REKLAMA

Andrzej S. Jagodziński o książce Jiříego Grušy "Czechy. Instrukcja obsługi"

Krakowskie Przedmieście
Data emisji:
2018-12-12 14:40
Prowadzący:
Czas trwania:
21:59 min.
Udostępnij:

Jiří Gruša pisząc pod koniec lat 90-tych ubiegłego stulecia przewodnik po Czechach dla niemieckiej oficyny Piper nie spodziewał się, że jego książka - doczeka się nie tylko kilku wydań w Niemczech, ale także stanie się bardzo ważną lekturą dla czeskich czytelników. Do księgarń w Polsce trafił właśnie polski przekład zbioru esejów Grušy "Czechy. Instrukcja obsługi". Autorem tłumaczenia jest Andrzej S. Jagodziński, który podkreśla, że to zbiór opowieści, który rozbraja stereotypy myślenia o naszych południowych sąsiadach. O książce opublikowanej przez Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie rozmawiamy w audycji Krakowskie Przedmieście.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
krakowskie Przedmieście bowiem oznaczać, że spotkanie o to chodzi, ale nie pierwszy popełni jakiegoś błędu czy znowu nie wpada w jakiś stereotyp ze stereotypami walczy o książkach, które przede mną państwo nie widział, ale przepięknie wydana przez międzynarodowe centrum kultury i liga rusza Czechy instrukcja obsługi co ważne książki na język Polski przełożył Andrzej Jagodziński tłumaczy autor przekładów literatury czeskiej i słowackiej publicysta od czasu do Rozwiń » czasu dziennikarz można, by to jeszcze długo długo wymieniać dzień dobry dzień dobry czytałem książkę pisze śmiałem, bo było trochę śmieszno i trochę straszno przyznaję na początek chciał pana zapytać o to czy tych czy trochę z tymi Czechami, o których pisze grusza nie jest jak z samą tą książką, która najpierw z tego co pan pisze pojawiła się w naszym języku nie czeskim potem została sprowadzona do 3 na fali popularności, a potem sam autor opracował ją w kanonicznej to znaczy rzeczywiście coś tam jeszcze dopisywało pracował trochę to historia przypomina mi historię Czechów, o których pisze sam autor Cygan rzeczywiście nad tą książką pracował na można powiedzieć, że prawie do do końca życia, bo w teatr kanoniczne wydanie ukazało się 2 lata przed przed jego śmiercią, czyli na 8 lat czy ta książka powstawała, ale myślę, że to jest po prostu trochę przypadek, że to wydawnictwo monachijskiej Bieber zwróciła się do do gruszy i to nie był przypadek, bo była grusza na wiele wiele wiele lat spędził w Niemczech nie nie z własnej woli tylko mała będąc na stypendium w w w osiemdziesiątym roku w stanach został pozbawiony przez władze obywatelstwa czechosłowackiego znajdzie się się podziać bliżej mu było jednak bym chciał być jak i jakoś bliżej kraju, więc wrócił do Europy i osiadł w Niemczech niemiecki znał angielski też znała, ale gorzej no i coś tam musiał robić więc, więc był tam pisarzem miejskim nie wiem szczerze mówiąc na czym polega funkcja my Miejskiego pisarze, aczkolwiek choince zetknąłem się z takim niestety już też nieżyjącym poetom holenderskim MEN no Dick man dem, który nie był miejskim pisarzem z Amsterdamu je i pisał mowy pogrzebowe dla ludzi, których chowano na koszty miasta, ponieważ nie mieli nikogo wydawał się to bardzo piękną tradycję nie wiem czy Jiri grusza się tym psem zajmować gazu w sadzie spędził w Niemczech wiele lat na jej mym pisał pisał też po niemiecku pisał poezję po niemiecku, a potem tak się skan nagle niespodziewanie zdobyła z w Niemczech sporą estymą cieszyła się sporą popularnością miała kilka wydań co jest jednak na szczyty znana seria przewodników, którą to wydawnictwo wydaje, który prowadzi, ale jednak Nelsona dosyć elitarna, więc to nie jest, bo te nie są takie przewodniki użytkowe, że to jest piękny zabytek, a to jest muzeum czynne od 3 od tej daty i bilety kosztują tyle i tyle w poniedziałki to za darmo albo w czwartki tylko test na to są eseje o kulturze historii o języku wpisane w taki sposób, że można ten teren książkę traktować jako taki uzupełniający przewodnik, ale jednak jest to jest ona troszkę inne i wtedy zainteresowano się w Czechach i dla ram dla samego autora, z którym miała wielokrotnie rozmawiałem, którego dobrze znałem to było ogromne zaskoczenie, że ta książka w Czechach zdobyła taką popularność i byli i miała kilka błędów kilka wznowień, bo jak sam pan wie jak pan ta grupa po przeczytaniu tej książki Anand nie zawsze jest przyjemna dla dla Czechów ona mówi też one spisane z wielkim z wielką miłością do do kraju i jako autentyczną z takim szacunkiem i właśnie estymą, ale jednocześnie mówi też o rzeczach nieprzyjemnych nadto w, a czy to taka, aby jeśliby to przed przekładać na stosunki międzyludzkie to taka idealna miłość to znaczy, że się mówi w tej ukochanej osobie nie tylko piękne rzeczy, ale też takie, które się nie podobają aforyzm mądrych pięknych rzeczach, bo to co mnie najbardziej zachwyciły ten wątek, który wzbudził we mnie jako największą radość to jest jednak wątek, który dziś grusza porusza w zasadzie w każdym z tych tekstów eseistycznych dotyczy języka nie domyślałem się, że język czeski tak bardzo bazuje na kulturze języka niemieckiego, jeżeli chodzi o słowa z tego z kolei grusza tworzy osobny świat osobny świat relacji jam sierż. Rachel pisała pod niemieckim wraz z miejsca pod niemieckiego czytelnika więc, więc to trzeba wziąć nas na to poprawkę, ale też do ancie rzeczywiście wykazuje tutaj też, by pensje szczerze, że ty jesteś go nie podejrzewałem o taką o taką pasję grzebania w języku o ich korzeniach i języka, bo przecież on też źródłosłów wywodzi łaty z języków Jerzy celtyckiego łaciny greki i 1 od da prawdy ma wiedzę pozwalającą do wie pan świetnie się to czyta gorzej się to tłumaczy Nowak rozumiem teraz opowiadać o celowe Hawe przykłady Netia mam ja macham ja mam nadzieję, że ZN przekłada się będzie czytało tak samo dobrze jak oryginał ale na oryginał się czyta tak, że czytelnik sobie nie uświadamia tego jak jak bardzo trudna jest to materia tej książki z jak z jak jak my jak precyzyjnie jest metka na ich jak z jak wielu elementów się składany był po prostu dobrze się czyta tak, że tak dobrze czy też można nawet zachwycać się czymś, czego ponoć mówić nie potrafimy, czyli Głoska RO z ptaszkiem ta noc na pocieszenie panu powiem, że około 13 Czechów testy i głoski nie wymawia nawet próbował, a cudzoziemcy zdarza się tu jest stosunkowo rzadko jaz ja sam byłem pod pod wielkim wrażeniem i muszę powiedzieć, żeby z wielkim onieśmiela niem się Niejestem debiutantem jeśli chodzi o przekłady, ale jednak wytłumaczenie gruszy jest to wyzwanie jest to wyzwanie, bo jego wiedza jego erudycja jego wiedzy o kulturze jego wiedza o literaturze różnej w niemieckiej światowej jest po prostu przytłaczająca ja przyznam się, że ja takiej wiedzy nie mam, więc wie w niewielkim procencie mam tak to prawda my w tym czasie mocno wierzy, że bardzo swobodnie żongluje jak talią kart bardzo różnymi odniesieniami, a w pana opinii ta książka bawi się stereotypem Czecha zaprzeczał mógł dziś powiela go, dlaczego dlatego, że w 1 z esejów czytamy moim zdaniem jednak takie rzeczy, które można wpisać jakiś taki rytm stereotypowy, że Ciech to praktyk trochę pedant trochę majsterkowicz szlachty nie rozumie panu Bogu się przygląda jest realistą to się bardzo, że jest realistą trochę surrealistyczne i na tym wiele zyskuje, o czym grusza pisze wielu rozdziałach on jakby twarzy to pewien pewien stereotyp, ale za za chwilę go za chwilę Muza przecena po pokazuje jak bardzo są te stereotypy jednak powierzchownej złudne, a tys co by coś szalenie ciekawe ja, jakby nigdy w życiu nie myślałem tak o stereotypach onym one jakby bada ich genezy to znaczy jest pyta się po co one były psy stworzone no właśnie po to, żeby troszkę troszkę zaszkodzić tym innym, a w ten sposób sens wspomóc własne plemię to bardzo ciekawe jest, więc to on on w bardzo wszechstronnie analizuje stereotypy te są w szukanie tego co własne co i takie jedyne dla narodu pięknie zobrazowany na przykładzie 2 postaci eseju, który jest im poświęcony jest winda i Václav Hanka, czyli ludzie, którzy odnaleźli w dziewiętnastym wieku takie archetypy liczne byłby teksty rękopisy, które się później okazało w świetnymi falsyfikat za rok murowanymi najprawdopodobniej przez nich samych na niej zresztą próbowaliśmy wybić, ale im się nie udało co więcej piękna klamra w tym opowiadaniu tyle mogę zdradzić tej opowieści, że grusza wychodzi od zafascynowania od domniemanego do zastosowania obu autorów Fausta Goethego, a kończy na tym, że właśnie Goethe zajmuje się 1 z tekstów poetyckich 1 z autochtonów w wstrzymają oddech, kiedy kiedy sam by pierwszy raz czytałem tę książkę i kiedy czytałem analizy postaci Cybińska na takich po postaci z kreskówek czeskich w ogóle w życiu bym nie przypuszczał, że można taki sposób pokazy taki sposób analizować czy jako jako typowych postaci, które były tworzone w okresie normalizacji, czyli w okresie takiego w taki ujawnił ławki po sześćdziesiątym ósmy roku uda bardzo to przewrotne i niezwykłe, a jednocześnie do zupełnie niezwykły zupełnie niezwykłe to prawda w najbardziej niezwykłą jednak postacią w tej książce skoro tak już radujemy całą książkę tym w tej części jest dla mnie Herda moralny gdańscy udzielanie jest bajkowa postać animowana nie tylko zresztą sola z początku lat siedemdziesiątych czarna borówka skoro mu czerwoną kokardą w grochy, która mi bardzo daleko leży od rozbójnika Rumcajsa, jeżeli chodzi Arka stereotyp, który mogłaby przekazywać na ITS jest to niemal w karty komórkowe przepraszał to pokłosie greckim i tak nasze apele wybaczyć nawet czy jest taka historia, która tłumaczyła albo mówi pan tylko zaskoczeniu zaskoczyła, bo te historie całe mnóstwo część z nich jest bardziej zabawa jak chociażby historie z braci dziadków czy historia Jasińskiej, ale wie pan z historiami Eleny jest męski nie do końca ją znałem przyznam się to by to pewnie jest moja mój błąd znaczy moje moje nie nie dokształca się pojawia już Szczygła i usunąć, a akta galę, ale tu jest jednak inaczej trochę okradane co prawda lipy i powiedziałbym, że to jest, bo ona jest nawet 2 rozdziałach jej, by po pokazywana i to jest taki 1 z takich 5 mniejszych piękniejszych wątków, jaki jest taki po takich po prostu, jakby klasycznie pięknej literatury no tak tak bym to nazwał nie potrafię tego tego inaczej określić je pan wszystko mnie zdumiało to co dotyczyła naczynie może nie wszystko, ale bardzo wiele rzeczy zdumiało mnie zaskoczyła, bo ja biłem ja jestem z wykształcenia historykiem literatury czytam noweli literaturoznawcą, a nie językoznawcy ja z z naczyń nie mam kłopotów z językiem czeskim i znam go dosyć dobrze ale, ale nigdy jej nie siedziałem w gramatykę nie analizowałem, więc to wszystko co co grosza tutaj mówi o takim źródło słowie o pochodzeniu pewnych wyrazów i pokazuje te tropy no to jest fascynujące nigdy się tym nie zajmowałem i to było z szalenie ciekawej zaskakujące dla mnie, ale też wiele rzeczy wiele detali mnie nie zaskoczyły np. wie pan znam historię czy Czechy nieźle, ale już historia Moraw gorzej, więc te wątki morawskie, które tam są po pokazane cała, jakby opowieść o obronie i jako dwujęzycznym mieście są szalenie ciekawa jest wiele wątków takich, które myślę, że macie dla mnie były częściowo nowe albo wręcz zupełnie nowy, a myślę, że dla czytelnika, który się z Czechami interesujemy mogą być zupełnie nowe i takie nie nieznane, bo to jest jednak troszkę inny obraz Czech wykraczający poza taką to co my wiemy, ale wyrywkowo czytając można by, bo utwierdzać stereotypy dotyczące samego języka, który w Polsce ciągle są tworzone jako język, który śmieszy czy też śmieszna nowy rok jest taki fragmencik krótkiego pochodzeniu nazwisk i tutaj serwisem 3 zlotych zysk jak nie powiem skoczy w pole czy OSO osoby, czyli sposób sobie to, więc jednak wdechy i tak i tak na dwoje co by prawda wdrożyła wie pan z nas jest nie wypada się śmiać mi się, że my byśmy też, by po potrafi już, ale coś zawiodło w erze GMO nie bez powodu tych przykładów właśnie używa używa, ale proszę zwrócić uwagę, żeby przeważnie użyć na daty najczęściej używa wtedy, kiedy on, kiedy Jerzy pisuje książki telefonicznej wiedeńskiej, gdzie one są nic nieznaczące nie przetłumaczy dane nie przetłumaczył dalekie, chociaż nie w Czechach byłyby nowe rent na marzenie obraźliwe, ale dość nieprzyzwoite te opowieści, które my kojarzymy też kulturowe takie opowieści z czeskiej wsi to jak znowu dowodzi grusza tak ogrodzenie opowieści z czeskiej wsi tylko opowieści z hiszpańskich graczy hiszpańskiej albo my mówimy czeski film prawda no, więc to są to są te zabawy językiem, który w, których grusza wprowadził i oczywiście on używa polskiego przekładu to już jest jakby ktoś mu dopisałem, ale proszę was aż sama prosiła tak to prawda, a ty czym jest proszę mi wybaczyć jeśli źle to słowo wypowiem re pub IT, czyli teatru na fotel pobite przepraszam Navitel czy jest pobite czy to knajpiane pogadanki ja mam wrażenie, że to jesteś taki element, który gdzieś jest tu spaja te wszystkie Serie to znaczy ten ruch ten element potrzeby gadania to, gdy do przekazywania sobie historii znajdywanie im nawet tam dzieje ba kultura czeska jest na cydr to od, o czym zresztą wzrusza mnie też pisze jest w dużym stopniu związane z gospodą z knajpą z piciem piwa w Czechach się przy piwie opowiada, ale to nie są to nie są banalne opowieści tylko to są właśnie takie opowiada o opowieści, które mają swoją swoich swoją fabułę swoją puentę to słowo Badeni nie ma odpowiednika w języku polskim Hrabal wprowadził do do literatury Hrabal wprowadził też słowa słowo pub litery, czyli ktoś, kto opowiada takie historyjki taki gawędziarz z ligi jest jest z tym kłopot, bo nie ma takiego odpowiednika gotowego, na którym można, by było przetłumaczyć to słowo i to jest no rzeczywiście je pan dużo się rzeczy przez Gadu je w Czechach duże TFI gadanie uczula cię tak tak tak, bo gadanie gadanie ów może nie tyle uczłowieczyć co na pewno łagodzi obyczaje na pewno po powoduje, że jeśli ze sobą rozmawiamy to znaczy, że są ze sobą nie walczymy co jest już coś co już jest Pep jakimś tam po postępem w okres kliku np. podpisało pewnie wielu, ale sposób w jaki robi to grusza jest pana przekładzie fenomenalnych krągłości elastyczności naszych pośredników to dowód czeskiego talentu każdy z nas kiedyś próbował schwytać te meble każdy z nas przećwiczył wyłowieniu i polował na nią w gładkim linoleum i kiedy wyślizgnęła się z drogi trzeba ją było poskromić a jaka to przygoda pokroić na desce knedliki zaś dymił i balował golem scrub dziatki, którego udaje się pokonać dopiero po ciężkim boju no i wyrazistość tej frazy jest Anwil z pewnej taka to jest zasługa to jest zasługa autora to zasługa autora, aczkolwiek nadal trochę się trzeba było napracować, żeby te w tę frazę jakoś w języku polskim oddać ma też takie wrażenie za każdym razem, kiedy próbuje autora złapać na jakiś bardzo konsekwentnej myśli, że to znowu użyję przykładu z książki jest z tym z tą próbą złapania cechów w jakimś momencie pewien problem trochę jak w książce czapka fabryka absolutu, w której to wydaje nam się, że został autor też o tym, pisze, że mamy maszynę produkującą Absolut w związku z tym będzie dobrze, ale okazuje się, że Absolut dla każdego oznacza chaos dla wszystkich i nie da się z tego wyciągnąć 1 opowieści i pan czy zaleta za zaleta gruszy jest taka, że on tych opowieści snuje wiele pokazuje jak bestie z wielu z wielu z nas z wielu różnych punktu widzenia natomiast na podjął się zadania właściwie my beznadziejnego, bo i w jaki sposób można o ma opisać coś co jest tak nieuchwytne i tak trudne do określenia charakter Narodowy prawda na 3 Anton próbuje robić właśnie było o, pokazując stos z różnych stron jak można opowiedzieć o czymś o tym jak i jak jakiś naród w tym przypadku Czesi odbiera SA samych siebie na każdy Czech odbiera jakoś inaczej wie pan, więc da to stos szalenie trudne, ale jemu to jakoś dzięki tym dzięki temu, że na tych luster na ustawionych po bardzo wiele na jakiś obraz się z tego wyłania nie są oczywiście subiektywne tak jak tak jak wiele innych i teraz pytanie czy Czesi chcą być w tej bajce bo gdyby czystej baśni czy to jest też taka narracja, która ich zdominowała ją się temu podporządkować ja się przekonuje już po raz drugi którejś z sta z dużym zaskoczeniem i z takim powiedziałbym podziwem, że skoro jednak ta książka ma miała 67 wydań w Czechach i no to znaczy żona się tam sprzedaje, a jeśli się sprzedaje to znaczy, że jej jest jednak czytana torze n p . czy książki Mariusza Szczygła, który też nie są jakoś się jakoś hagiografię 3 prawda to nie są książki żyje wyłącznie przyjemne i pisane jest na kolanach ty z podziwem, ale też mają Czytelników Mariusz jestem szalenie szalenie popularny to znaczy, że jest coś zdrowego w tym wie pan, że że, mimo że taka takie nawet spojrzenie my jest innymi oczami po przyjrzeniu się i w innych ocenach albo albo przeczytanie czegoś co nie jest całkiem całkiem jednoznacznie pozytywne nadal budzi zainteresowanie budzi ciekawość przynajmniej Knighta jest pozytywne co ciekawe były bym chciał targi książki w Polsce, w którym z radością przeglądano taśmy się no w oczach Pedro Soares dos tak no właśnie one właśnie trzeba mieć dystans trzeba mieć taką debata to jest jednak z herezji z 1 strony w walce ze stereotypami, a z drugiej strony jest to par excellence taka czystka książka ta prawda, która jest, która jest wpisana jednak z ironią z nie na kolanach z poczuciem humoru sam pan zaczęło naszą rozmowę od tego, że pan się śmiał, bo rzeczywiście nas one z chwili chwilami bardzo śmieszna i można się można się przy niej doskonale bawić, choć są te eseje, więc na dno tak nota tak tak Czesi potrafią pisać oczywiście nie wszyscy nie jest to nic nie jest to taki nie jest to i jedyny jedyna twarz czeskiej literatury, ale tym ta twarz, którą powiedzmy, że nowe Polacy najlepiej znają chyba najbardziej lubią jako twarz czeskiej literatury, aby pomóc w wie pan na czym ta twarz mi się bardzo podoba, ale jest i jest jest też inna twarz, która się mimo z wysp paru dobrych przekładów kompletnie się nie przyjęła w Polsce, bo nie pasuje do tego obrazu to jest n p . Jakub Demel bardzo tragiczna postać czeskiej literatury 1 z najważniejszych chyba pisarzy dwudziestego wieku czeskich jak jego książka znakomita arcydzieło zapomniany światło przed przed kilkunastu 1012 laty wydana przez wydawnictwo czarne sprzedała się bać 300 egzemplarzach, bo całkowicie mnie nie pasuje do da nie, bo to jest dramatyczne książkę inny i Michała Haška znamy znamy ze Szwejka, ale już nie znamy np. z bardzo jest zabawne skądinąd, ale też i pokazującej trochę poważny po poważnej twarzy haskali, czyli książki, która się zabawnie nazywa ani jedni nie do końca jest taka całkiem zabawna nazywa się historia partii umiarkowanego postępu w granicach prawa nie znamy w ogóle Ladislava klimy Active, czyli takiego czeskiego czeskiego Witkacego świetny przekład cierpienia księcia 4 kochać taki pastisz literatury gotyckiej notes się nie przyjął w Polsce, więc jest pies parę takich jest jest parę takich nazwisk co najmniej, której się nie przyjęły, bo nie pasują do tego obrazu, jakby Szanowni państwo chociażby ze względów lingwistycznego językowych tej swobody zabawy z różnymi odniesieniami polecam albo pan mówił, że to nie jest klasyczny przewodnika, jakby się ktoś uparł to może spokojnie Pragę i nie tylko prawem bywa także Morawy to bardzo ciekawy fragment alei północne Czechy i południowe Czechy bilans starć na parę tygodni start leasing rusza cechy instrukcja obsługi książka opublikowana przez międzynarodowe centrum kultury w przekładzie Andrzeja Jagodzińskiego, który był moimi państwa gościem pięknie dziękuję za dziękuję bardzo w radiu TOK FM teraz Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KRAKOWSKIE PRZEDMIEŚCIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA