REKLAMA

Pierwsze tygodnie II RP. Jak organizowało się "nowopowstałe" państwo?

Historie Polski
Data emisji:
2018-12-02 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
45:17 min.
Udostępnij:

Kończąca rocznicowe audycje rozmowa o pierwszych tygodniach II RP, organizowaniu państwa, administracji, wojska, walkach na granicach. Z prof. Grzegorzem Nowikiem rozmawiał Maciej Zakrocki

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry to są historie Polski 2 grudnia w niedzielę tak się jakoś składa on, a przynajmniej tak wynika z dostępnych w sieci kalendarzy, że 2 grudnia 1918 roku też była niedziela, więc stąd akurat świetny się złożyło no, a ten głos, który państwo usłyszeli to głos pana prof. Grzegorza Nowika dzień dobry dzień dobry panu Maciejowi i dzień dobry państwu muzeum Józefa Piłsudskiego czy 2 grudnia 1918 roku można powiedzieć Polacy mówili jak Rozwiń » fajnie już mamy 2 tygodnie niepodległe państwo po pierwsze nikt nie mówili wtedy jeszcze fajniej, by móc go złożyć wierzyciel w takiej w takim obrocie nie było możemy powiedzieć, że był to trochę śmiech przez ZUS albo taka goryczy poprzez radość w każdym razie te warunki w nadchodzącej zimy, która przecież cały ten okres jesienno zimowy nie jest najprzyjemniejszy i wielu ludzi wpada w depresję to jeszcze dodatkowo było było ogromne bezrobocie był ogromny głód chleb na kartki i przydziałem skromne żywnościowe również na kartki, więc ci, którzy pamiętają PRL no to tam przydziały były w PRL-u w ostatnich latach osiemdziesiątych były niebotycznie wysokie w stosunku do tego czym dysponowało państwo, ponieważ to odrodzone państwo polskie składające się z Kongresówki i Małopolski zachodniej ono dysponowało tylko tym co i zatrzymano i udało się zatrzymać tych transportów żywności, a więc mąki ziarna hotel arbiter, a także z ziemniaków tak no to co za zamierzali Austriacy Niemcy ewakuować do swoich wywieźć po prostu skonfiskowane z tych terenowy wieś do swoich do swoich centrów uważa że, żeby Wiedeń Berlin nie głodował symboliczna oczywiście jedynie symboliczne Berlinale całe Niemcy i cała Austria Noto to zostało i to obliczone było, że wystarczy gdzieś nową może do marca o tego tego skromnego czarnego chleba kartkowego i tych ziemniaków, a co więcej musimy pamiętać, że te ziemniaki były najlepszą walutą, za którą można było płacić za dostawy amunicji i amunicja była potrzebna, bo cały czas trwała wojna z moją żoną wojna z Ukrainą halicką prawda o Lwów i Galicję wschodnią do jej już rysował ów front w związku z nadchodzącą armią czerwoną na razie gdzieś jeszcze maszerującą na Białorusi i w tym czasie właśnie dochodzącą dochodzącą pod Mińsk litewski nie było wiadomo jak się dalej rozwinie sytuacja gdziekolwiek indziej no ale wojsko bez amunicji no to jest to jest żadne wojsko prawda i na pierwszym pierwszy transport pierwszy transport amunicji austriackich do karabinów austriacki został zakupiony w Wiedniu właśnie za kartofle, bo to była najlepsza waluta do zresztą, jaką walutą mieliśmy płacić, ponieważ na terenie każdej dzielnicy obowiązywała zupełnie inna waluta w Galicji była Korona kongresów c była Marka niemiecka wkrótce na obszarze Wielkopolski dalej tej odzyskanej po powstaniu i jest Marka niemiecka, a do tego są jeszcze stare ruble są nowe ruble kierunki są co Kargowa nic ukraińskie wraz z przybyciem pierwszych misji misji państwa ententy do do do dojdą funty franki dolary więcej innych, a nie ma banku polskiego, więc proces w obrazie jakiż to muszą być raj dla wszelkiego rodzaju cinkciarzy powiedzieliśmy sobie o tym, przeliczanie kursów i tych tych walutach, ale auto spełniało tej różnorodności chociażby to, że z każdym w każdej dzielnicy był inny system miar i walk np. funt, czyli około pół kilograma w Poznaniu Krakowie w Warszawie 2 ważył braci zawierał inną liczbę g od 410 do 480, więc oprócz raju dla cinkciarzy był raj dla spekulantów w Noble po prostu wszystko było różne są różne były systemy prawne główną w każdej w każdej zupełnie dzielnicy inne 2 różne szerokości toru prawo lewostronny, bo mało, kto sobie zdaje sprawę z tego, że w Galicji austriackiej części okupacji w obowiązywał ruch ruch lewostronny były różne miary wagi różne sposoby mierzenia temperatury i nie był powszechny bynajmniej system Seweryn on dopiero został wprowadzony 1 kwietnia dekretem Józefa Piłsudskiego utworzenie Głównego Urzędu Miar i wtedy mamy dopiero kilogramy kilometry i stopnie Celsjusza i metr sześcienny i t d . jeszcze, że żeby, żeby było ciekawiej to były 2 południk 0, więc ustalenie jakiegokolwiek jednolitego systemu map prawda w, kiedy w dawnym zaborze pruskim rosyjskim obowiązuje obowiązuje już południk 0 ogranicza, ale wał z jeszcze obowiązuje Faro na Wyspach Kanaryjskich do długości geograficzne bynajmniej się nie pokrywają ze sobą, więc stworzenie dla wojska jednolitego systemu VAT kiedy, kiedy mapy austriackie rosyjskie nie tylko były w różnych wymiarach, bo Rosjanie mieli mierzą przecież wiorst pan to jeszcze były innych skalną jedne były siedemdziesiątki piątki dwu setki innych od z setki 3 setki i t d . i t d . do absolutnie wszystko było było odmienne i to trzeba było w jaki sposób regulować no jeśli później Sejm zabrał się za uchwałą o reformie rolnej to mówiąc o ładniej WCO prawda albo ją mord ze to mając na ustach te same słowa posłowie z różnych dzielnic wyobrażali sobie, że termin miary są jednakowo, ale każda każda była inna, gdzie indziej do innych był i zdechła morga w innym zaborze inna była w innym inna inna miara miała powierzchnię z łanami było jeszcze gorzej prawda dopiero przeliczenie tego wszystkiego na hektary, a to przecież to co to jest przeogromna praca, którą musiał dokonywać najrozmaitsze urzędy, żeby to wszystko przeliczać Noto to jest to jest w wszystko benedyktyńskie jest zadanie ja skończę to panie Maćku taką anegdotą jeśli pan pozwoli de Gaulle mówił, że Francja to jest taki kraj, którym jest niezwykle ciężko rządzić, ponieważ za dużo jest Lu 300 gatunków sera, a tuż za wyobrazić takie państwo, których są takie różnice i takie wojsko, gdzie każda dywizja strzela innego rodzaju armatami innego rodzaju karabinami w bo to są kraje z Gminnego zaś znikają z innej żadnej tajemnicy nie produkuje się na terenie Polski to wszystko trzeba sprowadzić posortować dowieźli odpowiednie miejsca na froncie to jest po prostu niebywale trudne trudne zadanie jeszcze coś innego mianowicie absolutne i różny stopień rozwoju cywilizacyjnego przez ogromne zniszczenia inna mentalność no i różnice również w języku, a czasami te same słowa znaczyły zupełnie co innego, więc przy takich trunek więzią pokoleń mieszkało w różnych zaborach na wiejską wszystko co było na zewnątrz Polaków, a wszystko co było na zewnątrz co ich otaczało było narzucone przez państwa zaborcze nie wypracowane przez nas i no to absolutnie nas lub po odróżniało nowe i inny był ten Polak w Galicji inny z Kongresówki jeszcze inny z Kresów in z Księstwa cieszyńskiego inny z Górnego Śląska, a różnice poziomu cywilizacyjnego były takie, że w Lu to już w latach dwudziestych poborowy n p . z Polesia, który obsługiwał wojsko w Poznaniu nie potrafił chodzić po schodach rykoszet po tych schodach jak po drabinie, bo on w życiu nie miał nie miał przecież do czynienia ze schodami, ale i mnóstwo innych było problemów, o których tutaj non osobno audycji leżała sobie radzić wyobraźmy, że Józef Piłsudski wysiadał dziś ta w swoim gabinecie uświadamia sobie to wszystko co nam pan profesor to palenie powoduje to od 2 grudnia już w Belwederze w swoim gabinecie po dwudziestego dla tego lata, bo zagraliśmy z drugiego dnia ale, ale jak sobie teraz pozwala właśnie trochę cofnąć, czyli jak to mówimy to zacznijmy od początku jest 12 listopada, a dzień, a dopiero mamy nie Polskę Piłsudski sobie siedzi gdzieś tam i mówi no dobra to napisze rozkaz do wojska polskiego no bo wojsko musi być panem mamy mamy państwo i pozwoli pan pan to oczywiście znamy, ale słuchaczy, żeby słyszeli no bo tak właśnie sen siedzimy z rany boskie jeśli tak to wszystko teraz zakleić i w tym wzrost o rozkazie do żołnierzy on wyraźnie o tym, mówić właśnie tego już do pierwszego dnia po jest w lewo w wolnej czy niepodległej Polski mówi tak żołnierze w ciągu wojnie światowej w różnych miejscach i warunkach tworzyły się próby formacji wojskowych polskich przy kolarstwie zdawało się z nieuleczalnymi naszego narodu próby nawet gdy były szczytne bohaterskie były z konieczności Carle jednostronne pozostałością tych stosunków jest niejednolitość szkodliwa wojsku liczę na to, że każdy z was potrafi siebie przezwyciężyć i zdobędzie się na wysiłek dla usunięcia różnic i tarcz kliniki w zaścianku wojsku dla szybkiego wytworzenia poczucia koleżeństwa i ułatwienia pracy czy właśnie to scalanie jak rozumiem zwrócenie uwagi na te różnice, a jednocześnie na to, żeby u wszystkich pojawiła się taka potrzeba no właśnie tego scalania tego tego kraju Piłsudski zaczynał od wojska no dla niego oczywiście naturalnej pierwszy czynnik państwowy utwór no właśnie, bo przecież my obchodzimy święto 11 listopada nawet nie uświadamiają sobie do końca, dlaczego to jest ten dzień to przecież nie data podpisania rozejmu w kąpieli prawda no bo to o tym, nawet bardzo to jeszcze wiedział tutaj nową wiadomo, że Niemcy już na Kapitolu ją poddają się koniec wojny nawiązują kontakty z Atlantą, ale dla nas co to znaczy, więc są 3 podstawowe powody, dla których my świętujemy ten dzień jako 11 listopada pierwszy, że to jest wolna stolica państwa po drugie, powstaje pierwsza władza kształtuje się pierwsza władza, która jest niezależna od jakiegokolwiek zaborcy i to jest władza wodza naczelnego Józefa Piłsudskiego Piłsudskiego i trzecim element to jest to, że to mógł powstać urząd to stanowisko wodza naczelnego, ale najistotniejsze było to, że temu wodzowi naczelnemu podporządkował się i szef sztabu generalnego w Warszawie i minister wojny w rządzie rady regencyjnej i minister wojny w rządzie Ludowym Daszyńskiego w Lublinie, a więc i Rozwadowski i Wróblewski i Rydz-Śmigły i podporządkowuje się gen. Rojas czasem podporządkowuje się kap. Czesław Mączyński z ze Lwowa, a więc wszystkie wolne fragmenty Rzeczypospolitej wszystkie oddziały wojska polskiego podporządkowują się Józefa Piłsudskiego Józefowi Piłsudskiemu to jest ta pierwsza ogólnopolska władza wolna w stolicy dla całego państwa jeszcze niema jednolitego rządu już jest kilka rozmaitych instytucji rządzących natomiast jest jednolita władza i to jest władza wojska polskiego, a wojsko jest tym pierwszym czynnikiem państwowotwórczym, by ta władza musi się wziąć ostro do roboty, żeby to wszystko co było tak tak wyglądało, o czym mówił pan profesor właśnie zacząć ujednolicać tworzyć po prostu jedno państwo o tym, już po informacjach TOK FM po historię Polski Maciej Zakrocki witam ponownie rysą w historii Polski strzelił pan prof. Grzegorz Nowik rozmawiamy o tych pierwszych chwilach w pierwszych dniach tygodniach Szlagor dniach drugiej, że w Rzeczpospolitej pan prezes wskazywał na nową nieprawdopodobną różnorodność i PRL różne puzzle z jakich ten trend ten kraj ma się składać jak trudno było je wszystkie dopasowywać no i powiedzieliśmy o tym, że, że pojawia się ta władza ona jeszcze jest różny sposób kształtowana, ale no i zaczyna się praca właśnie nad budową tego państwa i ciekawa rzecz w tym sensie, że jak spojrzymy do kalendarium wiedzieliśmy co się wydarzyło 12 listopada na to poza tym, że Piłsudski wygłosił wspomnianą rozkaz dla wojska polskiego wydał płytę wydał rozkaz do tak go do wojska polskiego no to morzem będziesz zakończyły się walki z przemysłem przemyślał, bo właśnie tam właśnie toczy się wojna z Ukrainą, więc też most w Przemyślu zostały stacja kolejowa zdobyte zasłania przez Polski desant i to dało podstawę do przygotowania odsieczy dla Lwowa i nowości na można, by powiedzieć dobranoc to wpływy z właśnie tyle spra w na głowie pary ale gdy okazuje się, że to życie polityczne oraz, że zaczyna coraz bardziej dawać o sobie znać, bo to 13 listopada w Warszawie potężna demonstracja pod PS 50  000 ludzi na ulicach przemawiał Ignacy Daszyński no, żeby było przynajmniej dzisiejszego punktu widzenia ciekawiej na zamku Królewskim w Warszawie zawieszono czerwony sztandar Zygmunt Zaremba działacz PPS -u wspominał myślę, że manifestacja ta zaważyła mocno na szali dalszych wydarzeń tego dnia rada Regencyjna przekazała Piłsudskiemu zwierzchnią władzę nad swoją administracją, a Piłsudski zgodził się, że rekonstrukcja rządu przeprowadzi Daszyński no właśnie musimy sobie też powiedzieć, że kiedy wrócił Józef Piłsudski z Magdeburga no nie było tutaj czegoś co moglibyśmy nawet nazwać Terra incognita czy tabula rasa zupełnie nic nie zapisana goła tablica Otóż mniej więcej roczne rządy rady regencyjnej i wcześniejszej tymczasowej rady stanu no stworzyły nową jakość w królestwie polskim nową jakość polegającą na tym, że zostały przeprowadzone wybory do samorządów gminnych powiatowych, a więc powstała struktura Polska struktura administracyjna w miejsce dawnej rosyjskiej okupacyjnej niemieckiej Polska struktura administracyjna na tych 2 podstawowych poziomach, czyli na poziomie gmin i powiatów jeszcze nie Guberni jawna powstała Centralna administracja rządowa powstało polskie szkolnictwo post od wyższego po ludowe powstała Polska struktura sądów rejonowych i okręgowych, a więc znowu kolejny etap tworzenia tworzenia państwa, więc mamy już, gdzie władzę wykonawczą i on sądowniczą mamy polskie szkolnictwo nie ma jeszcze polskiego parlamentu no i jest namiastka wojska Polnische Wehrmacht, który się gwałtownie od końca października i pierwszego dnia listopada rozbudowuje się ten typ tę liczbę powiększają ochotnicy głównie po jacy w Kongresówce, ale i Dowbor czescy i studenci harcerze i członkowie Sokoła rozmaitych towarzystw sportowych i ochotnicy niezrzeszeni milicja ludowa PPS, która z czasem zostanie włączona do struktur wojska, więc na terenie Kongresówki i jest jest do jakich zrąb bank państwa zrąb administracji Państwowej podobnie jest ich przepraszał podobnie jest