REKLAMA

"Apokalipsa tu i teraz" - o książce Rene Girarda

Data emisji:
2018-11-20 23:00
Audycja:
Wieczór Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
48:36 min.
Udostępnij:

Tomasz Stawiszyński i prof. Lech Nijakowski rozmawiają o książce "Apokalipsa tu i teraz" - ostatnim dziele Rene Girarda.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

W studiu prof. Lech Nijakowski, socjolog, Instytut socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, dobry wieczór, dobry wieczór państwu. Nasz specjalista od ciemnej strony ludzkiej natury, który już niejednokrotnie różne aspekty tej ciemnej strony eksplorował w tym programie. Dziś też będziemy właściwie rozmawiali o ciemnej stronie ludzkiej natury, ale przede wszystkim Rene Girard, gdzie będziemy rozmawiali istnieje bardzo niewiele takich książek teoretycznych, filozoficznych, antropologicznych, psychologicznych, które czytam z wypiekami na twarzy, autentycznie z wypiekami na twarzy. Zdarzało mi się na różne tak takie książki czytać właśnie, ale nie jest ich wiele. Rene Girard jest na tej niewielkiej liście.  Rozwiń »
Przyznam, że tę ostatnią książkę, która w Polsce się ukazała, bo to jest ostatnia przed śmiercią René Girarda książka opublikowana zmarł w 2015 roku, wydana po polsku jako "Apokalipsa tu i teraz" w tytule to jest nasze were Closed widz, czyli dokończyć Clausewitza po prostu i to jest książka, która traktuje o wojnie z taką bardzo głęboką hermeneutyki koło działa gen. Clausa lwica o wojnie klasycznego dzieła, na które Girard interpretuje po swojemu.

Ale powiedzmy może kilka słów o samym Rene Girard, zanim się to książką zajmiemy to w ogóle niesamowita postać niezwykła człowiek, który z wykształcenia był na dobrą sprawę bibliotekoznawcą, bo on się bibliotekoznawstwo zajmował z Francji wyjechało tam w wieku mniej więcej, bo około 30 lat do Stanów zjednoczonych, ale i tam pracował na różnych amerykańskich uniwersytetach, z którego tak wypychano bo on niestety nie wpisywał się znaną zasadę Publishing perish czyli publikuj albo znikaj miał tych publikacji niewiele na swoim koncie aż wreszcie wydał pierwszą swoją książkę p t. prawda powieściowa kłamstwa romantyczne już będąc po po czterdziestce i to była książka, w której postawił zasadniczą teza, która także w tej książce, której będziemy dziś rozmawiać ma znaczenie niebagatelne tezę taką mianowicie, że ludzie mają naturalną skłonność do naśladownictwa, że właśnie naśladowanie jest pewną bardzo charakterystyczną charakterystyczną cechą człowieka 

Teza ta w ekstra chował z wielkich dzieł literatury Europejskiej tam się pojawia Dostojewski Prus z Cervantesa to są dzieła, które de Girarda analizuje i powiada ludzie podobnie jak być tak się uczą i mieć tak się uczą naśladować poprzez naśladowanie właśnie to naśladowanie natomiast prowadzi do przemocy na po siłą rzeczy jak kogoś naśladujemy, a naśladujemy w szczególności pożądanie to znaczy właśnie chcieć się uczymy od innych na to zaczynamy konkurować z tym kimś kogo naśladujemy w pożądaniu pewnego obiektu, który pomiędzy nami prędzej czy później musi stanąć no bo obaj go czy oboje go pożądane to była pierwsza rewolucyjna sam Girard uważa jego teza dalej postawił tezę w książce sacrum i przemoc, że świętość i religia w szczególności religia archaiczna nie więcej kultura w ogóle opiera się na kamuflaż wanie przemoc na wielkim oszustwie, że goście to systemy mitologiczna kulturowe wszystko to co tworzy ludzką kulturę bierze się z przemocy po pierwsze, a po drugie, za oszustwa najpier w jest niewinna ofiara zamordowana przez wspólnotę, a później wspólnota wymyśla różne rytuały i mity, żeby ten mord ukryć także przed sobą i kolejna teza, że Iran 2 to jest teza książki rzeczy zakryto od założenia świata, która następuje po sacrum i przemoc i w tej książce Girard powiada tak tak było do pewnego momentu, że w kulturze wszystko działo się przez przemoc ukrywanie tej przemocy, a o tym jak się ma to naśladownictwo czy nie ma tys do przemocy to zaraz opowiem na razie drapieżnym w skrócie tak było do pewnego momentu, ale od pewnego momentu już tak nie jest w każdym razie być nie musi do jakiego momentu do momentu Jezusa Chrystusa i Ewangelii no bo Jezus Chrystus przychodzi ich w sposób otwarty demaskuje te wszystkie mechanizmy przemocowych, o których wcześniej była mowa jako pierwsza w dziejach niewinna ofiara, która odsłania niezła swoich prześladowców wprost nazywa te mechanizmy ukrywania przemocy i zabijania niewinnych powoduje wielką kulturową przemianę wielką kulturową rewolucję Night jest taki moment ta książka rzeczy zakryte od założenia świata później jeszcze Kozioł ofiarny kolejna książka, w której Girard można powiedzieć przyjmuje pozycję optymistyczną to znaczy, mówi że że istnieje pewne wyjście z tego cyklu przemocy w jakim wszyscy tkwili byśmy jako ludzkość nalot pewnego momentu Girard znowu osuwa się w pesymizm i zaczyna uważać że, choć faktycznie odsłonięcie tych przemoc owych mechanizmów, na których ludzka kultura jest ufundowana miała miejsce w ewangeliach to niestety, ale my ludzie współcześni żyjący już w 2000 lat po Chrystusie nie jesteśmy w stanie tego przekazu czy tego przesłania realnie zasymilować i odsuwamy się do stanu, który wyraża tytuł tej książki, o której właśnie będziemy rozmawiać, czyli stanu apokalipsy oczywiście w ewangeliach przewidzianego w PS ciekawe czy on porzucił swój optymizm ktoś mógłby powiedzieć, że naiwność porzucił w natomiast Chiny to nie tyle także ta apokalipsa nadejdzie jak scenariusz filmu katastroficznego oczywiście coś się nagle wydarzy ta apokalipsa już się dzieje na przynajmniej 3 wieków, a w pewnym sensie od właśnie tej ofiary Chrystusa, która była o tyle niszczycielska w ogóle dla kultury była niszczycielska, że Chrystus wedle Gerarda pokazał, że Kozioł ofiarny jest niewinny, a dokładnie, a to przekonanie o tym, że Kozioł ofiarny jest winny było niezbędne, żeby ufundować rytuał, żeby ufundować kulturalnej, żeby to wielkie oszustwo podtrzymywać i rzeczywiście przez długi czas chodziło może wszystko będzie dobrze jeśli wreszcie zostaniemy chrześcijanami to znaczy chodzi nie jakieś takie dogmatyczne przyjęcie nauki kościoła w ale raczej finał w pojednanie się o wybaczenie sobie nie tyle walka z przemocą, bo to jest niemożliwe zawsze oznacza inną formę przemocy w no ale właśnie uświadomienie sobie tej prawdziwej natury międzyludzkich relacji i takie pojednanie no ale uświadomienie sobie nim etycznej natury tych relacji nasunąć stwierdził, że to jest niemożliwe w tej książce wprost pisze, że w tych książkach się mylił, że popadł w to złudzenie i w gruncie rzeczy to co zrobił Chrystus poza tym, że ujawnił ten zwodnicze charakter mechanizmu kozła ofiarnego to on właśnie zapoczątkował apokalipsy to znaczy samo chrześcijaństwo pokazała swój koniec z etyką nic się dokonuje ten koniec dokonuje się poprzez staże ten bardzo zwodniczy mechanizm zanikanie różnic narastania skrajności jednocześnie i teraz to bardziej spektakularnej przemocy nasila się na nie prowadzi do tego, że pytanie co będzie finałem na zasadzie zniknięcie ludzkości z planety byłoby w pewnej mierze dopełnieniem tego pasa tym ostatecznym właśnie tą ostateczną walkę o wolność nie jest sama zniszczy w takim szale od różnorodny nie jak powiada Girard no bo to może warto jeszcze 2 słowa powiedzieć o tym, mechanizmie etyczną wolno oczywiście ten trójkąt symetryczny, czyli nie tyle ten obiekt pragnienia chloroform, czego tak naprawdę niepożądane, bo my właśnie pragniemy tego pragnienia innego, ale ten tylko złożony z tej drugiej jednostki, która jest dla nas pewnym wzorem tego obiektu i nas on sprawia, że my właśnie, pragnąc tego co pragnie ten wzór coraz bardziej się układa linia ma do niego on się zaczyna opadać wnieść do nas to zanikanie różnic prowadzi takiej sytuacji, że właśnie mamy do czynienia z sobowtórami Janisz te są to muszą się jakieś mierze zatrzeć w takim ostatecznym starciu, na które ma już złudzenia charakter apokaliptyczny pewnej mierze to starcie, które było krwawej, które było związane z przemocą były uzbrajane co jakiś czas z tym mechanizmem koło kozła ofiarnego, ale cóż nie jest możliwa się tez bardzo ciekawe, jaką do tej tezy dochodzi, bo to jest rodzaj budowania takiego modelu, który w jego przekonaniu odzwierciedla empirii to znaczy Gerardowi bardzo zależy na tym co jest myśliciel francuski też działający w określonym czasie pozostający w silnej polemice z rozmaitymi przedstawicielami francuskiego postmodernizmu n p . Altus myśliciel, któremu bardzo zależy na tym, żeby rozumieć go dosłownie w jakim sensie to znaczy opowiada za każdą kulturą za każdy mitem za każdym tekstem kulturowym stoi realna ofiara to znaczy warunkiem tego, żeby w ogóle prowadzić refleksję, która nerek która, która pozwala coś zrozumieć z tych tekstów mitologiczne coś zrozumieć w ogóle z ludzkiej kultury jest wyjście poza tekst do rzeczywistości i tam w tej rzeczywistości spotykamy zawsze przemoc spotykamy zawsze niewinną ofiarę i teraz on buduje taki rodzaj idealnego modelu w jakim sensie, o którym znowu powiada, że to jest realny model, który funkcjonuje empirycznie powiada wyobraźmy sobie wspólnota ludzi, którzy jakoś są zorganizowani funkcjonują, ale działa tam to prawo mim etyczne to znaczy wszyscy nawzajem naśladują swoje pragnienia pewną logiczną konsekwencją takiego naśladownictwa i tego, że ta strukturami medyczna działa właśnie w sposób na, o których mówiliśmy, który upodabnia wszystkich do wszystkich ta wspólnota zlewa się niejako zaś wszyscy członkowie tej wspólnoty zlewają się niejako w jedno i pozostają w takim czy znajdują się nagle w takim stanie konfliktów wszystkich za wszystkim o wyniku nie zróżnicować ich wyniku nie zróżnicowania i rozpowiada Girard warunki możliwości przetrwania takiej wspólnoty, żeby ona dzwoni przeżyła w sensie jak najbardziej dosłownym, żeby tam nie nastąpiło samo wyniszczenie jest jakaś konsolidacja jedyną możliwą konsolidacją jest konsolidacja wokół ofiary to znaczy trzeba skierować tę przemoc, która wspólnotę niszczy na jakąś ofiarę i ją zamordować, ale z kolei warunkiem tego, żeby ta ten mord był skuteczny to znaczy, żeby faktycznie faktycznie nastąpiła nastąpił pokój czy ponowne zróżnicowanie jest przypisanie ofierze z 1 strony umowy z działalności za ten kryzys to znaczy obarcza się ją winą za to, że ona na pewno ten kryzys wywołała no, a z drugiej strony mocą zbawczą mocą, która powoduje, że na ten kryzys usta jej, że wszyscy pogodzeni nad zwłokami ofiary przestają się wzajemnie zabijać no i to jest źródło świętości świętości, która ma ten wymiar fascynacji czegoś przerażającego tak w tym sensie teścia pani Edyta sakralizacja ofiarę następuje treściach, a później prawda, bo kogo ta wybieramy na ofiarę tego kozła ofiarnego to są to bardzo różne zasady, które tropi żarty i w literaturze i mitach i wielu różnych źródłach technologicznych dla NATO może być osoba, która jakoś się różni, która rodzi się fizycznie różni się kulturowo to może być jednostka wybitna nawet właśnie jest składanie królów ofierze miało miejsca zresztą przygląda się bardzo różnym mitom rytuału z różnych regionów świata pokazują, że to jest właśnie ten wspólny rdzeń no i w tym momencie oczywiście ta ofiara musi być winna ta przemoc zresztą ma charakter kolektywny są niezwykle istotne nastąpi np. pokazuje, że kamienowanie jest taką świetną metodą, bo tu nie można wyraźnie wskazać, kto był katem wszyscy zabijamy trochę trochę jak widzialnym plutonie egzekucyjnym to się rozkłada to wina musi być rzeczywiście dla sprawców pewna, ale co niezwykle istotne samo zabójstwo, choć jako zła dołuje sytuacje to jednak nie jest końcem tego tego procesu domknięciem sakralizacji ofiar i to są takie cykle może być fałszywe cykl jak to się powtarzają to znaczy z zabicia ofiary niż lokalizacja nowe zróżnicowanie porządek prowadzą do tego, że przez jakiś czas jest dobrze no ale ten mechanizm genetyczny działa dalej a dlaczego działa w pamiętajmy, że to jest tak, że on jednocześnie jest podstawą w ogóle naszego no i zwierzęcego istnienia na czym on wyraźnie pokazuje, że także w ten sposób także my jako zwierzęta społeczne funkcjonowaliśmy funkcjonujemy to było oczywiście źródłem także ukształtowania kultury no ale to właśnie poprzez tą przemoc prowadzi do tego, że nieustannie mamy do czynienia z powstawaniem Legii nikt tak naprawdę w tym porządku jest podstawą kultu to znaczy przemoc jest wszędzie w nasze pojawiały na początku, ale także ona produkuje religię ona produkuje kultura i te fałszywe cykle sprawiały, że trzeba było ponawiać ofiar i stąd właśnie m. in. on dość oryginalny sposób moim zdaniem ciekawy w polemice z 1 strony z tradycją żydowską wiele stron poświęcił na to, że pokażę, że wchodzi się mylił no może nie w każdej publikacje, ale jeżeli chodzi nie domyślał jedno nie myślał pewnych swoich intuicji do końca Otóż jakoś tam zabrnął gdzieś na boki, ale z drugiej strony też strukturalizm jest przez niego krytykowane są ciekawe, bo wydawałoby się jak mówimy o różnicach i t d. to natychmiast nam się ta logika strukturalizmu kulturowego uruchamia, a tymczasem nie wg niego strukturalizm poprzez skupienie na pozycjach na ulicach nie był w stanie zdefiniować sacrum to pewnej mierze taka właśnie się ślepa plama tego myślenia struktur logistycznych go my z tego właśnie wyłania się cały ten mechanizm funkcjonowania ludzkości, kto jest skazany na przemocy skazany na jakąś formę rozładowywania, dlatego że takimi zwierzętami społecznymi jesteśmy w tym sensie nie wynaleźli przemocy no ale właśnie ten Chrystus się znowu pojawia i jak widać wyraźnie mamy z nim problem, bo ile wcześniej nasz rajd z wolnością się nawrócił, więc to pamiętajmy nie są tylko takie tezy intelektualne wynikające z analizy takie granie innego tekstu kultury, ale on uznał rząd właśnie tą prawdę rozpoznał żyją przyswoił i będzie właśnie prawdziwym chrześcijaninem doznali na tyle, żeby nie Stali się z głowy rzeszowian czeka wata to Top ten wątek właśnie nawrócenia Girarda i w ogóle status tej teorii jest niezwykle interesujące oto czy za za moment będą pytały, kto właśnie postrzega stop postrzegasz status status tej teorii, bo on traktował swoją teorię niezwykle poważnie to znaczy jako właśnie pełnoprawną teoria na dodatek taką, która wreszcie tłumaczy wszystko po 00 Legia poznamy za brak jest właśnie to jest pytanie z teorią czy teologia o swoim nawróceniu mówił, że był niejako zaszedł proces odwrotny to znaczy on nie doszedł do swoich przekonań wychodząc z tej pozycji chrześcijańskich uważają chrześcijaństwo za jedyną jakąś ważną religie skąd, badając popsuł teksty kultury, rozwijając teorie mim etyczną doszedł do momentu, w którym zobaczył najpier w kulturowy sens chrześcijaństwa najpier w chrześcijaństwo jako religii wyjątkową coś co w historii kultury jest przełomem w tym sensie był taki mocno chrześcijan ocen krytycznych i zachodnia centry liczne można powiedzieć w jakim sensie, ale nieoczywiste bardzo, ale dopiero później tak samo twierdził uznało, że ten impuls rozmontowuje rządcy przemoc i jakoś obecną bardzo głęboko w ludzkiej kulturze, że ten impuls jest tak niezwykły, jakim staje się, że w zasadzie na zasadzie to trzeba powiedzieć, że on musi być jakoś transcendentny to znaczy, że właściwie nie wiadomo, skąd się to miało wziąć to musiało mieć jakieś źródła, które nie pochodzą z taktem z wewnątrz tego porządku ludzkiego, bo on jest tak przez przemoc skażone tak zakłamane w tym sensie, że właściwie nie byłoby to dla niego możliwe w tym sensie nie ma OC są też zestawiać z Triady np. wymyślam, bo tej nie ma takiego zrównania Religi mitologii komparatystyki c Ninie tu po prostu chrześcijaństwo jest rzeczywiście tym absolutnym wyłomem tylko, że problem polega na tym, że ile wcześniej mówił na Kochajmy się to zła taka naiwna właśnie wiara, że kiedyś tam się po 1 man albo będzie wojna atomowa i wszyscy wyparuje MSW w czasach zimnej wojny to ludzkie narzędzie zagłady też przez niego było przytaczane tak teraz dostrzegł wyraźnie, że to jest niemożliwe to znaczy paradoksalnym Chrystus doprowadził do tego, że nastąpił rozpad rytuałów instytucji, bo to przez to przemoc ta płodna przemoc kulturowa była źródłem rytuałów instytucji no poprzez zabijanie kolejnych Kozłów ofiarnych i to paradoksalnie przemoc analizował to znaczy zapewniała w liście nikt tej przemocy kontrolowane, a teraz już niema jak ustanowić silnego rytuału silnych instytucji stąd ta przemoc siłowa jak sam pisze no i to sprawia, że następuje takie od różnicowanie, ale i te skrajności się potęgują stąd ten rodzaj listu się pojawia nowo dla niego to była właśnie era m. in. narastania tej ich tych totalnych opozycji totalnej wojny i w tym sensie on nie tylko jakieś wnikliwych MNI ów etyki tego dzieła o wojnie, ale można powiedzieć bierze tego oka zawitali goniec nie używa zobaczyłam w wyciska z niego nie wysoki właściwe dla swojej teorii to jest dla niego w pewnej mierze teksty religijne, które trzeba odpowiednio wyłożyć odpowiednio objawili no i właśnie widać w tym dziele zapowiedź tej wojny można podać ostatecznej totalnej tego, że wobec zanikania różnic wobec tego ziemi mety z EBI to dążenie do NATO stawanie się sobowtór staje się zjawiskiem globalnym proces globalizacji właśnie m. in. rozprzestrzenia to na całego NATO w tym wszystkim pozostaje tylko jakiś wielki kataklizm ci ostateczna walka sobowtórów złączonych w tym mechanizmem tego właśnie bliźniaczego naśladowania, ale paradoksalnie, jeżeli w tym jego tropem nową apokalipsę pamiętajmy jest czymś optymistycznym dla chrześcijanina, a dla krewnego oprócz tego, że to aluzja powtórne przyjście Chrystusa to jest to właściwe zamknięcie dziejów, więc kto wie czy przyjęcie Formuły apokalipsy w tym akurat dzielenie było nie było dla niego próbą ucieczki od takiego pustego katastrofizm to znaczy być może jest to ta nadzieja mesjańskie razem, że jednak to się do pełni właściwie dzięki Chrystusowi, ale czy to widać logicznie ideowo to etycznie w tym dziele moim zdaniem nie każdej mamy tynkowanie oko okropieńst w, które nas czekają pokazywanie w jakiej mierze nawet konkretne wydarzenia np. ludobójstwa są właśnie takim mechanizmem Pomaska swoją drogą jest opisana relacja Hutu i Turcji ten wzmożony moim zdaniem na szczytach z bardzo skrótowo pisana dość zgrabnie, kiedy na jak wiemy nie tylko doszło 1004 . roku do ludobójstwa Tutsi tła w Rwandzie, ale te lata tak FV VAT cykle krwawej przemocy to od procesu na początku dekolonizacji znają prawda, kiedy ci Belgowie nieudolnie stamtąd się wycofywali i to oni ów dotyczy nie tylko Wandzie, ale i Burundi i pewnej mierze, gdy patrzymy na to przez pryzmat mija właśnie takiego bliźniaczego mechanizmu, kiedy ten wzorzec staje się przeszkodą ten bliźniaczy układ bardzo podobnych pod względem etnicznym językowym kulturowym grup narodowościowych rzeczywiście jawi się w nowym świetle i da bezsensowna przemoc, która właśnie nic nie daje niestety mało twórcza nie jest tą przemocą płodną no właśnie, gdyby obrazuje to co nas czeka dziś wg zjada w się tą logiką wiesz mam tutaj kilka takich cytatów po pierwsze a propos tego, o czym mówiliśmy o tym czy jednak prawda zatriumfuje na tym świecie nic nie jest mniej pewna, choć rzecz jasna oto prawda, którą nie wypowiada Jezus Chrystus, ale druga myśl, którą tutaj zanotowałem ta jest bardzo ciekawa wieś zwrócił moją uwagę, bo to jest w jakim sensie powiedziałbym na stronie 100 czterdziesty trzecie w jakim sensie wbre w takim intuicją wyrażanym przez rozmaitych oświecenia owo nastawionych myślicieli dzisiaj w rodzaju Stevena Pink era musisz dokładnie odwrotnego niż w wywiadach interesy swoich ostatnich książkach Otóż powiada, ale pojedynek o tym, zaraz powiem rozumiany jako osiąganie skrajności wyjaśnimy, o co chodzi wywołuje implozji wszystkich kodeksów wojnę, prowadząc do epoki, w której aktualnie żyjemy uwaga to jest diagnoza tej epoki epoki przemocy globalnej i nieprzewidywalnej właściwie opowiada Girard dziś jest znacznie gorzej niż kiedyś Beda dokładnie odwrotnie aniżeli ktoś taki jak np. Steven King Air który, posługując się misternie ne zgromadzonymi statystykami udowadnia, że właśnie mnie, że właśnie żyjemy poniekąd w najlepszym ze światów dla Żyrardowa świat jest w tym momencie najgorszy no właśnie, dlatego że te wszystkie instytucje, które któreś tak temu ukonstytuowały pewien obiekt przemoc w kulturze uległy rozpadowi rozkładowi i dodaje ci, którzy nas słuchają jeśli jeszcze nie ustnej w to błędem być może teraz są pobudzeni irytacją, bo można odnieść wrażenie też, że ja to właśnie taki typowy francuski intelektualista, który się zabłądził w stanach Zjednoczonych taksę pisze pisze sąd do Formuły bardzo atrakcyjna świetnie czyta no ale ma się do faktów rzekł bym tak luźno kokon polega na tym właśnie wracają do swojego wcześniejszego pytania co to jest no bo przecież to nie jest taka idąc chronologicznie klasyczna hymny utyka na literaturę ani socjologia literatury dania co Polak literatury tego etnologia na to nie będąc etnolog z zagranicy etnologię była wielokrotnie krytykowana przez przez etnologów wśród z kolei jeśli chodzi o ten mechanizm kozła ofiarnego często się przywołuje prawda i mówiąc w ogóle współczesnym społeczeństwie Kiszko w konkretnym dniem pogromu Agcy czy zachowaniach społecznych, jakby to było źródło naukowe prawda Kozioł ofiarny działacz Rodła tak nie jest żaden mechanizm to nie lekarz to jak w psychologii społecznej są to o jak kozła ofiarnego na skacze do logo ideologiczna ideologiczny model kozła ofiarnego E-pit jak dzika, które tam szczegółowo wyjaśnia tego również, że rada nie ma patrzę na ten wykład historii Nauta co im błędy, a tam są uproszczenia niebywałe zaczynała w pewnych momentach niezwykle szczegółowo mówić o relacjach cesarstwa i papiestwa no ale nie wiem czy Crafter historyk z kolei kościoła czy po prostu historia Bystra w zgodzie, więc jak to czytać jak to czytać ja powiem, że też byłem uwięziony przez Gerardo od początku się zetknąłem z tym pisarstwem i sen miałem te problemy to znaczy ja jak traktować Arabów w większości przypadków jest problem z decydowaniem cyfrowe wzięła do umieszczenia go w przepisach, czyli tak to jak wykorzystywaniem tego straconego straconego czasu co innego na filozofii socjologii jest większy problem w ME no ale to w pewnej mierze mniam po pierwsze jest niezwykle ożywcze czytanie takiego na wydawałoby się kanonicznego tekstu kultury jak stały przez nowy testament, który zmusza boję się czytać czasami refleksje teologów to one są już tak wpisane w nowych trudno powiedzieć metodologię czy rzeczy po prostu w tradycję, ale są tak złożone konstrukcje zależna od konkretnych interpretacji instytucjonalnych, że to umie latać radość czytania tego źródłowego tekstu aż ja jednak pokazuje jak można dziś ty czyn no właśnie choćby stawiać nowy testament czytać ożywcza to jest dawanie czasami obrazoburczych pytań, ale i dawanie interesujących odpowiedzi, żeby porównać z kimś tego, że da no np. Syrena taśmy Junga w miejskim czy też outdoorowych odpowiedział bowiem na odpowiedź była w nim bardzo mnie dogmatyczna lektura na jego wykresie obowiązująca norma jest tym sensie myślę, że należy jak to jest przede wszystkim taka stylistyka, która pokazuje jak on płodne są pewne źródła kulturowe no bo to jest też ciekawe, jaki stosunek księży teologów dogmaty głów kościoła do do samego pisarstwa, że jak na bardzo niejednoznaczne wykazują wydawnictwo WM wybrało aż o wyższe o najnowszą książkę wcześniej Instytut PAX wydał taki mały tomik p t. malowniczym widziałem szatana spadającego z nieba jak Błyskawica zwracam państwa uwagę w ogóle na tytuły książek Richarda bony są wyborne często pochodzą właśnie z starego i nowego testamentu jak to brzmi rzeczy zakryte od założenia świata w tym szlakiem wodnym udziałem debata o wolnych działek rolnych realizowana, ale we wstępie do tej awarii Jan Andrzej Kłoczowski tego dominikanin oczywiście Togo umieszcza się takim można powiedzieć snucie postmodernizmu trochę tak można powiedzieć cytuje, że jego analizy Ewangelii jest rzeczywiście postmodernistyczna, ponieważ jest dekonstrukcja mistyczka Anna ton samby chyba się niezdolne do myślenia zrezygnujemy natomiast są takie bezpieczna moim zdaniem właśnie ta wywoła to goście lektur jest najbardziej pociągająca jak tak się zastanawiam co mnie uwiodła już wiara w gotowości lektury nowości do szatana jak to się tu pojawia nieprzypadkowo bo kto wie czy tak naprawdę trochę zaryzykuje to mówiąc także zaryzykuję wobec ciebie ale kto wie czy tak naprawdę centralną figurą pisać twarzy, jakby wcale nie jest Chrystus, ale właśnie szatami jest właśnie szatana, który co ciekawe dna w Starym nowym testamencie prezesi nie pojawia wbrew temu co ludzie sondą to jest w zasadzie cała ta konstrukcja nadbudowana później to często w oparciu o nią chrześcijańskie źródła, a zwłaszcza taki Szatan z horrorów po to, trzeba było na to poczekać i więcej w tym wierzeń arabskich tak naprawdę jazda chrześcijaństwa no ale przecież ten wykład o przemocy o źródłach przemocy o płodności przemoc jałowości przemocy to jest w gruncie rzeczy wykład o szatanie, bo jak w tej książce też napisał szatanie z inną nazwą procesu osiągania skrajności tak jest właśnie procesu od różnorodny mienia, a ten proces skrajności opisuje w Bolonii i w czasach przed Chrystusem w czasach po Chrystusie, więc kto wie czy ta apokalipsa tu i teraz to tak naprawdę nie jest czarne Ewangelia z tego punktu widzenia nie pokazuje, że w gruncie rzeczy Chrystus, który pokazał jałowość przemocy i ukazał, że wszystkie kozły ofiarne są niewinne nie otworzyło dla dzieci właśnie temu szatanowi, który teraz dzieje dopełni poprzedzą ostateczne zdanie jest to byłoby to niebywale przewrotną lekturą, zwłaszcza przy założeniu, że nie mamy tutaj do czynienia z prawdą transcendentny to znaczy, że Chrystus innymi słowy nie jest Bogiem, który zstąpił na ziemiach tylko, że mamy do czynienia z fenomenem całkowicie ludzkim wtedy chrześcijaństwo okazałoby się właściwie siłą destrukcyjną to znaczy siłą, która doprowadziła do zaniku ludzkości to wybucha jakaś faktycznie dość upiorna interpretacja, ale taka, która trzyma się reguł to znaczy to naprawdę żyło się można wyprowadzić z Żyrardowa to pokazuje, jakie reguły miasto obowiązują nas są one szczególne wie czy nie są w rozwój teorii naukowych to prawda cytat przez długi czas starałem się wyrazić nadrzędną pozycję chrześcijaństwa, ale musiałem z tego zrezygnować jestem teraz przekonany, że trzeba myśleć samego wnętrzami mety z mu ne mówi tutaj w pewnym momencie to jest w ogóle ciekawe próba myślenia z wnętrza milimetr jest mu cała ta książka jest właśnie taką próbą myślenia z wnętrzami metę zło jeszcze wrócę do tego co mówiło się o w Kentucky niejednoznacznym statusie tej koncepcji o tym, że właśnie nie wiadomo trochę co z nią zrobić z tym przypominam, bo ja w ogóle pisać pracę magisterską René Girarda, bo mnie w pewnym momencie na studiach to po to, postać niebywale wciągnęłam i wtedy nie było za wiele po polsku dostępnych tekstów był wydany Kozioł ofiarny była część spora rzeczy zakrytych od założenia świata opublikowana w literaturze na świecie nie było sacrum i przemoc my to wszystko część książek oczywiście jeszcze nie powstała w kantorze nie było nikogo nikogo literalnie to właściwie jakkolwiek by się tym Gerardem szczególnie zajmował jedyną osobą, która omawiała René Girarda na zajęciach filozofii kultury był nieżyjący już Krzysztofa kopię w Instytucie filozofii tam się w ogóle zetknąłem z bilardem pamiętam prof. Hoff kotwienia postać niezwykle charakterystyczną, który z właściwą sobie taką dezynwolturą ironią pewną, ale naprawdę chyba dość szczerze mówił ożywia dziś to jedyny, który w ogóle jeszcze coś sensownego robić takich, a chcesz tam jeszcze próbuje się przebijać przez coś rzeczywiście może być ta lektura na mnie niezwykłe wrażenie wywarła, a ponieważ nie mogłem właściwie u nikogo zasięgnąć informacji, które było mi akurat potrzebne do rozwikłania jakiś wątpliwości potrzebne do napisania pracy to napisałem do samego Gerarda znalazłem wówczas w internecie, choć to był rok 2003 jego adresem e-mailowym wysłałem do niego maila bardzo miłego sympatycznego i zacząłem wykładać tam swoje różne wątpliwości jakieś pomysły interpretacyjne najazd pisał mi wyobraź sobie bardzo był miły odpisał natychmiast pamiętam, że chwytanie to było jeszcze także chyba znalazłem też prof. Lis jakiegoś uniwersytetów w Polsce i do niego też napisałem ją nie odpisał, ale z ich hal to wpisach od razu by okres podawaliśmy sobie on był bardzo chętne do do do takiej korespondencji bardzo mile wspominam załączyła zresztą tę korespondencję do dnia do pracy wyjaśnił mi tam sporo w natomiast rzeczywiście mam takie poczucie, że pewne zarzuty, które stawiali mu złośliwi krytycy zarzuty, które brzmiały mniej więcej do ani nie sposób tego wewnątrz dyskursu naukowego utrzymać ani właściwie w nasz dyskursu religijnego to znaczy Girard de facto na uczuciach chrześcijaństwa czy właśnie jedynej właściwej wykładni chrześcijaństwa w, wystawiając się w pozycji kogoś to jest jeszcze bardziej powiedziałbym, że papieski od samego papieża no bo właściwie dlatego bardzo zaniedbana jest HR stawia na euro ich sfatygowanego za to, że właściwie o tym, o co chodzi o chrześcijaństwie tobyśmy, że dopiero mogli dowiedzieć dzięki wyjazdowi, który przez media odkryły jego właściwy sens my też spieszmy interpretacje Strzeż się fałszywych proroków wprawdzie ostatnio widziałem prawda, że tak w tym sensie w no ale są one rzeczywiście w tej książce to też pokazuje słabość takiej miejscami publicystyczne narracji narracji żyrardowskiej, a docenia Jana Pawła II Benedykta XVI no z 2 Społem pochwały pokazuje jakieś mierze triumf kościoła przy 7 tys umów jest zdefiniowane tak nim lojalnie, ale w tym jego porządku pytanie jak by ocenił on teraz kondycję papiestwa w kontekście tego co się wydarzyło w ostatnich latach nowe maszty i na kategorie stało z kościołem nie w Irlandii jest tym sensie to pokazuje jakieś mierze na ułomność takiego po rokowaniach, jaki się tu pojawia, bo to dość łatwo powiedzieć, kiedy się cofamy się te parę wieków w 2003 i określić jakość odległą przyszłość albo pisać tak o tej przyszłości jak to jest w apokalipsie Świętego Jana natomiast tutaj mamy z tego punktu widzenia bardzo dużo konkretu, więc w to są oczywiście jakieś słabości tej książki no ale myślę, że nawet w tym wszystkim jest to bardzo ożywcze nota nasza zmiana interpretacji z tego, że może się będę trzymał w takim razie, że to jest jednak czarna księga dobrze Sandomierz ma z wnętrzami Mate zmowę okładka pasuje boli kolor czarny Grzyb prawą nogę czy można powiedzieć taki symbol alternatywnego objawienia się pojawia w no ale mówiąc poważnie rzeczywiście stawia się w taki w takim miejscu nowego proroka nie chce zakładać sekty, ale w pewnej mierze oczekuje, że my wszyscy już po trosze należący do sekty Czytelników takich dziwnych książek pójdziemy zanim, bo w tym sensie to on jako ostatni z tego długiego porządku proroków przybliża nam przecież słowo Boże dorosła także myślę, że to jest sport Halina ile to była jego rzeczywista pokusa na ile być może milimetr zoom, który wyniknął z tego, że tylu tych wyroków czytał, że zawsze jak mało tego, czego oni pragnęli nie wiadomo no w każdym razie widać, że pozostaje termin porządek meta krytyki to znaczy można zastosować wszystkie te mechanizmy, o których pisze, że jak do niego samego Nate klasyczne pytanie jak to jest, że on się uwolnić z tego mechanizmu, bo przecież to pożądanie to pragnienie bardzo kulturowe ona nie dotyczy tylko o nowym nie dotyczy jedzenia czy seksu, bo to są te potrzeby naturalne, które nie są tym właściwym pragnienie mottem pisze prawdę on to w tej książce początki kultury określa jako hołotę, choć na jedzenie Ochota na nas seks, ale to tak nie jest czymś innym prawda ona jest w tym sensie konstruowane w tym trójkącie Niemiec można żądać być może także można żądać takiego objawienia słowa Bożego i w tym sensie być może żyje, ale jestem w sensie ofiarą właśnie tego mechanik i w swoim etycznego związanego z jego studiami no to oczywiście z leśnego, ale o VAT, ale to pokazuje ile to można, gdzie uprawiać w ramach tego pola to znaczy nie wiem czy to jako specjalista od Gerrarda możesz wskazać, że nie absolutnie tego się nie da zrobić, abym się już nie określiło oczywiście ale, ale na pewno myślę, że to bardzo trafne bardzo trafny zarzut stawiany mu skądinąd z pamiętam nazw tym numerze bodaj literatury na świecie, gdzie były fragmenty rzeczy zakrytych od założenia świata, ale też potem w różnych innych miejscach czytywał takie teksty polemiczne, których potem już z biegiem czasu było coraz mniej, dlatego że na myśl zaś gradu Girard już osiadł w takiej pozycji ważnego intelektualisty prawda można cytować nerwy, a przedłużonego siwizną mąż zmarł w słusznym wieku 90 kilku lat na ta książka to już jest książka, którą po 90 chce wygenerował co trzeba trzeba też oddać sprawiedliwość umysłu opracował rzeczywiście fantastycznie, ale niegdyś do polemiki było bardzo silne oprócz tego zarzutu o właśnie rodzaj takiej postawy prorockie nabył też jeszcze zarzut polegający na takiej zasadniczej właściwie nie wrogości tej teorii to znaczy to jest rzeczywiście par excellence w organie wzrok na na wszystkie na dobrą sprawę zarzuty i na wszystkie konkurencyjna i sposoby lektury pewnych tekstów którymi interesuje się, że Iran to powiadano nie chcą mnie słuchać, bo wciąż jeszcze nie chcą przyjąć prawdy o milimetr brzmienie chcą przyjąć prawdy o przemocy dalej pracują w służbie kamuflażu dalej pracują w służbie tego wielkiego kulturowego kłamstwa dla mnie nauczka w ogóle tekstami, które najbardziej lubię jego są 2 książki które, którym się najbardziej jakoś z podoba mają to paradoksalnie właśnie nie są książki z tego z tego z tego porządku nazwijmy to pan antropologii kulturowej sensu stricto, a na styk to tylko to są po pierwsze, pierwsza książka, czyli prawda powieściowa kłamstwa romantyczne to fenomenalna analiza literatury po prostu to moim zdaniem robił najlepiej i ta ideami mety zmów jest w ogóle myślę jakoś też głęboką tezą z porządku antropologii filozoficznej może nie zachowali wiele od zawsze źle pisał po oczywiście odnaleźć takich twardych naukowców na pewną druga książka Shakespeare Theatre zazdrości to też jest książka krąży po polsku ukazała i to jest fenomenalna analizowała tragedii szekspirowskich komedii poprowadzona wg oczywiście tego klucza mim etycznego to znaczy, że gra to oczywiście udowadnia, że wszędzie są ślady, które jego teoria potwierdzają, ale rzeczywiście czytasz to znakomicie itp to trop tropienie trójkątami medycznego w różnych w różnych dziełach Szekspira pokazywanie w ogóle Szekspira jak też kogoś, kto to taki jest re Klausa widz człowiekiem, który jednak ma głęboki wgląd natura na naturę ludzką no to jest naprawdę znakomite narastał rzeczywiście działa trochę taki mechanizm jak w klasycznej teorii spiskowej to znaczy im bardziej tego nie widać, tym bardziej to jest bardziej właśnie nie mamy żadnych dane mi się np. wydanej mitologii żadnych absolutnie czy danej kulturze śladów przemocy tym właśnie mocniej potwierdza to teoria Richarda no bo tym większa praca została wykonana, żeby te ślady przemocy i te ofiary gdzieś niewinną ukryć, więc tym sensie to faktycznie coś takiego co po prostu się opiera wszelkiej krytyce poza tym, jeżeli ten mechanizm jest tak proste, bo jest to dlaczego minęły 2000 lat i dalej i ich nie mamy sygnału ma w naszym serwisie odmieni przekonuje pokazując, analizując te mechanizmy oprósz opóźniające to ostateczna nie zróżnicowanie tą ostateczną skrajność to ostateczną zagładę w tym sensie nie nie przekonuje mnie też zwrócić uwagę, że w tym sensie doceniła wyjaśnienia robotom pięknie pasuje, gdy znamy ten konflikt Hutu i Turcji możemy sobie właśnie od tych sobowtóra bliźniaka w rywalizacji medycznej mówi się dobrze, ale czemu w takim razie jest dla obszarów tu bośniacka doping, gdzie tego konfliktu nie ma na to co się da takiego dzieje Chrystus jeszcze nie dotarło, że ludzie żyją w pokoju FOT PAP, a w Kożuchowie wraz z niższych wykładnia demoniczna bardzo niskich składek od ich interpretacje są paniczna Rene Girard w sprawie oczywiście to było tylko takie ćwiczenie z Allianza widać potrzebę dialogu w tejże godziny natomiast moim zdaniem, żeby ich tak się nie uśmiałem zjadają watahy dla Lalek, a bliscy umarli w ogóle jest wygoda dla branż bali się nie by nie zadzwoni np. rovera zdolna jest duża awersja taka jest geografia filozoficzna po trosze niż ze historycy i analitycy to ich bardzo lubię taką sytuację w każdym razie, ale to co jest bardzo takie ożywcze w jego myśleniu to właśnie to, że on się skupia na fenomenie przemocy to znaczy nie ma tej skłonności redukowania przemocy do jakiś inny układ win do Gniewa rzeczy są układ zawiera jony inne układy redukują wyruszy nocna rządu dostrzega jakąś autonomię jakość substancja wolności tejże przemocy to jest coś co jest im bardzo bliskie to znaczy ja jako badaczowi przemoc także te akurat na gruncie socjologia znaczy w tym sensie też dostrzega jakiś taki fenomen analogicznie jak są badacze, którzy pokazują, że ta władza jest nie do Kowala nie jest po prostu zasobem jest też czymś takim co tworzy nowe pokusy nowe potrzeby ducha nową rzeczywistość tak samo jest z przemocą i myślę, że to jest wielki skoczek w też obszar, gdzie rzeka ma wiele dopowiedzenia i tutaj można już bez ironii go czytać i wydobywać z tego wiele ciekawych rzeczy, ale to trochę jak taka skrzynka z narzędziami wtedy to znaczy nie można się podpisać pod pełną interpretacją niż stosować jego schematy wyjaśniające wszędzie tu trzeba raczej właśnie wtedy spróbować go włączyć do dyskusji i traktować tak nowy obcesowo jako kontraktuje wielu klasyków wiele mitów i wiele tekstów religijnych w powiedziałbym tak, rekomendując absolutnie państwo lektura tej ostatniej książki Gerarda apokalipsa tu i teraz Benoît szantach rozmawiał z René Girarda dodajmy jest tutaj to wszystko jest Jan formie tak w formie rozmowy rzeki, ale na nim inne tu nie ma jakiejś szczególnej konfrontacji tylko raczej właśnie tak basu Jerzy Radović, ale jego i jego jego rozmówca to nie jest w ogóle taka forma, która była w przypadku Gerarda egzotyczna, bo właśnie wspomniane rzeczy zakryto od założenia świata to jest właśnie rozmowa rzeka 2 rozmówców ma tam Girard z niedawno też okazać się po polsku tak jak książka wcześniejsza jego p t. początki kultury, gdzie on w prosty sposób bardzo przejrzysty klarowny wykłada po prostu całą tę swoją koncepcję ja mówiąc szczerze rekomendowałbym przed lekturą tej książki, o której rozmawialiśmy dzisiaj właśnie te książkę początki kultury, ponieważ ta apokalipsa ona jest dość wymagająca wozach tytuł zdecydowanie trzeba wiedzieć, o co chodzi w tej teorii, żeby naprawdę skorzystać nawet bać tam się pojawiają też to filozofowie pierwszej ligi prawda, bo tam jest szczegółowa dyskusja na temat la la jak ma się to jego stałego rywalizacja im etyczna np. do dialektyki pana niewolnika i t d. tak dalej w tym sensie cieliste rzeczywiście ta książka początki kultu jest o wiele lepszym wprowadzenie tak myślę no a jak już się przeczyta początki kultury, które też naprawdę pasjonującą lekturą poza wszystkim, bo też ta taka wieś uwodzicielska jest pewność siebie żmija zdarzyło to rozwikłać w ogóle zagadkę wszystkiego robić taki elegancki sposób na dodatek i to literacka jest świetna te konstrukcje pojęciowe są naprawdę misterna i not jest duża przyjemność intelektualna obcowanie z tym, a i sporo też można się po prostu człowiek jest tego dowie my tak to jest tak jak z tym powiedzeniem na nas uwiódł gdzieś na początku, ale jestem w pełni w stanie zrozumieć czytelnika, który go odrzuci i nie będzie zmuszony podawać argumentów Absolut to jest przykład takiej konstrukcji na Targ, że nie trzeba się spierać Gerardem, żeby w tym, że wiele myśli funkcjonować moim zdaniem jest to bardzo ożywcze jest to bardzo płodne może wiele przenieść na, ale to nie jest taka teoria, z którą trzeba polemizować, że pójść w innym kierunku nieprawda masz rację zgadzam się tutaj całkowicie to właśnie, więc rekomendujemy początki kultury też inne książki Gerarda oczywiście jak najbardziej aut apokalipsę tu i teraz oczywiście, że tak, ale raczej po lekturze tych takich rzeczy, które wprowadzają głębiej w to myślenie, żeby po prostu wiedzieć, o czym tu mowa bardzo dziękuję prof. Lech Nijakowski socjolog Instytut socjologii Uniwersytetu Warszawskiego dziękuję bardzo dziękuję bardzo też autor wielu ciekawych książek, o których rozmawialiśmy tutaj jeszcze będziemy rozmawiać na pewno państwo też już bardzo dziękuję, że kończymy za moment ten wieczór Radia TOK FM mieliśmy taką sytuację specyficzną, bo tutaj i wydawał ten program w Neo początkowo Bartek pograniczne przygotował te audycje Ania Piekutowska wydawała ją ostatecznie moje państwo też bardzo dziękuje Tomasz Stawiszyński dobrej nocy życzę mu z Żyrardowem oczywiście przy stoliku nocnym taniej czy Dobrawa Szczepańczyk, choć z herbem przy stoliku nie to może marzenie może w drzwiach do innych państ w już chowają, bo późno trzeba iść spać dobrej nocy do usłyszenia wkrótce po
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - TOMASZ STAWISZYŃSKI

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!