REKLAMA

"Śmierć pięknych saren" Oty Pavla - najbardziej antydepresyjna książka świata napisana w głębokiej depresji

A teraz na poważnie
Data emisji:
2018-12-31 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
22:29 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Mikołaj Lizut, witam państwa, a w studiu gość, Aleksander Kaczorowski, prozaik, tłumacz, znawca literatury czeskiej, witaj, dzień dobry. Spotykamy się z okazji wydania twojej najnowszej książki. Tym razem jest to biografia Oty Pavla, pisarza kultowego także w Polsce. To jest, można powiedzieć już właściwie trzecia twoja biografia wielkich pisarzy czeskich. A tym razem chyba zadaniem było rzeczywiście arcytrudne, ponieważ Ota Pavel umarł chyba właśnie wtedy, kiedy zaczął rozkwitać? Rozwiń »
Umarł wtedy, kiedy tak naprawdę napisał pierwsze rzeczy dający pojęcie skracające skalę jego talentu co więcej on w przeciwieństwie do Havla i Hrabala, czyli bohaterów moich wcześniejszych książek jest naprawdę postacią zagadkową Hrabal jest dobrze jak jego życie jest nieźle dokumentowane dmuchawę to ma mieć fotografię i mnóstwo ludzi na razie był w końcu prezes na ogół z prezydentem wcześniej był dysydentem wcześniej był człowiekiem związanym z teatrem, gdzie też no to jest jakby reżyser teatralny czy twórca teatralny dramaturg jest postacią publiczną pradawne mnóstwo ludzi znał on w ogóle o zawsze był wśród ludzi chciał być.

Natomiast Ota Pavel był w gruncie rzeczy samotnikiem to po pierwsze po drugie jednak outsiderem też także z w tym sensie, że on nie tylko zysk chodzi mi o to, że my w wieku 33 lat za parą na nieuleczalną chorobę psychiczną, która w naturalny sposób siłą rzeczy bez wykluczyła go no z życia takiego publicznego zawodowego.

No właśnie, bo strzęp biografii Oty Pavla my Polacy przede wszystkim znamy przez Andrzeja Mielcarka, który w osiemdziesiątym pierwszym roku w hali Olivii podczas takiej inny chyba był pierwszy festiwal piosenki prawdziwej zaśpiewał swoją pieśń nie p t. przyjaciół nikt nie będzie wybierał ten fragment stał się pan Ociepa lub właśnie takich prawem wolności głosić bracia w rutynę prawie wszak to 24 miasta radni zwariował pisarz Ota Pavel.

Ale Ota Pavel przecież zwariował wcześniej przed 3000 ósmego tak naprawdę chyba to była olimpiada wiz bruku prawda, kiedy leczy 60 czwarty, kiedy się okazało.

Tak, to był luty 64 roku Ota Pavel wtedy był czołowym postaciom stosunkowo dobrze znaną w specyficznych ranga meczu był dziennikarzem sportowym i on pojechał na tę olimpiadę jako jako sprawozdawca on zaczynał jako dziennikarz radiowy, ale dosyć szybko jednak sam zrozumiał i został doceniony jako jako reporter upust jako człowiek pióra jako człowiek, który miał oczywiście taki nieodmiennie niezwykły dar pisania o sporcie właśnie są chciało tym roku o sporcie przede wszystkim pisarz z taką reporterską żyłką jego pierwszą książką, gdyby temu książkowym stąd ta książka off de facto ukazała się już wtedy, kiedy był chory ze względu na opóźniony proces w naszych aut był opóźniony taki długi proces wydłużony proces wydawniczy charakterystyczne dla dla czasów komunistycznych, by książka wyszła właśnie w tym 0904. roku i warzy w i w książkach zaczynałem na półkach księgarskich układa się w momencie, kiedy już był pacjentem szpitala psychiatrycznego, a więc one mnie, że tak powiem to nie miało związku miast rozważa publikację nie raz i oznajmia nie nie znaczy jego i jego jego choroba rozwinęła się można powiedzieć w sposób naturalny można dyskutować na temat tego co było bezpośrednią przyczyną prawda która, jakby wyzwoliła zabawek i spra w spornych spowodowała eksplozję choroby na, zwłaszcza że ta choroba od początku miała bardzo gwałtowny i ostry przebieg śmierć pięknych saren w Polsce wyszły w zasadzie 2 książki w 1 śmierć pięknych saren i jak spotykałem się z rybami jako jako 1 i jedno wydanie wersów wcześniej przed piosenką no tak, bo brzmi jak ocenia Andrzej Rozen, chyba że Andrzej Gar czarek był 1 z pierwszych Czytelników tej książki ta książka wyszła po polsku w siedemdziesiątym szóstym roku już prawda, czyli Noto już zdążyła ją i spotkała się od razu dobry mecz z dobrym przyjęciem zresztą też nowo przełożyli ją 2 wybitni tłumacze, którzy mieli taką sami mieli markę prawda wiadomo było, że jeżeli do czegoś, zwłaszcza wspólnie przyłożyli rękę Andrzej Ścibor Piotrowski Józef Paczków na to co z pewnością musi być coś niebagatelne no właśnie kolejna legenda o Podhalu była taka, że no to dziennikarz sportowy, który wiadomo, że przez interwencję w Pradze zwariował, po czym trafił do szpitala i jego lekarz prowadzący kazał mu w ramach terapii opisać najpiękniejsze chwile ze swojego życia i tak powstała książka śmierć pięknych saren, toteż legenda notesy traktuje się to jest też legendę to też 1 z tych mitów, które ja wierzyłem na 3 też jak wspomniałem na początku, że tak orzekł, że pewnie trudno, bo te książki pisarz tak dobre książki Lewisa albo jak zaczynałem tę książkę pisać Damian poszerzenie wiele odczytał bowiem, że będę musiał się na jego temat dowiedzieć, ale przy hipotezie, że pan także jak noc zaraz, ale to jest co innego jest natomiast raczej, gdyby nie wiedział jak wielu rzeczy nie wiem nie wiem czy w ogóle odważyłem się tę książkę pisać, ale dopiero w trakcie, jakby uświadamiam sobie schować je za każdą z tych legend jest jakaś niezmiernie skomplikowana i biznesowo ciekawsza autentyczna historia, więc to legenda głosi, że ota Pavel zwariował trafił do szpitala psychiatrycznego tam w ramach kuracji napisał wspomnienia te najcięższe, jakby z tego dna choroby choroby prawda wydobyć dostał też te najpiękniejsze wspomnienia dzieciństwa i spisani pomogło mu życie do dziś podczas jazdy od terapii powstała największa literatura są z Lechem to przyczyna wynikałoby z tego, że jakby sam ze swoim psychoterapeutą prawda żagle Cargo zachęcił mnie pan niech pan wspomina niech pan pisze o sobie rusza wspominał pisarz po to, by było może, by to było możliwe, gdyby nie to, że on jednak miałbym będą wyjątkowo ciężko chorym człowiekiem po prostu i w jego przypadku to po prostu tak nie wygląda ocena czy jednak ten to byłam na czysto wybierz dysk jest ta choroba ma długą historię i mniej więcej co 10 lat inaczej się ją określa wasze Inei i inaczej jest ona nazywana przez psychiatrów Kaddafiego w jego czasach nazywano to choroby psychozę maniakalną depresyjną ewentualnie cyklów średnią potem mówią mówiono o chorobie dwubiegunowej efektywnej teza szczególnie ładnie określa się tego, jaką jako choroby tylko raczej jako jako zaburzenia turysta, który charakteryzuje się taką gwałtowną amplitudą nastroju prawda od nastroju euforyczne, które wydaje się, że jesteś nie wie Napoleona Jezusem Chrystusem to totalna depresja po totalną depresję, w której właściwie nigdy nie masz gwarancji, że Rzeźnik wyjdzie szkoda z tym z tym pytam także to oczywiście towarzyszył mu na myśli samobójcze i są w ślady tego i w tej książce są oczywiście zapiskach ty o tym problemie co on on on przeżywał tę chorobę noc w ekstremalnych zupełnie wymiarach zakup ekstremalny zupełnie inny sposób i tam nie ma Stanów pośrednich prawda znaczy to stany pośrednie można uzyskać właściwie wyłącznie podczas hospitalizacji i w czasach, kiedy zachorował Noto taką główną metodą właściwie jedyną, którą stosowano elektrowstrząsy na plusie oczywiście jakaś farmakologia, a więc on nie był w stanie pisać w żadnym z tych okresów prawda, bo mnie nie wtedy, kiedy był poddawany tej tej brutalnej kuracji czyszczenie wtedy, kiedy był w depresji i wbrew pozorom także nie wtedy, gdy miał też euforyczne wymienia on wtedy on o tytuł to on o tym, opowiadał też opowiadali o tym dlaczego lekarz o tym, pisał jak napisał mi w co w takiej korespondencji, którą poprowadzi ją za chwilę do debiutu kim był to lek. Czesława historia, że on potrafił w tych Stanach euforycznych zapisać 100 stron naraz tylko, że potem sam, jakby stwierdzał, że szczerze, że tam kompletnie nic nie ma tu dodać, że ta może być jest jedno 2 zdania z tego udawało udawało ocalić i to trwało tak przez 3 ,5 roku on w przez ten czas był kilkanaście razy hospitalizowany wychodził do domu za chwilę z powrotem przywożono go w kaftanie bezpieczeństwa dodał nie było mowy o oprawcy, chociaż on mimo to pracował i w tym okresie rzeczywiście napisał kilka tekstów, ale to były teksty reporterskie i niektóre nawet obszerne, prowadząc taki taki bardzo dużo do bardzo duża opowieść reportaż o Emilu za to ku słynnym jest 1 z biegaczką, a jak było z ziarnami sarnami było troszkę je, bo było zupełnie inaczej on już na początku choroby, kiedy przeszła od czwartym roku rozpaczliwie nowy jak to się zazwyczaj dzieje prawda chodził po lekarzach w trafił do takiego młodego psychiatry, którego ktoś mu polecił mu to byłby lekarz z kliniki w największego szpitala psychiatrycznego w Czechach w Pradze na bocznicach do Pawła grochu i Paweł Graś opowiedział mi o tym, co o tym spotkaniu ono wyglądało także trafiać przed do pracy przed gabinetem siedział jakiś człowiek jego wygląd twarzy niepodobna zupełnie do nikogo haft wg jakich takich jak człowiek zorientował się po chwili, że to jest pacjentkę człowiek, który przez czeka na niego zaprosił go do gabinetu zaczęli rozmawiać przepowiedział mu, że jest dziennikarzem nazywa się tam Pavel, że zachorował w tym roku poziomu całą tę historię prawda jak to w tym nic bruku uciekł z autobusu Warda, który miał wracać zresztą to słowackiej ekipy do Pragi już poparcie po skończonej olimpiadzie poszedł w górę prawda podpalili zabudowania wiejskie chwycili go austriaccy policjanci prowadzili go, bo są pościgu prawda Jodie, a i błogosławił jak Chrystus, bo wydawałoby się wtedy, że jest, że jest Chrystusem prawda i muszę rozświetlić mogłem w tym celu podpalić zabudowań pyta retorycznie poseł zwrócił się o pomoc w walce o rzeczy pan może mi po euro powiedział zupełnie szczerze, że w tej chwili nie wierzę, że jeżeli źle, owszem, pracuje nad pewnymi nowymi metodami, ale na razie nie mam wyników nie ma nawet cienia lub możliwości, żeby panu pomóc tej chwili, ale proszę zostawić swój numer telefonu, kiedy tylko znajdę jakiś sposób to oczywiście się do pana odezwę tak się stało w trzecim pół roku postawmy tu kropkę Aleksander Kaczorowski autor książki ota Pavel pod powierzchnią jest państwo innym gościom poszukajmy informacji, o których wrócimy do tej niezwykle ciekawej historii term, ale teraz na poważnie i Aleksander Kaczorowski w prozaik tłumacz znawca literatury czeskiej autor książki ota Pavel pod powierzchnią jest państwo i moim gościem, ale ku re no, więc wróćmy do historii książki śmierć 5 pięknych saren 1 znaj z najbardziej depresyjnych książek świata jak to ktoś napisał w niej przyjęty w Mariusz Szczygieł chyba Hanzel Mariusz no właśnie test w naprawdę 1 z najpiękniejszych książek świata, którą wszystkim tym, którzy jeszcze nie zetknęli się z twórczością Paula bardzo polecam mówiliśmy o tym, że Polska legenda głosiła także dziennikarz sportowy ota Pavel zachorował psychicznie i w ramach terapii jego lekarz kazał mu opisać najpiękniejsze chwile życia i tak powstały 2 najwspanialsze książki w Polsce ukazały się jako jedyna 10 pięknych saren i ja spotykałem się z rybami Hardy nieprawda jak w każdej legendzie także, kto jest ziarnko prawdy w to znaczy rzeczywiście dr Paweł g, który był takim lekarzem prowadzącym Pavla w latach 6768 on one zasugerował mu coś takiego badania w pasie skoncentruje na swój najpiękniejszy przeżyciach niech pan spróbuje opisać, ale to miało miejsce już po 2, jakby najważniejszych faktach, które w tym, które miały miejsce wcześniej po pierwsze, ota Pavel tak mówi rządu wynika, że podobno tak on miał w dowodzie prawda natomiast on jednak w tym czasie już uważa się za pisarza i on już nie chciał pisać wyłącznie Opera i sportowych pełne mecze w Stambule zaczął traktować reportaż właściwie jako taki sposób zarabiania nażycie natomiast on był zdecydowanym ono ustami ambicje prozatorskich i chciał napisać książkę beletrystyczne to jak to u początkujących pisarzy bywa uznał, że najciekawsze materiały będą po prostu historia rodzinna historia przede wszystkim, które zawdzięcza swojemu ojcu, a jest zupełnie niezwykłe postaci są główną bohaterowi tej książki miał to być nawet bohater tytułowy, ponieważ taki roboczy tytuł książki śmierć pięknych saren brzmiał mój tatuś po prostu Aten Aten tatuś był zupełnie niezwykłym czeskim Żydem, który poślubił ciastko chrześcijanka jako tym mówił sam ota Pavel miał z nią 3 synów i niezwykle Bóg bogaty pełne przygód, ale i tragedii życie, które opisał ota Pavel śmieci pięknych saren i też jak próbuje jakoś się jakoś naszkicowany wraz ze swojej naraz opowiada z dedykacją, którą nie wiem czy w Polskim wydaniu pies jest oczywiście nazwa mojej mamusi właśnie za to, która miała za męża mojego tatusia z prawa związanych z doc. Paweł Stypuła książka dedykowana matce totalnie mnie nie wracajmy szczegółów, ale rzeczywiście z tak tak to był okres to jest piękna medytacja jak nas głęboko prawdziwa i inne i trafna to z pewnością, tak więc od pary chciał napisać taką książkę wspomnieniową natomiast czy on byłby w stanie ją napisać, gdyby nie pomoc dr Pawlak Grossa to ja prawdę mówiąc wątpię na czym ta pomoc polegała Otóż Pavol grobów specjalizował się właśnie w leczeniu tej choroby choroby Wa efektywnej dwubiegunowej i szukało, jakby metod farmakologicznych przede wszystkim któremu, które mogłyby być jakoś realistyczną kurację w tej choroby to było zresztą też czas muszę powiedzieć lata sześćdziesiąte prawda, kiedy ma niesłychany rozkwit przy używał przemysł farmaceutyczny nazwijmy to tak na desce biedna epoka, ale jest także w prawda czy taki zupełnie nowych substancji chemicznych, które z powodowały odloty od zmiany Stanów świadomości zresztą takim najwybitniejszym czeskim badacze LSD i w latach pięćdziesiątych i tam w latach sześćdziesiątych był starszy brat Pawlak ropa Stanislav Gross ma ona wybitny psychiatra uczony, a zresztą obydwaj od not od pół wieku już w tej chwili mieszkają w stanach Zjednoczonych ma w Kanadzie jak Paweł groch Otóż Paweł grał w wyjechał na staż naukowy do Niemiec zachodnich jak mi opowiadał po prostu korzystał z tej okazji, żeby odwiedzać takie wiodące ośrodki badawcze także w innych krajach zachodniej Europy pecha do Londynu jest sam w Londynie dowiedział się, że doktor mogę strzałów z Kopenhagi prowadzi jakieś dziwne eksperymenty nas z wykorzystaniem litu, a ściślej biorąc węgla lub litu i podobno uzyskuje zadziwiający efekt OFE nie uwierzył, ale lekarz, z którym rozmawiał z Anglii powiedział mu, że zna osobiście dr szałwii i pragniemy nie jest w stanie zaakceptować uprzęże wiadomości, że także, że on może radny uzyskiwać tak dobre do delty rezultaty przy pomocy tej nowatorskiej metody, ale z drugiej strony można go na, tyle że wie, że jakby stosuje uczciwych rzetelnych naukowych na krótko mówiąc samoloty Kopenhagi pojechać w i żeby to skrócić się Paweł Don dr Paweł groch pojechał do Kopenhagi poznał doktora są zapoznał się z częstą metodą zapoznał się z wynikami po prostu zrozumiał, że to jest Święty Graal, że ten człowiek po prostu opracował metodę, która jak nic przedtem uważa zapobiega tak one po prostu zapobiega działa profilaktycznie zapobiega tym erupcją prawda tym tym tematem tym Stanom psychopatyczny i to być może był klucz do to był klucz tak, ponieważ dr dr Korolow wrócił do Pragi i tam po prostu usnął w poddały eksperyment tą grupę na zmywak królików doświadczalnych 1 z pierwszych z tych pacjentów, którzy otrzymali tę cudowną pigułkę, bo właśnie dr właśnie ota Pavel, którego numer telefonu dr Gross miał w notesie zadzwonił do tego latem przejść tego siódmego roku, by ota Pavel przed poszedł do władz pościel wzburzona woda wiozła do Giodo do kliniki w Bochni CF jak sam opisuje stał się stał się cud w oczywiście ta historia ma swoje tragiczne zakończenie, bo nie ma happy endu prawda w takich w takich razach nałogu ale, ale faktem jest, że czyta, że ta kuracja przynajmniej przez pierwsze kilkanaście miesięcy działała rewelacyjnie i z tego co mi wiadomo z tego co udało się zrekonstruować i Kanadzie przedstawić w tej książce wynika że, że on w tym okresie rzeczywiście odzyskały one na tyle równowagę psychiczną, żeby był w stanie skupić się na tej pracy i paradoks polega na tym, że to się z biegło właśnie jest praską wiosnę, która niespecjalnie go interesowała szczerze mówiąc może zapowiedzieć, że on jednak był jeszcze pozostał do końca życia dla, czyli z okolic od akcyzy i o ile ta prawda rozczarował się jak wszyscy na jakich etapach prawda to ideał to jednak członkiem partii pozostał do końca aż do śmierci w roku 19732 także to co się działo potem po inwazji sowieckiej to akurat ci to największa tragedia co prawda w nowożytnych dziejach tam czeskich po po powojennych czechosłowackich ta akurat dla niego to było praski dom był w najlepszej formie w co, ale chcemy się wrócić do historii zapisanej w śmierci pięknych saren, czyli do tatusia w ich tatuś był czeskim Żydem w PRL, ale no jak wybuch w większość osób żydowskiego pochodzenia w tamtych stronach nie był specjalnie religijny, więc dlatego ożenił się z Czeszką śmierć pięknych saren to jest wspaniałe taka podróż przez dzieciństwo, ale też przez Holokaust prawda i tatuś o tym, Pavla, ale i jego bracia trafili do Auschwitz to się na szczęście dobrze skończyło w sensie, że przeżyli, ale do strefy w to też taka wstrząsająca historia o czasach zagłady w stroje są to zupełnie niezwykła cecha tej tezy tej książki, bo rzeczywiście jest tak jak Mariusz Szczygieł napisał prawda, że to jest książka, która generalnie krzepi prawda, a przecież opowiada w gruncie rzeczy oto tragicznym doświadczeniem, bo oczywiście macie większość wydarzeń to jest też paradoks prawda, bo takie czy mamy wrażenie jak Paweł opowiadał nam oczy, czego sam doświadczył, a to nie są też jego wspomnienia większość wydarzeń opisanych w tej książce rozgrywa się w czasie, kiedy albo jego nie było jeszcze na świecie albo kiedy był małym dzieckiem i jak właściwie nie mógł tym wszystkim przecież świadomie uczestniczyć one o tych dwoje masz skończone 15 lat 2 kiedy, kiedy kiedy, kiedy jego bracia trafili do Auschwitz to on miał lat tam 1312 bajki i a i to jest jakoś się jakoś jeszcze by on obecny w tym przekazie z autopsji prawda ale kiedy on pisze np. to o tym, życiu o życiu swego ojca o wyczynach swojego ojca zawodowych na rozmaitych innych w okresie przedwojennym na to konto to są wszystko opowieści, które one zawdzięczał przede wszystkim swemu ojcu i te właśnie 11 takich dla mnie najciekawszych odkryć związanych z tą książką polegał na tym traci, a skąd on tak dużo wiedział o swoim ojcu prawda i oswoi o swoich rodzicach są o ich życiu przed wojną czy przyczyna brak jest choćby nawet jeszcze wcześniej kotów to wszystko wiedział on po prostu do tego dodać amen, a przy tym brać on po prostu potraktował swego ojca tak jak traktował bohaterów swoich reportaży sportowych i po prostu pewnego dnia do Boga wtedy, kiedy tak działa zadziałała ta kuracja one rzeczywiście był dobrej formie pojechał do ojca ojciec wtedy mieszkał na peryferiach Pragi z matką spędził z nimi tydzień czasu przez tydzień po prostu go spowiadał nawet tych za zapisał cały zeszyt tych historii ojciec siedział ojciec zresztą też był w depresji tak naprawdę to syn pojechał do ojca syn chory psychicznie papieros wypuszczony prawda deficyt, a brat pojechał do wojska, żeby go wyciągać depresji, czyli naciągnąć go na na wspomnienia i ojciec opowiadał Opola na pewno się od poziomu całe swoje życie oczywiście jak się dowiedzą się ze stron, czyli zorientują lekarzom wszystkiego, ale poziom rzeczywiście bardzo dużo takich monet bitych tych najwspanialszych naj naj naj naj naj ciekawszych historii, które potem Paweł wykorzystało w książce, ale to początek właściwie był reporterski na naszych posłów skrzętnie zebrał taki materiał taki surowiec, a potem nie wiadomo jak no to jest właśnie cud literatury z robił z tego coś trafić ktoś coś niesłychanego zrobił z tego opowieść, ale więcej, bo stworzył nic po prostu bardzo dziękuję za to spotkanie Aleksander Kaczorowski pisarz tłumacz znawca literatury czeskiej i autor książki ota Pavel pod powierzchnią, bo państwa i moim gościem bardzo dziękuję ja dziękuję za chwilę informacje, ale wcześniej stuletnia kartkach z kalendarza cofamy się do 1918 roku w ramach obchodów stulecia niepodległości w radiu TOK FM program przygotował Szczepan Maziarz sygnalizował Krzysztof Woźniak Mikołaj Lizut
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA