REKLAMA

Człowiek-pomnik. Przypadek Marka Edelmana

Data emisji:
2018-11-14 11:00
Audycja:
OFF Czarek
Prowadzący:
Czas trwania:
35:00 min.
Udostępnij:

Cezary Łasiczka rozmawia z dr Katarzyną Chmielewską o Marku Edelmanie. Dr Chmielewska jest autorką tekstu "Człowiek pomnik. Instytucjonalizacja i przejęcie bohaterów na przykładzie Marka Edelmana".

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

W studio gość, dr Katarzyna Chmielewska z Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk, dzień dobry, dzień dobry państwu, dzień dobry panu. Pani doktor jest współredaktorką książki zatytułowanej, czy zbioru zatytułowanego "Pomniki pamięci, miejsca niepamięci", wydanej przez wydawnictwo Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk. Miałem już okazję rozmawiać z drugą redaktorką nas pani Aliną Molisak niedawno, ale ten zbiór, ta książka jest długa, pełna interesujących tekstów i pomyślałem sobie, żeby zająć się kolejnym z nich, a właściwie pierwszym w kolejności, czyli "Człowiek pomnik. Instytucjonalizacja i przejęcie bohaterów na przykładzie Marka Edelmana". Przypominam, rok 2019 w Łodzi będzie rokiem Marka Edelmana. Rozwiń »
Ale odczytałem wieloletnie między wierszami, że to, że to niekoniecznie musi być o Marku Edelman nie, że to jest to co pewne procesy są pewne zjawiska inny to są pewne gry, które dotyczą właściwie dowolnego bohatera czy dowolnego człowieka, którego można, by było umieścić w kąt w tych mechanizmach w czwartek smyczą pomyślał no dobrze i teraz nadszedł oczywiście mówimy o takim zjawisku mówimy nasze to wszystko polega mówiąc najkrócej ja zajmuje się pewną postacią pamięci zbiorowej tak Marek Edelman może nie każdy bohater poddaje się temu samemu prezesowi Marek Edelman jest tu postacią szczególną i na jego przykładzie chciał zilustrować ten proces, który rzeczywiście tak jak pan mówi Mateusz ogólniejszy charakter to znaczy dotyczy wielu osób wielu zdarzeń i wielu faktów przyszłych i na czym polega moje badania mają badani, czyli rozpatrywanie pewnych aspektów współczesności w kontekście mamy Stali z badań nad pamięcią zajmuje się pamięcią kulturową czy taką, która zaświadcza się w tekstach literackich tekstach kultu rocznicy w wywiadach artykułach prasowych wspomnieniach dziennikarz intymnych filmach również ci nie zajmuje się taką pamięcią, którą możemy wyrazić ilościowo ile procent pamięta Marka Edelmana ile procent wierzy Marek Edelman był bohaterem powstania w getcie czterdziestym trzecim roku okryć się nie zajmuje czasem aż pewnej procesami pamięci i to co mnie MEN wydało się najciekawsze w postać Marka Edelmana innych, dla którego podstawie wy sformułowałem pewną koncepcję też teoretyczną gestorzy pamięć nie jest wcale tak, jakbyśmy myśleli po prostu kwestia naszej ekspresji naszej przeszłości nie jest też opowieścią niewinną nie jest też się czymś co moglibyśmy nazwać monologiem krótko mówiąc tak pamięć nie jest tylko kwestią wyrażenia siebie mamy z bardzo znany tytuł pamięć tożsamość ja chciałem stanąć zupełnie innym miejscu i powiedzieć o tym, że pamięć jest komunikację dla mnie społeczną komunikację, bo to się zajmuje pamięcią społeczną tak komunikacją w tym sensie, że jest pewnym znakiem sformułowanym w pewnym kontekście dla niektórych odbiorców ma swój kanał komunikacyjny ma swój kod komunikacyjny również antrykot w stosunku, do którego występuje w i tak pamięć jako komunikacja wcale nie musi się rozgrywać w takim świecie jak liberałowie też obrażają równych podmiotów, gdzie każdy ma swój głos możesz swobodnie wypowiedzieć wyrazić, a ja nazywam to komunikację efektywną co to znaczy znaczy, że ta komunikacja jest ułomna i żona jest niesymetryczna, że następuje pewne zdominowanie 1 uczestnika tej komunikacji przez innego, że 1 uczestnikowi nadana jest władza decydowania o znaczeniu nadawania sensu władza definiowania ról i władza definiowanie wartości jest po 1 stronie w tym sensie nas niesymetryczne i w tym sensie jest też efektywna żona naprawdę nie prowadzi do końca do porozumienia czy do swobodnej ekspresji tylko kształtuje przekaz to co jeszcze się wydaje ważnej dla, o czym czasami zapominamy też starzy narracja historyczna nie jest po prostu opowieścią o faktach jako neutralną tak jest taki badaczy amerykańskich amerykańskich ideałach, które mówią fabularny zapis, że każda opowieść jest ujęta w pewną fabułę stroma pewien sens przypisane wartości tej fabule niektóre rzeczy pomija niektóre rzeczy wybiera uważa, że najistotniejsze nie jest to po prostu relacja dotyczy to również również podkreślam prac historycznych czy prac naukowych i niektóre rzeczy płomienie są rzeczy wybiera w jakim celu także powiedzieć to jest ważne dla naszej filozofii, w które dzisiaj żyjemy albo gdy ta osoba robiła dobre ojcem założycielem pewnego ruchu politycznego społecznego, który chcielibyśmy rozkręcić oczywiście to jak widzimy przeszłość jest oczywiście zawsze uwarunkowane naszą perspektywą teraźniejszość i nie chodzi wyłącznie o perspektywę historyczną, ale również społeczną kulturową dziś akurat w Polsce mamy do czynienia z bardzo bardzo ognistym sporom dotyczącym przeszłości rozmaitych innych aspektów jak na tę cześć być może nie jest to spór, ale ale, ale już to jest rodzaj rodzaj pewnej przemocy symbolicznej, gdzie pewna narracja jest bardzo mocno zakorzeniony narracja prawomocna narracja specyficzna narracja antykomunistyczna również, ale nie wracają do Edelmana to chciałbym uniknąć takiego poczucia, że Edelman oto jest kimś innym niż nam się tak naprawdę wydaje mi po prostu Edelmana zmanipulowano broń Boże nie niższa niż w nie ma ambicji odkrywania jakiś nowych zupełnie nieznanych faktów wypowiedzi, które rzucą światło na naszego bohatera zupełnie inny sposób przeciwnie powiedział, że szukam po powierzchni co znaczy szukam rzeczy, które Edelman zwyczajnie powiedział, które zaistniały w tym procesie komunikacji gry, ale z rozmaitych przyczyn, o których mam nadzieję wszyscy Pomóżmy nie utrwaliły się w świadomości społecznej tańczyli patrzę w jaki sposób Edelman sam uczestniczy w tej grze komunikacyjnej, jaka jest tworzenie swojego wizerunku ślad za największego nie mógł sam mówi, czego nie mówię, a także co mówi, ale nie jest słyszane albo i jest słyszane, ale umieszczone w innym kontekście albo wypierane albo przemieszczane jako mniej ważne albo uważane za rys osobowościowy Edelman tak czy jego skromność jego nieumiejętność komunikacji jego taką żywiołowość bardzo często również, że zastanawia się jak taki proces tańsze oglądano, bo na początku można negocjować pewien odcień zabarwienie emocje w tej pamięci tak, czyli powiedzmy, że grupa x ma wpły w na dominujący kanał komunikacji to może stworzyć bohatera w takim otoczeniu podejrzliwy władza siedzi w grupę do grupy i Greg na to może być inny odcień, ale w którymś momencie mam wrażenie, że to, że wszystko, by złącza już jakąś taką 1 poziomym nie może oficjalną pamięć nie myśmy sobie Józefa Piłsudskiego już Józef Piłsudski Józef Piłsudski i bardzo trudno byłoby już z niego zrobić w kogokolwiek innego niż Józef Piłsudski bez mandatu co to oznacza Tolek w jasny i tutaj i tutaj mamy do czynienia z czymś co ja nazywam też instytucjonalizacja pamięci stworzeniem człowieka pomnika co w przypadku Edelmana jest ważne krótko mówiąc jest to wybicie pewnej persony składający się z pewnych cech łatwo uchwycić poprzez dość popularne media, czyli zajrzymy na szkodę encyklopedii Solidarności albo nawet do Wikipedii tra, a nie jest źródłem jest naukowym, ale powiedzmy, że jest drugą popularną, oddając im pewien stan świadomości społecznej NATO możemy się z rodziców i kiedy patrzymy na Marka Edelmana to to co wybija się na plan pierwszy to jest pewien rodzaj zbitki, czyli ikona opozycji Demokratycznej i romantyczny bohater 2 powstań narodowych przy czym powstanie w getcie z 2003 . roku i Warszawskiego i powstanie warszawskie czterdziestego czwartego są traktowane na równi jako element polskiej pamięci historycznej pamięci narodowej co w znacznej mierze na nie odpowiada ani pierwotnej recepcji powstania w getcie ani też współczesnej recepcji powstania w getcie, jakby tak ten cel to jak zastanowimy się w jaki sposób, dlaczego inaczej w warunkach Marek Edelman przechodzi do panteonu bohaterów narodowych tak możemy powiedzieć program stał się instytucją stał się bohaterem Narodowym przy czym od razu znaczą stał się bohaterem Narodowym warunkowo w UE to jest obraz żydokomuny tak Marek Edelman jest zaprzeczeniem jej odrzuceniem pewnego wzoru żydokomuny i tylko pod tym względem musi wejść do panteonu Narodowego co oznacza, że podkreślam jego antykomunizm jako pierwsze i nie słyszymy wypowiedzi Marka Edelmana, bo nie przyswajamy ich wtedy, kiedy Kruk krytykuje polską wspólnotę polską kulturę jest jej powtarzającym się antysemickim rysem nie słyszymy również krytyki, którą Marek Edelman zgłasza pod adresem kościoła katolickiego i w dwudziestoleciu międzywojennym i w czasie wojny i w czasach powojennych Marek Edelman mówi jasno, że to jest miejsce, gdzie produkowana antysemityzm tez miejsce, z którego wychodziły pogromy to jest miejsce, w którym antysemityzmu podtrzymywany w czasie wojny mówi bardzo dosadnie mówi też czarna sotnia do tej czarnej sotni i do Marka Edelmana powróciły po informacjach Radia TOK FM informacja 1120 już za kilka minut dr Katarzyna Chmielewska z Instytutu badań literackich polskiej Akademii nauki studia wracały po informacjach, które w studio dr Katarzyna Chmielewska z Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk współredaktor gra bardzo interesującego wydawnictwa pomniki pamięci miejsca niepamięci innych ras jest krainą małych moli Sak wydawnictwo Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk Anny i ich właśnie z tego zbioru pochodzi m. in. tekst dzisiejszego gościa zatytułowany człowiek pomnik instytucjonalizacja przyjęcie bohaterów na przykładzie Marka Edelmana czy mówimy bardzo ogólnie mówiąc o o tym jak się kształtuje się pamięć, ale także o tym jak można kształtować pamięć i zastanawia się pani doktor czy kształtowanie pamięci ma służyć w odpowiedzi na jakiś potrzeby społeczności czy raczej miałoby tę społeczność zmusić do postrzegania w taki sposób, jaki nam zależy też bardzo dobre bardzo ciekawe pytanie 1 nie wyklucza drugiego wydaje się, że sposób tryb myślimy o pamięci jako właśnie jako takim naturalnym osadzie ludzkiego doświadczenia, ale jako cmentarne w rezultacie też działań UE w rezultacie komunikacji, ale też w rezultacie świadomych celowych działań w gotówce oczywiście jest pojęcie polityki pamięci i polityki historycznej mam nadzieję, że tak jeszcze wrócimy to jest jasne, że jednocześnie pamięć odpowiada na pewne potrzeby potrzeba od wizerunku wspólnoty to wspólnota jesieni, a jeżeli uważamy, że ten pomnik czy pamięci z komunikacją to wspólnota struktury z odbiorcami, których nadawcą pisze Marek Edelman i komunikacji uczestniczy, że było jasne nie jest po prostu przedmiotem obróbki skrawaniem ale, ale uczestniczy też tej komunikacji na pewnych warunkach, ale wracając do wracam do rzeczy i jeżeli mówimy o tym, że wspólnota nadaje ten komunikat wspólnota go odbiera również są to różne wspólnoty często nie nie zawsze tożsame, ale zawsze chodzi o to, żeby z 1 strony potwierdzić pewien auto wizerunek siebie, ale też z drugiej strony zmusić w jaki sposób, a przynajmniej uczynić prawomocnym pewnie tak mocną pewną narrację, wokół której się zgodzimy nawet często nieświadomie tak czy podejmujemy rodzaj zgody na pewno narracje zawieramy tę zgodę pszczół w gruncie rzeczy nie ma takiego aktu nie możemy mówić tak naprawdę o zgodzie podejmowane świadomie raczej o przyjęciu pewnej siły retorycznej przekazu z różnych względów tak, czyli nie chciałabym chciałbym uniknąć tej kategorii manipulacji, bo często, kiedy w zarządzaniu Alicji, kiedy mówimy o polityce historycznej to mówimy o takim w bardzo często o takim procesie wulkanizacji historii uproszczeń manipulacji wycieranie bohaterów wprowadzenia nowych bohaterów zmienia całkowicie wartościowanie zmianę opisu i nikt nie chce kradzieże takich procesów nie ma oczywiście są, ale nie chciałbym też wszystkich zjawisk, które możemy obserwować go czarną polityka pamięci sprowadzać do tego właśnie poziom czy do tego problemu, czyli krótko mówiąc polityka pamięci, bo tym procesie także mówimy o tym, zjawisku polega na tym, że z 1 strony odpowiada na te potrzeby z drugiej strony kształtuje te potrzeby, a po trzecie często tworzone w ten sposób, żeby niemoc dostrzec alternatywy dla tej narracji nie mógł dostrzec, że historia ma w jedno rzece znika z obrazu ten obraz, nawet jeżeli nie jest spójne to ma ogromną siłę retoryczną, czyli dodatkowe wymiary bohatera są niepożądane i mniej wymiarów ma bohater tym lepiej, bo więcej wymiarów oznacza także zanurzenie w innych kontekstach, które mogą być do tej narracji szkodliwe wspomniała pani przed informacjami o polskim antysemityzmie o roli kościoła katolickiego w tym i teraz jak umieścić Marka Edelmana w całej jego złożoności jako świadka, a jednocześnie jest druga się naszego pięknego jasnego pozytywnego opisu właśnie to jest test właśnie pytanie o to by w, jaki sposób ten przekaz o Marku Edelman nie ma się do polskiej tożsamości i masie do polskiego takiej wizji czym jesteśmy jako wspólnota jesteśmy co jest dla nas dopuszczalnej co jest niedopuszczalne w naszym auto wizerunku i nie chodzi wyłącznie o 1 fundamentalną dla polskiej kultury polskiej historii również powojennej w instytucję kościoła katolickiego i jakby test tylko pewien fragment całości mnie nie tylko o to chodzi, że ten krytyczny stosunek do kościoła śni przedziera Boga, gdybyśmy zastanowili nad samą postacią Marka Edelmana, a to może też być ono nie kochał kościoła katolickiego, ale to jest też charakterystyczne przeniesienie, bo nie chodzi o to czy Marek Edelman kochał kościół katolicki czy nie kochał kościoła katolickiego, ale chodzi o treść tej krytyki, a mianowicie o to, że rzeczywiście kościół czynił odpowiedzialnym za reprodukcja antysemityzmu w Polsce jest bardzo poważny bardzo mocne oskarżenie w znacznej mierze wypowiedziana oczywiście emocjonalnie co przydaje tak naprawdę zwani też temu temu temu sądowi w alei ale gdyby ono ginie tak i nikt nie mnie nie tyle nasza wiedza o stosunku niechętnym ile treść tej wiedzy tak stanowi, że ta niechęć krótko mówiąc tak, dlaczego właściwie ten kościół jest dla, dlaczego ten gość jest tak postrzegana mianowicie dlaczego, dlaczego Marek Edelman uważa, że kości jest odpowiedzialny za pogromy w Polsce również ogromne przedwojenne w jakim sensie właśnie kościół reprodukować ten antysemityzm w jakim sensie Bell wszystkich, jakby żył to pewien konsens pewna in za franka antysemityzm kościoła w czasie wojny również co w znacznej mierze rzeczywiście nam umyka, a to znaczy, kiedy nic już nie wina Anki a kiedy mówimy o antysemityzmie powojennym to tym bardziej nam znika prawda, kiedy wyszli na pracach naprawdę znakomitego historyka Marcina Zaremby myślał o wielkiej trwodze to proszę zwrócić uwagę, że kościół jestem wielkim nieobecnym niezmiernie istotny element życia społecznego życia może też emocjonalnego również Polaków tak życia kulturowego życia symbolicznego więc, jakby to jest 1 element, którym chciał powiedzieć, który znika, ale oczywiście nie jest to jedyny element, bo od test z składnik większej niż w całości krótko to co jeszcze znika test głównie stosunek Polaków może być generalnie do Żydów podczas zagłady Polski antysemityzm polskie zachowania polskiej przeświadczenia wszystko to składa się na opis całości wreszcie powszechne naprawdę powszechnie widzimy zapisów Marka Edelmana antysemityzm społeczny po wojnie powszechny nie znaczy ty się bez wyjątkowy mówimy o pewnym nastroje społeczne generalnym wśród Marek Edelman, mówi że po wojnie jeździł z bronią i właściwie piszą akcjach pociągały piszą o wielu wielu wielu elementach, które nie twierdzę żony nie są znane, ale one, gdy są cały czas wypierane przez proces jest aktywny proces wypierania wymazywania wyrzucania z pamięci zbiorowej albo, nawet jeżeli one są to są, ale marginalizowane jako epizody jako tutaj też, jakby jest niezmiernie ważna rola tej książki wielka trwoga albo czas bez powojennego podwójny Barbary z racji stosunków społecznych rodak są uchylane jest waga tych elementów wreszcie czynnik to co też znika, a to jest to, że u Marka Edelmana antysemityzm jest powtarzalnym i rozpowszechnionym pewnym wzorem kultury polskiej i to jakby zupełnie nie może się utrwalić to co jeszcze jest może mocniejsze to torze Marek Edelman zrywa z figurą obojętnego obserwatora czy też ulg bez żadnego świadka, która też figura właściwie 1 z kluczowych 1 z kluczowych elementów opowieści Polaków o sobie samych podczas drugiej wojny światowej ich stosunku do urzędów i Marek Edelman opowiadał wszechobecnej przemocy o wszechobecnej atmosferze przyzwolenia na tę przemoc o powszechnym w wydawaniu powszechnym lęku przed donosem sąsiada Szkot tak jak mówię nie są elementy nowe tak to nie jest także ja wydobywamy jakiś zupełnie nieznane fakty, ale chciałabym zapytać, dlaczego ona nie wpływają na ogólny obraz, dlaczego one nie zmieniają ogólnego opisu sytuacji przedwojennej wojennej i powojenne i u to jest to co nazywam tym takim aktywnym mechanizmem pamięci, bo nie chodzi to bierne zapominanie polegający na tym, że dobrze nie wiem jak było wieku dwunastym, bo nie mamy źródeł nie chcemy do tego dotrzeć, ale tez aktywna zapominanie polegające na wybieraniu lub też unieważnianie elementów, które nie pasują do obrazu o w, a jednocześnie mamy tego pewien taki powiedziałbym taką postawę filozoficzną Marka Edelmana, który właśnie zamiast bardzo mocno i dosadnie nazywać to raczej częściej mówi o niemieckim sprawstwie i polskiej pomocy także raczej mówi no dobrze są dobrzy źli ludzie i oni niekoniecznie muszą mieć narodowość oczywiście inaczej by ten zespół jeszcze raz podkreślam to nie jest także Markowi Edelman owi coś zrobiono, że są przedmiotem manipulacji nie jest komunikacja, w której bierze udział na specyficznych warunkach również Marek Edelman Marek Edelman, który mówi trochę z wnętrza to zewnętrzna zewnętrza polskiej wspólnoty narodowej polskiej wspólnoty kulturowej i LO w znacznej mierze podkreślam te elementy, które chcemy wiedzieć zresztą zauważmy, że nawet Marek Edelman dane jest nam w wielu odsłonach i na inny jest Marek Edelman z tekstu własnego getto walczy inny jest tekstu Hanny Krall znanego zdążyć przed panem Bogiem inaczej wyłania się z monografii wybór metki na taniec monografia SEB wywiad-rzeka el Beresia i brunetki inne jest wreszcie w rozmowie ciągle półkole zęby nikt nie chodzi tylko różnicę czasową człowiek się zmienia w czasie lotu co mówi do kogo mówi i w jaki grze komunikacyjnej grze o pamięć Marek Edelman bierze bierze udział tak oczywiście bardzo często zdarza nam się, że zresztą robią to również w Zacisze znakomita praca i znakomici autorzy Burnett Kol Bereś, że kiedy Marek Edelman mówi też coś jest co nazwałabym ostrą wypowiedzią wypowiedział pewnie dla nich kontrowersyjną szokującą dotyczącą właśnie tym polskiego zachowania czy roli kościoła katolickiego tani bardzo często to od zarabiają takim, a taką klamrą kompozycyjną morze mówi się wcześniej o zoom natury ludzkiej kończy się na takiej banalnej w końcu niewiele wnoszących konstatacji no tak ludzie bywają dobrzy ludzie zamożni natura ludzka jest jednak potworna tylko kultura można pomóc i tak rama kompozycyjna sprawia, że treść tej wypowiedzi zacierała ślady rozwodniony FIZ rozwodniona taki to nic nie jest tylko zabieg tych autorów z to jest coś co jest absolutnie powtarzalne też gestem i Nowościom zdziwiony to również są pewne mechanizmy i Monica akcyjne być może być może być może podejmowane w dobrej wierze podobnie jak zresztą wspomnieliśmy już chwilę o powstaniu w getcie i to jest też taka narracja, która jest w założeniu gestem szlachetnym włączenia powstania w getcie jest wciąż polskiej historii powstań narodowych jak psia misję prasy tego okresu zrobiła to Ewa Kosińska 4 lat w taki bardzo dobrej książce wydanej też przez łzy i Delta miejskiej im artykuł momencie NIK wszyscy przypomnieć to nazwisko duży, że ten tytuł muszą oni by jak znajdę to kto wrzuca ona pokazuje na przykładzie prasy tamtego okresu, że powstanie nawet nie zasługiwał wówczas na słowo powstanie nie używamy tego są również było to zarezerwowane dla Polski polskich powstań narodowych ton wypowiedzi był bardzo różny, ale od podziwu, a szkło na pewien rodzaj takiego wymuszonego niekiedy uznania niekiedy prześmiewczy również w prasie narodowej zapomni nie zapominajmy, że mnie nie był to do końca margines wcale pracy konspiracyjnej w prasie konspiracyjnej i jakby to powstanie było odrzucony jako coś co po pierwszym jak mogą żyć walczyć przed Polakami jak można pogodzić ten stereotyp z wizją Żyda, który idzie biernie zażegnany przez Niemców jak możemy nagle jakieś takie cnoty Rytel rycerskie Żydom przypisać i oczywiście jak pomyślimy o późniejszej radziecki obywatel biało-czerwoną flagę Argentyna Romero z drugiej strony ten ten element niezmiernie ważne w opisie powrócił do niego po informacjach informacje o 1140 studio dr Katarzyna Chmielewska z Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk o studio dr Katarzyna Chmielewska z Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk współredaktor kara wyrok z wydanego przez Instytut badań literackich Anny zbioru pomniki pamięci miejsca niepamięci dzisiaj rozmawiamy o Marku Edelman nie i o tym jak można przejąć bohatera, by jak można zarządzać pamięcią o o człowieku przed informacjami w 2 zloty ich biało-czerwonej fladze nie porywającej nad gettem w czasie powstania właśnie od tego zacznijmy, więc pół wsi w taki Polski liberalnej współczesnej świadomości jest to symbol symbol polskości tego powstania i tak by nie tylko współczesnej, bo takie głosy mamy też w latach osiemdziesiątych mówi o tym, Jacek Kuroń ale gdy wrócimy do kontekstu też pierwotnego myślę o tekście Frelak Koźmiński, który wówczas nie ucieknie prasa zamieszczonym literatura Polska wobec zagłady w pod redakcją Jacka Walczaka i Doroty Krawczyński inis Sławka burzyły wyszło to w 2016 roku też nakładem wydawnictwa Instytutu badań literackich pan dostęp tak i wówczas widzimy, że te reakcje były bardzo często całkowicie odmienne krótko mówiąc biało-czerwona flaga była uważana za żydowską, by szczelność, która wpisuje się przemocą piękne kontekst polskiej kultury i piękny początek kontekst polskich powstań jest to rodzaj, jakby szczytowej Żyda w szczytowej żydowskiej bezczelności i oczywiście ja rozumiem świetnie ten gest Burnett i Beresia, którzy nie chcą lub nie chcą podzielać antysemickiego kontekstu i decydują, że jest to właśnie ta Polska kultura polskie powstanie Polska kultura romantyczna itd itd i w ten oczywiście może być każdy może nadawać znaczenia rozmaitym testom, jakie chce przy czym, ale to nie jest gest który, który jest tak niewinny, że to jest ich interpretacja po prostu tego faktu, ale jest to rodzaj bez takiego takiej decyzji, że od tej pory ten oto, by zmyć w ten sposób traktowanej senator rozumiane c w szlachetne w swojej intencji właśnie przez 3 swojemu celowi swojemu zadał swojemu zadaniu, bo jeżeli nie dokonamy tej pierwotnej rekonstrukcji nie zobaczymy jak ten gest działo co znaczył to wyłączenie z gestem pustymi właściwie zamykające dyskusję nad tym jak było traktowane powstanie w getcie jak zresztą do tej pory również jest traktowany jako przypominam mały epizodzik, że Marek Edelman jest rzeczywiście bohaterem Narodowym wszedł do panteonu, ale tak jak powiedziałem warunkowo co to znaczy przypominam rok 200014 październik mural Marka Edelmana musiał zostać zamalowany z komentarzem zresztą 1 z mieszkanek tego tego domu, a co nie mamy już Polaków, że dziwi się z Niemcami podjęła flaga i ponieważ oba te sztandary uważali za swoje czy będziemy kiedyś mieli mówić o tamtej walce to było pierwsze powstanie warszawskie ZUA lub umiemy tak mówić już można od pewnego czasu to było pierwsze powstanie warszawskie ścięte jak mówi bez zajrzenia rzeczywiste warunki tego gestu wówczas bez analizy tego jak było to rozumiane, jaki jest do tej pory rozumiany powstanie w getcie nigdy nie było na równi traktowane z własnej uważa, że 1 wyjątkiem, a mianowicie krótko mówiąc na początku lat czterdziestych pięćdziesiątych, kiedy obejrzymy pokolenie ciężki w reżyserii Wajdy, kiedy przeczytamy ten tekst to stosunek do powstania w getcie jest miarą tego czy człowiek jest gnie w szlachetny komunistą i czy jest po stronie aniołów może liczyć po stronie prawej czy czy wręcz przeciwnie tak tam powstanie w getcie pełni rolę Probierza, ale to jest zupełnie krótki okres tego tego, czego tego taki recepcji zresztą chciał przypomnieć co mogło się im Jerzego Andrzejewskiego w ówczesnym momencie, który mówił, że to jest rodzaj nadużycia, że to jest coś co absolutnie razi polską świadomość mówienia o powstaniu w getcie w ten sposób wierząc, że jest nieźle wyrażał swoje przekonania co ci również, ale wszystkim dawał wyraz pewnym nastrojom, otaczając nastrojom społecznym kulturowym to bynajmniej nie chodzi nam się o tzw. Niziny społeczne czy ludzi niewykształconych czy ludzi owładnięty zwierzęcy antysemityzm jak lubimy o tym, myśleć, ale przeciwnie elity społeczne elity kulturalne ludzi twórców kultury literatów i i t d . i t d. tak to było w ponad 5 było zawsze mocna i właściwie to traktowanie powstania gett jako tego Probierza w stosunku do rzeczywistości było epizodyczne i bardzo krótki notabene związany z socrealizmem chciał powiedzieć do pewnego realizowania Marka Edelmana 3 czy akurat tutaj, bo było powstanie mówimy o politolog z racji, ale Don realizowania market mając na dobrze się też nadaje jego rozdziału w PRL-u takiego jak gdyby właśnie działalność podziemna, bo nagle wzrasta jego działalność przedwojenną wojenną można łatwo wpisać w pewną działalność taką, gdzie podmiotem jest człowiek być przedmiotem jest człowiek któremu, którą należy pomóc to prosta człowiek bez właściwości można było określić ITS prawda znaczy to przystąpienie Marka Edelmana czy w ogóle tworzenie współtworzenie tak bym polskiej opozycji Demokratycznej i jego ogromne zasługi w dni, ale w tej dziedzinie sprawiają, że ten wcześniejszy okres również okres wojenny staje się po prostu takim humanitarnym gestem jest na dość rozdrobnionym walki po prostu oprawa człowieka tak czy Lao Che o wolność wyboru o godność życia tak dalej tak dalekich i zapominamy, że Marek Edelman był działaczem Bundu nie tylko działaczem Bundu ale, ale przede wszystkim był człowiekiem, który przez długi długi czas na trudno nazwać specjalistą od nich socjalista tak to nie jest taki człowiek, który ma łagodny stosunek do pewnej dot historii opowiada opowiada, ale oni w sposób bez emocji przeciwnie to były działacz, który zajmował stanowisko to były działacz FOT oglądamy Szczeklik czytamy jeszcze tekst getto walczy to cały opis konfliktu jest ujęty w kategoriach klasowych i ty jesteś coś tak tak tak tak jakby i teraz też coś, czego chcieli widzę, że ma pan zdziwioną minę, czego właśnie Polska żywność nie może się przyswoić znać język klasowy, jaką jest komunizm znów nie jest czymś co nie do istnieć do przejścia dla polskiej świadomości i to jest też 1 z elementów tego ten warunek wpisania do panteonu podkreślanie antykomunizmu Marka Edelmana te są one wstępnie absolutnie konieczny taki los komunizmu protokoły Hall minister antykomunistą Helios oraz stolarka Whitney w konflikt między buntem, a komunistami był poważnie chciałem wiedzieć, że błąd to jest partia komunistyczna z tym jak najdalsza od takiego sformułowania i ten konflikt ideowy i konflikty polityczne jest zupełnie jasne jest natomiast z pewnością Marek Edelman nie było takim socjalistą, lecz w łagodnym miłym socjalistą, który chciałby, żeby w Polsce było bardzo pięknie wiem, że teraz potwornie upraszczając, ale trochę do tego się rozprowadza jest dość dalekie rzeczywistości to jest to również rejs, którego w tym pomniku umieścić się nie da tak testery, z której nie może utrwali się w świadomości społecznej od ostryg oraz, więc toczyć się Marek Edelman lata osiemdziesiąte to nie jest Marek Edelman z lat czterdziestych pięćdziesiątych, że było jasne to soczyście człowiek, który się zmienia w czasie, ale w Tesco cena na pewno wlatuje przy nim zmienia się w czasie Marek Adama i zmienia się w czasie pamięć o Marku Edelman nie w 14 aptekarze zapowiedzieli, że ta pamięć zmienia się, kto i jak są one więcej zmian, tym bardziej taki sam to znaczy ta z pamięci, która się zmienia w gruncie rzeczy też one też będzie na początku jest czymś absolutnie zgadzam nie narusza tego utrwalonego wizerunku człowieka pomnika tak nawet te rysy, które się pojawiają inne rysy nie chce się zniekształceń czy zakazy, ale inne rysy, a nasi nie utrwalają nic, nawet jeżeli wychodzą LNG już szlachetności tak jest natomiast, że nawet jeśli wychodzą te elementy to one nie mogą zmienić pamięci zbiorowej nie zmieniają zasadniczych ram tej wypowiedzi nie zmienia zasadniczej fabularyzowane moglibyśmy powiedzieć jak troska o czymś zupełnie innym miejscu można można się zastanowić się dobrze, a sama zrobić jakiś taki biedny żuczek, który chciałby z tym się zmierzyć tak to tak nie może być to uważnie czytać, ale do tego potrzebne są aparat krytyczny tego potrzebna jakaś wiedza jak czytać między etyką między wierszami, ale między wierszami między wierszy iść jak Emperia, a także prace czekać dłużej są dostępne i ich naprawdę bardzo duże i od razu bierze się w ogóle nie przyjął sam ustala osamotniona w swoich badaniach jest ogromne bardzo znaczący ruch taki badający w Polsce tego rodzaju problemy i myślę tutaj nie tylko o pracach Jana Grossa Ireny Grudziński Gross tak centrum badań nad zagładą Żydów, czyli Barbary Engelking Jana Grabowskiego Jacka Leuczanka, ale też od takich badacza, którzy piszą książki które, jakkolwiek są naukowe i mają ogromny warsztat krytyczny to wspaniała absolutnie są również popularne znaczyć ta sieje naprawdę doskonale się teraz też o pracy Jan Tokarski banki o pogromie, ale też o tekstach Elżbiety Janickiej Festung Warschau ich wspólnej książce Teresy z Tomaszem Żukowskim przemocy finanse mińskiej myślą o tekstach Hanny Zawadzkiej Bożeny Keff Heleny Datner do wspomnianej wesela Koźmiński jest dużo prac, które mimo, że są pracami naukowymi są naprawdę łatwo dostępne nie tylko w takim obiegu, że łatwo je zdobyć przeczytać, ale również, ale one są napisane popularnym bardzo przystępnym językiem, którym nawet czytelnik nieprzygotowane do analizy prac literackich Intraco blaszane naukowych czuje, jaka stawka, o co w tym wszystkim chodzi może naprawdę łatwo zorientować zachęca naprawdę do czytania tego ty, ale to jasne lektura z pewnym elementem natomiast gdy ta lektura musi prowadzić do pewnej refleksji do pewnych zmian praktyki kulturowe zmiany wyobrażeń społecznych taki, a mówiąc językiem paczki i to jest element, który musimy sami zrobić jeszcze nikt nie przychodzi z zewnątrz nie nie zjawi się w ciąży na białym koniu, kto nam w niszę tę świadomość z zewnątrz też praca dla polskiego społeczeństwa polskiej kultury przyswojenie sobie tej odrzucane dotąd pamięć odrzucany dotąd elementów w proces niewygodne oczywiście to, czyli sugeruje pani, że wszelkie działania masuj styczne nie nie zmienia nie Lech i anarchistyczne nie w imprezie mówi teraz ja wygłosi głębokie zmiany dotyczące natury ludzkiej myślę, że jest nas jako społeczeństwie jednak duża gotowość do tego, żeby docierać do do pewnych ukrytych założeń do pewnych przeświadczeni, iż nie wiem czy rzeczywiście powszechnie nie wiem czy ona jest absolutnie pewna czy nasz typ na 4 finał będzie wyglądał tak jak myślę ale gdybym nie wierzyła w to, że taka zmiana świadomości społecznej możliwa na pewno się tym nie zajmowała w 2 pod budowany w RPA w bardzo dziękuję ja również dr Katarzyna Chmielewska z Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk była państwem moim gościem psują także w wydawnictwie pomniki pamięci miejsca niepamięci innych, czego pani doktor jest współredaktorką wydanej przez wydawnictwo Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk dziękuję serdecznie informacje Radia TOK FM już za kilka minut o godzinie dwunastej po informacjach Mikołaj Lizut i jego program dziś program przygotował Paweł Zientara, ale jakością czuwała i Jana cech
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!