REKLAMA

Co psychologia mówi nt. moralności, władzy i naszych zachowań?

Radiowa Akademia Nauk
Data emisji:
2018-11-17 14:00
Prowadzący:
Czas trwania:
26:52 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
FOT Karolina Głowacka przy mikrofonie rozpoczynamy radiową Akademię nauk i łączymy się z naszym studiem w Gdańsku, gdzie jest pan prof. Bogdan Wojciszke dzień dobry panie profesorze dzień dobry pani dzień dobry państwu i pan profesor jest profesorem psychologii i pracuje na Uniwersytecie SWPS w Sopocie rozmowy z panem profesorem przeprowadził dziennikarz polityki Marcin Rotkiewicz zostało ono opublikowane w książce p t . Homo nie całkiem sapiens o automatyzm Mach myślenia Rozwiń » nadętych politykach narzekaniem Polaków i pułapkach moralności rzecz została wydana przez smak słowa panie profesorze czy pan jest racjonalny no, a nie bardziej nie mniej niż inni wypłynie to jest trochę tak jak gastrolog i bardzo może wpływać na swoje własne procesy trawienne tor też psycholog nie bardzo może wpływać na swojej procesy myślowe chciałbym zapytać pana o to czy podejmujemy decyzje w sposób racjonalny innych może tutaj jestem przykładem będzie w netto co pan przytacza w zagadnieniu w rozdziale moralność książki, której mówimy, a chodzi o pewien eksperyment dotyczący tego czy osoby stojące w kolejce do ksero przepuszczą eksperymentator Carney wyrasta eksperymentator Polka tłumaczyła, że i prosiła, żeby ją przepuścić, bo się spieszy i niedługo ma pociągi chce na niego zdążyć, a innym razem mówiła tylko czy można, by ją przepuścić, bo chciałaby sobie coś skserować przecież wszyscy chcieli sobie coś skserować mimo wszystko część osób ją przypuszczało, o co tutaj chodzi co się wydarzyło to ludzie przepuszczają Nobel z Wiedniem wtedy, kiedy są małe koszty tego zachowania nawet wtedy, kiedy ona chciała skserować sobie tylko 5 stron to ludzie właściwie nie słuchali tego uzasadnienia w portfelu było to stosunkowo chciałabym to już i trybu szyby tonem do kosza zgadzali to by było 20 stron, czyli koszt był większy to wtedy, gdy przychodzili po rozum do głowy i słuchali tego co było powiedziane o tym, bo czy w pierwszym przypadku automatycznie reagowali bezwiednie bezmyślnie, bo koszty małe, a w drugim przypadku, kiedy koszty odrobinę większy to już włączą konwencjonalnych prosto z myślą no i wtedy rzeczywiście analizowali, że to rzeczywisty czy uzasadnienie jest rzeczywista czy tylko pozorna i reagowali tylko na rzeczywiste i o czym świadczy to my ich przełożenie na życie codzienne poza eksperymentator skinienie, przekładając to rok od traktu ma wpływ na to jak postępujemy na co dzień ilustruje taką zasadę, że większość takich płytkich kontaktu z innymi ludźmi wymiany zdań przy powitaniu przy pożegnaniu, że co robił to goście zupełnie bezwiednie bezboleśnie i nie zastanawiamy się nad każdym słowem tylko po prostu automatycznie realizujemy taki scenariusz w drogę właśnie powitania pożegnania opowiadania o sobie o pogodzie i t d. czyli tyle, gdyby poruszamy się, bo na automatycznym pilocie nie przetwarzamy tak naprawdę tej informacji tylko bardzo pobieżne czynią posługujemy na ich skutek skutek jest taki, że n p . po skończonej rozmowie kiedy, więc po skończonej rozmowie nie nie pamięta dwumeczu rozbawionych albo nie pamiętamy imion, których poznaliśmy właśnie na imprezie, bo zwykle skupiamy się na to, żeby wypowiedzieć swoje imię pysznych kań tor, gdy zapanuje wtedy to tylko rumianek do tego nie miał nic naprawdę pierwszy rzuci kamień nerki czy powinniśmy wierzyć osobom, które przekonują nas, że mają pewnego rodzaju intuicję, że np. wiedzą, że się coś wydarzy, że wiedzą, jaka będzie im pogoda albo, że czują, kiedy ktoś się na nich patrzy z tyłu na ich tle z no oczywiście to co jest wyrazem nowego są pod WTC przekonania o prawdziwości własnych intuicji one są równie często prawdziwe hity prawdziwy cel, że bardzo nie jednakowo obdarzamy uwagą i pamiętamy to co było prawdą, a co byłoby nieprawdą instrumenty znoszą system skonstruowany, że tak, by konspiracyjnie ktoś jest nastawiony na potwierdzenie różnych opinii oczekiwań i hipotez, które mamy i właśnie bardzo selektywnie zapamiętujemy zdarzenia, które potwierdzają naszą opinię natomiast rynek, które są sprzeczne z naszymi sądami, bo po prostu zapominamy to chyba też stąd bierze ten mechanizm opowiadanie, że ma, bo babcia sąsiada to całe życie paliła, a w spółce miała czystej żadnego tam raka nie było, więc oni tam gadają Chin zignoruje szyte ogromne statystyczne informacje tylko listek anegdotyczne historie się przekazuje akurat te, które nam powiedzmy palaczom się podobają no tak to prawda, że nasz umysł znacznie bardziej opierano konkretnych przypadkach niższa niż w statystykach statystyki w wysokości nie do objęcia rozumem i np. statystyki psucie się samochodów przekonują, że jest ich stąd samochód, a jest gorszy niż we, ale widzimy, że sąsiadowi chęcią miksujemy z 23 przypadki sąsiada są w stanie przesłonić milioner z danych statystycznych czy w takim razie ten mechanizm mógłby być odpowiedzialny za 2 tak różne rzeczy jak np. lęk przed lataniem samolotami w porównaniu z jazdą samochodem po w Polsce przynajmniej bardzo niebezpiecznych drogach i jednocześnie ruchy antyszczepionkowe, czyli właśnie opowiadaniem anegdot c kontra statystyki to na czym się tutaj akurat 2 różne rzeczy są za tymi szkodami kryją, że są w strachu przed lataniem, który się spektakularną część wypadków lotniczych, które są niezwykle rzadkie, ale kiedyś już lat wydarzą to są rzeczywiście bardzo widowiskowo i bardzo bardzo przerażające natomiast ruch samochodowy nocleg w domu sprawa rozbija znacznie więcej ludzi w skali rocznej dla Onet wypadki są takie niepozorne i bardziej skupiamy uwagę na słońcu wyraziste dramatyczne i co jest jakby bardziej dostępną słowo i jak przywołujemy na własny użytek informację, które popierały wybór środka transportu osób bardziej podążamy za tymi dramatycznymi informacjami przeceniamy częstość wypadków lotniczych i niebezpieczeństwo z tym związane natomiast maluchy szczepionka trudno to co jest tańsze, bo to jest taka sytuacja to właśnie osobą w OKS Olsztyn dylematy społeczne może byłoby lepiej, gdyby wszyscy tak robili, ale ja akurat nie było lepiej, gdyby wszyscy opłacali abonament Radiowo telewizyjny, ale ja nie wnoszących najkorzystniejsze jest w, kiedy nic w Rowniu wszyscy jadą zgodnie z przepisami, ale mnie z pierwszych zdań rzuconych ogólnych wszyscy szczepią dzieci, ale ja nie, bo to zawsze tam jest jakiś Ardo drobne niebezpieczeństwo, że coś zostanie ono jest niepogoda są ludzie sukcesu skonstruowanie, że to przykład rybacy, czerpiąc ze wspólnego jezioro ryby no to w Wersalu do co ma bardzo łatwo odłowić ryby także żadnych żaby nie zostaną prawda, więc z punktu widzenia społecznego lepiej byłoby ograniczać ilość złowionych ryb przez każdego rybaka z punktu widzenia NIK oraz interesu pojedynczego rybaka oczywiście lepiej, żeby inni ograniczali, ale jak nie ich z tymi szczepionkami jest bardzo podobna sytuacja mówi pan o tym, że noszą nazwisko firma zewnętrzna lub jest wynajdywać tę akurat rzeczy, które potwierdzają nasz sposób myślenia czy to znaczy, że n p . lepiej oceniamy te osoby, które mają podobny do nas sposób myślenia podobne wartości też podobnie wyglądają chociażby to ma przełożenie na naszą ocenę ich moralnej działań jeśli tak to czy to ma wpły w nawet na takie instytucje, które powinny być na to ślepy jak np. wymiar sprawiedliwości na zdecydowanie ma to wpływ to jest tak szosami i ich niską ich współpracownikiem Konradem bocianami słoniem w wykonaliśmy serię badań, które pokazały, że sądy moralnemu bardzo łatwo ulegają zniekształceniu od własnego interesu, a także pod wpływem tego czy kogoś lubimy czy nie lubimy i dokładnie to samo działaniem to taki lekko nieuczciwy jest rozpoznawana jako nieuczciwe właśnie wtedy, kiedy nie służy naszym interesom, ale jak to sprawca działa także na rzecz naszego własnego interesu to jakiś cudowny sposób przestajemy widzieć niemoralność bez zachowania widzimy jako całkiem w porządku i w za postój w ocenie odpowiedź dają odpowiedzialny jest to, że osoby którą, która działa na rzecz naszego interesu my po prostu zaczynamy lubić znów szykują się taksówkarz nam zajedzie drogę to zły, ale jeśli wiezie nas taksówkarz na lotnisko spóźniliśmy się na samolot komuś zajechał drogę no to sprytne to znaczy, że do orzechów trafi potrafi zarządzać Otóż to i to w dodatku ich wredną wyrwę otwarty tej deformacji polega na tym, żeby swoistego zupełnie nie zdajemy sprawę jak stawialiśmy ludzie w rzeczywistych sytuacjach na co było tak właśnie opowiedziałem jak prosiliśmy ludzi tylko rzut z postawili się w tej sytuacji są w obrazili, że jest taka sytuacja, że ktoś tam umarza im np. należną karę no to oni myśleli, że ludzie myśleli, że ich osądy moralne podążają za regułami z normami, a nie z interesami podczas gdy w rzeczywistości podążały za z interesami moich fanów zastanawiało to takie pytanie czy ludzie tak naprawdę wierzą w to swoje sądy moralne zniekształcony wkład własny interes soulu własnymi sympatiami antypatia mi, bo sprawdzaliśmy to w ten sposób, że 1 z badania ludzie mogli zainwestować pieniądze bankierem był eksperymentator, ale osobą, która dzieliła pieniądze wygrane brutto, a wśród projekt ten oszust co poprzednio na rzecz naszego własnego interesu budowaliśmy powierzonych mu swoje własne pieniądze, czyli komplet takie irracjonalne zachowania albo kilka oszust w oraz w przeszłości fachowo na rzecz naszego interesu też są również fakt, że już można mu ufać, a my jednak już ufam rozmawiamy z prof. Bogdanem Wojciszke przy okazji książki wspólnej z Marcinem Rodkiewiczem Homo nie całkiem sapiens wyraz skrót informacji za chwilę do państwa wrócimy teraz Kijów golfowych w nałóg Karolina Głowacka przy mikrofonie naszym gościem w gdańskim studies prof. Bogdan Wojciszke psycholog Uniwersytet SWPS w Sopocie dzień dobry czas jeszcze pani profesorze dzień dobry rozmawiamy o książce w wywiadach, które z profesorem przeprowadziła redaktor Marcin Rotkiewicz komunię całkiem sapiens o automatyzm myślenia na ten tych politykach narzekaniem Polaków i pułapkach moralność mamy tutaj różne działy polityka władza narzekanie moralność prawy umysł płeć mózgu sprawczość wspólnotowość oraz czy psychologowie upiększają wyniki badań wszystko interesujące, abyście zagadnąć o ten prawy umysł uczy czy jest także umysłu konserwatysty i postępowcy czy też liberała jakoś zasadniczo się różnić tym głęboki podział społeczny leczą swoje uzasadnienie psychologiczne tak dużym stopniu tak, dlatego