w Galicji, ponieważ tam do autonomicznej Galicji mieliśmy e-sąd krew Sejm krajowy i rząd krajowy tak wybieraliśmy zarosło tak cała administracja była oczywiście te wybory były kuria, ale to zupełnie inny system nie powszechne nierówne i t d. w alei, ale ta administracja istnieje i dopełnienie znowu tej administracji tworzonym wojskiem Ochotniczym zrazu przez brygadiera roi się na terenie Galicji tworzy następny komponent komponent tego w tego wojska oprócz administracji natomiast inna sytuacja jest w Wielkopolsce tam nie ma tam jest dalej tam nie ma polskiej administracji tam jest dalej administracja pruska Polacy są można powiedzieć zepchnięci do uprawiania polskości w polskich stowarzyszeniach jedynie ich w polskich rodzinach i to jest można powiedzieć taka polskość ukryta i dopiero po 11 listopada na terenie Wielkopolski następuje tworzenie nowych naczelna rada ludowa ujawnia się tworzone są rady ludowe w terenie tworzona jest straż ludowa, a więc coś w rodzaju cywilnych policji stworzona jest służba straży bezpieczeństwa, więc coś w rodzaju żandarmerii wojskowej z udziałem miejscowych Polaków władze obejmują tam też rady, że żołnierskiej robotnicza, bo przecież w Niemczech trwa rewolucja i Polacy wykorzystują to do zwołania Sejmu dzielnicowego w Poznaniu dojdą można powiedzieć na na wiecach na terenie całej Wielkopolski Pomorza jednak Górnego Śląska Polski wiecach wyłaniani są delegaci, więc formy takiej demokracji bezpośredniej wręcz przedstawiciele ten ten zjazd prawda gdzieś około 1000 prawda delegatów tego Sejmu Wielkopolskiego zaczyna tworzyć dopiero tam w listopadzie i grudniu warunki takie, w jakich kongresów Ka i Galicja startowały jedno w w momencie odzyskiwania niepodległości i Wielkopolska jest opóźniona no i siłą faktów w tym procesie to co się dokonało długo przed jesienią osiemnastego roku właśnie na terenie Małopolski i w Kongresówce to w Wielkopolsce dopiero wybucha spontanicznie w listopadzie i grudniu 1918 roku na ja w, że do tego szanowany aktywność właśnie w partiach politycznych panowie ogłoszono stan PPE jest jego demografia poparcie dla Daszyńskiego Józef Piłsudski najpierw zaprosił do siebie członków rządu Ludowego tymczasowego rządu Ludowego w Lublinie, do którego w ich władza, chociaż komisarzy polscy ładną, ale faktycznie władze nie wykraczała poza rogatki Lublina to faktyczna władza wezwał do siebie i zażądał podporządkowania się jemu jako wodzowi naczelnemu do domu tu jest można powiedzieć do pewnego stopnia wielkość i Daszyńskiego i ugrupowań lewicy tej legendy stycznej niepodległościowej podporządkowali się i Daszyńskim Daszyński mu Piłsudski powierzył powierza misję sformowania rządu uważając, że w tych radykalnych bardzo rewolucyjnych wręcz nastrojach no taka taka misja może poprzez, bo zespół umiarkowanych reform, które zadekretował rząd lubelski może doprowadzić do pacyfikacji nastrojów rewolucyjnych, które istnieją przecież na nic nie ma badań opinii publicznej te nastroje kształtuje ogląd ulicy lektura pism, a my wiemy, że w tym samym czasie funkcjonuje już na terenie Kongresówki wzorem bolszewickiej Rosji około 100 lat delegatów robotniczych i włościańskich i te nastroje są niezwykle radykalne, ponieważ ubóstwo jest powszechne głód brak mieszkań bezrobocie no to są czynniki, które sprzyjają wszelkiego rodzaju radykalizmowi REIT -u tak może rynkowej stworzy tam czerwony sztandar na zamku Królewskim w Warszawie, bo potem może lata PRL -u właśnie zrobiły takie skojarzenie u niektórych, że był symbolem komunizmu dla mnie to był symbol symbol działań socjalistyczną listach partii socjalistycznej tak oczywiście należy traktować no i dlatego ta pierwsza misja, którą powierza powierza Daszyński mu Piłsudski bierze udział w negocjacjach wspólnie z Daszyńskim z rozmaitymi ugrupowaniami no ale bez wyborów bez przeprowadzenia wyborów nikt nie wie, kto ma większość, bo czy większość ma pokazać ulica wiece dno Doliny konieczne są wybory, ale ktoś musi przeprowadzić musi być jakiś rząd i po fiasku misji sformowania rządu przez Ignacego Daszyńskiego podaje się do dymisji tę misję otrzymuje Jędrzej Moraczewski i Józef Piłsudski 18 listopada w bloku powołuje powołuje rząd Jędrzeja Moraczewskiego i tu trzeba powiedzieć sobie, że ten rząd w zasadzie powtórzył ten sam program zmian społecznych reform bardzo głębokich reform społecznych, które zadeklarował wcześniej rząd Daszyńskiego z 1 wyjątkiem to znaczy, że zmiany stosunków własności Józef Piłsudski zatrzymał ten program można powiedzieć no bardzo głębokich zmian w tym miejscu, w którym wchodziłaby w grę stosunki własności, a więc zmiana o własności fabryk zmiana własności ziemi uważał, że nie stać nas na tego typu eksperymenty i od takich eksperymentów może decydować Sejm natomiast temu rządowi Jędrzeja Moraczewski Emu pierwszemu rządowi powierzył zadanie do pierwszoplanowej najważniejsze oprócz tych tych reform, których mówiliśmy, o których jeszcze trzeba będzie coś powiedzieć powierzył misję zwołania Sejmu ustawodawczego to miał być najważniejsze zadanie po wyborach ten rząd miał podać się do dymisji, a te reformy panie Macieju on jest to oni jeszcze osoby do nich jeszcze dowiemy natomiast byłyby, ponieważ pan prezes przeskoczył już w tym naszym kalendarium 17 listopada ami, a wydają się, że demonstracja siedemnastego RO, ale jeszcze się do narodu chciałbym zwrócić uwagę na na wydarzenia z 2 dni, a więc piętnastego i 16 listopada m. in. też, dlatego że czasami pojawia się właśnie pytanie no ale jak to jest z tym postrzeganiem tej naszej państwowości przez świat zewnętrzny Agcy czy ktoś wie, że jest Polska w planach i tutaj są 2 wydarzenia, o których może warto wspomnieć właśnie w tym kalendarium pierwszych dni Otóż 15 listopada papież Benedykt piętnastym wystosował przesłanie do narodu polskiego w chwili odzyskania niepodległości, ale jest również o tyle ciekawe z punktu widzenia dokumentu, że w razie trochę bacząc na te dokumenty no i przypominamy sobie troszeczkę i język chociażby tamtej epoki sposób wyrażania pewnych myśli, ale w przypadku papieża nie zawsze interesującym co więcej, gdy jest to przesłanie narodu polskiego salonu jest zatytułowane do czcigodnego brata Aleksandra Kakowskiego tak, choć zaraz wyjaśnimy, dlaczego no, więc dziwnego narodu, ale do drzwi 1 brata Aleksandra Kakowskiego i tutaj koszulki w swoją fragmencie m. in . dlatego że pada tam inne sformułowanie, które pewnie część słuchaczy co jakiś czas słyszy Otóż papież pisze tak historia zapisała złotymi zgłoskami zasługi Polski względem religii chrześcijańskiej Europejskiej cywilizacji atoli niestety musiała także zapisać jak Europa za to niegodziwie się jej odpłaciła jej tutaj troszkę skracam i dalej papież pisze tak aliści z podziwu godnym oporem umieli Polacy utrzymać i jedno i drugie chodzi o wiarę i narodowość, a obecnie zaś przetrwa wszy prześladowania dłuższe niż wiek cały Polska zawsze wierna Polonia Semper Fidelis okazuje większą żywotność niż kiedykolwiek mensy no warto o tym, wspomniał, ale stać rodzaj no no w końcu papież był z tego, że głowa kościoła to jednak też głowa państwa, więc jeśliby porównać jeśliby porównać to co pisze tutaj papież Benedykt piętnasty z tym co zamieszczone na łamach ówczesnych gazet to po prostu są 2 inne światy na łamach prasy paryskiej rzymskiej londyńskiej były w najdziwniejszej najgłupsze informacji, jakie tylko mogła się w prasie znaleźć zresztą wiemy, że informacja prasowa żyje 1 dziennik Gazeta następnego dnia dementuje często informacja, bo poprawia uzupełnia poprzednie to jest wielka zasługa również tego, o czym mówiłem, czyli rządów rady regencyjnej, która oprócz tego co wspomnieliśmy co stworzyły stworzyły również namiastkę polskiej służby dyplomatycznej m. in. w dzięki temu przybył do Polski na długo przed odzyskaniem formalnej niepodległości wizytator apostolski przedstawiciel papieża Achille Ratti, który później został oficjalnym nuncjuszem wcześniej był w wizytach torem i to właśnie on informował papieża o rzeczywistej sytuacji kraju dlatego ten list został skierowany do prymasa wg tytuł prymasa Królestwa polskiego, czyli arcybiskupa Aleksandra Kakowskiego wg polskiej tradycji prymas jest internet Xenon zawsze w momencie, kiedy nie było bezkrólewie po śmierci 1 przed wyborem następnego króla Realu władze zwoływania Sejmu elekcyjnego wg tradycji miał ją prymas także wszystko się to odbyło zgodnie z dawno takowe zdali protokoły z dawną polską tradycją także, bo nie można było do innej żadnej nawiązywać tylko do tej młodej polskiej tradycji no i to jest 15 listopada, ale kończąc wątek w tej części już niczego tego Międzynarodowego dostrzeżenia, że Polska jest Otóż dzień później 16 listopada depesza do szefów mocarstw modyfikująca powstanie państwa polskiego wysyłać nie wysyła podpisuje pan macie już w serialu Bodo jest zła wielkie wielkie zamieszanie w tym czasie Cytadela jest miejsce od 11 listopada, do którego zjeżdżają się oddziały niemieckie te, które dało podporządkowały się niemieckiej radzie żołnierskiej i z Cytadeli dopiero od maszerują na dworzec Gdański, gdzie się ładują transporty kolejowe i wyjeżdżają do Prus przez Mławę natomiast my Cytadelę, gdzie jest radiostacja dopiero zajęliśmy w nocy z osiemnastego 19 listopada i ta depesza dopiero w godzinach porannych czy nocnych 19 listopada została wysłana można jeszcze napisano za nasze Jasło nissana został szesnastego jeśli pan pozwoli to by zjeść coś powiemy od tej depeszy po informacjach, tym bardziej że podpisuje ją wódz naczelny Piłsudski, bo tylko ich oraz jest za ministra spraw zewnętrznych i Filipowi Filipowicz folkowa postać o tym jak nazwiemy ją znasz, bo historię Polski Maciej Zakrocki witam ponownie są historie Polski w studiu pan poseł Grzegorz Nowik przypominamy pierwsze dni drugiej Rzeczpospolitej mówimy o tych ważnych wydarzeniach, które z 1 strony były szalenie istotne dla kształtowania się państwa i jego władz, ale też i do szukania tych pomysłów na to jak to wszystko organizować zakończyliśmy drugą część informacją o tym, że 16 listopada powstała depesza do szefów mocarst w ratyfikując powstanie państwa polskiego pan, że Sojusz powiedziała żona kilka dni później dopiero została radnego, bo już tak wysłaną z Cytadeli, a po jedno zdanie może tylko polis państwo polskie powstaje z woli całego narodu opiera się na podstawach demokratycznych rząd Polski zastąpi panowanie przemocy, która przez 140 lat ciążyła nad losami Polski przez ustrój zbudowany na porządku i sprawiedliwość i t d. podpisał wódz naczelny Piłsudski oraz za ministra spra w wewnętrznych Filipowicz mieliśmy to rozszyfrować tak no więc, dlaczego podpisał to wódz naczelny nie było żadnego innego rządu w tym czasie Daszyński wtedy prowadził rozmowy w sprawie sformowania rządu jeszcze go nie sformował jedyną władzą polską władzą była władza wodza naczelnego rada Regencyjna już aplikowała i przekazała odpowiedzialność za sformowanie rządu w ręce Józefa Piłsudskiego natomiast Tytus Filipowicz był kierownikiem urzędu spra w z zewnętrznych, czyli zagranicznych, czyli rządu tego jeszcze stworzonego przez radę regencyjną ze wszystkimi urzędnikami, którzy już tam od roku pracowali w tym w ministerstwie wcześniej departamencie spraw politycznych, jakim był Tytus Filipowicz na jego paszporcie Anglik jechał do Tokio i Józef Piłsudski stary współpracownik działaczy działaczy PPS -u ówcześnie pracujący jako urzędnik w tym, że w ministerstwie natomiast to co jest najistotniejsze w tej depeszy Otóż po depesze pisali prawnicy specjaliści prawa Międzynarodowego i ona została tak napisana, aby spełniała niezwykle istotny warunek prawa Międzynarodowego, które się nazywa już poszli inni to jest dawne prawo rzymskie, które wywodziło się dawniej z uprawnień obywatela rzymskiego jeśli obywatel rzymski w czasie wojny dostał się do niewoli zaginął nikt nie wiedział, gdzie jest to jego uznawany był za zmarłego i w jego prawa cywilne urzędy i t d. przechodziły na następców majątek przechodził na spadkobierców małżeństwo uległo rozwiązaniu natomiast gdyby został z niewoli wykupiony uciekł z niej albo się w ogóle odnalazł to z chwilą, kiedy przekroczył granice imperium rzymskiego, czyli post linii po przekroczeniu granicy automatycznie wracał do wszystkich swoich praw publicznych do swego majątku do groźnie nie wracał do stanu małżeńskiego Włosi nie dało prawo dlatego przywrócić jeśli żona powtórnie wyszła za morze, ale wracał do wszystkich swoich uprawnień i to prawo z czasem zaczęto stosować nie tylko w odniesieniu do obywatela, ale do utraconych prowincji rzymskich do ziemi, a w czasach średniowiecznych nowożytnych odnosiło się również do państ w, które upadły i na powrót odzyskały niepodległość musiało być spełniony tylko 3 warunki, że państwo musiało istnieć wcześniej istniała Rzeczpospolita wcześniej naród nie pogodził się z tym i trzeci warunek, że nastąpiło to w wyniku obcej przemocy i wszystkie te warunki były spełnione i wszystkie te warunki są wymienione w tej depeszy, a poza tym odniesienie do prawa samostanowienia narodów, które sformułował ulicą swoich 14 punktach poza tym odniesienie do budowy państwa na podstawach demokratycznych, a więc do wartości państ w zwycięskiej ententy i dlaczego trzeba było czekać z wysłaniem tej depeszy aż 2 doby możemy powiedzieć może troszkę dłużej niż 2 doby, dlatego że wysłanie jej poprzez telegram wód gruntowych przez Berlin do Paryża czy przez Wiedeń do Rzymu byłoby wielce nie dyplomatyczne natomiast, jeżeli ona znajdować te puszczenie w eter dokładnie wie może powiedzieć niejako ponad głowami do dawnych państ w centralnych pokonanych państ w centralnych non spełniało w ten ten warunek w pewnej niezależności było gwarancją pewnej niezależności przy czym nie odebrała jej pierwsza Francja, ponieważ nie chciała podejmować bezpośrednich negocjacji, bo nie bardzo wiedziano co w tej w przeciwieństwie do Paryża, by nie mieli Francuzi bezpośrednich swoich tutaj przedstawicieli w Warszawie nie bardzo wiedzieli co to się dzieje jako pierwsza odebrała ją radiostacja Szwecja czy tam niestety niektóre informacje w internecie podawano, że w Sztokholmie nie to radiostacja w Cannes Sbornej po sygnale wywoławcze USA JŚ odebrała tę tę depeszę i dopiero w skale z Bordeaux została w Szwecji to jest w zachodniej Szwecji została dopiero przesłana do do Paryża to się ciekawe jest tyle co pan właśnie, mówi że nie chodziło właśnie takie przerzucenie z zakupem ponad głowami państw centralnych w tej depeszy, a można powiedzieć, że pijemy jemy w pierwszy kraj, który zareagował na nią i uznał niepodległość Polski to były Niemcy się w Journal to brzmiało bardzo dlań istotne znaczenie w Houston na chwilę, bo zaraz przez powstanie wielkopolskie to nie dość wcześnie wcześniej stosunki zostały zerwane na skutek no i konieczności porozumienia z Antoine to to znaczy można powiedzieć, że było pana życzenie Andante one zostały nie zerwano, ale przerywane natomiast nawiązanie tych stosunków było niezwykle istotne było warunkiem sine qua non dla Polski być albo nie być, dlatego że przecież rozrywką pień przerwał działania na froncie zachodnim, a tymczasem na Wschodzie od Bałtyku Pomorze czarne stacjonowała półmilionowa armia podległa Ober komandor ostrzyli dowództwu niemieckiemu na Wschodzie i ta armia była zwycięska, a niepokonana jak to na froncie zachodnim i ona musiała jakoś wrócić do rzeszy i nawiązanie tych stosunków dyplomatycznych przyjazd do Warszawy Harry ego Kesslera negocjacje z dowództwem niemieckim skierował ten odwrót na Prusy wschodnie i na Pomorze, a nie najkrótszą drogą przez Brześć Siedlce na Warszawę apotem Poznań, gdyby tak się potoczyły tata rozwój wypadków i odwrotu tej armii to nie byłoby ani 11 listopada ani 27 grudnia powstania Wielkopolskiego, bo dopiero 4 stycznia ostatnie oddziały obrosły opuścił Charków, by sobie nie zdajemy sprawę z tego jak długo ta armia się ewakuowała z krajów bałtyckich ona wyszła dopiero dopiero w połowie połowie 1919 roku aż w końcu stan wody liście może warto podzielić 1 aspekcie już takiej rozgrywki politycznej trochę też wewnętrzny, bo jak już powstaje ten rząd Moraczewskiego, o czym pan profesor szło już opowiadał, że rząd zaprzysiężony 18 listopada to jedno poza tym, że właśnie tym zadaniem krajowym dla niego szalenie ważne było przygotowanie ustawy wyborczej jak to mówił Józef Piłsudski do Malczewskiego podobno nawet w tym momencie, kiedy mówił podnosił głos i dostał 3 dni na wsiach na przygotowanie tej ustawy z Sopotem tydzień, a potem gdzieś w udziale w 10 dni powstał nowoczesny to to jednak też zwracano uwagę, że właśnie jest potrzeba u młynarza, aby ta Rzeczpospolita została została uznana na arenie międzynarodowej i rząd Rzeczypospolitej w Warszawie otrzymał to uznanie no bo przecież wtedy właśnie na Zachodzie w Paryżu urzęduje komitet Narodowy Polski Romana Dmowskiego Dmowski, który jest przez aliantów właśnie uznany za żonę za rząd wbrew faktom rząd de facto wiążę z ograniczonymi prerogatywa ami, bo te prerogatywy tylko polityka zagraniczna na terenie państ w ententy tylko wojsko i tylko reprezentowanie Polaków, ale nie ulega wątpliwości, że dla Piłsudskiego rządu Moraczewskiego złożonymi z marżą prawda żeby, żeby ten rząd został uznany jest to też było działanie oczywiście, że tak szalenie ważne dla dlatego rząd dusz mówiąc o tym, że, gdy połączymy to wszystko właśnie z polityką to kiedy ten rząd powstaje, czyli właśnie siedemnastego i listopada dzień później zaczynały jest zarażona zaprzysiężony tak 17 listopada w Warszawie odbywa się wielka demonstracja wobec dolara 3, a jego demonstracja przeciwników socjalistów i samego Moraczewski ego, żeby może troszeczkę zmienić klimat tych narracji to sięgnijmy do pamiętników Marii dąbrowskiej, która z 17 listopada zapisała tak swoją drogą charakterystyczne jest, że Piłsudski Putin miał bezwzględne zaufanie póki siedział w Magdeburgu, gdy tylko zjawił się palcem ruszył ludzie, którzy poddali się bez zastrzeżeń Sojusz przeciwko niemu w bardzo polskie równie jak fetyszyzm dla Piłsudskiego nie rozumiałam tak nie nie rozumiałam tak dziwnymi jest to stanowisko dziś endecja wielki pochód Narodowy urządziła, na którym bardzo niesmaczne było niesienie jak matki Boskiej portretu Nelsona okrzyki na cześć Wilsona obrońcy narodu polskiego i koalicji jest to mimo wolna, bo chyba nie sprytnie robiona reklama dla najazdu nowego amerykańskich wytworów i kapitałów, które się już szykują na Polskę, a naiwni dobrodusznie Polacy już braterstwo broni idei widzą w Amerykanach, bo pięknie się w razie każdy może z tymi kaw kapitałami biorę to bardzo naiwnie pani Maria tutaj sobie notowała ich ani chwili ani żaden żaden prezydent Wilson ani nikt nie pomógłby nam tutaj wybić się na niepodległość lub jeśli byśmy tego sami nie zrobili jeśli byśmy sami nie zawali umowy z Niemcami w sprawie ewakuacji oby było ostu, gdybyśmy sami nie bronili się przed nadchodzącą ślad za obrońcę armią czerwoną to nikt palcem, by nie kiwnął im nie przysłał tutaj wojsk interwencyjnych amerykańskich francuskich do obrona nie była nadużywana, pisząc o roli demonstracji endecji jednak też ważne zwraca uwagę na nas na ten fakt, że powstaje rząd jest przerażony Jura NDA już się zaczyna nowe nadzieje ma lat i tak przez ogromne zaufanie zaufanie do państwa Antoine tych i były wg mnie jak do nazbyt optymistycznym nazbyt optymistyczną postawą, dlatego że jest takie przysłowie Pomóż sam sobie to i pan Bóg ci dopomoże w ich w tym przypadku i Amerykanie Francuzi bo, bo jednak bronią otrzymaliśmy kredyty ogromne na zakup tej broni żywności szczególnie misja żywnościowa mówiłem, że kartofle i chleb skończą się w marcu i Żarnowcu, a trzeba jeszcze mieć czarno na zasiewy i to rzeczywiście była przeogromna pomoc natomiast nikt tego nie załatwił, by zamiast ja może powiedzieć, że niedawno czytałem jakiś artykuł prof. Normana Daviesa bardzo podobają się do jego podobają się do jego niektóre określenia, że odrodzenie Rzeczypospolitej nie była niczyja zasługa żadnej, a ta anty żadnych Francji Stanów zjednoczonych żadne żaden trzynasty punkt prezydenta Wilsona, by nie pomogą natomiast to co się stało to była swego rodzaju Partenon geneza, czyli to samo z siebie nastąpiło odrodzenie, które wystawia dobre świadectwo ówczesnym polskim elitom politykom i całemu narodowi, że to były o wynik no po prostu woli sprawczej i działania działania całego społeczeństwa polskiego całego narodu polskiego i to sobie sami możemy być wdzięcznym za odzyskanie niepodległości, który nam nikt w prezencie w żaden sposób nie podarował jeśliby tak popatrzeć na kształt geograficzny drugiej Rzeczypospolitej to tylko Pomorze gdańskie dostaliśmy możemy powiedzieć decyzją konferencji Wersalskiej to tylko ten 1 podarunek wszystko inne było wywalczone albo karabinem albo kartką wyborczą w ręku, bo te wybory, które się odbyły 26 stycznia to niebyły tylko zwykłe wybory to był jednocześnie plebiscyt niepodległości i plebiscyt zjednoczenia religii frekwencja w tych wyborach około 70 %, a w miastach sięgająca 8090 nawet procent to byłoby najlepsze potwierdzenie tego plebiscytu i noc nie nie ma co porównywać z dzisiejszą przepraszam świadomością no można powiedzieć, a do lekceważąco, że świadomość znacznej części społeczeństwa, które nie bierze udziału w wyborach czy to samorządowych czy to czy to parlamentarnych to właśnie może jednak kiedyś znowu poczujemy w większym stopniu jak bardzo losy naszego kraju są w naszych rękach może jeszcze tylko byłym powie słowo zacząłem od tego, że dzisiaj drugi w grudniu, a 2 grudnia po drodze od tych ciał o tych sprawach, o których mówiliśmy był 22 listopada, kiedy to pojawił się dekret o najwyższej władzy, kiedy naczelnik państwa pojawią się naczelnik państwa Józef Piłsudski, ale też może warto powiedzieć 2 słowa no oczywiście rząd Moraczewskiego przygotuje przygotowuje ordynację ordynację wolne od IT z 2008 . na Allegro 28 listopada tego samego dnia czytamy w innym o dekrecie rozkazuje utworzyć z dnia 28 listopada marynarkę polską, mianując jednocześnie pułkownika marynarki Bogumiła Novotnego szefem sekcji marynarki przy ministerstwie spraw wojskowych, ale początek Maryna marynarki, ale panie Macieju wcześniej mamy 23 listopada to jest ośmiogodzinny dzień pracy i może chyba należałoby zakończyć, że z tymi dekretami z przełomu osiemnastego dziewiętnastego roku zrealizowanych zostało większość zdecydowana większość postulatów programu paryskiego polskiej partii socjalistycznej i był to największy przekrój społeczny od czasu dziewiętnastowiecznego uwłaszczenia chłopów największy przewrót społeczne jeśli chodzi o te reformy socjalne w dziejach Rzeczypospolitej, a ja zachęcam wszystkich, żeby sięgnęli do archiwum Rzeczpospolitej tam jest bardzo obszerny artykuł pana profesora o przewrocie społecznym Piłsudskiego i wszystkie te ubiegłoroczne JF ale, ale tam jest wszystko bardzo precyzyjnie i dokładnie opisane, a ja na koniec, żegnając się z panem profesorem z państwa jeszcze 1 rzeczy mam nadzieję zdąży powiedzieć 1 grudnia, a więc tak jakby wczoraj to była rocznica setna szef sztabu generalnego wojska polskiego wydał rozporządzenie nr 38, w którym już teraz w skrócie nakazuje, aby symbolem polskiego lotnictwa była szachownica tak nawet trudno było mi to opowieść dziękuję to były w stawie Polski informacja ta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 60% taniej w promocji Black Friday!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA