REKLAMA

Jak wyobrażano sobie niepodległość w 1918?

Data emisji:
2018-11-09 16:00
Audycja:
Światopodgląd
Prowadzący:
Czas trwania:
19:45 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Agnieszka Lichnerowicz, państwa gościem jest teraz prof. Włodzimierz Mędrzecki, historyk z Instytutu historii Polskiej Akademii Nauk, dzień dobry. Pozwolę sobie może zacząć od cytatu prof. Andrzeja Friszke, on będzie dobrym wstępem do naszej rozmowy. "Przejście od dość abstrakcyjnego marzenia o odrodzeniu państwa polskiego do praktycznego działania w tym kierunku było największym skokiem polskiej myśli politycznej w okresie między powstaniem styczniowym a wybuchem I Wojny Światowej. Owi nieliczni rewolucjoniści byli traktowani przez przygniatającą większość jako fantaści albo i szaleńcy gotowi zgubić nie tylko siebie, ale i innych. Musiało minąć kilkanaście lat od narodzin ruchu niepodległościowego na początku lat dziewięćdziesiątych."  Rozwiń »
Wybrałam akurat ten fragment, bo wciąż ma pani profesor właśnie porozmawiali o tym jak psy ówcześni i tu oczywiście można wskazać na bardzo różnych aktorów podmiot, który w, a czasami nawet tych, którzy byli reprezentowani przez innych mnie oni sobie wyobrażali to niepodległość po co była im to Polska nie niepodległa to znaczy jak na jakie aspiracje, jakie marzenia i prawa mieli nadzieję mieć zrealizowane w momencie, kiedy Polska będzie niezależna od zaborców no i rozumiem, że gdzieś taki konkret mniejsze już wizy zaczęło się pojawiać pod koniec właśnie dziewiętnastego wieku tak w końcu dziewiętnastego wieku mamy bardzo wyraźny proces można powiedzieć w takiej globalizacji w wymiarze europejskim to znaczy bardzo szybko rozwijające się gospodarki rosyjska niemiecka, a nawet nawet austriacka sprawiały, że ziemie polskie były niejako wchłaniane integrowane coraz mocniej Izy noże z rodzicami pani zaborczych i było coraz bardziej widoczne, że Polacy jako dowód licząca wówczas prawie 25  000 000 ludzi wspólnota podzielona politycznie zaczyna być rozciągane i integrowane na bardzo różnych płaszczyznach z państwami zaborczymi jednocześnie na nastąpił proces paradoksalnie odmienny to znaczy bardzo intensywny wzrost polskiej świadomości narodowej upowszechnienie idei narodowej wśród części przynajmniej robotników chłopów w formowanie i kolejnej takiej edycji polskiej nowoczesnej kultury zdało romantyzmem Wyspiańskim w czerni i dochodzi do ogromnego napięcia między coraz gorszym stanem realnym, a stanem ducha Polaków w tej sytuacji w Polskę, a warstwa oświecona polscy politycy z 1 strony socjaliści z drugiej strony ludowcy z trzeciej strony ruch nacjonalistyczny ruch zaczyna koncentrować się nad problemem odzyskania suwerenności odzyskania zdolności do podejmowania decyzji w imieniu tak czy inaczej definiowanej wspólnoty narodowej i generalnie rzecz biorąc, zwłaszcza do dojdzie do wybuchu pierwszej wojnie światowej nie ma pomysłu na to jak konkretnie ta Polska ma wyglądać, ale jest pomysł na to, że kim jest coraz trudniej, ale jednocześnie coraz bardziej konieczne odzyskanie możliwości podejmowania decyzji o własnych spra w, dlatego że inaczej Wisła rodzimy się, że płyniemy, że po prostu no już Róża Luksemburg przecież w pewnym momencie mówiła, że istnienie nie ubyło budowa państwa polskiego jest niemożliwa, bo proces integracji w obrębie organizmów społecznych gospodarczych cywilizacyjnych państw zaborczych zaszedł już tak daleko, że tego się po prostu szydzić nie da no GPW, ale jednak w toku już dwudziestego wieku zaczęły się klarować Róża Luksemburg nie miała mówię, że jego patent moda na naprawdę ogromnej okazał się bardzo, że zmieniła się w sposób zdecydowany i generalnie rzecz biorąc okazało się, że projekty w przywódców ideologów polskiego życia politycznego nie miały sens przy czym można śmiało powiedzieć że, gdy pogląd na to, iż państwo polskie ma być przyszłe to Wyśnione wymarzone ta instytucja realizująca aspiracje wszystkich głównych sił społecznych i grup tworzących nowoczesny naród Polski było zgodne nie było wątpliwości ani dla nacjonalistów ani dla socjalistów ani dla ludowców, że muszą być dokonane istotne przekształcenia społeczne, które przy jak zmienią społeczeństwo polskie są społeczeństwa monarchy czesnego w zaborze pruskim austriackimi rosyjskim w nowoczesne demokratyczne społeczeństwo różnica główna dotyczyła pewnej wizji terytorialnej tego przyszłego państwa ich relacji z przedstawicielami innych nosów wyznań ich kulturę i które mieszkały w obrębie dawnej przedrozbiorowej Rzeczypospolitej ważne jest, żeby umożliwić sobie wyjaśnić i w co butem to umyje w i w imieniu narodu i wypowiadają się jego przedstawiciele elit przywódczych i w tym przypadku, jeżeli mówimy Balicki 333 czy Roman Dmowski to rozumie przez to naród Polski jako pewną wspólnotę w chwili jej tożsamości historii, a więc wszystkich, którzy są nią z pochodzenia Polakami mieszkają na polskiej ziemi, nawet jeżeli są tego nie musiałem stąd jak wielkim zadaniem narodowej demokracji jest w cudzysłowie narodowe mienie lub przez pisma konspiracyjne tajną organizację nauczycielską i organizowanie w el różnego rodzaju akcji społecznych na rzecz szerzenia czytelnictwa edukacji historycznej to endecja robi bardzo intensywnie od końca dziewiętnastego wieku i ze sporymi sukcesami z drugiej strony Piłsudski mówi my rozumieją, że naród Polski przede wszystkim jako polską inteligencję i polskich robotników lud pracujący, w którym ma być głównym zarówno w wojownikiem o niepodległość jak i grupą, która podyktuje demokratyczne socjalistyczny kształt społeczeństwa ludzi, bo wydaje się, że tych memu minister, by więcej to znaczy oczywiście spojrzę w UE albo profesor z rozwiniętą, ale właśnie będziemy patrzeć wykonamy reprezentowany przez elity, ale spróbujemy spojrzy zda szeroko rozumiane my dołącz do Boga dziś priorytety mogą być czasem trochę inne złoża wszystkim chodziło o to, żeby miał ziemie w tym niepodległym państwie tak myślę, ale zostawię ponownie w roli słuchaczy z tym pytaniem prof. Włodzimierz Marszewski z państwa gościem razem po informacjach Apple, a trzeba światu pod blond lub 6 Agnieszka Lichnerowicz państwa gościem cały czas jest prof. Włodzimierz Lewin Brzeski historyk Instytutu historii Polskiej Akademii Nauk w swojej pierwszej części naszej rozmowy w no pan profesor wskazał na to jak pod koniec dziewiętnastego wieku zaczął się nie rodzi takie idee niepodległościowe w obliczu tego, że z 1 strony też mowa w rosła presja na mrozy zwykli teraz mówić o symulowanie Polaków w tych 3 zaborach co miało związek z różnymi zmianami w PRL społecznymi gospodarczymi, ale z drugiej strony rozprzestrzeniała się w również na tych ziemiach po tak to ta idea narodowa poczucie w Narodowym to tworzyło takie napięcie i takie rosnące potrzeby serca w Czarnobylu samostanowienia są urządzenia się we własnym kraju w tym się mniej więcej znamy te opowieści jak sobie to wyobrażał Dmowski jest pan profesor o tym, mówił jak to sobie wyobrażał Piłsudski, a ja tak, bo chciał się zastanowić czy może trochę oczyści go będzie ogólne, bo obok byli różni ludzie i w różnych miejscach obecnej Polski czy ówczesnej Polski, ale ten chłop jak on w RPA jako coś słyszał, że to mu będzie walką o niepodległość, a nawet odczułyby Bobo pierwsza wojna front się przesuwały w to do, o czym marzy pocą była niepodległa Polska w błąd oczywiście nie jest to tak, że jak Polski patriota inteligent podszedł pod strzechy i powiedział, że teraz będziemy razem budować Polskę to chłopi wyciągnęli kosy nastawienie na Sztorc czekali na nasz sygnał natomiast od końca od początków dwudziestego wieku, a zwłaszcza w czasie pierwszej wojny światowej ziemie polskie były przedmiotem bardzo takiej brutalnej polityki no zarówno zaborców, którzy eksploatowali nasze terytorium na potrzeby pierwszej wojny, jaki jest w formie oku władzy okupacyjnej n p . na terenie Królestwa polskiego Niemcy Austro-Węgry wprowadziły bardzo ostrą inni zdecydowanie zmierzono w polskie interesy narodowe interesy poszczególnych grup społecznych na ziemiach polskich i polityk w tej sytuacji polscy przywódcy coraz łatwiej przekonywali szerokie masy społeczne w tym chłopów, ale i biedną ludność miejską, że istotą problemu polskiego chłopa polskiego robotnika jest to, że rządzi nim wszystko jedno okupant czy zaborca niemiecki austriacki czy rosyjski przy pełnym otwarciu szerokich mas na tego typu rozumowanie łatwo było przekonać, że remedium na obecne klęski katastrof rekwizycje zniszczenia wojenne jest nowa nasza władza nowa wspólnota narodów, a która będzie budowana w oparciu o zasady sprawiedliwości społecznej i tych wspólne w interesie wszystkich rozwiązywanie problemów zostało to najpiękniej ujęte w micie szklanych domów, które miała były rejsy stały się symbolem polskiej idei narodowej idei Państwowej i autentycznie przed siedemnastym osiemnastym roku powszechna także w warstwach plebejskich stawała się wiara, że jak będzie Polska to ta Polska rozwiąże wszystkie nasze problemy z dachu po ziemie robotnikom prace wszystkim godność i demokracji mówi moje oczy się po bożemu potem moglibyśmy się zmierzyć z pytaniem jak wyszło z tą obietnicą im mówić, że pieniędzy nie było, że wojny były, że granice trzeba było jeszcze ustalić, a potem się do szkoły w ogóle zaczął sypać, a potem przyszła druga wojna światowa z tego co trzeba mówi jednak wynika, że bardzo silnie AMD w te hasła związane z niepodległością suwerennością związane było właśnie takim obietnicą większej Solidarności społecznej niezależnie tak naprawdę trochę w różnych wydaniach taki i chce tutaj bardzo mocno bronić tezy, że przynajmniej w pierwszych latach drugiej Rzeczpospolitej i ta idea Solidarności była jak najbardziej realna, ale przypomnijmy ustawodawstwo pracy w uchwalone w pierwszych tygodniach miesiącach i okresu jej nie niepodległości przypomnijmy sprawa polityczna kobiet przypomnijmy uchwały i ustawy Sejmu w sprawach reformy rolnej i powszechne wprowadzenie powszechnego nauczania i generalnie rzecz biorąc przynajmniej do 2203 . roku i bardzo mi w taką no powiedzmy prospołeczną działalność aparatu państwowego, który starał się być rzeczywiście aparatem państwowym demokratycznego państwa w co więcej w tych pierwszych latach bardzo istotną rolę w strukturach władzy odgrywali przedstawiciele ruchów lewicowych socjalistów i ludowców bo, zwłaszcza ruch ludowy wyszedł na wsi jako najpotężniejsza siła reprezentująca chłopów na terenie goście z całego kraju przy bardzo proste pytanie, dlaczego Tusk z 10 udało, dlaczego te obietnice tak bardzo pozostały niespełnione, mimo iż więcej wiemy, bo już niemal tak bardzo wyidealizowanego obrazu dwudziestolecia, ale wiemy o tej giełdzie w miastach o głodzie na wsi, bo materii nie da się przeskoczyć idealnym przykładem jest Polska polityka społeczna w 191819 dwudziestym roku przyjęto zasady że, ponieważ Polacy w odrodzonej Polsce nie mogą mieć gorzej niż w czasach zaborczych rozciągnięto ustawodawstwo pracy obowiązujące na te i ubezpieczenia społeczne obowiązujące na terenie zaboru pruskiego, a więc potężnego państwa z wielką gospodarką wielkim budżetem na całą Polskę natychmiast okazało się, że obietnice te są po prostu nie do spełnienia, bo Polska gospodarka nie jest w stanie płacić takich zasiłków stałych to chodzi tylko o takie okoliczności właśnie realne nie mniejsza o idei nie to, że jak Daszyński ostrzega ruch przed wrogimi Dubaj jest arystokracja mi in 3 w ładnym kościołem będą próbowali ten reżim restaurować z pierwszej po ich no bo próbowali to znaczy generalnie biorąc można śmiało powiedzieć że, o ile pozycja inteligencji jako swego rodzaju odpowiednika rządu dusz pod zaborami nie była zagrożona o tyle jak już powstało państwo polskie to apetyty na stanowiskach nie tylko inteligenci, ale wręcz przeciwnie przede wszystkim właśnie ludzie znający języki kompetentni byli właściciele banków Rzymianie na środku wyprowadzili przedsiębiorstwa, a dziś znani, ale tak, więc szli do Dyrekcji lasów znajdzie się na finansach, więc obejmowali Ministerstwa Finansów zdali szef dyplomacji w Gdyni dyplomatami, a w momencie, kiedy właśnie, gdy realna elita drugiej Rzeczpospolitej stała się coraz bardziej emanacja nową warstwą zamożniejszych posiadających no to one mniej reprezentował interesy, niemniej z mniejszych, a po drugie, ich powtarzały to co u nas też jest w dyskursie publicznym powtarzane co znaczy skoro jesteśmy biedni to musimy bardzo ciężko pracować, żeby zarobić każdą złotówkę, którą będzie można przeznaczyć na odbudowę państwa na budowę szkół budowę systemu oświaty opieki społecznej zdrowia i t d . i t d. dróg i budynków publicznych ilość potrzebna była nieprawdopodobnie duża w stosunku do potencjału wytwórczego i kilku poziomów życia no i zjawiało się na koniec i tak to ojcostwo jest właśnie formowanie się historii, bo jak pana słucham to mam jednak takie skojarzenia z OSW jest opowieścią o losach z tak powiem Tychy i pracowników robotników, którzy w osiemdziesiątym zaangażowali się Solidarność i też były hasła połączone niezależności hasłami socjalnymi, a wyszło jak zwykle tak, ale przecież bunty wielkie bunty chłopskie lat trzydziestych są także wyrazem rozgoryczenia i zestawienia tego mitu Polski, która miała się odrodzić jako sprawiedliwa może nawet niezamożne, ale w każdym razie sprawiedliwa i równa z konfrontacją rozstać z WIG przysłowiowych sanacyjnych starostów, którzy z wypasionymi brzuchami i jakby rządzili terrorem pałką i wysyłali policjantów, którzy nakładali mandaty zamiast opiekować się z chłopami w dobie wielkiego kryzysu gospodarczego, ale w rytm to jest pytanie nie rozstrzygnięto do dziś to znaczy czy te konflikty społeczne i ten potentat potężne mentalne problemy, jakie byśmy mieli niepodległością są wynikiem no właśnie rozbieżności między Realem, a oczekiwaniami, czyli są w sferze ducha czy też są realnym zapisem złego rozwoju sytuacji społecznej gospodarczej i właśnie braku tej Solidarności wewnętrznej mijali ich liczba, która działa tam też drugą Rzeczpospolitą nie wie, a nie ma takiej trzeciej wersji, że to jest opowieść o walce o emancypację to znaczy, że ta opowieść o tym, ale oczywiście jak różne grupy od kobiet przez chłopów biedniejszych walczyli walczyli i przegrywali bitwy w aż w końcu ktoś, kto wygra i nie do końca przegrywali to znaczy np. być realne zmiany społeczne w długiej Rzeczpospolitą bardzo istot ludzkich śmiało można powiedzieć, że na wejściu mamy społeczeństwo dość tradycyjne i mocno zanurzonej jeszcze w tej 19 wiecznej przed przemysłowej tradycji, a pod koniec lat trzydziestych mam jednak już nowoczesne społeczeństwo, w którym dziewczyny chodzą w majtkach, a chłopaki jeżdżą na rowerach do uchwały w sferze społecznej, a w sferze takie ekonomicznej 20 lat to było dla bardzo mało, żeby zintegrować ogromny kraj i przekształcić gospodarkę z bardzo tradycyjnej sprawi, że rolniczej ze zmiany w nowoczesną z przemysłem chemicznym radio, ale tym razem Demoludy w każdym razie rewolucja też wyrażam zieleni na to, iż na koniec tylko państwu powiem w obronie nożem drugiego zajmowania się historii tak umówić się doczytać może państwo w tekście pana prof . Mn Rzeckiego Rzeczpospolitej AM, które gminne jest o tym, że Polacy zbierali się zawsze i Tomasza taki mit, że w trudnych momentach potrafiliśmy razem to jest w dużej mierze mitem jest ogrodzony wstęp ma słabe umocowanie w faktach i uderzające jest w tym porównaniu z kolej pierwszej Europa i trzeciej RP tego fundamentalnego sporu, który nawet dziś obserwujemy dziś mówi się na skok Global lista lokali strach to zależy, kto jak nazywa, ale pierwsze to był niezwykle podobny można w łeb w 211 niemalże rysować tym też Romney jest mniej słuchali co w Europie piszczy Kościuszko dla mnie taką przykładem, a tzw. targowiczanie mówili czuło się zasoby skupionych w spór był fundamentalnego z wysp było pytanie czy kontynuować czy wracać do szlachetnych źródeł dawnej Rzeczpospolitej szlacheckiej i wspaniałych Polaków, którzy płyt z Batorym wędrowali na wschód liczy też zwracać się ku Paryżowi i ich w drodze, a w recepcji oświecenia budować Polskę, która będzie częścią ówczesnej Europy oświeconej, a potem napoleońskiej w ciąg dalszy nastąpi prof. Włodzimierz międzyrzeckich historyk Instytutu historii Polskiej Akademii Nauk państwa gościem bardzo dziękuję za rozmowę w tyle rozmowę z gorących wód skoro państwo przygotował bowiem realizowana już informacja o nich więcej
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Uwaga, wiosenna promocja! Im dłuższy okres Dostępu Premium wybierzesz, tym większy rabat dostaniesz! 1 miesiąc 10%, 3 miesiące 20%, a 12 miesięcy aż 40% taniej!

KUP TERAZ - 40%

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!