że konserwatyści mają tak w tym większą zdolność do mobilizowania swojego elektoratu i trochę w dużym stopniu bierze z faktu, że oni, jakby więcej od uczynków odciągają od sfery moralności oni w sferze traktują sferę moralności wsi i lewo i liberałowie konserwatyści zgadzają się, że w dziedzinie moralności wpada to stres dotyczy krzywdy dobra jednostki to co dotyczy reguł sprawiedliwości natomiast konserwatyści podciągając pod nową domenę sądów moralnych i chleb i inne rzeczy, które liberałowie uważają za kwestie dno upodobań preferencji tak jest np. stosunek do grupy własnej i kierowanie się do własnej grupy w przypadku liberałów to jest taka dziedzina, która właśnie jest kwestią upodobań, w których ktoś lubi swoją grupę osób angażuje na jej rzecz i t d . natomiast by w sobotę sukces w Chinach to jest także nasz moralny obowiązek angażować w działania na rzecz interesu własnej grupy no i już choćby to pokazuje zupełnie inaczej będą patrzeć liberałowie konserwatyści na kwestię nepotyzmu promu dla liberałów jest tu złamanie pewnych ogólnych warunkach dla konserwatystów jest moralnie pożądane działania na rzecz własnych, czyli Triton kolektywizm jest taki ruch koncertom, które uzyskuje sankcję moralną w oczach konserwatystów podobno nie jest też w ZUS jeśli, choć jest dostęp do autorytetów dla konserwatysty rzucanie zepsutym pomidory w prezydenta, ale jest tylko wygłupem, ale jest także postąpią grzesznym dla liberałów co najwyżej w, czyli konkludując, gdy konserwatyści mają szerszy zakres wolności słyszy takie zachowanie są objęte sankcją moralną, a skąd się dobierze, dlaczego ktoś ma taki typ umysłowości jak ktoś inny czy to jest mienie niezmienne wrodzone, bo to wie pan brzmi jakoś tak, jakbyśmy byli skazani na głosowanie na dany typ partii politycznych zaznaczył, że tym samym jest tutaj pewien komponent wrodzone oczywiście nie jest to skłonność do głosowania np. SLD kontra PiS, ale jest także w sporej części taka zamknięto miłość jest zrozumieć szanse na panie profesorze no bo niektórzy ludzie są bardziej zamknięci na nowość ta różnorodność są bardziej przywiązani do tradycji dlatego Sojusz był on i mają bardziej otwarte głowy niekoniecznie aż tak, żeby się mózgowych lub o euro jednak są otwarci na nowość na innych narodowości i właśnie to co ze zdziwieniem stwierdzili psychologowie są to, że ktoś coś po części wrodzone to z otwartą kontrastową chętnych było dość, a także tutaj w treści jest komponent genetyczny, ale oczywiście to przede wszystkim słynnych kulturowe i zaczynamy od tych Kuby rodzicielskie typu koszty takiej zmasowanej przekaz kulturowy kształtuje te przekonania o tym co jest moralne w sumie panie profesorze jak to możliwe, że Polacy czują się zwykle gorzej niż zwykle do Łask zrobiono kiedyś takie śmieszne banalne, ale pytano ludzi wszyscy wiedzą czy przez to dni codziennie na 60 mieszkań w samym tylko gorzej tym lepiej i w stanach Zjednoczonych stwierdzono, że prawie wszyscy się trudy codziennych wydarzeń biorąc lepiej niż zwykle w Polsce wszyscy Francuzi gorzej niż sól do to jest taka nowa Polska Polska normalnego aktywności w wewnętrznych w Polsce obowiązuje taka niepisana, niemniej bardzo silna nową żubrówkę mówić o świecie, żeby źle się odczuć i żeby źle oceniać ludzi czy to jest istotna różnica w porównaniu z resztą świata 3 z Amerykanami, których kojarzymy jako właśnie tych bardziej optymistyczny przynajmniej w warstwie werbalnej czy to może także my lubimy narzekać na nasze narzeka ptactwo w oczy to niewątpliwie Hesse lubił narzekać też narzekania, ale ja myślę, że rzeczywiście bardziej wyjątkiem są to co Amerykanie, którzy są te są herbaty w nim bardzo głos w normalnej niż ach, niż reszta świata, bo tak naprawdę opowiadałem w swoich badaniach przedstawicielom różnych nacji tu dosłownie wszyscy z wielu Amerykanów mówili oto one często o nas np. Hiszpanie tak mówili, że to w błoto to jest takie hiszpańskie pęcherzykami w tym, że po niej nie ma systematycznych badań od, których temat nie jest aż tak poważny międzynarodowych badań, którym to pokazywały, ale takiej po prostu obserwacje sugerują, że co oczywiście Amerykanie są wyjątkowo silna aktywni końcówkę majątku zostanę niepisaną, niemniej przestrzeganą Niemasz nic pozytywnego do powiedzenia co siedzi cicho wszyscy chodzą w polu zostawił w koszu nic przeciw 2 po został wpisany w podobny jest tak, że jest się nie narzeka to wychodzi się na naiwną osoby te co prawda jak kiedyś robiliśmy tak o sobie badań w bok w obóz byków z holenderską ta na pewno spostrzegania ludzi, którzy narzekają, którzy filmują to co były nagrania takich porad profesjonalnych aktorek, które rozmawiały ze sobą ojcom kończyli w projekcji tego tego filmiku i o to pytaliśmy żetonów kart jak długo będzie trwała jeszcze rozmowa to najdłuższa rozmowa przewidywana jest najgłębszy kontakt był wtedy, kiedy obie osoby narzekały na pytaliśmy też nad ich kilka pytań zadowoli się na temat tych osób, które narzekały albo figurowały w latach okazywało się, że rząd co prawda to osoby, które dobrze się wyrażało swój cel społeczny jest postrzegany jako minus, ale tylko trochę uprzątnąć w porównaniu z tymi, które narzekały architektury narzekają objęte jest prawda te, które filmują, bo są takie trochę głupie naiwne są jak wpływa na nas władze bogactwo czy to jest także naprawdę właściciele dużych drogich SUV-ów bardziej się rozpychają na drodze czy, więc im się bardziej widocznie ci, którzy akurat tak niech tak robię, gdy rzeczywiście są takie badania obserwacyjne robiono mi, które to właśnie z koncernem przykład przepuszczania pieszych na przejściu dla pieszych dla pieszych albo wymuszania pierwszeństwa to okazało się, że ci, którzy jeżdżą partii wypasionymi samochodami się rzeczywiście gorzej zachowują jest to w ogóle taki problem to wiemy, że ci ludzie, którzy są obdarzeni władza to oni, bo inaczej zachowują niż ci, którzy są podporządkowani Nate pytanie osobiście takie czy to jest także do władzy garną się tacy są szczególnie zdemoralizowani czy to raczej władz i zmienia no i w zasadzie 12 jest prawdą, ale zdecydowanie bardziej prawdą jest to, że władza zmienia człowieka przy czym to co interesujące to ona go zmienia nie tylko na złe także linę i także na dobre, tyle że w różnych dziedzinach w dziedzinie sprawczości tu bardzo pomaga ludziom, którzy są obdarzeni walą zaczynają lepiej funkcjonować intelektualnie, szkoląc zaczynają odróżniać rzeczy ważne są nieważne szybciej sobie przez to pamięć operacyjną los tych informacji, które są nieważne, a więc po zalewie pan co to znaczy nie ważne dla nich może nie ważna dla ich pracowników może akurat ważne n p . na podwyżkę jak Lech to jest np. opinia podwładnego na urlop podwładnego jest ważna dla dorosłych może być akurat nieważne, ale po co jeszcze związana i są oczywiście przyciąga najwięcej uwagi społecznej w RPA to, że pomimo tego, że ta władza czyni człowieka bardziej sprawczym bardziej sprawnym to jednak też negatywne efekty czy nie był mniej wspólnotowy tym mniej ludzie obdarzeni bardzo do niej zwracają uwagę na innych ludzi chyba tych najbardziej ciekawy eksperyment, który wyniki niedawno opublikowano w naturze na ulicy dużego miasta poproszono ludzi od przechodniów, żeby w szpitalu przez długość 1 bloku w specjalnych okularach, który to okulary nagrywały pole widzenia ważne, bo potem przyszły i te są niepotrzebne w tej wersji dłuższej ulicy i okazało się, że ludzie o wysokim statusie społecznym staż tym mniej od przyglądali się ludziom niż osoby o niskich stóp przez ocean czyli gdyby inni ludzie znacznie słabiej przyciągali uwagę wzrokową co jest takim domu bardzo jednoznacznym wskaźnikiem, że oni mieli dla nich mniejsze znaczenie ci inni ludzie w moim generalnie jest także Adam pogarsza funkcjonowanie wspólnotowej, czyli wzmaga się od egoistów i działania na rzecz własnego interesu, a obniża empatię obniża mu taką skłonność do wkuwania się w cudzy punkt widzenia, czyli ta fraza, że władza demoralizuje władza absolutna demoralizuje absolutnie to jest potwierdzone badaniami no w odniesieniu do funkcjonowania wspólnotowego natomiast w odniesieniu do funkcjonowania spożywczego nowości są braster jeszcze chciałam zapytać pana o to czy pan często siedzi jako o w wyprostowanej pozycji, żeby się poczuć pewniej co tak reagują na koncert trzymanie nóg Aston Hill wie pan, o czym mówię mówię o tych wpływie postawy naszego ciała na to jak się czujemy te eksperymenty inne, gdzie badane osoby miały przyjąć postawę nabędą Inelo dostawały się trochę bardziej nadęte cechy oczywiście tylko osoby w taki fizjologiczną zastępstwo swojego one polegają na tym, że przyjęcie w 1 tej postawy czy takich typowych dla dla osób po wyższej pozycji społecznej, że on o obniżał wydzielaniem hormonu stresu kortyzolu portrety takich chorób mobilizują osy i organisty z kolei w podwyższa wydzielanie testosteronu, czyli takiego ruchu na hormonu sprzyjającego agresji natomiast przyjmowanie skulony postawy ciała działa dokładnie odwrotnie no i też jest cieniem badań naukowych trwają dyskusje czy to do końca tak naprawdę jest silnie, że takie przyjęcie w tej wydającej postury ciała polepsza także funkcjonowanie intelektualnej i gorzko autoprezentację, aby ludzie, którzy zostali poproszeni o od 2 minutowy przyjęcie pozycji 1 tej dość krótko lepiej wypadają pod tym w sytuacji, gdy podczas wywiadu oprawcy lepiej wypadają ich części kompleksu zostanie, a więc, że państwo plecy prostą Hanny głowa do góry pod drugi podbródek do przodu jedziemy przez świat w prozie pamiętać o tym, że nasze decyzje są zanurzone w różnych psychologicznych mechanizmach tak myślę, że należy możemy powiedzieć, żeby dać im ufać sobie do końca i umieć jakoś próbować się zastanowić się nad tym, skąd na pewno tak naprawdę bierze się nasza ocena różnych działań polecam państwu książkę Homo nie całkiem sam, więc o automatyzm myślenia nadętych politykach narzekaniem Polaków i pułapkach moralności wydawnictwo smak słowa proszę do nas pisać na adres k na własną oto krótka FM dla was Łopato kropkę tam mamy egzemplarze z autorami tej książki są prof. Bogdanem Wojciszke mój dzisiejszy gość psycholog z uniwersytetu SWPS dziękuję bardzo panie profesorze dziękuję bardzo do widzenia państwa, a pytania w książce zadawał redaktor Marcin Rotkiewicz to była radiowa Akademia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: RADIOWA AKADEMIA NAUK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast - bez reklam. Słuchaj wygodniej w naszej aplikacji mobilnej z pakietem "Aplikacja i WWW"

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA