REKLAMA

"Sprawa jedenastu". O jednym z najgłośniejszych procesów w PRL-u

Magazyn Radia TOK FM
Data emisji:
2018-12-15 11:00
Prowadzący:
Czas trwania:
26:57 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Magazyn TOK FM, ale najpierw zapowiadane rozwiązanie konkursu. Konkursu, który mieliśmy dla państwa w tym tygodniu. Przypomnę pytania, jakie są nietuzinkowe sposoby wykorzystania kamery termowizyjnej podczas świąt? Sponsor nagrody wytrzymałościowego smartfonu marki Cat modelu Cat S60 z kamerą termowizyjną jest firma CCM SP Z.O.O. i teraz uwaga, a zwycięzcą, a może zwyciężczynią, zwycięzcą jest pan Piotr autor odpowiedzi, cytuje fragment: ludzie życzą sobie ciepłych i rodzinnych świąt, za pomocą kamery termowizyjnej sprawdziłbym czy potrafi zmierzyć ciepło domowego ogniska i czy wystarczy jej skali do ujęcia ciepła wygenerowanego przez wszystkich dziadków, ciocie, rodzeństwo z rodzinami, rodziców.  Rozwiń »
A ja jestem ciekaw Andy k koniec cytatu poetycko przyznają państwo oby dla wszystkich święta były ciepłe i dobra panie Piotrze gratulacje zwycięstwa skontaktujemy się w i przypomnę, że sponsorem nagrody smartfon wytrzymałość owego marki tata modelu KTS 60 z kamerą termowizyjną jest firma TCM spółka ZO a, a w naszym studiu pan prof. Andrzej Friszke dzień dobry pani wiedziała, że wybitny historyk z Instytutu studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk autor m. in. książki sprawa 11 uwięzienie przywódców NSZZ Solidarność i KSS Kor 19801984 wspominam o tej książce, dlatego że została ona nagrodzona w zasadzie pan profesor z racji tej książki zostało nagrodzone nagrodą imienia Tadeusza Kotarbińskiego przyznawaną za wybitne dzieło naukowe z zakresu nauk humanistycznych ta nagroda jest CD ufundowane przez Uniwersytet łódzki, ale po pierwsze, panie profesorze gratulacje Dudek z, a po drugie, chciałem pana zapytać o to co pan powiedział w czasie tej gali powiedział pan starałem się w tej książce opowiedzieć prawdę o czasach minionych próba charakterów, które przychodzili Polacy i o tym co było konsekwencją tego wszystkiego, czyli o zwycięstwie wolności w Polsce jak opowiedzieć prawdę skoro każdy ma swoją własną prawdę w swojej pamięci szczególnie, kiedy jest historykiem czasów współczesnych świadkowie uczestnicy główni bohaterowie żyją w nową to prawda i bardzo dobrze żyją dzięki temu historyk może sięgać nie tylko do dokumentów, ale też może uzyskiwać relacje międzyludzkie niezawodna no dokładnie dlatego dokumenty zawsze będą miały pierwszeństwo przed pamięcią o różne dokumenty dobra, ale te, które zostały zapisane w danej epoce są ważniejsze od tego co sądzimy po iluś latach podobnych zdarzeniach to jest reguła generalna zawodu pytanie czy ci świadkowie się na to zgadzają, a często się nie zgadzając się stąd ożywiają się z niektórymi świadkami spory konflikty o obraz może nawet nie tyle obraz zdarzenia o konkretne zdarzenia co o, jakby był też Grenadierów pre ta z 3, że tak, aby oceny moralne danych z sytuacji czuję, żebym powiedział ognisko sporu ono wynika też z tego jak mogłem patrzeć na historię i co kto chce z tej historii uzyskać ja się trzyma mnie o tym, mówiłem tego, że historyk ma jedno Orzeł Przeworsk do zrobienia odtworzyć zdarzenia jak było z możliwie, że tak powiem dużą dozą empatii wobec podmiotów tych zdarzeń, czyli chęci zrozumienia co ludzie nie dane będzie kierowało, dlaczego dziś tak zachowali, jakie to miało znaczenie wówczas, a to jak oceniamy poszczególne osoby 3 nurty polityczne z perspektywy następnych 30 lat magister bała się w ogóle nie powinno interesu ponad jakoś stresuje rząd publikuje pan książkę sięgają po nią osoby, których nazwiska tam są i może się odezwać telefon, a tam głosy oburzonych co to ma być to w ogóle nie tak było co będę na pisywał panie profesorze czy nie zdążyły jeszcze ani przy tej książce ani po przy poprzednich nie zaś to z częścią bohaterów moich książek znam się nie od dziś i oczywiście uwzględniamy też w opisywaniu różnych zdarzeń rośnie relacja od nałogu nie dotyczą spraw generalnych dzieciom dodatkowych jakiś elementów, ale nie zdarzyło mi się żeby, żeby opisywana osoba zaprotestowała przykro to co tam są napisane to utrudnia czy ułatwia znajomość Brazylia mają zdanie ułatwia moim zdaniem ułatwiała m. in. ułatwia ni przez po pierwsze, możliwość pewnej weryfikacji, ale jak go nie zdarzyło mi się jeszcze, żeby zapisany materiał źródłowy z epoki był w sprzeczności zaraz się natomiast relacja może pewne rzeczy w dacie uzupełnić jeśli okoliczności zdarzeń czasami na proc tej książce to tak specjalnie trudy tego nie było, ale w poprzednich zdarzało rozmawiamy w połowie grudnia to zawsze jest to okazja, kiedy przypomina się o wprowadzeniu stanu wojennego historia z prawej 11 tej próby skonstruowania procesów karnych przeciwko przywódcom Solidarności przywódcom Korólczyk ten pomysł się pojawił przed wprowadzeniem stanu wojennego czy po jako taki sposób na wyjaśnienie jak i wytłumaczeniem bowiem społeczeństwu po co się wprowadziła ten stan wojenny no może z firmą można powiedzieć coś jest tuż przed stanem wojennym pojawiło i związany jest też start ową próbą głośną wtedy co pamiętają ci, którzy wtedy żyli nagrania potajemne do obrad kierownictwa Solidarności w Radomiu potem wyemitowania tych taśm na początku grudnia 8 do pierwszego roku przez radio one były spreparowane z taśmy ta, żeby pokazać, że przywódcy Solidarności oszaleli chcą król krwawy jak dziś łaźni chcą obalać władze chcą żyć tak powiem odmawia jakiegokolwiek porozumienia no po prostu działają w amoku antypaństwowych taki był sens tego co wyemitowano w tych taśmach i później rzeczywiście to tortury, ale nie zostało nagrane w cała cały przebieg tej dyskusji radomskiej był skierowany też do odpowiedniej komórki tam prawda w aparacie władzy oparcie bezpieczeństwa czystego uda się ukrócić akty oskarżenia z tych wypowiedzi, więc ktoś się w zasadzie zaczęła przed 13 grudnia o odpowiedź już z dachem ostateczna była rzeź nie da z tego zrobić, że nie spreparowane, ale autentyczne wypowiedzi nie dają podstaw lub ich twardy oskarżeń, niemniej władza już próbowała po 13 grudnia dalej ten wątek eksploatować, żeby przywódców Solidarności oskarżyć o nieodpowiedzialność o dążenie do obalenia przemocą władzy wywołania krwawych rozruchów Wróbel tak szykowania morderst w de facto, a być może szpiegostwo wyjedzie o takie, że strzępy pejzaże to miał być zastraszenie opozycyjnego środowiska wewnątrz, że zobaczycie możemy zrobić zwami wszystko już 3 to miał być pokazówka na zewnątrz czy to miał być do społeczeństwa, że nie możecie ufać tym Solidarność oni są skompromitowani i wszystko co pani powiedziała poznasz miało to po pierwsze, zniszczyć legendę Solidarności jej przywódców miało skompromitować wobec opinii międzynarodowej i miało de facto uniemożliwić wpły w na powrót Solidarności w tym sensie, że niezależnie od działań władz państwowych prawda siłowych miał zniszczyć limit takie były właśnie zamierzeniach jak duże była to operacja wiele osób było zaangażowanych jak wysoko sięgała po była ogromna operacja się wszystkie kluczowe departamenty z minister ds. wewnętrznych, by nią zaangażowane sięgała w tym zaś tym bezpośredni interesowały gen. Kiszczak i Jaruzelski pewne, że tak powiem instrukcje tutaj dawano czy pogania może być to sprawy szybciej realizować zamierzamy ten proces przeprowadzić jak najszybciej materiałów oprócz tych nagrań szukano w wielu regionach Solidarności 13 grudnia milicja wiadomo weszła służba bezpieczeństwa do regionu Solidarności w następnych dniach pakowano archiwa w poszczególnych regionów worki zwieziono te worki do centrali MSW 8 bramek nie było miejsca w budżecie to robiono w centrali PSL, ale widocznie były większe magazyny skierowane zarówno dużą grupą oficerów służby bezpieczeństwa wrodzone u lekarza i oni kartka po kartce przeglądali tysiące dziesiątki tysięcy stron dokumentów poszukiwaniem materiałów kompromitujących mogących być wykorzystanymi do aktów oskarżenia nic nie znaleźli powstała z brakiem gdzieś w lutym mniej więcej sytuacja taka powiedział Ignazio nie wiedzieć co dalej robić, bo nie znaleźli tego co mieli znaleźć uważali znajdą na pewno wielki test kłopot dla takiej władzy nie można sobie czegoś z fabryką była silną właścicielką jest Hans en innych naszych rękach media są w naszych rękach wszystko można zrobić media oczywiście opowiadała najróżniejsze straszne rzeczy natomiast to jest pewien paradoks faktycznie, że cała, że ten aparat no i to my mówimy o stanie wojennym cwał jednak nie był na nie był skłonny do tego, żeby sfałszować nachalnie dokumenty i zakładano, że przyszły proces ma jednak będzie procesem wymiary praworządnym leży tam nie można zmusić ani sędziów ani oskarżonych do tego, żeby zachować się tak ani 1 rzecz niemożliwa z uwagi na dość władzy czy raczej świadomość, że nie są aż tak Wszechmogący no to jest pytanie interpretacyjne na pewno zakładano, że będzie się tym cały świat interesował tym procesem w związku z tym nie można tam pójść za daleko w fabryce chowanie o oskarżenie nieprawdziwych dokumentów, bo to zostanie skompromitowany przez prasę światową i nie można zatem zrobić bardzo zamkniętymi drzwiami są za głośne postaci cały świat będzie tym zainteresowany kościół będzie tym zainteresowany jeśli chodzi o Polskę, a ta ekipa była zdecydowana niż na totalną konfrontację z kościołem dbała o to, żeby zatem zachować pewną wiarygodność tych oskarżeniach i z tym kłopotem ani się, że tak po wozili przez szereg miesięcy będziemy rozwijać się po skrócie informacji Radia TOK FM przypomnę naszym gościem jest pan prof. Andrzej Friszke jak mówią za chwilę skrót informacje potem wrócimy Karolina Głowacka przy mikrofonie w naszym studiu prof. Andrzej Friszke dzień dobry teraz dobry profesorze autor książki sprawa 11 tys słynna sprawa zakresu czasu wojennego, gdzie prowadzono operację, która miała doprowadzić do innych procesu karnego i 11 przywódców Solidarności kolorów wśród tych nazwisk, ale takie osoby jak Jacek Kuroń Jan Lityński Adam Michnik Zbigniew Romaszewski Henryk Wujec Andrzej gwiazda, ale wśród nich nie ma Lecha Wałęsy i teraz pytanie jest, dlaczego Czesi, dlaczego tych 11 nie 121520 i dlaczego nie ma tutaj Lecha Wałęsy i 11 stycznia stanęło na 11 pierwszych miesiącach stanu wojennego zakładano, że będzie większa choroba, więc około 20 osób było branych pod uwagę jako przyszli oskarżeni w procesie, a jeśli chodzi o samego Wałęsę to owszem, naczelna prokuratura wojskowa, która generalnie prowadziła śledztwo i miała sformułować akt oskarżenia postulowała posadzenie Wałęsy na ławie oskarżonych i wręcz, że tak powiem my konsekwentnie w pismach kierowanych wyżej, a wyżej to znaczyło właściwy do biura politycznego do gen. Jaruzelskiego stawiała wręcz taki zarzut, że nowa proces będzie, że tak bym jakiś taki dziwny menedżerom mówić o Wałęsie Wałęsy nie ma na ławie oskarżonych zresztą on był głównym sprawcą nieszczęścia, którym była Solidarność i sposobie działania no ale postawienie Wałęsy przed sądem na ławie oskarżonych było z punktu politycznego widzenia groźny i władza się na to nie decydowała ze względu na stosunki z kościołem ze względu na rozgłos międzynarodowy i ze względu na wielką pozycję Wałęsy polskim Żydom oznaczają, że Wałęsa Wałęsa był za duży i ani, że tak powiem chcieli to jakoś tak zrobić najchętniej odbywające się skompromitował, ale wypowiedź taką totalną wojnę Wałęsie, żeby go oskarżyć no to jednak mobilizowało jeszcze większy opór społeczny niż ta władza chciała mobilizować ona jednak dążyła do tego dosyć szybko, żeby napięcia i emocje związane z walką polityczną solidność osłabły, a nie jest tak powiem, żeby następowała eskalacja tego napięcia ton co chwila wspomina rolę kościoła to było faktycznie bardzo istotne taka rola negocjacyjna w trochę układanie się trochę nie do bardzo trudno też sytuacje dla przedstawicieli kościoła jak jego wybór wersji no to jest cała długa historia się pan opisuje, jeżeli mówimy kość udową musimy pamiętać, że to jest i kierownictwo kościoła w Polsce, czyli prymas Glemp i w zapleczu bezpośrednim jest Jan Paweł II, który jest uczestnikiem tej tezy jest gorąca linia między nimi nie gorącej linii nie ma nóg, ale wierzono nawet pewne obawy, że papież pisze czasem było Jaruzelskiego na inne po drugie jest w międzyczasie wizyta papieża w Polsce po osiemdziesiątym trzecim jest przez wizyta papieża w Polsce wreszcie w trakcie tej całej historii prawda no pojechali tacy jak dziś o losie nie na tor, który ma zaproszono zapytanie papieża czy on byłby wstanie, że ta opiera się zabrać tych więźniów z Polski sobie do Watykanu i tam nimi się zająć więcej tak to można streścić, więc papież to jest cały czas brany pod uwagę strajki, by bez gen. Jaruzelskiego nie chce pójść na ostry konflikt z kościołem, a zatem to stwarza Kościołowi taką sytuację, że może o pewne rzeczy apelować dopominać się i przede wszystkim apelują o więźniach politycznych dąży do tego, żeby zminimalizować liczbę więźniów politycznych, a w końcu żeby w ogóle nie było apeluję publicznie 3 rozmowy z zamkniętymi drzwiami poniekąd handluje czym handluje tobym był ostrożny z takim stwierdzeniem, ale publicznie też bardziej może oględnie, ale jednak w wypowiedziach prymasa to jest ich wypowiedziach papieża to jest obecne i zakulisowo, tym bardziej tam tutaj są i wypowiedział, że takie rzeczy w rozmowach prymasa z Jaruzelskim do sporu jest podnoszona i w licznych pismach arcybiskupa Dąbrowskiego one są bobry opublikowane to są interwencje w obronie poszczególnych osób, ale też i obronie zasad i w gruncie rzeczy kościół i jego działalność wpływa na wyraźne złagodzenie stanu wojennego na kolejną amnestię i wreszcie na wycofanie się władzy z tego projektu proces, jaka była postawa samej jedenastki to mówisz to był czas próby charakterów, a nie byli niezłomni i to jest bardzo istotne dla, że oni byli niezłomnie graczy żaden z 11 oskarżonych nie pękł w tym sensie, żeby potwierdzić tezy oskarżenia albo, żeby składać zeznania, a już, tym bardziej zeznania, które by obciążały kogoś z kolegów z jego złej sytuacji tak po ludzku czy oni mogli się ze sobą kontaktować każdy był osobno muszę się sam ze sobą zmierzyć się zastanowić co zrobić w tym słynnym dylemacie więźnia mówić nie mówić, a jeśli nie powiedzą co ze mną będzie najgorzej jak to było jedno w pierwszym okresie o nie mogli się ze sobą komórki kontaktować, bo byli w ASO duszy internowanych, więc dopóki, że tak powiem, iż nie przeniesiono już status więźniów więzienia Mokotowskiego to mogli pozostać w pełnym kontakcie i rozumiem, że to było długo, bo prawie rok czasu więc, jakby oni się z tą sytuacją represji uwięzienia jakoś mogli oswajać jeśli tak wolno powiedzieć i ze sobą rozmawiać, że pozostali, że tak co szósta last not war GM Gwardii i nieustępliwi nie chodzili na żadne układy z władzą i t d . w związku z tym sam proces, kiedy znaleźli się w sytuację więźniów oczywiście izolowanych od siebie trwał generalnie przez rok osiemdziesiąty trzeci i tutaj nie to chyba w razie kontaktu między nimi nie mogło być, bo taka jest natura rzeczy w takim śledztwie czy też przesłuchujący mógł kusić mógł reklamy niż wy -li no tak, ale tak, ale ja nie dochodziło właśnie dla nich przesłuchań Bonina odmawiali zeznań niektórzy złożyli takie krótkie wyjaśnienia, które mamy w protokole, ale potem, że tak tej merytorycznej zeznania składali albo odpowiadali odmownie ten przerywa, a może tak powiem, że przesłuchania nie interesujące są przesłuchania nie oskarżonego, czyli Lecha Wałęsy on nie był oskarżony, niemniej był przesłuchiwany w tym śledztwie na początku 81003 . roku i to też znamienne, że Wałęsa także odmówił jakichkolwiek zeznań, które by kogokolwiek jakichkolwiek nadszedł czas swoich przeciwników prawa tak jak gwiazda wiadomo, że oni mieli złe stosunki czy taki był nieufny wobec niektórych osób mimo to odmówił obciążenia kogokolwiek w jakikolwiek sposób czy to był element kluczowy, który przesądził o porażce całej tej wielkiej operacji no w zasadzie można powiedzieć, że w bardzo poważnym stopniu utrudniło, bo reguła działania w procesach politycznych od czasów niepamiętnych rozróby jest taka, że trzeba mieć wstępne, jakby prawda tezy, a następnie prokurator liczy właśnie na torze, który z tych oskarżonych pęknie i zacznie składać zeznania wyjaśnienia, które pozwolą się tak, by zinterpretować, żeby to można mogło posłużyć jako dowód w sprawie o zagrożeniu Charles, a tu nikt nic i to nawet wprost są takie opinie cytuje w książce właśnie, że to jest beznadziejna sytuacja co prokuratura ma zarobić nie ma dowodów nie ma takich żelaznych nikt nie chce sobie składać zeznania obciążające świadkowie też nie i w zasadzie nic nie mają ostatecznie będą szli tą stronę, że te nagrania wykorzystają one inny i teraz co mówiłem posiedzenia radomskiego i zjazd Solidarności tak dalej to już nie zmanipulowane, bo to jest kwestia, że tak powiem później obrona będzie obrotowy wykazała zmanipulowani, więc szukają z Darkiem dosłownych tych taśm i mają te taśmy ze spotkań różnych kolesi odbywały i tam próbują interpretować poszczególne wypowiedzi w tych dyskusjach jako dowód na to, że ona te wypowiedzi były atakiem na władze były wezwaniem pośrednio do obalenia władzy, ale też przez cienkie, bo tam nie ma bezpośrednich wezwań do obalenia władz, a wiemy, kto powiedział w końcu trudno musimy na to ręką wycofujemy się z tego zbyt dużo będziemy ryzykować jeśli rozpoczniemy ten proces pełną parą ta decyzja zapada pod koniec roku osiemdziesiątego trzeciego na najwyższym szczeblu to znaczy Kiszczak Jaruzelski Kiszczak Jaruzelski, ale zapada też pod naciskiem może z naciskiem to jest złe słowo, ale należy bardzo silną radą kościoła, który pisze w taki Memoriale specjalne Episkopat pisze do władz, że będzie to proces o słowa i po co to komu, ale trzeba z tą z tej sprawy wyjść z innym sposobem bez zaostrzania sytuacji politycznej w Polsce i o dziwo, ten list memoriału, że tak już po 2 tygodniach skutkuje takimi wewnętrznymi notatkami gen. Kiszczaka jak w takim razie z tej sprawy można wyjść inaczej bez struktur i jak to doświadczenie wpłynęło na 11 jak wpłynęło na ruch opozycyjny w Polsce, a przede wszystkim 11 noszenie skompromitował, a i to jest rzecz zasadnicza potężne umocnienie groza jest te osoby nie utraciła autorytetu społecznego potwierdziły swoją pozycję przywódców i tym samym zdolność do dalszych dwojakiego działania to jeszcze wtedy nie było wszystko jasne jest działaniem będzie wyglądać, ale co się nie udało się złamanie tych ludzi skompromitowali się nie udało i przez to też umocniły legendę Solidarności w 2 czy te wszystkie ataki, które oby było pełno po osiemdziesiątym drugim roku one nie znalazły uwiarygodnienia w tym procesie, a zatem pamięć Solidarności 8081 o tym, ruchu społecznym młodych przywódcach była pozytywnym wspomnieniem, a nade wszystko bardziej skomplikowane, bo Czyż nie dla wszystkich jej nie wszystko się mogło podobać, ale generalnie jednak również został skompromitowany zachował swoją wiarygodność co w przyszłości umożliwi nocą wiemy prawdą, bo się w końcu lat osiemdziesiątych odwołanie się do tego mitu do tej legendy Solidarności do tego pozytywnego programu, który miał Solidarność to wszystko były pozytywne konotacje niż, gdyby to wszystko się załamało to tych pozytywnych konotacji, by nie mogło być k na koniec chcę pana zapytać o sprawę ogólniejszą nagrodę imienia Tadeusza Kotarbińskiego, który pan został laureatem za książkę, której rozmawiamy z prawa 11 to nagroda za wybitne dzieło naukowe z zakresu nauk humanistycznych ideą tej nagrody jest to, żeby podkreślać, przypominając znaczenie humanistyki jak pan widzi obecnie kondycja polskiej humanistyki i w jakich warunkach systemowych funkcjonuje sytuacja tak jak dla wielu nałóg i nie tylko nauk jest o tyle trudniejsza, że mamy w obecnym czasie tak wiele od osób mówiących na tematy nie były humanistyczne darzą historii prawda o w internacie w prasie psy w polityce, że często jest tak, że humanistyka gdzieś jest na boki często nie jest przywoływane badania czy źródła czy interpretacje, bo wygrywa w rzutach PMR rynek na nogach w księgarni można kupić książki rzekomo historycznym ożeniony z, a z pełnymi bzdurami dokładnie, że rynek, jakby któryś z jak niekontrolowany przez przez humanistów on jakby ma tendencję do wypierania książek poważnych no na rzecz takich jak pani sama przed chwilą wspomniała już nie mówiła prasie, zwłaszcza w prasie popularnej, ale tonie znaczy, że nie należy starać się walczyć w jakim sensie z tym co znaczy budować jednak refleksję pogłębioną refleksję wolno drożności od skażenia tendencją polityczną są młodzi zdolni młody zdolny oczywiście służą temu też i nagrody rozmaite, których naprzód nagroda Moczarskiego, ale nie tylko dla dzieci PN przyznaje nagrody dla ważnych książek nie nagradza książki poważne to oczywiście nigdy nie będą książki i tak chodliwe jak taka ojczysta popularyzacja 3 sensacyjne niż literatura są różne są takie poważne są popularne, które są w porządku, ale są też takie właśnie mówią, że naprawdę zimno, więc właśnie nas aż SOS no ale po prostu jeżeliby humanistyką upadła znaczy to co jest siłą rzeczy dla bardziej ambitnego czytelnika przekazywane do dystrybucji, gdyby to upadło po to, by było po prostu barbaryzacji życia publicznego i inni, gdybyśmy wiedzieli, gdzie jest prawda historyczna n p . Andrzej nie ma to być nie było poważnej literatury prawda czy krytyki literackiej w kraju cywilizowanym jest niezbędne jest zbędne, że tak bym podtrzymywanie poważnej refleksji, ale nie jest łatwo rzeczywiście, dlatego że jak powiedziałem i rynek wypiera i chociaż wielu wybitnych badaczy działa funkcjonuje we wszystkich podstawowych kierunkach humanistyki no to humanistyka to ściema kiepsko jeśli chodzi o jej, że tak formalne dane dofinansowanie jestem pracownikiem Polskiej Akademii Nauk i tak jak my źle zarabiamy, więc humanistyce to nawet w ramach tej samej Polskiej Akademii Nauk wzrostu te wydziały, które zajmą się przed biologią fizyką czy są kilkakrotnie większe szanse, że zwężenie to, że pan chce im podejmować tylko kuleje o dziwo, wyłania się nikomu nie chce nic odejmować, ale rzeczywiście jest rzeczą do rzeczy okropne, że widzimy, że tam się zarabia 3 × tyle niż w tym z całej Wielkopolski Akademii nauk mówi wydziałach humanistycznym przy pracujemy i robimy różne poważne środki prof. Andrzej Friszke Instytut studiów politycznych Polska Akademia Nauk autor książki sprawa i 11 laureat nagrody imienia Tadeusza Kotarbińskiego dziękuję pani profesor dziękuję pięknie nawet magazyn pokaz
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: SOBOTNI MAGAZYN RADIA TOK FM - KAROLINA GŁOWACKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 20% rabatu, wybierz pakiet i słuchaj wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA