REKLAMA

Jak dbać o pamięć? Wolontariusze Fundacji Dziedzictwa Kulturowego troszczą się o zachowanie zabytkowych nagrobków

Data emisji:
2018-11-01 08:20
Audycja:
Świąteczny Poranek Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
32:04 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

świąteczny poranek w radiu TOK FM przy mikrofonie Filipka Kusia państwo innym gościem jest teraz Michał Laszczkowski prezes fundacji dziedzictwa kulturowego dzień dobry dzień i będziemy rozmawiać trochę o działalności fundacji trochę mam nadzieje poza działalność wyjdziemy od 6 lat zajmujecie się w największym skrócie pracami konserwatorskimi w Europie tak środkowo-wschodniej, jaki zachodnie słyszałam, że działacze również we włoszech głównie na cmentarzach waszym Rozwiń » zadaniem jest dbanie o pamięć nasze zadanie dbania o pamięć nie pracujemy głównie na cmentarzach, bo przede wszystkim zajmują się obiektem zabytkowym miastem przeważnie przeważnie paradoksalnie kościoły to są największe najbardziej widowiskowe pracą, ale rzeczywiście kwestia opieki nad zabytkami sztuki sepulkralnej, czyli właśnie nad troską o substancję zabytkową nagrobków na zielono na cmentarzach to rzeczywiście jest to bardzo ważne komponent naszej działalności taki, który tak naprawdę może zaangażować nie tylko profesjonalnych konserwatorów z organizatorów prac, ale może angażować się angażuje tak naprawdę rock rock setki wolontariuszy który, którzy nie są groźne instruktorami, którzy mogą swoją cegiełkę do tego procesu przywracania pamięci dołożyć stąd to właśnie cmentarze są tak najbardziej społecznie nośnym jest komponentem naszej działalności i angażują osoby z bardzo różnych środowisk to co bardzo nas cieszy, bo nasza Fundacja w dużej mierze koncentruje się na zabytkach jak to mówimy kultury środkowoeuropejskiej mózgiem na cmentarzu żydowskim w Warszawie to tak nasz największy projekt, ale pracujemy również na cmentarzach Polski na Ukrainie w Krzemieńcu czy rzeczy czyny czy we Lwowie nas do żucia polskim kształtujemy i prowadzi prace wolontariackie cmentarzach tatarskich w Polsce w Studziance i zdobędziemy, tak więc to ta różnorodność rzekach kultur, które tworzyły dziedzictwo dawnej Rzeczypospolitej jest dla nas dosyć dużą inspiracją i tak naprawdę bardzo cieszymy się, że tak wiele osób stara się nikomu wejść do przygody, jaką jest poznawanie tych zapomnianych w skali społecznej kultury, które tworzyły nasz kraj, który tworzyły naszą własną polską tożsamość, dlaczego to robicie trochę dla fanów znad wody jesteśmy tak się składa, że rzezie wszyscy jesteśmy ludźmi stolicy mody miałam 36 lat, ale jeszcze ulec może powiedzmy, że tak jest najstarszy w naszym zespole natomiast z młodymi, którzy lubią wyzwania i żaden z nas jest historykiem sztuki żaden z nas jest konserwatorem żadna z nas, ale mamy zespół z konsoli i ich koleżanki koledzy żadne z nas nie jest nie jest historykiem sztuki czy konserwatorem i tak naprawdę typowanie tych obiektów mogliby Drozda, który z biur wynika z tego, że znajdziemy Alberta ciekawą historię albo po prostu będziemy nasz fotograf albo gdzieś pojedziemy sobie na banana na wyjazd, w ramach którego zobaczymy coś ciekawego i po prostu mamy już umiejętności wiedzę jak należy organizować tego typu prace, więc jeżeli coś nam się spodoba to po prostu się w to angażujemy i tak prawdę powiedziawszy takim motorem do działania co jest fundacji jest chyba przede wszystkim torze, że mamy jakąś moc sprawczą wiemy jak starać się środki wiemy jak organizować pracę wiem jak rozmawiać z służbami konserwatorskimi tych z właścicielami obiektów, a potem jak widzimy efekty pracy, czyli odkształcony cmentarz albo w zakonspirowany jakiś obiekt zabytkowy po prostu jest wielką wielką satysfakcję, bo powiem teraz bardzo nieskromnie, że w ciągu 6 lat udało nam się zostać de facto największą w kraju organizacją jeśli chodzi o skalę prac konserwatorskich zarówno za granicą jak w ogóle precz z Rodos i całościowe lub w kraju oczywiście są większe podmioty, które ma olbrzymi obiekt olbrzymi budżet natomiast w skali skali całościowego jesteśmy w tym momencie liderem, ale skoro jak pan powiedział nie macie wykształcenie konserwatorskiego ani związanego z historią sztuki to jak zacząłem dowalić to, więc rozumiem, że wbrew metoda prób błędów trochę tu nie chodzi w grę strumienie wody do nie tak dom jest on zajmuje się przede wszystkim organizacją TOPR to znaczy absolutną podstawą zarządzania jest to, że musi być nadzoru nad musi być realizatorów Abd el Toro musi mieć ekspertów, którzy będą to organizm można oczywiście controlling kwestie kwestii księgowości to oczywiście jasne w związku z tym współpracujemy z całą gamą ekspertów, którym się w międzyczasie zaś zaprzyjaźnić taki fason naszych konserwatorów jest prof. Janusz ma za z Akademii sztuk pięknych w Warszawie współpracujemy ze wzoru z historykami sztuki, bo prof. Andrzejem Betlejem z muzeum Narodowego w Krakowie czy Jerzy Petrus z muzeum zamek królewski na Wawelu, którzy są może pomóc w tym konsultujemy nasze pomysły, które którymi rzekomo, które uczestniczą w całym procesie konserwatorskim jeśli chodzi natomiast kwestie te okresy wolontariackie no to bubel Narodowy Instytut dziedzictwa oraz Narodowy Instytut polskie łodzie są drogie za granicę Polonika są 2 instytucjami, którym w tym, że pan ta współpraca układa zwrot od szeregu lat jedno in słuszną postawą sprawuje znajomość prawodawstwa dotyczącego ochrony zabytków nie zawsze jest tak, żeby zrobić Wejdź na cmentarz zrobić wszystko to jest zawsze jednak cmentarz zabytkowy na to jednak robimy do pracy pod nadzorem retusz obraca wolontariackich nadzorem zarówno wykwalifikowanego w tym momencie z opiekunami sam jestem takim wykwalifikowaną słowny jeśli chodzi o znajomość przepisów, ale także, ale także pod nadzorem konserwatorskim często wydaje się nam, że nagrobek z przywróconym to trzeba go podnieść to nie do końca tak raz Lechia czasem jest trzeba go zostawić czasem trzeba go zostawić to rada fundacji WOŚP nasz konserwator no bo jeżeli w ślad za pracami wolontariackiej mi nie pójdą prace konserwatorskie czasem czasem ustawienie nagrobka odsłonięcie jakiś jego narażony na zniszczenie to jeszcze możesz podać po prostu jest mniejsza destrukcję i oczywiście wiadomo, że tych grobów są miliony na grochu są miliony w Polsce IQ i z naszej części Europy Polski Europy u nogi renowację wszystkich na pewno nie będzie nigdy miała miejsce to są zbyt duże koszty zbyt duża skala natomiast to po pierwsze nie szkodzić po pierwsze, robić to praca tak, żeby ta substancja zabytkowa jak najdłużej miała szansę na to, żeby być zachowana i odrestaurowana, tak więc to nie tylko w to nie są jak bardzo skomplikowane prawidła Osuch jest dosyć dosyć proste zasady, które można tak naprawdę w czasie półtoragodzinnego z szkolenia, które może też półtoragodzinnego szkolenia poznać, zanim jednak warto pamiętać, że do takich działań trzeba się troszeczkę przygotować, że trzeba jednak w lot pytać mądrzejszych no my znamy z mądrzejszych pytamy ich dosyć często co powoduje, że właściwie, że właściwie mamy poczucie, że nasze prace są inne są po prostu jak w formacie niedobra dla dają nam bardzo dużo satysfakcji, bo go po prostu widać efekt jak ksiądz kroczy 10 ha cmentarza żydowskiego w Warszawie w tyle ile w tym roku zrobili wolontariusze gotowi dać nagle efekt po prostu mało adres głos z gąszczu bez kosztów, ale z łzami w zapasach czarnego lasu nagle wyłaniają się wolniej się dzieła sztuki czasem to są po prostu niezwykłe niezwykłe odkrycie, bo w brzuch na cmentarzu żydowskim podkreśla znaliśmy nagrobek z inskrypcją, która była parafrazą terenów Jana Kochanowskiego, a więc tak bardzo bardzo dając za serce odkrycie można dorobek artystyczny jest tak słał, niemniej jednak tak jest takie znaki są bardzo bardzo ciekawe, bo robimy jeszcze jedno proc akcji to jest inwentaryzacja różnych polskich nagrobków na cmentarzu za granicą powoli przymierzamy się do przejścia do innego kraju, ale przez 6 lat prowadziliśmy prace na Łotwie jeszcze za liże pojechaliśmy łatwo i szukaliście polskich oficerów polskich grobów na nas w centrach w rejonie to co się nazywa od lat Galia historycznie obecnie historycznie złożyli kwiaty polskie no i trwało to 6 lat również objechaliśmy ponad 2000 cmentarzy głów w Legii bardzo wiejski malutki cmentarzyk poznaliśmy tam ponad 22 , 51000 polskich nagrobków 100 czterdziestego piątego roku przejazd polskimi instytucjami, bo to też zawsze nie wiadomo czy tak jest, gdyż po polsku to jest dla Polski jak niema inskrypcji śnieżną Polak to co udało nam się ustalić i przez ten czysto jedno 6 lat przewinęło się do grubo ponad grubo ponad setka uczestników polegało na tym, że wynajmowaliśmy domek nad jeziorem w wyjeżdżaliśmy 45 samochodami dzielisz się na normalne nagród to byli osób z różnych środowisk i wszyscy od piątku do kolejnej niedzieli przez 9 dni codziennie rano rozwiązaliśmy się w teren, w którym jest 50 km i odwiedzaliśmy każdy najmniejszy mniejszych cmentarzy, a jak się znajduje taki właśnie zaginione zapuszczone cmentarze na wsi łotewskiej, bo jest ona na Łotwie było to dosyć proste, bo to są wzory ma bzika na cmentarz jest, że każdy cmentarz jest po prostu oznaczone i to rzeczywiście nawet jak są 2 nagrobki leki cmentarz ma kryzys było to bardzo bardzo prosta natomiast to duży może trochę infantylnie, ale z myślą nazwali ten ten cel wyjazdu nekropolia jest rzeczywiście jest oczywiście to bardzo precyzyjne tak bardzo to forma bywało format dawał mu z pierwszego dnia oczywiście wszyscy to nie jest dobry czas znajomi byli znajomi znajomych okazało się, że pierwszego dnia trochę z pewną dozą takiego dystansu się z asfalt odnoszono do tematu wyjazdu natomiast już następnego dnia zaczęliśmy wymieniać się odkryciami informować, kto ile cmentarzu objechali nas nagrobków czy Urszula miała 18 lat 16 zlotego do końca do końca widać liczenie kart nagra pokaźne grono grobach inwentaryzacji musi być sfotografowane zmierzone opisane spisano musi być inskrypcja ewentualne sygnatury to dosyć w środku nagrobków nowotwory są bardzo proste gesty mogą robić nie wychodzi, choć historycy, ale czasem trzeba się konsultować z historykami jak nazwa dany typ obiektu czy jak się nazywa liczyło się, kto to oczywiście później, ale potem liczenia kart są stawiani do kar odpowiednie sortowanie także potem można było z tego skorzystać trzeba do nich opracowanie to jest bardzo fajna przygoda, bo też pokazuje tak naprawdę zbadaliśmy, pokazując zbadaliśmy niebadane wcześniej fragment dziedzictwa Polski dziś za granicą i to mu to by już okazję poczuć się w dworze czegoś ważnego, a jednocześnie była to świetna zabawa zresztą wyobrazić dwudziesto pięcio osobową grupę młodych ludzi nad jezioro to, a ich dzieci czasem czasem dalej w tych poszukiwaniach to znaczy trafiać na jakiś wyjątkowy nagrobek z polskimi inskrypcja na Łotwie i zaczyna się zastanawiać, jaka jest zatem historia i być może z tego dziedzictwa przechodzić trochę bardziej w stronę historii, ale oczywiście taką z taką sytuacją mieliśmy miejscowości Bad mali, gdzie trafiliśmy rodowodzie śnieg nie mieliśmy rozpoznanej historycznie całej cały topografii łatwo pojechaliśmy z gości pat mali, który zaliczył bardzo ciekawe nagrobki rodziny Platerów z barków tam obłe cała ta mocach cała kwatera rodzinna częściowo z ducha i Inflant właściwie nabył dobrami rodowymi rodziny Platerów okazało się, że to jest miejscowość, w której jest folwark obok miejscowości było miejscem urodzin Emilii Plater jest słynny Emilii Plater wraz z Litwy podobno przyjechał do Polski nie z 3 powstania przypadnie właśnie z Łotwy te nagrobki okazał się Bydgoszcz najbardziej i żeliwne zespół nagrał okazać najciekawszym obiektem jak jednak trafi się podczas tego wyjazd i udało nam się pozyskać środki na ich konserwację sprawdzaliśmy oczywiście genealogie, kto jest im, że po tych ludzi mówią o rodzinach Platerów i zbiorku, bo to się po prostu połączył te 2 godziny, tak więc, o co tak bardzo ciekawego obiektu poznaliśmy historię tak naprawdę związków Platerów z polską duch tych rodzin stąd ta rodzina bardzo mocno rozgałęzionej bardzo dużo kłam zasłużony dla bla bla bla bla dla Polski dla do 2 dla kultury o członków rodu się z tą tylko osób z tego robi się wywodzi się, tak więc jak najbardziej jak najbardziej no czasem, zwłaszcza mieszkamy w Warszawie wiele by wszystko w związku z tym w Warszawie mamy cmentarz żydowski niejako pod opieką i tutaj poznawanie historii ludzi, którzy na pochowali to jest w ogóle te złe rewelacja i dla nas taki jest największym odkryciem związane z cmentarzem żydowskim było tak naprawdę takie silne zrośnięcie części z nich jest społeczność żydowską społecznością polską i ten cmentarz można czytać na bardzo wiele sposobów może tam zrobić sobie ścieżkę zwiedzania dział ze stada nad nagrobkami miejscem pochówków niem działaczy społecznych można również komunistów można znaleźć ścieżkę pisarzy można znaleźć ścieżkę można z ścieżkę artystów duchownych pisarzy języka jidysz pisarzy języka hebrajskiego, ale może znaleźć fabrykantów różnych działaczy społecznych już osadzony w Polskiej, że tak powiem, że w Polskiej rzeczywistości Warszawy, a także coś co jest dla nas zupełnym odkryciem to chcę po prostu uczestników walk o równo o niepodległość to jest także mamy na cmentarzu i pochowanych osoby np. zaliczą straty na grobach czy znaleźliśmy dowiedzieliśmy się od 10 pochowany jest żołnierz Kościuszki to efekt Zosia powstanie listopadowe styczniowe jest całe mnóstwo odkryliśmy, bo tak nie było nigdy specjalnie ogrzewane kilkanaście nagrobków uczestników wojny polsko-bolszewickiej poległy w walce z murowany żołnierz Legionów polskich Józefa Piłsudskiego Bronisław ma spory są uczestnicy za udział uczestnicy wojny 3009. roku powstaje w getcie i powstania Warszawskiego czy także żołnierze armii armii krajowej 3 rzeczy oczywiście to oczywiście powstańcy po to, by powstańcy getta czy żołnierze armii ludowej uczestnicy różnych walk w różnych formacjach polskich polskich drugiej wojny i tak naprawdę myśląc o w całości cmentarza szli właśnie o tym, żeby pokazać te miejsca, które dla zwykłego, że po Warszawskiego ucznia mogą sobie z punktami odniesienia dla jego dla niego bardzo też ciekawie obrazuje sprzątanie po historii Polski w tym momencie tak wpisz w pigułce to też z kolei w mojej strony trochę infantylne stwierdzenie, ale wydaje się, że dalej nie wchodzi prawo do żydowskiego widzimy coś tu setki dziesiątki tysięcy macew, czyli prostych pozwów związkowcom Stal z jakimiś sztuczkami, które wnika woda nikt też ma nie potrafią uczyć hebrajskiego ucho i to oczywiste to ulubiona bardzo ciekawie monotonnie w pewnym momencie do tego jest bardzo dużo jest coraz ciekawsze nagrobki bardziej takie bardziej architektoniczne bardziej bardziej szczery patos tradycji tradycji tradycji tradycji chrześcijańskich, ale tak naprawdę dopiero moment, w którym idziemy na grób Michała landy ego, który w 1800 sześćdziesiątym pierwszym roku w czasie tym czasie demonstracji demonstracji patriotycznych, które były jerzykom ostrzelane przez przez przez Rosjan podniósł krzyż niesiony przez księdza ogrodzonego wcześniej rosyjską kulą i poprowadził demonstrację dalej sam również zginął patrzy na niepozorny kamień, a tak naprawdę za tym kamieniem jest przykładem bardzo mocnego związania kulturowego warszawskich Żydów z ZUS z kulturą i działek i życiem publicznym polskim i tak to było dla mnie bardzo szokujące, gdy zaczęliśmy rok wolontariatu na cmentarzu żydowskim uroczyście było dla farm absolutnie było przyszliśmy na 1 listopada na krótki spacer z koleżanką zobaczyliśmy, że jest, że jest dosyć dramatycznie wygląda poznaliśmy ludzi wolontariat mieliśmy jednak z gminą uzyskać pozwolenie dowiedzieliśmy się za wolno, czego nie wolno tam już był obecny kupiec Reinholda, które prowadzi od zysków spożytkowania scenarzystki wymienia Instal da prac przez Adriana i Alicja Mroczkowska podówczas był ruch społeczny komitet opieki nad zabytkami kultury żydowskiej w Polsce jest odchodzenie Jana Jagielskiego czy skontaktować z tymi organizacjami odwiedziliśmy chcemy zrobić coś dobrego imienia się zgodziła weszliśmy szkoły wolontariusz i o tym co było dalej będziemy rozmawiać po skuciu informacji Michał Laszczkowski prezes fundacji dziedzictwa kulturowego jest z nami w studiu wracamy za kilka minut w świąteczny poranek w radiu TOK FM czwartkowy poranek Radia TOK FM przy mikrofonie Filip Kekusz państwa i moim gościem cały czas Michał Roszkowski prezes fundacji dziedzictwa kulturowego jeszcze na dzień dobry wieczór dzień dobry i zaczęliśmy historie o wolontariacie, który jako Fundacja stworzyliście na cmentarzu żydowskim to jest wolontariat, który miał na celu oczyścić ten ten cmentarz i zastanawia mnie ta historia, dlatego że do tej pory z jak pan mówił o początkach fundacji mówi pan grupie znajomych znajomych znajomych którzy, których połączyła wspólna powiedzmy pasja, a teraz nawiązuje kontakt ze środowiskiem zewnętrznym i to z ludźmi z całego świata, a czasem nawet, którzy chcą przyjechać na ten właśnie cmentarz i wziąć udział w tych pracach nie bardzo interesują motywacje tych ludzi, że zaniedbano poza nim powinna panować, a oni bowiem, że w momencie, gdy rozpoczęliśmy poldery na cmentarzu żydowskim w Warszawie okazało się, że właściwie większość naszych znajomych niż ta nie była i tak naprawdę w centrum Warszawy mamy 33 ha ważnego zabytku wraz z pomnika historii, a większość warszawiaków niż ta nie była i pytanie, dlaczego czy, dlatego że brama zamknięta, bo wydaje się być zamknięta czy, dlatego że nie podoba się nam zachować czy nie czy dla czy, dlatego że mamy ciekawości to jest coś tak naprawdę jest dla nas bardzo dużym wyzwaniem będzie dość takiego systemu modelu, w którym każdy warszawski uczycie jest jego cykl edukacji oraz o tym co gorsze pojawi po to, zdobędzie wycieczkowce będzie wolontariat to mieć jakiekolwiek inne działania, ale tak naprawdę to niezły niezmiernie ważne dla zrozumienia, że tom historii Warszawy zobaczenie miejsca, które tak naprawdę jedynym dzisiejszym śladem nowości może nie jedynym, ale miejscem trochę o życiu warszawskich Żydów, czyli generalnie 30 % populacji Warszawy mówi w tej chwili najwięcej jest miejsce, gdzie tak naprawdę namacalnie widzimy w naszym mieście nieujarzmiony zniszczoną mamy namacalny dowód tego jak bardzo społeczność były zniszczone były ze sobą zrośnięte i druga sprawa jak bardzo łatwo o tym, żeśmy zapomnieli, bo w ciągu ostatnich 70 lat, gdy Żydów w Polsce właściwie jest bardzo niewielu tras via Syria ma 6 osób, że prawo i choć o liczbę członków, że nie wszyscy Żydzi są zrzeszeni gminie żydowskiej, ale ale, ale też pokłosie czy osób nagle się okazuje, że na kilka wieków obecności żydowskiej w Warszawie tak naprawdę zostało całkowicie zapomniane nic nie wiemy my jako warszawiacy nic nie wiemy o o sporze śląskich nie wiemy jednak są święta nie wiemy co wolno, czego nie wolno nie wiemy nie widzi znak odrębności toto to duże wyzwanie natomiast Woltera międzynarodowe, które pan pyta to taki projekt, który prowadziłem od 2 lat i wrzucamy ogłoszenie kilka miesięcy wcześniej czekały, kto się zgłaszamy zgłaszają się ludzie co roku Bosch mieliśmy 2 turnusy grubo ponad 30 osób, które łącznie było aż 13 krajów od Meksyku po Rosję poprzez Niemcy Włochy Skandynawia właściwie ludzie naprawdę bardzo bardzo różnorodni, którzy bardzo mieli ich mieli po ich chęć zrobienia czegoś dobrego pojechali do kraju, w którym większość nigdy wcześniej nie byłam i pościel na cmentarz, który właśnie u tym gościem, więc w sobotę kilka godzin dziennie to w sposób naprawdę wyjątkowo zaangażowany wycinali te wszystkie te wszystkie chaszcze i jednocześnie jednocześnie mając możliwość codzienne zapoznania się z jakąś częścią historii Warszawy nie tylko żydowskiej Warszawa, ale byli w muzeum powstania Warszawskiego oczywiście byli też muzeum Polin byli na zamku Królewskim w kilkunastu miejscach które, które udało się zaprosić do OFE do współpracy łącznie mieliśmy nawiązaliśmy w związku bracia z ZUS z przy molo traci na cmentarz żydowski, ale także przyglądać na cmentarzu jest, że rozgłośnia 30100 z instytucjonalnej partnerami otrzymaliśmy się bezpłatne bilety czy możliwość uczestniczenia w różnego rodzaju warsztatach hitem były warsztaty lepienia pierogów to taka szyba zawsze sprawdza jeśli chodzi o polską tradycję no tak, ale wyobraża że, gdy 15 zlote już prosto z cmentarza jadący przebrać się ich lepić pierogi to taka dosyć przewrotna przewrotna działania, ale zależało nam bardzo na tym, żeby pokazać to nie tylko Polnordu z o 4 Warszawa, ale również w ogóle historia mówi Maria Polski, kiedy pytamy się motywację no to po prostu paradoksalnie większość to ludzie są zrobić coś dobrego to nie jest paradoks, ale polecali po prostu chcą przeżyć czegoś przygoda i walor wolontariat jest taką formą przygody, bo to nie jest tylko tak, żeby wykonać pracę wolontariuszy nigdy nie wykonają prace w ZUS tak profesjonalny jak i fachowe SA pochowa firmy natomiast oddźwięk społeczny takich działań znacznie większy tak naprawdę my obecnie nasza Fundacja dysponuje już środkami zabezpieczającymi w przyszłość tego cmentarza ten sondaż będzie odkształcony cmentarz będzie miał sukcesywnie będziemy przywracać sporym odpowiedni odpowiedni do rangi miejsca stan natomiast my to musimy robić dla kogoś tak naprawdę zostaliśmy robił to dla samych siebie to znaczy dla nas warszawiaków, bo im więcej warszawiaków przepracuje ten cmentarz między czasie zrozumie na czym polega ta cała ta cała złożoność historii tego miejsca tylko będzie to dla nas jest dla nas tym nasze działania będą miały za bramką po wodę konkretniejsze odbiorców i czy to będą o honorze Drozd planujemy mamy nadzieję, że doszło do właściwie mogą się udać rozpocząć po prostu wolontariatu polsko amerykańsko izraelski atak naprawdę to jest coś co zawsze od zawsze pytają nas różni się również złośliwcy czy Żydzi angażują się w producenta członkowie gminy tak prawda wyważona wraz z jedno przyjeżdża na cmentarz około 40  000 turystów turystów rocznie co turyści przede wszystkim grupy zorganizowane zostaną z Izraela i tak wydaje się nam, że to rzeczywiście byłoby wskazane, żeby trasa to tego typu osoby angażowały się w ich pracę rząd grecki następca innych cmentarzach tylko tylko, że jeżeli pan jedzie na wycieczkę nie wiem do Lwowa zwiedzić cmentarz Łyczakowski to nie jest nastawienie rzuca pan wszystkie będziemy w tym momencie zaczynał pracę w interes nie to trzeba zaplanować wcześniej to trzeba wcześnie przygotować i zgłaszają się do nas na takie zgłoszenie się tym roku 4 różne grupy z całego świata z pytaniem czy niemało, bo moglibyśmy zorganizować jak już o udział w wolontariacie na stronie czy tego cmentarza czy innych cmentarzy żydowskich o tym, właśnie myślimy jak stworzyć taki miks goście w Amerykanów Izraelczyków Polaków o to, żeby wspólnie róż ponoć i przede wszystkim to jest największy wzrost EUR zajmie się poznasz i poznać sposób myślenia, bo to jest dobra najcenniejsze w tych międzynarodowych obozach, że ludzie mają możliwość Poznania się wzajemnie wymienienia zmienia doświadczeń życiowych społecznych, bo nauczenia się wzajemnie siebie pan mówi tak entuzjastycznie mam bardzo ambitne plany no chociażby to wspomnienie o tym, że dobrze by było, gdyby karty każdy uczeń w Warszawie przeszedł w pewnym momencie edukacji przez cmentarz żydowski Instytut historii, ale pan myśmy złożyli w urzędzie miasta nie 3 lata temu nawet mieliśmy taką grupę 10 nauczycieli miał być pilotaż, którzy byli zainteresowani, żeby ich szkoły wzięły udział w takiej akcji były pilotażowe pamiętajmy, że są wasze jest ponad cel poszło, więc 10 to jest sporo no tylko jakoś na cmentarz twierdzi, że oni nie podejmą ryzyka, żeby wprowadzić uczniów na do miejsca, które grozi, że tak powiem utratą zdrowia obniżyć urlop, bo niestety ten cmentarz zarośnięty Drozd nigdy nie był pielęgnowany w związku z tym w pierwszej kolejności to jest krok, który wykonamy w tym roku usuniemy drzewa stanowiące zagrożenie dla zdrowia życiu usuniemy powalone drzewo usuwamy usuniemy drzewa martwe co spowoduje, że to miejsce stanie się baw dostępne właśnie do tej młodzieży, bo zainteresowanie szkół było, że życzliwość biura edukacji z miasta była tak naprawdę no i musimy przy musimy się logistycznie do tego przygotować te pierwsze kroki już już są wdrażane, więc w przyszłym roku mamy nadzieję na wiosnę będziemy mogli rozpocząć takie poważniejsze rozmowy z miastem, żeby to, żeby to oraz, żeby ten pilotaż na 1 na jesieni kolejnego roku rozpocząć od potrzebujemy tak naprawdę potrzebujemy na to tak naprawdę tak naprawdę kilku miesięcy, żeby te tt to Mars zagra zdrowa usnąć na cmentarzu jest 12  000 drze w gęściej już być nie może ich trochę się rozglądam drzewa, bo jako mieszkaniec Śródmieścia bardzo bardzo cenię sobie torze jest tak dużo zieleni w Warszawie jeszcze potrzebuje mniej, niemniej jednak najważniejsze jest najważniejsze jest to próba, żeby drzewa spełniał swoją rolę cmentarz na nowo dostępny w Warszawie i chciał nawiązać do czego innego mianowicie chciałbym prowadzić kosztem edukacji szeroko zakrojoną z 9 przez te obiekty dziedzictwa kulturowego faktycznie poznajemy poznajemy historię punktem wyjścia są właśnie te nagrobki odnowione odnowiono cmentarze i zastanawiamy czy teraz troszeczkę w 2001. wieku niestety w takiej sytuacji, w której tak jak wydaje mi się powoli zanika tradycja odwiedzania grobów czy jest szansa na na uratowanie mimo wszystko TIL tej pamięci i dotarcie nie tylko właśnie zajawkę widzów, a tak do szerszej szerszego grona ludzi czy to w ogóle jest to potrzebne tak zastanawiam, mówi że robicie to w dużej mierze dla siebie czy jest coś jest jak duże jest osób, dla których też jeszcze robicie czy myślę, że chyba nie dość, że tradycja odwiedzania grobów zanika w Tarnowie moja fryzjerka ostatnim Okaj to pod PL to niemal co dyskutować natomiast moje doświadczenia nie ma stałego fryzjera to można, więc może dlatego tak dlatego nie ma aż tak pogłębionych badań fokusowych natomiast to prawda, że większość ludzi wyjeżdża z Małomic złość dużych miast tutaj ten 1 listopada zawsze jest 1 dzień wolny od w tym roku jest dłuższy weekend i tak często zdarza się, że kupa moich znajomych nie wraca 1 listopada do domu, bo za chwilę będą jakieś inne sprawy czy też cieczy i inne święta, które to wybierano noc w Warszawie większość moich znajomych Alves testy na Powązkach rokrocznie w ramach tego społecznego komitetu obiekt jest rynkowa z kamienia Waldorffa i spotykam tam dziesiątki znajomych, którzy właśnie się jeszcze bada ten cmentarz odwiedzają zawsze znalazł pana znajomi na to, ale to jest określona w reż Oscar 2000 tysiące ludzi z mam wrażenie, że ten pierwszy trzeba jednak bardzo się nieznane kulturowo tak naprawdę też mam problem z odwiedzaniem grobów moich bliskich poza 1 listopada żyjemy w czasach bardzo bardzo mnie bardzo zabiegany ale, zwłaszcza te stare nagrobki są po prostu dzieła sztuki często jest tak, że to jedyne dzieło sztuki jak i jakie posiadamy w Polsce w żaden z nich jest świadomy spowodowała, że dział sztuki w domach raczej nie ma w przeciętnym polskim domu nie ma dzieła sztuki jest, więc właśnie w współczesne produkcje jak jest jakaś jakaś diesel jest litografia czy grafika natomiast działa sztuki, jakie posiadamy najczęściej jest właśnie stary zabytkowy nagrobek i to jest oczywiście nie wszyscy nie zawsze nie wszędzie to jest jasne natomiast natomiast mam wrażenie, że jednak takie obcowanie z ciepłem z ZUS z jakimś sacrum, a jednak cmentarz ciągle mało u nas w Polsce status tego co do tego są w taki moment zatrzymania się zastanowienia nad na tę noc nad tym, o co walczymy, dokąd zmierzamy do nagrody co my mamy z tego, że ciągle wyciąga harujemy po 212 godzinna dobę taki moment jestem bardzo potrzebne jest to widzę mojej pracy w tej pracy jest tak dużo my tylko pracę w nocy z zawodowej był moment na refleksje uroczystość mordu na refleksję albo weekend jest oczyszczenie placu albo Echa albo, jakiej właśnie święta, kiedy spotkamy się go możemy spotkać z bliskimi met za szybko, że jemy za dużo mamy żyć na głowie, żeby móc na chwilę zatrzymać pomyśleć poco nam to wszystko, a wraca pan jeszcze do tych cmentarzy, które zostały odnowione niekoniecznie konieczny na czym jak w tym roku mieliśmy chyba właśnie najbardziej radując nie projekt znaczy nic renowacji nagrobków oraz wolontariat na cmentarzu, bazując na przemian co myśmy pojechali jeszcze przed powstaniem fundacji przez 2 lata kar przewoźnik sieciowy na tym cmentarzu, a to jest cmentarz, na którym pochowani są profesorowi liceum krzemienieckiego, czyli tego są jej najważniejszy z najważniejszych uczelni może wypożyczalni na terenie dawnej Rzeczpospolitej Anna została zamknięta, bo w listopadowym natomiast profesorowi tego liceum tam są pochowani w tym wśród nich do tej pory, że tempo w wyprodukowaniu wybitny uczeń tak jak wybory willi bal bez tarczy czy z czasami bez jej jako uczeń samego Tadeusza Czackiego 3 to już czas i kończyły się za zakładał teatr miejski Wołyń woła, a w niskiej ceny jak w jak jak jak to jak to jak co mu nazywana i jakoś tam do tego chcemy zaciągnąć przed laty bank właśnie cmentarz wyjechaliśmy wracamy po 6 latach będzie znowu zarośnięty rów i tak naprawdę na i wtedy pytanie, gdzie popełniliśmy błąd w obozie, gdzie byli po torze zrobiliśmy to sami żołnierze graliśmy nigdy wsparcia w lokalnym już czegoś lokalnego partnera jego wsparcia różniliśmy nie zaś kontaktu z ludźmi którzy, którzy mieszkają w Krzemieńcu, którzy mogliby ten sondaż ustala się opiekować jest w tym roku w tym roku nawiązaliśmy kontakt z rozmachem liceum zdaniem podkreślił tylko wydało ten projekt również jest absolwentem Czackiego ściągnęliśmy paski widzów do Krzemieńca wraz z nią do 8 po to, żeby niejako wzięli sobie ten cmentarz pod opiekę, ale jednocześnie, bo jest pewne zobowiązanie liceum Czackiego szkoła Czackiego w takie zobowiązanie trochę Dante, ale w, ale powiedzmy, że jest w sferze symboli nawiązaliśmy kontakt również z władzami miasta Krzemieńca, który wspierał nasze działania zadano zejść woda w z uczelnią, która mieści się w murach dawnego liceum krzemienieckiego organizacją związkiem Polaków w Krzemieńcu i tak naprawdę te prace już po drodze przez wolontariuszy tak naprawdę był wspierany przez organizacje to po pierwszym roku to troszeczkę mało, ale tak naprawdę to jest zaczątek pewny dalszej współpracy tak, żeby jednak na co dzień ktoś tym cmentarzem środek waży się nieraz, do którego skosił to zostało wzmocnione bardzo silnie w tym ziarno od dziś można bez środków jest Polonika 44 nagrobki 42 dyrektorów 2 profesorów liceum krzemienieckiego w przyszłym roku mamy ambicję, by kontynuować ich tak naprawdę my jesteśmy w stanie zrobić wszystko o krok jeśli chodzi o kwestie konserwatorskie budowlane o w uporządkować cały etat mówi mamo umiem też doświadczenie natomiast bez działacz społeczny wokół tego bez jakichś uwrażliwianie ludzi, których wokół których, którzy żyją wokół tych obiektów tak naprawdę to praca de facto nie ma sensu i czy liczy pan, że w 2024 roku za 6 lat w Wlk i już nie będzie zarośnięty cmentarz krzemieniecki na taką mam nadzieję taką nadzieję, bo to jest, bo to rzeczywiście w powodzenie takich prac jest bezpłatna wymaga ciągłego, że tak powiem dosypywania dosypywania paliwa, ale tak do tego do tego należy dążyć, jeżeli społeczność Krzemieniecka większość oczywiście z ukraińską niech nikt nie uzna, że ten cmentarz jest ich miejsce, że to jest ich dziedzictwo historia tego miasta to w tym momencie tak naprawdę prowadzący pracy nie ma sensu, bo myśmy troszeczkę zainwestowali dużo w getcie w prace konserwatorskie czy emocjonalnie, ale ale, ale warto ten projekt bardzo duże szanse i 20202 czwartym roku w takim razie Spotkajmy się w i WOS i podsumujemy dotychczasową oraz tego projektu natomiast natomiast jedno trzeba być optymistą, ale do tej pory nasze nasze doświadczenia dają nam duże pokłady tego optymizmu rzeczywiście nie wiem nie wiem co się stało rok szkolny w sztuce zabierzemy to zawsze trafiamy na dobrych ludzi nie mieliśmy nigdy takiej sytuacji źródło jakaś niechęć lekarz, jaki rzucania KUL jako rzucania kłód pod nogi jakaś nic nie, bo nie zawsze to było czasem zdarzała się po drodze obiecać chcecie róbcie, ale to były pojedyncze przypadki natomiast często jest tak, że to strateg z góralami, którzy w górach, a nigdy nie wychodzą z Łodzi z góry Bach gotowi tak samo często także czasem zainspirowanie od lokalnej społeczności może wynika, że może z faktu, że BOR to ktoś z zewnątrz powiązać macie naprawdę świetna rzecz naprawdę warto warto oszczędzać i czasem to może być Iskrą zapalną czasem także doskonale wiedzą, że nie mają możliwości oraz wzrost, a czasem jest także wiedzą potrafią my przychodzimy do gości nie mamy zdrowotne kwota już wszystko jest zdrowe zadbane tylko, że cmentarze w Polsce jest kilka kilkadziesiąt tysięcy kilkanaście tysięcy obiekt zabytkowy jest całe mnóstwo, tak więc mamy co robić zachęcam do tego innych, bo tak naprawdę to bardzo uwrażliwia to pokaz dumy nie jest, zwłaszcza dzisiaj jest miejsc miały miejsce zamieszkania, gdzie często, gdzie czas ten obraz gry odcięci od naszych korzeni takie punkty punkty osadzenia albo trochę szersza niż tylko nasze własne silne rodzinne powiązania, ale jeżeli, jeżeli jedziemy jeszcze temat od Warszawy i nerwowego znajdujemy cmentarze olęderskie czy chce zwycięstwa, że niemiecki to nie tylko nie trzeba nawet tych spoza Warszawy, lecz to nasz boski no bo zdajemy sobie z prostego ktoś, kto jest jednak przed nami było, że ktoś tutaj równolegle z nami był, że tak naprawdę czy z i oczywiście możemy się mogą sięgać głębiej otrzymałem pozostałości w kuchni w języku, bo to wszystko przecież, skąd się wzięło to bardzo to bardzo daje takie poczucie osadzenia, że jesteśmy jednak stąd i tutaj także poziom ta nasza kultura się kształtował we współpracy z innymi, którzy tą kulturą z nami współtworzyli bardzo serdecznie dziękuję państwu imię gościem była Michał Laszczkowski prezes fundacji dziedzictwa kulturowego bardzo dziękuję bardzo źle informacje o Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIĄTECZNY PORANEK RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!