REKLAMA

Świat chasydów w "Historical Atlas of Hasidism"

OFF Czarek
Data emisji:
2018-12-19 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
27:40 min.
Udostępnij:

Pierwsza kartograficzna interpretacja jednego z najważniejszych ruchów religijnych nowoczesnej Europy oraz współczesnego Izraela i Ameryki Północnej. Rozwiń »

Więcej: http://judaistyka.uni.wroc.pl/2018/05/05/historical-atlas-of-hasidism/

Posłuchaj także podcastu "Interluda" Cezarego Łasiczki: https://audycje.tokfm.pl/audycja/Interluda/267 Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrocławskiego jest państwa moim gościem jak w dłoniach czy mam przepięknie wydany historyka autora słów ascetyzm wydany przez Przełęcz stronie nowości Press, czyli Atlas historyczny chasydyzmu my, skąd co, gdzie jak gry krótką historię chasydyzmu w 3 zdaniach historię azbest mogą dobrze w 7 nie będzie chasydyzm wywodzi się z terenów Rzeczpospolitej za twórcę chasydyzmu aktywnego w pierwszej połowie Rozwiń » osiemnastego wieku uważa się z Izraela syna, by Eli zera mieszkającego w Międzyborzu na Podolu jest ona raczej legendarnym twórcą tego ruchu nie miał świadomości bycia twórcą nie miał zamiaru tworzyć ruchu religijnego, ale i jego uczeń i uczniowie jego uczniów, a więc trzecie pokolenie twórców chasydyzmu, a więc w końcu osiemnastego wieku formułuje i podstawową doktrynę i przede wszystkim podstawową strukturę organizacyjną, która później dominuje dużą część Europy wschodniej w dziewiętnastym wieku staje się na wielu obszarach np. Galicji centralnej Południowej części Królestwa kongresowego Wołynia staje się dominującą formą religijności Żydów Europy wschodniej co sprawiło, że właśnie chasydyzm tak szybko się rozprzestrzenia i staje się on dominującą formą rano, a przede wszystkim to pokazuje, że nie tak szybko jak do tej pory sądzono, bo dominująca historiografia ów w udo do tej pory sądzono, że chasydyzm zdobył pozycję dominującą już w końcu osiemnastego wieku w klasie pokazuje, że szczyt popularności chasydyzmu przykład na drugą połowę dziewiętnastego wieku i 100 lat później nie tak szybko jak sądziliśmy, ale zaczął szybko, bo wciąż trochę ponad 100 lat zdobywa pozycję hegemona, dlaczego się tak dzieje może, dlatego że paradoksalnie chasydyzm było ruchem, który odpowiadał na potrzeby nowoczesności, bo jest zjawiskiem nowoczesnym i też paradoksalnie nowoczesne Boni jednocześnie anty nowoczesny w swojej ideologii, ale nowoczesny w strukturach organizacyjnych nowoczesny i wykorzystaniu możliwości w nowoczesny świat dostarcza jest przede wszystkim w przeciwieństwie do tradycyjnej gminie żydowskiej woluntaryzmu strukturą dobrowolność, którą organizacyjną nie ma czegoś takiego jak tradycyjny gminie żydowskiej w tradycyjnej parafii katolickiej, która zmusza mieszkańców danego obszaru do przynależności do danej jednostki administracji religijnych każdy z nich kompletnie wolny pod tym względem jest bardzo nowoczesny asyst może sobie wybrać swojego przywódcę religijnego ciężko na odległość tej samej miejscowości, ale to może być 40 km dalej, ale może być 400 km dalej i może do niego podróżować tworzyć w ten sposób i inną strukturę religijną nawiązuje kontakty bliski kontakt religijnej społeczne również z innymi ludźmi w związku z tym, którzy razem z nim pielgrzymują te 400 km do góry Kalwarii czy do BU za czy do lub bawić i SS kompletnie inny sposób organizacji potem w miejscowościach, w których mieszkają chasydzi tworzą nie tzw. szczeble chasydzki izdebki modlitewne, które są strukturami autonomicznymi w dużej części którzy, który każdy z nich wytwarza własną formy religijności i własne bardzo silne więzi religijne, ale też towarzyskie społeczne więzi, które tworzą takie małe bractwa, bo to to w tej drugiej książce faszyzm wszystko co najważniejsze staram się wskazać czy, jeżeli szukamy struktury organizacyjnej najbliższych, a w zmowie to również mówić chasydzi jako bractwie chasydzi, tworząc taki mały bardzo silne bractwa religijne w koszach gromadzą oczywiście możemy do tego wszystkiego dodać elementy ideologicznej wskazać na pewne koncepcje chasydzkich, które mogły być atrakcyjny przyczyniły się do rozpowszechnienia, ale ja nie wierzę, że dla jakiegokolwiek zjawiska religijnego tą ideologią jest główną przyczyną rozpowszechniania się i zyskiwania popularności bo o ile elementy ideologiczne mogą mieć znaczenie w tym aspekcie, kiedy ruch religijny jest jeszcze elitarny, kiedy oddział w Łodzi do przywódców to w momencie, gdy staje się egalitarny, kiedy przyciąga dziesiątki, a potem setki tysięcy zwolenników tonie idee niedostępnych intelektualnie dla tych szerokich mas tylko formy organizacji formy życia i ten efektywny i aspekt religii to w jaki sposób ją się przeżywa i w jaki sposób uczestniczy, więc we wspólnocie religijnej stają się spoiwem stają się kluczowe dla przynależności, czyli to, że możemy mieć swoją małą grupę blisko siebie, a jednocześnie mieć pewnego przewodnika przywódcy lidera myśli jest w dowolnie wybranego tego składnika wynagrodzenia może być blisko lub daleko, bo możemy wybrać dowolną grupę Haas School, do której należymy możemy mieszkający w Chęcinach wybrać sobie cadyka przywódcy obu tych chasydzkich, który mieszka w Chęcinach i on jest blisko uczestniczymy w bliskiej intymnej grupie on zna wszystkich swoich zwolenników on za wszystkie problemy swoich zwolenników oraz na wszystkich dzieci swoich zwolenników i problemy tych dzieci i uczestniczą w bardzo bliskimi intymnym życiu, ale można mieć swojego cadyka, który mieszka 50 km dalej albo z tego co Diego mieszka 150 km dalej, który ma 100  000 zwolenników i związek charyzma tego przywódcy jest kompletnie inna i ja w zależności od tego jaki typ przywództwa religijnego nie odpowiada każdy z nich mogą sobie wybrać tego przywódcy i mogę należeć do innych w innej struktury i do innej grupy chasydzkiej to jest coś, czego tradycyjne gmina żydowska nie dawała, a jednocześnie, że mamy tych przywódców, którzy z różnych powodów pewnej charyzmy przyciągają zwolenników to tworzą się buduje się dynastie tak to się już od końca trzynastego wieku to zaczyna kształtować chasydyzmu i w powiedzie to z tego, gdyż dominująca forma organizacji dynastii przywódców chasydzkich i to co mówi o wolności wyboru chasydzi śmie z bardzo istotny czynnik wzrostu, ale w momencie, kiedy chasydyzm konsoliduje swoją dominującą pozycję w w połowie dziewiętnastego wieku podstawową formą przynależność jest przynależność do dynastii to znaczy dzieci wyznawcy cadyka z góry Kalwarii będą najprawdopodobniej wyznawcami syndyka z góry Kalwarii i ich w tym sensie, aby wyznawcy syna później syna najpierw ojca, bo najpierw to będzie także ojciec przywiezie swoich synów córki to jest czy klub dla dżentelmenów nie dla pani, więc ojciec przywiezie swojego syna czy swoich synów na Dwór swojego cadyka ten syn od trzynastego roku życia zaś uczestniczyć w pielgrzymkach uczestniczyć w zgromadzeniach chasydów, a po tym, jak cadyk ów dłużej modli, o ile jego syn zostanie przywódcą to i ojciec synowie będą uczestniczyli w tej nowej gminy nowej wspólnocie czy taka równoległa relacja wielopokoleniowa dokładnie tak wspomniał pan dwory cadyków oczywiście dworek żona się z przepychem z oznakami czasami takie były to jest ta linia tzw. królewska linia chasydyzmu przede wszystkim dynastia sadu Górska z dynastii Czarnobyl ska Czarnobyl kojarzy się czasy dom bardziej z dworem, a nie jest reakcją atomową to jest 1 z najważniejszych grup chasydzkich w bagna nad doktryną ukraińskich i tam rzeczywiście cadyk najbardziej znany cadyk tej grupy Izrael jest drużyna nie jest znany był z tego, że jeździł królewską karocą zaprzężoną w 6 koni otaczał się Królewskim przepychem podobno siedział na tronie pokrywanych złotem, na którym było napisane król Dawid żyje i w nos świadomie budował swoją dynastia dynastii je typu Królewskiego, ale bardzo wielu innych cadyków było bardzo skromnie jak mówiono o CIT Kusy Pińczowa n p . czy cadyków z Wąchocka, który miał 20 zwolenników to tam nie ma mowy o przepychu oczywiście są kompletnie inne typy przywództwa Linetty inne dwory często te dwory były po prostu w wiejskich Chałupach, jeżeli mamy 20 zwolenników to wydaje się, że stosunkowo łatwo jest utrzymywać z nimi relacji pamiętasz imiona i wiedzy i nagle tak dalej pewnie każdy ma do nich dostęp w dowolnym momencie, kiedy mówimy o kilkuset czy kilku czy kilkudziesięciu tysiącach to sprawa staje się dużo bardziej skomplikowana, szczególnie że choć dostęp, bo każdy chce mieć dostęp do ucha cadyka każdy powinien odwiedzić swojego ojca Rydzyka przynajmniej raz w roku też obowiązek wskazania, ale staje się to fizycznie niemożliwe rozumiem, że tutaj też pojawia się rola dla kobiet szczególnie kobiet blisko cadyka, czyli żon matek, które w pewnym sensie z nią regulują dostępna jest czasem, gdy kobiety raczej regulują dostęp kobiet do cadyka tam, gdzie niektórzy cadyk chowie dopuszczali kobiety przed swoje oblicze Wiel w większości znanych cadyków w ogóle była niedostępna dla kobiet i wtedy rola kobiet sprowadzała się do organizacji życia dworu do dostarczenia jedzenia na stół cadyka, a wokół tego stołu byli tylko mężczyźni sprowadzała się do dostarczenia czystych izb, gdzie Alex spotykał się swoimi zwolennikami ewentualnie sprowadzała się do tego, że kobiety przekazywały prośby od kobiet swojemu mężowi swojemu synowi swemu ojcu jeśli to mój dziadek tak i w ten sposób natomiast organizacją kontaktów z samym Sadlokiem zajmował się gaz, by a, więc wynajęty funkcjonariusz dworu chasydzkiego chasydyzmu był ich do dzisiaj w dużej części jest bardzo jasno nigdy też zorientowaną na mężczyzn strukturą to nie jest, która dostępna dla kobiet, ale zdarza się sytuacja, kiedy cadyk umierał, a syn pasy dla nie był jeszcze przygotowany na to czasu na swojej wnuczki w Stalinie dynastii Kalińska Staliński była równa i Fed kobieta stała się agentką, ale ona nie była sama z Anglikiem mamy kilka innych przypadków, kiedy po śmierci męża to był napad w Chęcinach cadyk zmarł w 1915 roku w czasie wojny światowej w Kielcach przeniesie z chęci do Kielc jego żona przez kolejne 15 lat sprawowała funkcje cadyka to znaczy przyjmowała wyznawców swojego zmarłego męża przyjmowała ich prośby i przekazywała je dalej mężowi do nieba Bogu i to się zdarzało rzadko i to za każdym razem była sytuacja wyjątkowa z tego nie powinniśmy wnosić, że to jest reguła fas dziś nie najbardziej taką nie jest niezwykłą sytuacją, bo sytuacja tzw . Dziewicy Włodzimierza Wayne, a ludźmi na jego sady Rachel Webber ma charakter Myszkowa Włodzimierzem Wołyńskim, która samodzielnie jako młoda dziewczyna stała się właściwie sady kijem to znaczy zaczęli do niej pielgrzymować mężczyźni składać prośby prosić ją o interwencje stworzył się wokół niej Dwór, ale właśnie torze była kobietą i torze przyjmowała męskie kolana w dokumencie założyła Pałys trafili na Mińsk modliła się w sposób zakazany dla kobiet zachowywała się jak mężczyzna sprowadziło to po interwencjach przywódców chasydzkich, którzy zmusili ją do odstąpienia od tej roli do wyjścia za mąż to był ten moment, kiedy ona jako młoda dziewczyna dziewica z typowe dla wielu kultur znajduje się w takiej sytuacji minimalnej jakiś czas przejścia i skupia w sobie specjalne moce oni zmusili ją z Torpedo do zamążpójścia podobno ten biedny chłopiec był tak przerażony, że nie doszło to konsumpcja tego małżeństwa ona powtórnie była zmuszona jeszcze raz do małżeństwa, które się w końcu udało przestała być przywódczynią chasydzkiej we Włodzimierzu Wołyńskim pod koniec życia wyjechała do Jerozolimy i tam druga pochodzi z tego wieku i tam podobno stworzyła taką małą żeńską grupę modlitewną i dzisiaj grup w Jerozolimie jest miejscem haskiego feminizmu można, by tak powiedzieć, bo powstała tam grupa widzę, że pan macha ręką przerywano informacje się już zachęcające informacje tak my też informację prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrocławskiego studio informacja o 1140 akrobacja wracamy państwo moim gościem jest prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrocławskiego Atlas historyczny chasydyzmu na razie po angielsku wydany przez kwestia inwestycji prezes, ale wkrótce wydanie polskie już gotowe właściwie miało być w grudniu, ale kartki pocztowej kalendarze zajęły nam drogę do drukarza i czekamy na pierwszy wolny termin taka Austriak krakowskie wydawnictwo zdecydowało się wydać książkę po polsku w wspólnie przez pan przed informacjami o specjalnym miejscu grobów chasydów dla wyznawców ja się, że dobrze, że to jest 1 z ZS jedno z momentów które, która może osobom, które nie są oznajmiono chasydyzm mem jednakowoż chasydyzm w jaki sposób pokazywać szczególnie osoby, które mieszkają w miejscach, gdzie są właśnie groby w wyjątkowych cadyków to szczególnie uwagę ludzi z po Europie wschodniej przyciąga głównie w Polsce na Ukrainie trochę na Węgrzech czy na Słowacji, bo to są miejsca, które skupiają rosyjską uwagę niektóre z nich największe to największy jest humanizm środkowa Ukraina, gdzie co roku w żydowski nowy rok Rosz ha-Szana przyjeżdża ostatnio doszło do do 50  000 ludzi są ogromne grupy pielgrzymkowe taki największym centrum w Polsce jest Leżajsk około 35000 chasydów, którzy czatują samoloty przylatują na 2001 . dzień miesiąca, a dar z owych wypada mniej więcej w marcu w końcu lutego czasami w marcu i są takie momenty pielgrzymkowe, bo cadyk jest ważny dla chasydów nie tylko za życia, ale również po śmierci, a nawet w pewnym sensie doktrynalnie ważniejszy po śmierci, bo co rokuje, ale że kontakty no tak, bo co roku jego dusza dokonuje w Ali dokonuje wstąpienie na wyższy poziom doskonałości niebiański wstępuje na wyższy poziom nieba, a jest bliżej Boga i więcej może, a w związku z tym wizyta na grobie i modlitwa na tym grobie jest najlepszym dostępem do ucha cadyka co prawda zmarłego, ale on wiodącej, czyli w rocznicę śmierci zstępuje na swój grób czyta wszystkie zostawione tam prośby słucha wszystkich modlitw i zanosi do Boga wspomniał pan o realiach ducha nudny, ale były też, ale je ziemskie i chasydzi pojawili się już w Palestynie dość wcześnie no i mówisz o tym, wg 1 z legend trzeba się cofnąć legendarny twórca chasydyzmu próbował dostać się do jedno i dążenie Izraela, ale musi nie udało podobno nawet odkrył podziemne przejście, które prowadziło skrótem z Pokucia prosto do ziemi Izraela, ale w drodze pojawił się ogień ogień, który przewodził mu drogę i zmusił go do powrotu także one nigdy do Izraela nie dotarł przepisy BHP nie były znane od pewnym poziomie no nie wiem czy to kwestia czy to kwestia BHP czy to kwestia sił nieczystych, które ten objęta zniechęciły no bo jakbym trafił do ziemi Izraela to może, by to wówczas Wyspiański koniec, więc to może bardziej niż BHP nawet tej siły większe, ale nie tak już osiemnastym wieku były takie 21 mniejsza droga dość duża, ale je, czyli migracje chasydzkie do ziemi Izraela, ale potem po osiemnastym wieku przez cały wiek dziewiętnasty początek dwudziestego Palestyna nie odgrywała istotnej roli w dziejach chasydyzm to bardzo ciekawe, bo ten palestyńskie środek był w całości zdany na łaskę pomocy finansowej Europy wschodniej serce chasydyzmu biło w Europie wschodniej głównie na ziemiach polskich chasydzi w Europie wschodniej przyjmowali jako religijny obowiązek wspieranie finansowe w Pilica DC, którzy próbowali na odległość kierować swoimi wspólnotami i szybko im się nie udało i szybko się nie udało to właśnie jest ten okres 1777 i troszkę później, kiedy kilku białoruskich cadyków przenosi się rysy w ziemi białoruską litewskich do Palestyny i próbują listami instruować swoich zwolenników na Białorusi w jaki sposób wspólnota ma się rozwijać bardzo szybko okazuje się to nieefektywne i na Białorusi powstają nowe ośrodki przywództwa religijnego i dochodzi do doznanego konfliktu między tymi 2 typami przywództwa zdalnego i lokalnego w, dlaczego my NIK, która właściwie niewiele dynastii nie chce być przetrwały do dziś, ale nie, ale z Les stają się taką doświadczeniem wiodącym Ślężna bardzo pewnie 1 ręki można policzyć te dynastie, które do dzisiaj grają bardzo ważną rolę fasady śmie na całym świecie, gdy TOZ na 3 grupy chasydzkich dziś rano około 130 nie wszystkie są drastyczne, ale większość tak niektóre z tych dynastii są potężne inne są słabsze mamy co najmniej kilkanaście dynastii, które mają po kilka tysięcy zwolenników każdy z nas nie jest tak mało największa z nich współcześnie grubasa Taylor ma ponad 100  000 zwolenników, a 26  000 rodzin należących do grupy ogromna grupa wahadło bawić kolejne dynastycznych grupa ma około 16  000 grupa największy zwrot tych ziem centralnej po raz Polski grupa Gert Jan Góra Kalwaria z 12  000 rodzin et Deus niewiele mniej rzeźnicy z budynku, a zwierzchnicy z Bukowiny, ale tuż za granicą galicyjską też kolejna bardzo wielka grupa także tych tych wspólnot jest dużo, dlaczego jedne były bardziej RN diagnoz większy dług za inne mniej nie ma jednoznacznej odpowiedzi NATO i jeżeli chodzi o ostatnie 100 lat to niewątpliwie to są 2 czynniki pierwszy z nich też modernizacja i metropolizacji ja, a drugi też Holokaust jedne grupy załapały się na zmianę metropolizacji no i modernizacyjne są potrafiły przenieść swoje centra do wielkich miast ludzi przenosi się większość osadnictwa żydowskiego w końcu dziewiętnastego na początku dwudziestego wieku i potrafiły stworzyć struktury, które były atrakcyjne dla nowoczesnych, ale ciągle ortodoksyjnych Żydów to kwestia stworzenia struktur politycznych partii politycznych stworzyła m. in. historykowi z góry Kalwarii jest seks to jest kwestia stworzenia nowoczesnego systemu szkolnego nowoczesnego, ale jednocześnie UMK ortodoksyjnego i druga kwestia, kto jest decydująca to jest kwestia czy cadyk przeżył drugą wojną światową i Holokaust i żeby znowu się, że wkład do góry Kalwarii 2 dominujące na ziemiach centralnej polskiej grupy chasydzkie w międzywojniu z Góra Kalwaria i Aleksandrów curry z góry Kalwarii przeżył uciekł do Palestyny i ta dynastia dzisiaj należy do największych grup chasydzkich na świecie cadyk z Aleksandrowa niemal równie wpływowy międzywojennej Polsce zginął i cała jego najbliższa rodzina zginęła w Holokauście i dzisiaj chasydzi Aleksandrowa jest 300 rodzin, więc to są takie 2 główne czynniki decydują o sukcesie we współczesnym, ale to są również kwestie, jakiego typu przywództwo charyzmatyczne jak dynastia przyjęła jakiś sposób organizacji przestrzennej to, a dla świetnie pokazuje są takie dynastie, które np. jak dynastia sale góry podzielił się terytorium Galicji wschodniej Bukowiny i Ukrainy wyznaczyły różnych synów na różne obszary do głównych zadań terytorialnych także nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, dlaczego jedne są bardziej skuteczna inne mniej kolejna rzecz, którą Atlas doskonale pokazuje to z asyst dzisiaj jak wygląda, jakie środki to są 2 ostatnie rozdziały po pierwsze to jest to właśnie, gdzie rozwija się kasy ze współcześnie, a po drugie, jak wraca do Europy wschodniej, bo dla mnie ważne to jest to również to pytanie, dlaczego chasydyzm jest ważny dla nas dzisiaj w Polsce i NATO próbuje odpowiedzieć w ostatnim rozdziale, bo tam też nawiązuje do kilku do tego haft wygląda, ale co to znaczy, bo chasydzi współcześnie definiują się przez geograficzne pojęcia o 19 wiecznej Europy wschodniej dzielą się na grupy polskie rosyjskie litewskie Galicyjskie węgierskie używają dziewiętnastowiecznych kategorii przestrzennych i co więcej wyrażają te kategorie w stroju Skiby pyta panie konie wyglądają to możemy powiedzieć Asset galicyjskiej wygląda galicyjską pomagali chiński kapelusz ciekawe jest to, że takim galicyjskiego kapelusza nie nosił nikt nigdy w Galicji Kiliana jeszcze istniała, ale dzisiaj jest to typowy kapelusz wszystkich grup, które definiują samych siebie jako Galicyjskie albo jak holenderski ABN Amro inaczej mamy też chasydów Jerozolimskich, którzy mają talent to jest wieś model to jest jeszcze inny jeszcze inny model, bo on znowu wywodzi się z tych grup, które porzuciły wschodnioeuropejski strój i świadomie od końca dziewiętnastego wieku odróżniają się, bo udawał Żydów orientalnych po to, żeby władza turecka nie wiedziała, że oni są wschodnio europejskimi imigrantami, żeby ich prześladowali specjalnymi podatkami starali się wyglądać jak miejscowi jak Żydzi orientalnie mieszkający w Jerozolimie to jest osobna osobna grupa wśród ludu są oczywiście razem sporty te futrzane czapy są wspólne dla wszystkich te futrzane torty jak to pan ładnie nazwał to jest Steiner i Steiner wywodzi się z typowej czapy z Europy wschodniej takie czapy, ale dla szwedzkiej w futrzane czapy nosiła nie tylko Szlachta RBS czy Europie wschodniej tradycyjnie było zimno przyjechałem do Warszawy przypomniało mi się jak w Europie wschodniej może być zimno i rozumie, że wszyscy chodzili w futrzanych czapkach czy wszyscy je nosili wtedy nie wiemy dzisiaj wszystkie grupy chasydzkie niemal wszystkiego upycha wszystkie związki 1 dużej rabat bawić używają futrzanych czapek właśnie albo skrajni albo tzw. spodków albo tzw. kołpaków na Szabat i na inne święta i to jest i to jest norma ona jest ograniczona nie tylko do tych i ruszali do tych chasydów wstawił jerozolimskim stany Zjednoczone nr 1 największa grupa to jest grupa Satu Mare wywodząca się psy Satu Mare rumuńskiego, czyli węgierska grupa, bo to dawny Siedmiogród właśnie te swoje ponadto, że nazwy czytelny powiedz miejsca które, które pozostają w nazwie, ale często wyznawcy żaden z wyznawców, aby niedzielne wyznawców mieszkał w w miejscu, od którego pochodzi nazwa no tak dzisiaj w nie tylko, że nie mieszka, ale w ogromnej większości nigdy tam nie byli większość chasydów sad morskich nigdy nie było w Satu Mare, bo co mieliby tam robić pierwszy cadyk, który przyjął nazwę cadyk Asad Morskiego i Liszta i trwałe Mieszko wsad nad butami rabinem, ale nie zmarł tam tylko zmarł w stanach Zjednoczonych wychodzą nawet nie ma grobów chasydzkich robot wjeździe w samotność jest odwiedzają jakiś groby do sądu Groblewski getta albo w innych obszarach marazmu Jasiu tak tak tak to dziś bywa, ale ta nazwa jest kluczowa jest coś takiego jak będą, więc jeżeli chasydzi nie mają nazwy wschodnioeuropejskiej miejscowości to nie są prawdziwymi kasynami i to dzisiaj największe wojny chasydzkie wewnątrz chasydzkie toczą się o to kto ma prawo odziedziczyć nazwę mamy 2 grupy saperskiej dzisiaj tzw. inni aronii i Zalman nim podzielają też 2 braci, którzy kłócą się to któryś z nich jest prawdziwszy mamy 2 grupy Bobowski je mamy 5 grup w żnińskich to są kuzyni i bracia, którzy między sobą kłócą się od nazwy, kto jest prawdziwy wyż nic dzisiaj często jest tak, że to są wyróżnić przymiotnik COVEC jest wyjść z MON Rosji i Wyżni zbędne brak różnic Bd Bd tak Mendel i Wyżni drobny brak Israel i t d. i t d . się może może daleko dzielić panie profesorze fascynujący temat mam nadzieję, że w najbliższej przyszłości uda się wrócić do niego i mam nadzieję poza tym jak mówi to 1 z 3 książek także managera 2 pozostał też porozmawiam z przyjemnością prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrocławskiego był państwa moim gościem Atlas historyczny chasydyzmu w wersji angielskiej wydany przez przestanie wreszcie przez Austria przygotowuje mnie to wydanie po polsku dziękuję serdecznie informacji Radia TOK FM już za kilka minut o godzinie dwunastej po informacjach Mikołaj Lizut jego program dzisiejszy przygotował Paweł Ziętara, a nad jakością czuwał Krzysztof Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu, wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA