018-10-22 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
48:00 min.
Udostępnij:

Dr Przemysław Gasztold z IPN opowiada, jak wyglądały początki rewolucji na Kubie. Rozwiń »

Jak opowiada historyk, początkowe rządy Fidela Castro nie były rządami komunistycznymi. On wówczas nie był postrzegany jako sojusznik, czy bliski współpracownik Związku sowieckiego. Oczywiście odwoływał się do haseł socjalistycznych, ale jeszcze w 1959 roku nie było do końca wiadomo, w jakim kierunku pójdą jego rządy.

Jak informuje dr Przemysław Gasztold, pierwsze lata rządów Fidela Castro były latami narastającego napięcia między Stanami Zjednoczonymi, a rządem w Hawanie. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Wieczór Radia TOK FM. Z nami jest już dr Przemysław Gasztold, Biuro badań historycznych w Instytucie Pamięci Narodowej, kłaniam się panie doktorze, dobry wieczór, dobry wieczór państwu. Z panem doktorem ustaliliśmy że, zanim doprowadzimy do kryzysu kubańskiego, to najpierw zakończymy rewolucję kubańską. W styczniu  pięćdziesiątego dziewiątego roku Batista opuszcza kraj. Oczywiście nie oznacza to przejęcia pełni władzy przez Castro, przez jego ruch 26 lipca. Jeszcze trzeba zneutralizować inny nurt opozycji i to się w sumie udaje tak mniej więcej do jesieni 1960 roku. Rozwiń »
Stany Zjednoczone są niesamowicie zaniepokojone i usiłują wszelkimi możliwymi sposobami usunąć Fidela Castro busy urzędu premiera Otóż będzie chyba ten moment próba zabójstwa blokada gospodarcza wspieranie kontrrewolucji na wszelki sposobami i jakie tylko wydawały się przede wszystkim CIA skuteczne, ale okazało się bezskuteczne 

Rzeczywiście tutaj warto zwrócić uwagę na fakt, że początkowe rządy Fidela Castro nie były rządami komunistycznymi on wówczas nie był postrzegano jako takiej sojusznik czy też można powiedzieć bliski współpracownik Moskwy w związku sowieckiego ta jego i geologia można powiedzieć była troszkę eklektyczna oczywiście odwołał się do haseł socjalistycznych, ale jeszcze wówczas ma tu namyśli, zwłaszcza 50 dziewiąty rok nie było do końca wiadomo w jakim kierunku jego rządy są zostaną skierowane czy bardziej w kierunku, jakiej właśnie autorytaryzmu z lekkim zabarwieniem socjalistycznym czy też może bardziej w takim kierunku już co autorytaryzmu wydaniu w agencje Batisty czy też rzeczywiście on stanie się takim można powiedzieć odpowiednikiem kraju komunistycznego jak to np. było bloku wschodniego stąd też cała pierwsze lata rządów Fidela Castro były takim można powiedzieć narastaniem napięcia między Stanami Zjednoczonymi, a właśnie rządem w Hawanie, kiedy 1 rząd próbował w jaki sposób wpłynąć na drugi, ale się to nie udawało i cały czas te stosunki coraz bardziej się psuły i tutaj można podać pierwszy przykład, bo oczywiście Amerykanie mieli bardzo rozwinięte wpływy na Kubie już od początków praktycznie w Tarnowie dwudziestego wieku, kiedy Republika Kuby powstała w 1902 roku no to tutaj Amerykanin politycznie ekonomicznie uzależniona od Stanów zjednoczonych zagwarantowali sobie poprawką Piotra wpły w na sytuację wewnętrzną w tym kraju m. in . wynajmując czy też biorąc w dzierżawę bazy Guantanamo, którą zresztą posiadają do dzisiaj to był taki bardzo znamienny przykład właśnie tego, że Amerykanie mieli tam bardzo duże wpływy no oczywiście też posiadali ogromny monopol, jeżeli chodzi o przemysł cukrowniczy, czyli ten cukier najważniejszy towar eksportowy zakupiono i kiedy Fidel Castro przejął władzę to już zaczął też nawiązywać bliskie relacje, ale nie jeszcze na szczeblu takim strategicznym z krajami bloku komunistycznego pierwsze dostawy broni, jakie dotarły na Kubę miał miejsce po pięćdziesiątym dziewiątym roku to nastąpiło wiele wizyt delegacji odwiedzały się wzajemnie nawiązywano pierwsze takie robocze kontakty po prostu badam się tutaj Moskwa Stal starała się właśnie można dostrzec i rzeczywiście potwierdzić czy ten Fidel Castro będzie takim klejnotem w koronie prawda położonym strategicznie, bo to też warto zaznaczyć, że Kuba jest położona w nabytej najbardziej jej o północy Maciej 90 mil od wybrzeży flory da, więc jest to 140 km oraz 140 m, które dzieliło Kubę od granicy Stanów Zjednoczonych i tutaj takim pierwszym elementem pierwszą taką historią sporną była służba Fidela Castro, aby rafinerię w Hakubie należący głównie do koncertów amerykańskich jak SO standard ojciec miał przerabiał i ropę, którą Fidel otrzymywał kupował ze związku sowieckiego noir, a te szefostwo czy dyrekcja tych rafinerii odmówił odmówił żonie będą przerabiać tej ropy pochodzącej ze związku sowieckiego to wie co zrobił Fidel znacjonalizował właśnie ten sektor przejął własność i wyrzucił z zachodnich pracowników właściciel no to oczywiście Amerykanie się bardzo zburzyli my musieli w jaki sposób zareagować tak pokazać swoją siłę i lipcowe dane liczbowe w 2 i w izolacji analizowali właśnie przestali sprowadzili, ale embargo na import cukru no przez swą gospodarkę kubańska bardzo mocno ucierpiał Ano, jeżeli Amerykanie wprowadzili embargo no to co zrobił mógł Fidel Fidel znacjonalizował cały sektor cukrowniczy i przejął przejął właśnie własność i wyrzucił z właścicieli zagranicznych lotów w ramach retorsji w październiku 2 dziesiątego roku w USA wprowadziło całkowitą embargo całkowite embargo na wszystkie towary, które były eksportowane z tej wyspy no to kolejny krok i to była właśnie taka przepychanka Castro znacjonalizował praktycznie wszystkie amerykańskie przedsiębiorstwa nie tylko właśnie sektora nie naftowego czy sektora cukrowniczego, ale wszystkie inne, a następnie w styczniu po sześćdziesiątego pierwszego roku te stosunki zostały totalnie już zerwane zostały po prostu już się, jakby nie było, o czym rozmawiać i tutaj doszło do takiej eskalacji, że one zostały zerwane, ale w tym samym czasie cały czas toczyły się negocjacje pod stołem z można, by powiedzieć, że mimo tego, że na tej powieści czy w wersji oficjalnej rzeczywiście relacje były bardzo złe, bo to jednak za kulisami Amerykanie cały czas starali się w jaki sposób wpłynąć na Fidela Castro starali się nawiązywać z nim jakiś rozmowy poprzez różnego rodzaju wysłanników tak, aby jakoś sposób go przekonać, aby starać się go odepchnąć się tego związku sowieckiego, ale nie do końca były to próby czasu także usiłowano go zabić tak po pewnym czasie rzeczywiście nie pojawił się taki pomysł zwłaszcza, gdy już po tej nieudanej inwazji w zatoce świń to Gryfici 1601 . roku w kwietniu 1001 . roku w tutejszym warto też przypomnieć historię, bo to jest bardzo ciekawe wydarzenie, które w pewien sposób doprowadziło do kryzysu kubańskiego, a mianowicie, ale jeżeli chodzi o politykę Stanów zjednoczonych nocą w styczniu 60 tego pierwszego roku prezydentem przestał być Dwight Eisenhower, czyli bardzo doświadczony amerykański polityk wojskowych generał, który rządził w stanach Zjednoczonych od pięćdziesiątego trzeciego roku był to można powiedzieć bardzo inteligentny bardzo roztropny i doświadczony dowódca, który widział w jaki sposób należy postępować z swoim największym przeciwnikiem, czyli ze związkiem sowieckim no i zastępuje go młody wyróżniający się to genetyk John Kennedy i który rzeczywiście tutaj wyróżnia się przede wszystkim młodym wiekiem i przez to też z oddziału wtedy 44 lata tak jak nabywał prezydentura przy dziesiątym roku miał 43 w stosunku do swojego poprzednika rzeczywiście tutaj był wyróżnia się tym młodym wiekiem, ale też to w jaki sposób sprawiło, że profile psychologiczne przygotowane m. in . z siedzibie KGB sugerowały, że on jest niedoświadczony, że on nie będzie tak stanowczy jak chociażby jego konkurent do władzy, czyli Richard Nixon, który był uznawany za takiego zatwardziałego antykomunistę 10 lat starsza tak dokładnie w Cannes i tutaj właśnie John Kennedy i od razu otrzymał taki plan inwazji, bo to od objęcia prezydentury do dołu do przeprowadzenia inwazji minęło kilka miesięcy on za uwierzył raportom z jaj, że na Kubie istnieje bardzo silna opozycja, że należy tylko dać sygnał prosi o pomoc, choć taki impuls taki bodziec, który spowoduje, że rządy Fidela Castro w przeciągu kilku dni się skończą taki mniej więcej były raporty CIA, które trafiały na jego biurko co więcej w maju ami istniała bardzo duża i silna społeczność kubańska, czyli m. in . ci Kubańczycy, którzy opuścili kraj po tym, jak Fidel Castro przejął władzę oni toczyli bardzo szybko się organizować stworzyli dosyć Pieniężnie działające lobby, które również miał swoje kontakty z CIA i które głosiło taką tezę, że wystarczy właśnie wysłać kilkuset ochotników kubańskich i żeby stany Zjednoczone dostarczyły wsparcie militarne i wtedy ten reżim George Sand taki, że dojdzie do desantu nawet nie przy udziale sił lądowych amerykańskich, ale ze wsparciem lotniczym, które uznawano za bardzo ważne w tej całej operacji to wojska Fidela Castro nie tyle na razie nie będą walczyć jeszcze przed koniem przywrócą bo, bo rządy Castro wg właśnie tych Kubańczyków ministrantów nie miał żadnego poparcia społeczności i tutaj się bardzo mocno przeliczyli bo gdy rzeczywiście już się Kanady i wydał taki rozkaz operacji już tam nie ona nie do końca została przeprowadzona tak jak miała być przeprowadzona buty Amerykanie troszkę nie dostarczyli odpowiedniego wsparcia lotniczego mieli bombardować kilka lotnisk obiektów infrastruktury krytycznej to nie nastąpiło no ale w 1400 mniej więcej ochotników wyszkolonych przez CIA zarówno w bazach na Florydzie, jaki w Gwatemali, którzy stworzyli tzw. brygady 2506 no doprowadziło do desantu to był dokładnie 17 kwiecień 1961 roku przez państwo co się stało w ciągu 3 dni wojsko kubański udało się inwazję odeprzeć dokładnie to była totalna porażka wielka kompromitacja okazało się, że rząd emigracyjny czy też grupy migracyjne działające na Florydzie i lobbujące za inwazję niczym szło się wcale tak dużym poparciem po drugie, okazało się, że wojska kubańskie podległe Fidela Castro będą bardzo ostro bardzo odważnie i walecznie walczyć z Amerykanami, że nie poddadzą się tak łatwo, że będą stawiać bardzo silny opór tego się zupełnie niespodziewaną uznawano, że wystarczy wysłać ochotników wyszkolony przez jej, jakby sytuacja sama się potoczy dalej, że wybuchnie ogólnokrajowe powstanie to były mrzonki okazało się, że te raporty były bardzo źle przygotowany, że informacje, które posiadał pasje i w dużej mierze pochodziły właśnie od zaprzyjaźnionych ludzi, którzy de facto naciskali od inwazji co więcej Kubańczycy w Hawanie wiedzieli o zbliżającej się inwazji też mieli swoją agenturę mieli swoje służby wywiadowczej, który wychwytywał bardzo wiele sygnałów o tym, że coś dużego jest przygotowywane, że jest w planie jakaś zmasowana akcja operacja innego elementu zaskoczenia nie było elementu zaskoczenia nie było planu będzie można powiedzieć nie było przygotowane też z jakiś sposób, że wyjście z tej sytuacji no i tutaj te oddziały, które wylądowały właśnie w zatoce świń zostały zdziesiątkowane zostały otoczone aresztowano też kilku obywateli amerykańskich, którzy pomagali logistycznie jak dowodzi tymi oddziałami niektórzy zostali aresztowani i poddani dwudniowym przesłuchaniu śledztwo, a następnie straceni tutaj było kilkaset leży 100100 o ponad 100 wyroków śmierci, która została zapadły w wyniku działalności takich doraźnych sądów i wbre w, jakby wbre w intencji rządu amerykańskiego jak również grup emigracyjnych na Florydzie nie, tyle że ta operacja nie wstrząsnęła Fidelem Castro co więcej on by się z niej zwycięsko jako bohater jako człowiek, który przeciwstawił się z jaj dlatego jego pozycja jeszcze bardziej się wzmocniła on poczuł się teraz silny mam notatkę, którą Che Guevara w sierpniu 60 tego pierwszego roku przekazał prezydentowi Stanów zjednoczonych o treści dziękuję za zatokę świń przed inwazją rewolucja była słaba teraz jest silniejsza niż kiedykolwiek rewolucja zawsze potrzebuje pewnego rodzaju takiego miejsca czy też wydarzeniach kultowego takiego symbolu i tutaj nieudana amerykańska inwazja w zatoce świń była takim właśnie symbolem symbolem oporu symbolem waleczności tutaj też warto wskazać, że ona kosztowała ponad 13  000 000 USD podał częste warunki i miary pieniądza było to bardzo dużo było to bardzo dużo no i ona zakończyła się totalnym fiaskiem, a CIA miała doświadczenie wcześniejszych przeprowadzanie tego typu zamachów udanych zamachów warto chociażby wskazać na 503 roku kina odsunięcie premiera Iranu HD ma Mohameda Mossa DK w tajnej operacji Ajax, która do dzisiaj jest tym kość niezgody, która do dziś jest przypominana przez Irańczyków właśnie w kontekście stosunków amerykańsko irańskich i próby interwencji też wpływania na sytuację wewnętrzną grani przez administrację amerykańską co więcej w pięćdziesiątym czwartym roku doszło do udanego przewrotu w Gwatemali przewrotu, który był przeprowadzony przez CIA czy też Ameryce Południowej tutaj CIA, jakby miała doświadczenie wiedziała jak tego typu akcje przeprowadzać no ale w przypadku właśnie mnogość na odcinku kubański nie potrafili sobie poradzi tak mówiliśmy o tych próbach zamordowania Fidela Castro od takiej, a fragment artykułu z wegetarian CIA klimat tak niesamowite spiski, aby zamordować kubańskiego dyktatora, że nie zawstydził, by one nawet agenta 007 chciała wykorzystać trujące tabletki toksyczny cygara i wybuchające małże doszło nawet do tego, że Fidel sam proponował, że się zastrzeli tych historii związanych z próbami zabójstwa Fidela Castro jest bardzo dużo mogę dodać też taką rozpowszechnioną plotkę o opinię, która czasem się pojawia różnego rodzaju publikacjach naukowych popularnonaukowych, że CIA nawet chciało zaangażować mafie amerykańską włoską, która przed rewolucją kubańską miała duże wpływy w podziemiu kubańskim właśnie, jeżeli chodzi głównie o prowadzenie kasyn czy też kontrolę nad prostytucją i była taka plotka, że CIA chciał wykorzystać mafiosów zabójców, którzy działali na zlecenie właśnie na tego syndykatu przestępczego i gdyby on się powrót ten zamach, gdyby rzeczywiście Kuby Kuba, by została pozbawiona władzy przez Fidela Castro Noto amerykańska mafia mogłaby wrócić na Kubę i dalej prowadzić swoje nielegalne interesy tutaj wiele z tych historii zostało odkrytych swojej połowie lat 70 i właśnie podczas pracy komisji senatora franka Churchilla, który zbadał różnego rodzaju nielegalnych operacji CIA stąd właśnie pojawiło się te próby zabójstwa od tego momentu de facto od połowy lat siedemdziesiątych CIA miała już zakaz przeprowadzania zabójstwo liderów państ w zagranicznych inwazja w zatoce świń to kwiecień 1961 roku, a decyzje dotyczące innych lokalizacji rakiet radzieckich na Kubie zapadł w kwietniu 6 tego drugiego roku co się wydarzyło zatem w ciągu tych 12 miesięcy, że to zbliżenie między Kubą, a związkiem Radzieckim zaowocowało no już instalacją broni na wyspie tutaj przechodzimy do głębokich przyczyn, dla których związek sowiecki, a właściwie Nikita Chruszczow zdecydował się właśnie na wysłanie tych rakiet na Kubę ido dzisiaj nie ma zgody co do tego czy była jakaś 1 płaszczyzna czy siła sprawcza, która doprowadziła go do podjęcia tej decyzji można wskazać na 44 przynajmniej 4 hipotezy, które są obecne w dyskursie naukowym na temat przyczyn kryzysu kubańskiego pierwsza hipoteza sugeruje, że koło nieudanej inwazji w zatoce świń związek sowiecki chciał w jakiś sposób pomóc swojemu sojusznikowi nowemu sojusznikowi, czyli Fidel owi Castro, gdyż obawiał się, że coś co słusznie, że Amerykanie będą chcieli znowu go usunąć, że nieudana inwazja nie jest jakby końcem tego typu akcji, że będą się powtarzać, że wojska amerykańskie prawdopodobnie przygotują kolejną inwazję już prowadzoną na o wiele szerszą skalę przy użyciu już regularnych jednostek amerykański stąd też właśnie wysłała też pomoc gospodarcza kupowano cukier sprzedawano ropy oczywiście oczywiście tutaj pomoc gospodarcza była bardzo ważna właśnie w kontekście embarga amerykańskiego związek sowiecki wziął na siebie praktycznie większość zobowiązań finansowych, wykupując ten cukier po zawyżonych cenach oczywiście w stosunku do rynku światowego, ale tez, oferując Kubie strategiczne surowce, zwłaszcza ropy naftowej mu również po zaniżonych cenach przez co tutaj Fidel Castro jego współpracownicy byli bardzo ważnymi beneficjentami tej współpracy ale, ale jak rozumiem mówi pan o tym, że Moskwa zastanawiała się nad uzbrojeniem Kuby, żeby lepiej poradziła sobie ona z ewentualnym innym atakiem przyszłości tak i tutaj właśnie jest ta hipoteza, że rozmieszczenie czyjej broni masowego rażenia na terytorium Kuby de facto uniemożliwiałoby już Amerykanom zaatakowanie tego kraju oczywiście wtedy, gdyby oni już wiedzieli o tym, że taka broń na tym na tej wyspie istnieje, bo jeszcze tego po tym, jak oni nie wiedzieli druga hipoteza wskazuje na rywalizację między supermocarstwa i wskazuje na to, że skoro zmiana układu sił była to tym czym Chruszczow starał się starał się, jakby operować w kontekście podjęcia tej decyzji bo gdy spojrzymy na potencjał nuklearny między Stanami Zjednoczonymi, a związkiem sowieckim to zauważymy, że Amerykanie bardzo mocno przewyższali związek sowiecki, jeżeli chodzi o ilość rakiet, jeżeli chodzi o ilość ładunków nuklearnych, a także, jeżeli chodzi o środki do przenoszenia tych ładunków, zwłaszcza to Triady, czyli okręty podwodne, które są w stanie zestrzeliwać rakiety bombowce strategiczne oraz rakiety balistyczne we wszystkich tych aspektach związek sowiecki przegrywał rywalizację ze Stanami Zjednoczonymi, a jeszcze w latach pięćdziesiątych Amerykanie przecenia hali przecenia i potencjał Moskwy władza jest ona ma więcej tego typu środków walki nierzeczywistości miała, jeżeli chociażby spojrzymy na ładunki atomowe no to na 3 drugi rok Rosja miała ich 3300 Amerykanie i 26  000 jest tutaj ta dysproporcja była bardzo ogromna i Chruszczow wiedząc o tym, bo zdawał sobie sprawy karmiony informacjami przez Gierka Giby oraz filmu, którego wypłat informowało o tym, że Amerykanie mają przewagę, jeżeli chodzi o grę atomową w ich ruszą biorąc pod uwagę właśnie te różnice postanowił, że warto w jaki sposób zniwelować tą tą jak by lukę przez przybliżenie się do grania dostała zjednoczą dokładnie przez przybliżenie się do granic Hołub postawić stany Zjednoczone w dosyć takiej trudnej sytuacji jedni mówią, że to buble Chruszczowa rząd wcale nie chciał w żaden sposób rozpoczynać trzeciej wojny światowej, że nie pragnął wojny i wskazują na to, że właśnie to był taki można powiedzieć rozgrywkę szachową, że posunął się 1 figurę do przodu, starając się wybadać w jaki sposób przeciwnik zdecyduje się jak odpowiedzieć na ten ruch, a było to bardzo istotne bardzo trudne do podjęcia decyzji, by kolejna jeśli pierwsza pomoc Kubie druga rozgrywka geopolityczna, czyli uzyskanie punktu oparcia na Karaibach lub zmienia światowy układ sił tak trzecia hipoteza trzecia hipoteza to jest hipoteza związana z sytuacją w Europie, a mianowicie z Berlinem zachodnim Wybrzeżu tam, bo to też jest dosyć istotne w Berlinie zachodnim był tutaj można powiedzieć takim, gdzie byłem w oku związku sowieckiego, który chciał jak najszybciej pozbyć się 4 mocarstw jest właśnie z tego miasta, które by tam wg swojego układów powojennych mogły utrzymywać swoje siły zbrojne swoje ambasady, a coś się z tym wiąże też swoje, jakby siły wywiadowcze prawda, które operowały na tym terenie i i tutaj rozgrywka o Kubę była do faktu wg tej hipotezy rozgrywką o Berlin i przybliżanie się do granic Stanów zjednoczonych i rozmieszczenie rakiet na Kubie de facto miało na celu ich za szantażowanie Amerykanów po to, aby wymusić na nich zmianę statusu Berlina Zachodniego warto chociażby odnieść co do sytuacji, która miała miejsce 60 pierwsza roku, czyli kryzysu berlińskiego, bo to też jest to ważna układanka w tych Puzzlach, które w jakiś sposób tworzą te przyczyny okoliczności, do których doszło właśnie w październiku sześćdziesiątego drugiego czy do kryzysu kubańskiego, czyli mam wcześniej jeszcze ten kryzys berliński, kiedy są Chruszczow oświadczył, że rządy zachodnie czy stany Zjednoczone Francja wielka Brytania muszą się wycofać z Berlina Zachodniego i Berlin zachodni musi stać się, jakby go częścią Niemiec Niemiec wschodnich tutaj jakby zostało wyraźne ultimatum przekazane właśnie tym kraju ona oczywiście nie zdecydowały się na pójście na żadne ustępstwa odmówiły Chruszczow łowić jego żądań nos to też spowodowało napięcie w stosunkach międzynarodowych i taką bezpośrednią przyczyną tego jakby w bezpośrednim następstwem tego kryzysu była budowa się już 1001 . roku muru berlińskiego w Amerykaninie odpowiedzieli na budowę tego było chociażby różne plany, aby go zburzyć cały w jaki sposób zastopować czy poddać sabotażu mówi cały proces przygotowania tego muru tutaj nie było żadnej reakcji czy do ofensywnej czy też militarnej no i ten status quo został zachowany no z tym, że właśnie ten mur berliński został zbudowany do końca de facto NRD stanowił taki bardzo wyraźny symbol właśnie podział na 2 strefy wpływów hipoteza nr 4 i hipoteza nr 4 związana jest rywalizacją zimnowojennych już tak sensu stricto można to o analizować już tak bardziej go strategicznie w grze wcielamy się realny Moskwa Waszyngton tylko, że nie u siebie w domu tylko gdzie indziej de facto można to odnieść rzeczywiście dom tego co mówimy mówimy teraz proxy Łoś czy takie wojny zastępcze w 2, które miały również miejsce w czasie zimnej wojny, jeżeli spojrzymy chociażby konflikt z Korei i 5453, jeżeli spojrzymy na rywalizacji w krajach trzeciego świata w wojnę chociażby z o Afryce subsaharyjskiej jak w Angoli czy wsparcie dla ruchów narodowo wyzwoleńczych tutaj właśnie też, by rozmieszczenie tych rakiet było kolejnym etapem ścierania się interesów supermocarstwa etapowym charakterystycznym unikalnym w swojej naturze jak już mówiłem pan doktor też o tym, mówił decyzje o most zapada w kwietniu przeszła tego drugiego roku pod koniec czerwca tego roku do Moskwy przybywa delegacja rewolucyjnych sił zbrojnych na jej czele Raul Castro, gdy rozpoczęto oczywiście prace nad umową międzynarodową, która regulowała w sposób bardzo szczegółowy tryb rozmieszczenia zasady pobytu wojsk sowieckich, bo miało być ich około 40  000 innych na Kubie tę umowę zawarto w inne plany szczegółowe zakładały mówił pan doktor o tym, że między północną częścią Kuby, a on Wybrzeża Florydy jest około 140 km no to zakładały te plany szczegółowe przerzuty na Kubę m. in. 24 wyrzutni rakiet o zasięgu 2 , 51000 km oraz 24 wyrzutni rakiet o zasięgu 4 ,51000 km, czyli mogłem naprawdę dolecieć daleko ochrony instalacji miał zapewnić 4 samodzielne pułki zmotoryzowane 2 dywizji obrony przeciwlotniczej i jeszcze inne siły 12 lipca sowieckich w portach w sowieckich portach naj rozpoczął się załadunek transportowców no i zaczynają płynąć zaczynają płynąć jest to tajna operacja pod kryptonimem Anna Dyner, która mi na to miała na celu dostarczenie właśnie broni, ale nie tylko tej broni nuklearnej, bo tutaj warto wskazać, że oprócz tych głowic wyrzutni wojska marynarka sowiecka miały też dostarczyć dużą ilość sprzętu konwencjonalnej brata, czyli wyrzutnia rakiet artylerię przeciwlotniczą broń ręczną dla wojsk kubański to było elementem, jakby wspierania reżimu Fidela Castro właśnie w kontekście tego zagrożenia amerykańskiego i tutaj warto wskazać na różnego rodzaju Jagiełło rak kości tych z urządzeniem militarnych, bo w ramach wyposażania wojsk kubańskich w te bronie o charakterze już z o strategicznym projektu mową w była też są broń dostarczona, czyli może iść, choć już techniczną specyfikację z 2 Sobótka, która miała na celu tak to była budynek taktyczny ładunek taktyczny, czyli ładunek, który miał na celu mógł być wystrzeliwane na chociażby przez dywizjony obrony Wybrzeża prawda, żeby wyrazić np. wielkie zgrupowania okrętów czy też narazić okręty naziemne czy nie była to broń strategiczna broń mniejszym zasięgu i tutaj właśnie też broń taktyczna po i broń strategiczna znalazły się wśród tych elementów wyposażenia militarnego, które były dostarczone na Kubę, ale z kilku badaczy wskazało na fakt, że z nut, aby przeprowadzić taką skuteczną operację instalacji ładunków nuklearnych i całego oprzyrządowania, bo to było bardzo skomplikowane jak na ówczesne czasy najpier w to wg sztuki wojennej należy zabezpieczyć ten teren, czyli przygotować chociażby stanowiska ogniowe artylerii przeciwlotniczej, które miały chronić nawet te place budowy przed atakiem na nieprzyjaciela, a tutaj najpier w, jeżeli chodzi właśnie o instalację tych obrońcy broni sowiecki najpier w starano się zbudować, jakby te polowe stacje, gdzie one miały być zainstalowany dopiero Huty w jakimś czasie zadbano o to, aby i w jaki sposób zabezpieczyć ochronić przed potencjalnym właśnie uderzenie są, jakby skłania do postawienia tezy, że on nie miały mieć charakteru ofensywnego w tym sensie, że nie miały być tam zainstalowane po to, aby zaatakować stany Zjednoczone czy nie było to pierwszym CAL prawda, żeby rozpocząć wojnę wojnę ze Stanami Zjednoczonymi 12 lipca zaczynają płynąć statki do końca lipca przybyło na wyspę 10 jednostek w tym ta, na której były zakratowane sowiecki sztab dzienne stany Zjednoczone zorientował się, że coś jest narzeczy mówiłam państwu we wstępie o tym, słynnym obrocie samolotu rozpoznawczego, ale to dopiero październik, a my jesteśmy w lipcu tak w październiku już mamy potwierdzenie tego rzeczywiście taka akcja przeprowadzana, jeżeli chodzi o pierwsze czy też sygnale meldunki wywiadowcze, że wojska sowieckie, zwłaszcza marynarka dostarczają różnego rodzaju uzbrojenia na teren Kuby pojawiały się praktycznie już w lipcu w sierpniu także we wrześniu pojawią się praktycznie cały czas i pochodziły z wielu źródeł takim źródłem, które było najczęściej przywoływane były meldunki czy też raporty o uchodźców kubańskich, którzy opuścili wyspę i znaleźli się m. in. właśnie na Florydzie byli poddawani przesłuchanie przez CIA no i oni informowali na Kubie znalazł się w rakiety balistyczne, które są obsługiwane przez wojska sowieckie no ale Amerykanie, a zwłaszcza z jej po tej nieudanej inwazji w zatoce świń nie do końca wierzyły w tym raportom tym świadectwo raczej tutaj oficerowie skłaniali się do tego, że co ci Kubańczycy, którzy o tym, informują troszeczkę przesadzają, że wyolbrzymiają problem, że to jest niemożliwe no bo jak to dziś w Chruszczobrodzie zdecydował się na wysłanie tam pocisków rakietowych, bo to, by sprowokował wojnę z de facto nie dopuszczano na początku tej myśli, że taka operacja transportu i instalacji rakiet balistycznych drugi raz na kary może być miejscem ale, ale fotografie nie kłamią w fotografii nie kłamią i rzeczywiście pojawiały się fotografie pochodzące z samolotów szpiegowskich i 2, które patrolowały systematycznie teren wyspy no, tyle że do końca nie było wiadomo co to w tych skrzyniach, które udało się chociażby sfotografować się znajduje, dlatego że wojska sowieckie oficerowi, który odpowie, którzy odpowiadali za bezpieczeństwo tego transportu powzięli bardzo ostro bardzo duże środki bezpieczeństwa rozpad kupując skrzynie w nocy czy też rekompensując te miejsca przy użyciu różnego rodzaju płachty czy też, używając do tego ściętych drzew tak, aby zamaskować właśnie prawdziwe znaczenie tego typu uzbrojenia, ale ilość zdjęć, które Amerykanie zrobili no rzeczywiście świadczą o tym, że coś się święci, że to jest jakaś operacja i dopiero w październiku, kiedy 1 z pilotów udało się sfotografować się te wyrzutnie w trakcie dnia specjaliści zjazdach towar w różnych fazach budowy w różnych fazach budowy ich kilkadziesiąt lat i zostały one poddane analizie, bo to zostało zrobione 14 października, ale musiały być sprawdzone i wielu specjalistów siedział w nocy i sprawdzało rzeczywiście czy to jest to, o czym myślą czy to jest prawdziwe, że to są instalacje o charakterze nuklearnymi dopiero na drugi dzień prezydent John Terry został poinformowany już całą pewnością, że to są ładunki nuklearne, że to są rakiety, które mogą przynosić właśnie broń jądrową w dodatku wg ocen wywiadu po osiągnięciu przez te pociski gotowości operacyjnej Rosjanie mogli wyrazić się niemalże wszystkie ceny na terytorium Stanów zjednoczonych prowadzono także szacunki i może taki atak rakietowy pochłonął życie z najmniej 80  000 000 ludzi, więc rzeczywiście sprawa była bardzo poważna zaczynają się narady w Waszyngtonie i są takie wahania między szybkim kursem, czyli atak lotniczy na Kubę, a wolnym kursem, czyli blokada morska nie było zgody wśród amerykańskiej administracji do tego jak należy zareagować na to posunięcie Chruszczowa przede wszystkim był to wielki szok bardzo duże zaskoczenie dla Kennedy ego i jego otoczenia, że Sowieci zdecydowali się, że zauważyli, że się odważyli, że doprowadzi do lutego tras po burzy błoto ukryte bierze cały czas zachowywali to w tajemnicy, że im się to udało przeprowadzić i Amerykanina poczuć się wystrychnąć na Dudka tak poczuli się zagrożeni poczuli się rzeczywiście zagrożeni to było dla nich jedno nieprawdopodobne, że tak blisko od granicy morskiej związek sowiecki tworzy swój przyczółek swój przyczółek, który no i logicznie patrząc był idealny do przeprowadzenia ataku do przeprowadzenia inwazji tak po drugie, co mogło być wykorzystane do tego, aby uderzyć jako pierwszy w związek sowiecki, sprzedając baz na Kubie mógł uderzyć pierwszy i wtedy stany Zjednoczone nie byłyby w stanie zareagować, bo urosły ta odległość bliska do do granic Stanów zjednoczonych na uniemożliwiała z przeprowadzenie skutecznego kontrataku, czyli związek sowiecki znalazł się można było dziś dla swojej pozycji wyjściowej w przypadku wybuchu trzeciej wojny światowej w my tutaj nie było zgody jak należy przeprowadzić przeprowadzić odpowiedź zareagować na tego typu kryzys można wyróżnić kilka punktów widzenia najbardziej stanowcze można powiedzieć wręcz twardą głowę podejściem reprezentował sektor wojskowy czy komitet połączonych szefów sztabów, które praktycznie wszyscy reprezentanci generalicja, którzy należeli do tego grona skórzane już tak tak decyduj zdecydowali o tym, że najlepszym wyjściem jest przeprowadzenie akcji wojskowej i poinformowali Kennedy ego, że potrzeba 5 dni, aby taką akcję wojskową przeprowadzić tutaj jeszcze chciałbym wtrącić się na uwagę, że właśnie wtedy ukonstytuował się tym komitet wykonawczy nasze nosy kilka instytucji narodowej rady bezpieczeństwa, który właśnie spotykał się w ramach tego kryzysu trwa od 13 dni między 2 tygodnie praktycznie codziennie oni codziennie się spodziewać fali w Waszyngtonie to było kilkaset osób łącznie oczywiście z doradcami to z Pentagonem, którzy byli wtajemniczeni w to co rzeczywiście może nastąpić, jaki to jest właśnie, ale wracając do tych dyskusji czy mamy wojsko, który optuje za za rozwiązanie Mitta tym mamy Dinara Skra z depesz szefa departamentu stanu, który skłania się do tego, aby ten kryzys rozwiązać w sferze dyplomatycznej i sugeruje czy też, jakby nakłania prezydenta do tego, żeby jednak nie zdecydował się na akcje wojskową, dlatego że no może ona może ona doprowadzić właśnie do dołu do wybuchu wojny i sugeruje, aby przede wszystkim ostrzec ostrzec Cube o 3 związek sowiecki, aby jedno w jaki sposób zastopować tę całą operację wojskową nutę części cały czas instalacje były przewożone na tych statkach w aurze trwał czy mamy stanowisko departamentu stanu raczej skłaniający się ku akcji dyplomatycznej no imamy Roberta MAK ma, ale chirurg lek. Group sekretarza obrony, który również z wskazuje, że to jest problem polityczny ani militarny, że akcja wojskowa nie jest potrzebna, że układ sił wcale się nie zmienił on informuje właśnie, jakby prezydenta, że jeżeli chodzi o liczbę rakiet wyszli z nie zmieniło, jeżeli chodzi o wielkości tego arsenału no to tutaj jest mniej więcej status quo i rzuca pomysł blokady rzuca pomysł lokaty no imamy doradcy z narodowej rady bezpieczeństwa Mag dot Bandi, który najpier w myśli tak spokojnie, żeby właśnie przeprowadzić ostrzeżenie akcja dotyczy to, ale potem skłania się ku atakowi i tutaj no trzeba rozważyć kilka scenariuszy no bo atak na kubek taki można powiedzieć na tej instalacji prawda takimi pierwszy wyprzedzający doprowadziłby do tego, że ZSRR musiałby w jaki sposób odpowiedzi szkoda, bo zginęliby jego żołnierz, jeżeli mówimy o napięciu tysiącach wówczas, które się znajdować i obywatela związku sowieckiego, więc związek sowiecki prawdopodobnie w ramach retorsji uderzyłby na Berlin zachodni no no to wtedy prawdopodobnie Amerykanie musieliby znowu odpowiedzieć w jaki sposób, wysyłając ładunek wybuchowy czy rakiety balistyczne co prawdopodobnie doprowadziłoby już do o woli, więc tutaj zastanawiano się rzeczywiście poważnie nad wizją rozwiązaniem militarnym zasadnicza decyzja zostaje podjęta 20 października sobota prezydent Kennedy i zdecydował się na antenę wolny kurs, czyli na blokadę morską nazywają to kwarantanna tak na złoto kwarantannę i rzeczywiście dał się przekonać dał się przekonać ma na marzec tutaj głównie ogrywał odegrał kluczową rolę w tym i jakby w procesie decyzyjnym w tym ścieraniu się poglądów w jaki sposób zarządzić ciemno niebywałym kryzysem no i Kanady i decyduje się na blokadę plus na to, aby wystosować ultimatum do związku sowieckiego, aby właśnie on usunął wszystkie instalacje rakiety czy broń nuklearną z terenu Kuby, czyli wybrał taką można powiedzieć decyzje pośrednik między nicnierobienie, a z przeprowadzeniem już ataku co dawało mu większą elastyczność i są ponadto zostawiało też więcej miejsca decyzja związkowi sowieckiemu, który jedno nie jest nie do końca zdawał sobie sprawę bada leśników ciała nie do końca sobie zdawać sprawę, jaki skład się nad Chruszczow myślę, że de facto kredyt z reguły, że ekran jest niedoświadczonym politykiem, że nie będzie takiego wielkiego kryzysu Rosjanie byli zaskoczeni rzeczywiście byli bada zwyczajnie nie zdawali sobie sprawy do czego to może doprowadzić w jaki sposób może ta sytuacja się rozwinąć no i dolara będzie trwało kilka dni po to jest 22 października, kiedy kanalii występuje w telewizji radiu, kreśląc sytuację, przedstawiając możliwości rozwiązania kryzysu potem jest 23 października, kiedy mamy odpowiedź związku Radzieckiego utrzymana z ostrymi pozbawiony miejsca na kompromisy tonie tego samego dnia na konferencję sekretarza obrony, który informuje, że prace przy instalacjach na Kubie trwają nadal i grupa 25 sowieckich statków handlowych posuwa się w niezmienionym kurs Enei kurs nurków wyspie nie wiadomo co oczywiście mają na pokładzie domyślam się co mają imiona w końcu 25 października rano część statków rosyjskich radzieckich zawraca dostały wyraźne polecenie, aby nie wchodzić w żadne interakcje z marynarką amerykańską, aby nie eskalować tego napięcia i aby rzeczywiście jak by zawrócić, jeżeli będzie takie żądanie ze strony Amerykanów z tym, że tutaj Amerykanie wprowadzili te ultimatum blokady, jeżeli chodzi o dostawy broni, jeżeli chodzi o dostawy takich dóbr można powiedzieć, że pierwszego użytku jedzenia pożywienia czy też chociażby ropy naftowej to takie statki mogły przetrwać były przeszukiwane tak były przeszukiwane część była wcześniej była to już żadnych zależy od przypadku, ale rzeczywiście nie była to do parlamentu Anna nie była nie obyło się z Huty nie była totalna nie była taka rzeczywiście nie dopuszczono żadnego statku sowieckiego, ale również to było poza PiS takie prężenie muskułów na oceanie także 2 statki czy kilka statków spotykały się na odległość wzrokową oczywiście w stanie podwyższonej gotowości bojowej no i tutaj wystarczył 1 błąd, gdyby ktoś stracił zimną krew nie zachował się zgodnie z regulaminem czy też starałby się działać po partyzancku już tak kolokwialnie to mogłoby dojść dziwi się od agencji do eskalacji tego tamtego, ale kryzys uległ takiemu niespodziewanym zaostrzeniu tomu 27 października, kiedy sowiecka bateria rakiet przeciwlotniczych zestrzeliła nad Kubą amerykański samolot rozpoznawczy tak rzeczywiście doszło do tego i co więcej pilot, który został zniesiony zginął w trakcie w trakcie tego incydentu nocą mogło spowodować rzeczywiście zerwanie tych w takich można powiedzieć zakulisowych rozmów, bo tutaj też to jest istotne przywódcy światowi energii i Chruszczow komunikowali się za pomocą listów wysyłają do siebie listy były list otwarty były listy też prywatne, które wysyłano do siebie na tej podstawie w jaki sposób wypracowano wspólne podejście i obraz sytuacji oczywiście wykorzystywano też taki można powiedzieć tył głowy bak Chanel komunikat komunikacji jak taką za kulisami dodaje Robert Kennedy i brat prezydenta utrzymywał takie zakulisowe tajne kontakty ze ambasadorem sowieckim w Waszyngtonie z Anatolem dobrym winem, który był takim poinformowany właśnie osobnikiem ją przekazywał można być nieoficjalne informacje już do Moskwy i w którym momencie panie doktorze obie strony zorientowały się, że bardzo niebezpiecznie grają, że czas się jednak porozumieć to było właśnie mniej więcej, choć w momencie, kiedy ten samolot został zestrzelony tutaj 28 październik 2009 . już dochodzi do wypracowania podejścia, czyli do zawarcia porozumienia to zawarcia się nieoficjalnego porozumienia, które wyglądało następująco związek sowiecki zdecydował się na wycofanie rakiet co żołnierze, którzy obsługiwali te wszystkie urządzenia dotyczące broni atomowej w zamian stany Zjednoczone zadeklarowały, że nie przeprowadzą inwazję na obejrzenie zaatakują Fidela Castro to było, jakby oficjalny inwazja integralności terytorialnej Kuby gwarancji integralności, ale też były pewne rzeczy załatwiana pod stołem m. in. wycofania amerykańskich rakiet z Turcji, a dokładnie ta informacja nie przedostała się na zewnątrz, a była to było to postulaty Chruszczowa, by Amerykanie wycofali rakiety z Turcji, które były ulokowanymi między 80 km od granicy turecką sowieckiej Amerykanin zdecydowali się na podjęcie tych pertraktacji i rzeczywiście przyjęli to ten postulat czy to ultimatum czy żądanie Chruszczowa i te rakiety zostały wycofane, ale nie zostało to upublicznione raczej mało nikt nie wiedział praktycznie na nas na zewnątrz, że Amerykanie zdecydowali się na taki krok, bo mi Amerykanom i związkowi sowieckiemu nie zależało na tym bardziej nawet Amerykanom, bo mogłoby to swój sposób radny i ustępstw Real zagra odstępstwa co więcej mogłoby sprawić, że sojusznicy NATO mieliby duże wątpliwości co do tego czy stany Zjednoczone będą wiarygodnym sojusznikiem, jeżeli są w stanie za plecami NATO, bo to się, by cało z o wszystko decydowano za plecami sojuszników NATO, że się zdecydują właśnie na ataki zakulisowe pertraktacje to znaczy czy rzeczywiście będą bronić w ramach tego piątego artykułu jest co prawda 12, ale chciałem jeszcze wskazać na rolę Kuby, bo tutaj Fidel Castro był pionkiem w całej tej rozgrywce Fidel Castro na początku, gdy przyjął te rakiety były niechętne maleje przejęło od od Chruszczowa to w pewnym momencie, gdy były to rozmowy 20 październik Dec naciskał na Chruszczowa Chruszczow oddał pełną władzę Kubańczykom nad obsługą tych rakiet, gdyby Amerykanie przetrwać inwazję, żeby to Kubańczycy Sowieci wystrzelili rakiety on naciskał na to, żeby właśnie doprowadzić do tego starcia był on próbował eskalować, bo i tak i tutaj tez system pożyczkę rozczarował postępowaniem postępowaniem Chruszczowa miał duży żal o to, że został można powiedzieć pominiętych, że nikt nie konsultował tego on podobno dowiedział się o tym, porozumieniu z komunikatu radiowego stąd te stosunki kubańską w nocy z gdańskiej uczestnikiem konfliktu tylko miejsce Gowin miejscem pionkiem w rozgrywce wielkich mocarstw nocą czemu dał wyraz też w pewien sposób te stosunki się, jaki sposób 8 bił, ale Fidel Castro nie ma innego wyjścia jak współpracować blisko związki przecież jeszcze na koniec chyba trudno stwierdzić, która ze stron wyszła z tej konfrontacji zwycięsko, lecz możemy powiedzieć panie doktorze w ten sposób, że w sumie pod względem wojskowym strategicznym i więcej zyskał związek radziecki no bo w wycofali te rakiety, których nie było przed konfliktem prawda i właściwie nic więcej, a tymczasem stany Zjednoczone zlikwidowały swoje bazy w Turcji natomiast jeśli chodzi o korzyści politycznej propagandowe to można odnieść wrażenie, że jednak stany Zjednoczone bardziej Wołosz inną wyrosły na takiego skutecznego obrońcę półkuli zachodniej dokładnie nie chciały też eskalować tego konfliktu nie dążyły do starcia militarnego, chcąc pewien sposób pozyskać kraje Ameryki Łacińskiej do swojej polityki pokazują, że są w stanie rozwiązywać tego typu kryzysy przy użyciu negocjacji ani przy użyciu siły co też było z jakby nawiązanie do wcześniejszych udział w CIA w różnego rodzaju pół Ciach z drugiej strony właśnie nie upublicznienie informacji o tym, że Amerykanie poszli na ustępstwa w kontekście baz ich w Turcji spowodowało, że no tutaj poz . Chruszczowa w Polic w biurze i w ramach establishmentu Sobieskiego została bardzo mocno nadwyrężona no i przecież dziesiątym czwarty roku staże w 2 został on, że znaleźli się era Breżniew właśnie i tutaj podawano podajesz jako 1 z przyczyn, dlaczego ruch już został obalony właśnie nutą całą tę całą wyprawę na Kubę i de facto już jako obawę przed no i nieprzewidywalnością Chruszczowa po części też pocieszy też nie był do końca przewidywalny no to ich miejsce zajął Breżniew, który też do końca nie był przewidywalny właśnie, zwłaszcza w latach osiemdziesiątych już na początku lat osiemdziesiątych wtedy krążył taki dowcip od czego zaczyna się tydzień na Kremlu od reanimacji towarzysz Breżnie w w dokumentach dr Przemysław Węglarz z Dolcanem IPN był też goście przed dwudziestą trzecią bardzo dziękuję panie doktorze za wizytę dziękuję bardzo państwa zaprasza na informację Radia TOK
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 60% taniej w promocji Black Friday!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA