REKLAMA

Powstanie wielkopolskie. 100. rocznica zrywu

Data emisji:
2018-12-27 16:00
Audycja:
Światopodgląd
Prowadzący:
Czas trwania:
26:45 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Światopodgląd, Agnieszka Lichnerowicz, tak jak państwo słyszeliście w informacjach, dziś obchodzimy setną rocznicę wybuchu powstania Wielkopolskiego. Obchodzą, wydaje mi się, przede wszystkim jednak mieszkańcy i władze wielkopolskich miast, pewnie szczególnie Poznań. O godzinie 16:40 zatrzymać mają się poznańskie autobusy i tramwaje, zawyć mają syreny w mieście i rozdzwonić się dzwony w kościołach. W studiu Radia TOK FM w Poznaniu jest dr Marek Rezler historyk, który zajmuje się dziejami Wielkopolski, a szczególnie, wydaje mi się, zaraz mnie pan doktor poprawi powstania Wielkopolskiego.  Rozwiń »
Jest współautorem encyklopedii powstania Wielkopolskiego, ale też książki, która została właśnie w tym roku wznowiono poprawiona i uzupełniona powstanie wielkopolskie postulatach wydawnictwo Rebis i ją wydała, więc dzień dobry panie doktorze kłania się pięknie wzdycha Marek Rezler panie mój dziadek też tych wątków jest wiele, ale chyba są takie 2, a które interesują mnie najbardziej z 1 strony to, że mnie, że pewnie w innych miastach Polski zauważamy to znacznie mniej, ale powstanie wielkopolskie stało się chyba jest już fenomenem to znaczy bardzo takim wydarzeniem niezwykle ważnym i też budującym czy kształtującym tożsamość Wielkopolan, a w tym być może szczególnie poznaniaków ta z pewnością powstanie wielkopolskie od wielu lat stanowi 1 z takich cechach kolokwialnie kamienie milowe historii Wielkopolski szczególnie 19 solistek w wieku jej jest to powstanie, które i akcentowany jest jako powstanie zwycięskie w, a często przeciwstawiany jest ostatnim przegranym starcie liczniejszym kre w zdołał je w sieci strona, a nawet nutką takich ofert poczucia wyższości Rocha 3 pozycji wyższości raczej nie wychodzi tutaj słaba znajomość dziejów regionu, bo jeszcze do niedawna obowiązywał slogan, że było co nam, żeby to jedyne zwycięskie powstanie z niesprawną czasami Wielkopolanie mieli na koncie 3 udział w 4 zwycięskich powstaniach 1803 w rządzie wciąż byśmy przeszli także goście ZNTK oczywiście tożsamości to znaczy, że oczywiście AMG, o ile powstanie warszawskie MF jest jakby Bóg daje się takim Schulza ważnym momentem czy ważnym elementem pamięci tożsamości teraz trzeba dla całej Polski to powstanie wielkopolskie dla Wielkopolan być może bardziej nawet niż to warszawskie dla Wielkopolan powstanie wielkopolskie jest 1 z głównych gwoździ tak i reklamy z osiągnięć własnego regionu natomiast zupełnie inny charakter powstania Wielkopolskiego inny Warszawskiego w pamięć w realia, w których wybuchały obydwa powstania, ale chodzi tutaj też nieumiejętność reklamowania się Wielkopolanie raczej nie za bardzo umieją i chcą reklamować swoje osiągnięcia swoje sukcesy często w to miejsce w wstawiają legendy jak chociażby ta godzina 2 w umownie, czyli 1640 godzin nawet od powstania Wielkopolskiego, który zgodzi na ściśle umowną symboliczną rzeczywistości powstanie wybuchło około 40 minut później, ale nie o to tutaj chodzi po prostu Wielkopolanie mieli się reklamować w odróżnieniu od mieszkańców Polski centralnej TVP, którzy potrafią zdyskontować swoje osiągnięcia sukcesy w kwestii, że lubelski w walce o niepodległość Polski w rezultacie ta cecha Wielkopolanie myśli i nieumiejętność reklamowania plus Radia okresu międzywojennego i gdzie endecja była nie najlepiej widziana bar na scenie politycznej sprawiły, że sprawy związane z powstań wielkopolskich zaś 1 może nie na dalszy, ale na dość na odsłonięte plan na tle innych poczynań niepodległościowych ojca no właśnie to teraz przejdźmy do takiego drugiego wątku zwraca ponadto uwagę w książce swoje, a też pisał o tym, Waldemar Łazuga o tym, że powstańcy wielkopolscy się patronują 144 ulicom placom wielkopolskich miast miasteczek, bijąc na głowę nie tylko wielkich organicznie ku, ale i narodowych wieszczów to znaczy to na co pan zwraca uwagę też w swojej książce to jest to, że mniejszy pamięta, że powstanie wielkopolskie funkcjonuje trochę, jakby w oderwaniu od tych 100 lat wcześniejszej pracy taki ciemny dym codziennej budowania niejako tożsamości i też, że siły narodu polskiego, których HBO obok postoju Górski jak by tak jak rozumiem tylko ostatnim elementem takim spełnieniem po tej trwającej dziesiątki lat pracy i o tym, się zapomina zapomina się, bo jest mniej dynamiczne mniej o w malowniczej mniej widowiskowe mniej anegdotyczne tymczasem powstanie wielkopolskie było ukoronowaniem ponad 100 lat działalności niepodległościowej polegającej na pracy organicznej, ale bez unikania gotowość do walki zbrojnej, bo przecież Wielkopolanie od 1800 piętnastego roku uczestniczyli w powstaniu listopadowym styczniowym mieli bardzo nieudany epizod wiosny ludów, które ja uważam z diabłem w błąd Krzysztofa natomiast rzadko Wielkopolanie uświadamia sobie jedno 8 była ta naturalna konsekwencja procesu, który rozpoczął się około 1800 piętnastego roku, który dążył do kształtowania społeczeństwa w określonym kierunku niepodległościowym, ale drogo pracy organicznej ciągle z perspektywą, a zwycięskiego powstania, które powinna wybuchnąć odpowiednim momencie i koniecznie musiał zakończyć zwycięstwem nie było mowy o jałowe dawanie świadectwa o VAT za wolność nasienie ważną o cierpieniu o męczeństwie poświęceniu Reduta czysty pragmatyzm Rajmund i ma poczucie, że dziś obserwuje pan obchody to ruch Kato, tym bardziej że tamta historia trwająca prawie 100 lat, że bardzo się koncentrujemy na tym powstaniu bez zrozumienia z czego ono wynika, że coś się zmienia pozytywnie już właściwie niewiele się tutaj zmieniło, ale prawdę powiedziawszy ja to zrozumienie procesu, który doprowadził do powstania Wielkopolskiego jest ogromnie trudne, bo wymaga orientacji w sprawach ekonomicznych społecznych politycznych także układ w jakim występowania pierwiastkiem ludzkim później w cesarstwie niemieckim są to sprawy, które wymagają pewnego przygotowania pełnej świadomości i bardzo często w realiach wielkopolskich oddziela się organicznie wielkopolskich czołowych działaczy Karola Marcinkowskiego Cegielskiego Jackowskiego i t d . od samego powstania od lat 191819 rzadko się zdarza umiejętne łączenie i Widzew jest zauważenie w tym ciągłości procesu no, a z rzeczą historyka jest wyjaśnienie tej sprawy jak jest także przekazywanie Dariusz kort ciągłość jest jednoznaczna po prostu ludzie, którzy mieszkają pomiędzy Notecią i tętnem między życiem i na PC Strzałkowa, bo część Wielkopolski, która znalazła się w krajach UE z opolskiego tych spra w nie przechodziła ci ludzie by się zupełnie inaczej niż mieszkańcy innych kolejnych części kraju bardzo nieraz regionalizm panie redaktorze tak nie ujawnia się ani nie absolutnie nie myślą inaczej po prostu jakaś cecha tego regionu tak samo swoje ręce się mają mat mieszkańcy Mazowsza Małopolski i t d . po prostu mieszkańców Wielkopolski tereny Wielkopolski nie trzeba agitować namawiać oni sami dochodzą do wniosku, że taki jest dobrze tak należy inni z boku nie powinien się obcować ani pouczać zwróćmy uwagę na to, że ktoś taki jak Mierosławskiego był nikim innym jak spadochroniarzem z Londynu i z Paryża wysłannik komitetu Narodowego polskiego, który porusza się w Wielkopolsce jak słoń w składzie porcelany kompletnie rozmiar regionu Edward Dembowski Juliusz słowacki ci ludzie zupełnie nie rozumiem mieszkańców regionu i w końcu nie dawali sobie tutaj Wielkopolsce rady Wielkopolanie niezależnie od tego kto działał tutaj, kto funkcjonował z zewnątrz sami sobie z tym radzili sami byli przekonani, że tak trzeba i tak robili taki jest dobrze i tak zrealizowali ciekawe, że to zjawisko występowało zarówno Polacy części Wielkopolski jak centralny jak i Południowej proszę zwrócić uwagę, że jeżeli zaczną się jakiś ruch niepodległościowej większe czy to w 1800 szósty siódmym czy w czasie dalszych działań w cały region stawał mniej więcej równocześnie w podobny sposób w podobnej formie i bez centralnego kierownictwa regionu wyłania się dopiero w trakcie działań właśnie te czekają też zwrócono uwagę, gdy czytałam do pana o mnie tak też książkę, ale też wypowiedzi IMM innych badaczy właśnie z Wielkopolski, że z pewną dumą też podkreślają powszechność tego powstania służby o nazwach tych błędów to nazwać, ale tatuś nawet przeszkadzali agitatorzy nawet przeszkadzali, bo nie potrzeba było ich działalności Wielkopolanie sami wiedzieli, że tak należy tak sobie drogę przyjęli podporządkowali się liderom, którzy ukierunkować i tylko poszczególne formy działalności natomiast diet oraz ludność regionu mają ogólnie myślała podobnie nie było problemu z emitowania przez zachęcanie oni wiedzieli, że tak trzeba i dlatego kiedy wybuchło powstanie w to wybuchło w całej Wielkopolsce to było powstanie po prostu na telefon wystarczył 1 telefon od przedstawiciela, który akurat witał Paderewskiego w Poznaniu sygnał w teren, że poznanie się zaczęło no nie ma na co czekać i jednakowo Czarnków jednakowo Ostrzeszów jednakowo Gniezno Grodzisk wszystkie te miasta zaczynały działać podobnie oczywiście nie zawsze była walka, ale działały w podobnej formie podobny sposób wykonywały swoje zadania odruchowo spory ból serca automatycznie dr Marek Rezler jest państwo gościom za kilka minut wrócimy do tej rozmowy, bo wcześniej jeszcze informacyjna, ale oczywiście rozmawiamy w setną rocznicę wybuchu powstania Wielkopolskiego, mówi że w miastach Wielkopolski trwają dziś nie tylko dziś obchody też wiele, toteż ciekawe inscenizacji związanych ze tamtejszymi wydarzeniami ma miejsce mam nadzieję, że też, że w drugiej części naszej rozmowy my opowiemy trochę o kontekście tego wybuchu to znaczy, że Edmund inny jak co do bus za moment, który jak z dumą dziś opowiadają Wielkopolanie wykorzystali do zorganizowania i przeprowadzenia tego powstania, ale to już w drugiej części naszej rozmowy, bo teraz już informacje od ducha świąt lub pod blond dąb i Agnieszka Lichnerowicz w studiu Radia TOK FM w Poznaniu jest cały czas dr Marek Rezler autor m. in. książki powstanie wielkopolskie postulatach jest wydanie poprawione i uzupełnione opowieści o powstaniu Wielkopolskim dziś obchodzimy setną rocznicę jego wybuchu i chciałbym teraz panie doktorze przeczytać fragment pana książki i poprosić o wyjaśnienie słuchaczom powstanie wielkopolskie z lat 301619 nie miał szczęścia do publicystyki, pisząc o nim często ulegamy modom i prądom propagandowym w zależności od obowiązującej polityki państwa było eksponowane bądź odsuwane na dalszy plan jednak ze szczególną siłą utrwalił się slogan, który wystąpił już w okresie międzywojennym triumfy święci zaczął święcić po roku pięćdziesiątym szóstym, gdy w powojennych realiach o wielkopolskich wydarzeniach z lat 1819 można już było mówić bez przeszkód, a nawet wskazane było podkreślanie antyniemieckiego charakteru ruchu, dlaczego to on w pewnym sensie to jest błąd z re albo nie cała historia podkreślanie anty niemieckiego charakteru ruchu na przede wszystkim zapominamy o tym, że powstanie wielkopolskie nie miał charakteru nacjonalistycznego w tu chodzi o niepodległość chodziło o przyłączenie Wielkopolski oraz w zakresie państwa polskiego natomiast nie było wrogości na tle Narodowym i to pomimo bardzo nasilone akcji germanizacyjnej, którą Niemcy prowadzili od 1800 siedemdziesiątego pierwszego roku nie akcentowano tutaj anty niemieckości tylko wolę przyłączenia do państwa polskiego mentalność ludzi, którzy tak funkcjonowali w ich w polityce na co dzień w regionie nie była nastawiona nacjonalistycznej i wrogom nieprzypadkowo co odczuwa się niedawno prof. Waldemar Łazuga Jarota w Wielkopolsce wcale nie była taką popularną pieśnią właśnie ostrość wymowy wiersza Marii Konopnickiej od serca Wielkopolan myśmy walczyli o wolność akt sprawy podchodzono, ale nie walczyliśmy przeciwko Niemcom jako przeciwko Niemcom to głos, bo to zupełnie inne podejście nie było nienawiści na tle Narodowym to się paliło, a później w każdym razie polityka Centralna Polski polityka historyczna, choć nie zdążył tego pojęcia sprawiała, że zaczęto ukierunkować społeczeństwo w kierunku niechęć wrogość do konkretnych środowiskach tych grup politycznych co było nie do przyjęcia dla Wielkopolan dla Wielkopolan najważniejsze było, żeby tam Wielkopolska męża wreszcie do Polski w Niemcy nie pójdą swoją drogą co było ich nie wpisujemy w rejestry natomiast Leier od strony politycznej Wielkopolanie zawsze uważali się zda no powiedzmy wprost troszeczkę wyżej wpojonych od reszty kraju mówi inżyniera la Mania w regionach nawet tak pada megalomania regionalna to występowała jak najbardziej nieprzypadkowo Wielkopolska endecja któraś z święciła tutaj Trumpa, która spróbowała polityczne rządy dążyła do władzy w kraju w odróżnieniu od Ślązaków wreszcie należeć do Polski, ale na swoich warunkach i wywalczyli sobie autonomię Wielkopolanie Wielkopolska endecja poszła na walkę na bijatykę z Warszawą, a walk doszło do wojny, której Wielkopolanie wydać nie mogę i w rezultacie wiadomo, kto chce wszystko to nie otrzymuje niczego i w rezultacie przez dwudziestolecie międzywojenne Wielkopolan w Wielkopolska ba politycznie jak odizolowana od reszty kraju coś odbiło także na statusie weterana powstania Wielkopolskiego status ten w okresie międzywojennym był dość niski bardzo daleki od uczestników innych formacji walczących o niepodległość Polski co widać było także zachowanie weteranów powstania w treści pism wegańskich w ich poczuciu krzywdy niedocenienia i także po pojawieniu się legend legend mitów powstańczych, które dopiero teraz po kilkudziesięciu latach można było wyprostować wyjaśnić, ale też ujęty sposób, żeby nie zatracić proporcji wydarzeń w to w takim razie jeszcze pozwolę sobie 1 z wątków, które pan poruszył kontynuować, bo też radny pisze pan o tym, że powstanie wielkopolskie ze względu na swój politycznie endecki charakter traktowane było obchodzone koniunkturalnie w okresie międzywojennym często miały te obchody formy demonstracji zwartości Wielkopolan akcentowanej na przekór władzom warszawskim, zwłaszcza po przewrocie majowym 2006. roku czy może pan rozwinąć trochę, żeby słuchacze również spoza Poznania czy Wielkopolski biały brzuch to pewne subtelne akcenty, które wydaje mi się z tą mecze są subtelne chcemy je w nos zastanowiłbym się jak z odnalezionych znajdź w ciemno, a więc bez szefa Fed sprawa to polega na tym, że Wielkopolska była od strony politycznej o raczej monolityczna rządziła tu endecja narodowa demokracja i przedstawiciele politycy tego kierunku ukształtowani także mentalność społeczeństwa kształtowały obejmowali kształtować w każdym ukształtowanej oni ukształtowali festiwal Jazz Band do dziś zresztą, jeżeli spotykamy się z jego planami nawet tego bocznego Polek pokolenia średniego pokolenia w dalszym ciągu niektóre nastroje tutaj się pojawiają i prawdę powiedziawszy do dziś nie mogę za in zjawiska, że główni bohaterowie wydarzeń 1918 dziewiętnastego roku w dalszym ciągu żyją wśród swoich potomków swoimi emocjami swoim nastawieniem politycznym do dzisiaj w Wielkopolsce i nie tylko w Wielkopolsce trwa po prostu bijatyka między MDK mi Estończykami czy nie jeść mięsa ludzkiego tak wynika, że tylko z Piłsudskiego absolutnie nieuzasadniona w sklepach, bo to nie jest on jest miłośnikiem Piłsudskiego może powiedz tak nie pochodzę z Wielkopolskiego wychowanych w kulcie Piłsudskiego, ale jestem także historykiem i widzę pozytywne negatywne cechy tego polityka to nie Piłsudski nie chciał Wielkopolski tylko lekko Pascal deseń, że nie życzą sobie rządów jego rządów zachodniej części Polski no i konia z rzędem temu, kto w 10 tomach pism marszałka znajdzie, choć 1 z nich nieprzychylne zdanie o istnieniu wie o planach atak Niemiec już w daniach wrogich zaś 10 lat temu powstaje książka rodowitego Wielkopolanina prof. Zbigniewa Wodeckiego na ten temat, który wyraźnie wykazał, że osądzanie Piaseckiego niechęć wobec Wielkopolski jest wielkim błędem dodatkowo jeszcze niedawno zostały ujawnione dokumenty przechowywane w istocie Józefa Piłsudskiego w Ameryce konkretnie w nowym Jorku to są dokumenty agitatorzy sztabu naczelnego wodza dokumenty, które można jak najbardziej sta je przestudiować w sieci, gdzie okazuje się, że Piłsudski był znakomicie zorientowany co się dzieje w Wielkopolsce, bo doskonale przez samych Wielkopolan informowany o tym co tutaj następuje natomiast w momencie, kiedy pojawi się tutaj czynnik polityczny wszystko nabrało zupełnie innego wymiaru podczas kiedy w listopadzie jeszcze członkowie nowo zaboru pruskiego współpracowali z warszawską po obu w opracowywaniu planów uwolnienie zasad jest jego smak do Borka Magdeburga parę tygodni później było to już raczej niemożliwe w, a już po przewrocie majowym wszystko przez panie po wrócił panie profesorze to chciałam, żebyśmy tych ostatnich kilka minut rozmowy poświęcił już może inna opowieść o tamtych dniach przypomnijmy, że to był to był rok 18 Niemcy przegrały wojnę tam wybucha de facto rewolucja i wyjechał z w Niemczech w Berlinie no i to jest taki moment, w którym też wielkopolscy przywódcy czy konspiratorzy dostrzegają szanse na jej cześć wiemy przyjeżdża Ignacy Paderewski nie dało Poznania i to jest ta Iskra, która jak wyglądały te pierwsze godziny to znaczy, który jak jak to się zaczynało przede wszystkim przez Paderewskiego 2 Iskra, ale niezamierzoną i nikt kojarzenia osobie Paderewskiego z gwałtownymi wydarzeniami na ulicach Poznania byłoby bardzo wtedy niekorzystne dla sprawy polskiej w Paryżu, gdyż artysta był już przedstawiciel rządu Warszawskiego jeszcze wtedy nie wiedział, że będzie premierem minister spra w zagranicznych cieszył się zdawało patriotycznego w mieście cieszy się z przywitania, którego spotkało w mieście natomiast wyroby wszystko, żeby nie kojarzono go z wydarzeniami następnego dnia raźniej powstańczymi nieprzypadkowo po radosnym powitaniu wieczorem 26 grudnia dyplomatycznie zachorował już się nie pokazano mi się, że będzie podgrzewać atmosfery co jednak niewiele pomogło, bo ma obok późnym popołudniem następnego dnia jednak doszło do starć polsko-niemieckich w mieście jest sytuacja wtedy była, a na dość specyficzna, bo pamiętajmy, że Niemcy przegrali wojnę, ale tylko na Zachodzie na Wschodzie oni byli zwycięzcami armia była z rewoltą Wanat trwała rewolucja w wojsku, ale też na froncie zachodnim na froncie wschodnim w dalszym ciągu istniała potężna armia Ober ostało w Holandii wojsko okupacyjne niemieckie stacjonowała też na terenie Królestwa polskiego była to siła w dalszym ciągu groźna, które mogą spowodować zniweczenie wszelkich dążeń niepodległościowych natomiast Wielkopolska była regionem specyficznym mianowicie w ciąży była jeszcze w granicach Niemiec i to co się działo w Wielkopolsce było w zasięgu armii zachodniej niemieckiej tej właśnie zrewoltowanych, która wtedy byłaby silna i w rezultacie Berlin nie był w stanie skutecznie przeciwstawić jakimś jakimkolwiek działaniami działaniem niepodległościowej w Poznaniu i Wielkopolsce dodatkowo jeszcze była możliwa za szantażowanie Niemców na Wielkopolskę, by w tym czasie spichlerzem Niemiec i bardzo łatwo można było zresztą wykorzystana podczas przygotowań to z polskiego Sejmu dzielnicowego w coś angażować Niemcy już w przypadku przeszkód stawianych dążeniem Polakom można wstrzymać dostawy żywności do rzeszy lecz gdy zobaczymy, kto byłby bardziej poszkodowany Niemcy wtedy w tym okresie nie byli w stanie zareagować przeciwstawić się działaniom niepodległościowym po Polaków w zaborze pruskim i Polacy też szansę wykorzystali na dobre zaczęli wykorzystywać je od 1918 roku, a już od strony organizacyjnej od obrotu polskiego Sejmu dzielnicowego z początku grudnia tego roku dalszy rozwój wydarzeń już wypadkową jej działalności politycznej komisariatu Naczelnej rady ludowej, które musiało lawirować pomiędzy racjami politycznymi Paryża Berlina Poznania i jej aktywistami niepodległościowymi dążącymi do działań zbrojnej walki zbrojnej to co się stało w końcu grudnia 1913 roku było ogromnym zaskoczeniem dla strony polskiej dla niemieckiej Niemcy byli bardziej zaskoczeni dlatego wygraliśmy to był idealny moment rozpoczęcia walk i komisja na czele rady ludowej myślę, że jest przedwcześnie przedwcześnie, że brakuje dowódcy nie babek i przejęć komendę nad Jarosz rozliczany z oddziałami powstańczymi tymczasem czas pokażą z czasem okazało się, że jednak to był idealny moment pół roku wcześniej i pół roku później byłoby za wcześnie albo za późno jest to zjawisko potem zaś sąd sytuacji pogląd w dziejach Polski, gdzie od lat 901819 był idealnym momentem na uruchomienie w sprawie niepodległości Polski wcześniej później wobec wcześniej albo za późno 1 z sukcesów Polaków było ich zmarnowanie szansy, która została nam przez los stworzona w i Brazylii Dilmy uznaje się, że był już 6 stycznia ostatecznie miasto zostało wyzwolone wtedy powstańcy przejęli mgławice lotnisko Ławica, a razem z nim kilkaset samolotów to my to znaczy kilkadziesiąt było na lotnisku w sumie około 300 samolotów rozmontowany znajdował się w położonej w dwunastej części miasta i HICP Nina, która już w rozstanie było w organizowano tam magazyn wojskowy i jej nabyła też wyraźna nadwyżka samoloty jak na potrzeby lotnictwa Wielkopolskiego większość samolotów została skierowana do Polski centralnej i stanowią wspaniałe uzupełnienie lotnictwa odradzającej się Rzeczypospolitej w i ostatecznie potem ministra o rozejm w Trewirze podpisany przez uratował powstanie park Project rozwinąć ścian, a za kradzież uratował powstanie, bo pamiętajmy, że luty 1918 dziewiętnastego roku też był czas, kiedy nastąpił koniec rewolucji w Niemczech żołnierze już nie tak chętnie wracali do domu powiedzieli, że nie mają, dokąd wracać bez pracy bieda w kraju jest bezpieczniej było im zostać szeregu można było odtworzyć armię nie w takim stanie jak w czasie poniedziałkowej, ale wystarczająca dla zgniecenia powstania Wielkopolskiego, a potem Polski w ogóle jej w lutym marszałek w coś do kolejnego punktu przed Sejmem przedłużającego przerwę w walkach dołączy specjalnie punkt nakazujący przerwanie walk w Wielkopolsce, gdyby Niemcy w tym czasie uderzeń uderzeń jest nie byliśmy w stanie się obronić i podobnie później wiosną 1919 roku, kiedy sprzymierzeni postawili bardzo twarde warunki pokoje traktatu pokojowego Niemcy, chcąc wymusić złagodzenie tych warunków planowali przeprowadzenie operacji przeciwko już nie Wielkopolsce, ale w Polsce w ogóle PiS są one wiosenne słońce uderzenie z Prus wschodnich Pomorza Zachodniego i Dolnego Śląska, skąd znamy te kierunki nie bylibyśmy w stanie wtedy tej ofensywy zatrzymać i czy Niemcy na to, że w ten sposób niszczący Polskę uzyskają złagodzenie warunków traktatu pokojowego ostatecznie marszałek w sporze zagroził uruchomieniem frontu Zachodniego, gdyby Niemcy spróbowali zaczepić Polska Niemcy znajdowali swoje do swoich planów alianci łagodzi i Arki traktatu pokojowego następuje podpisanie traktatu o rywalu Gauss Niemcy w czerwcu 28 czerwca tak w 1919 roku ma Niemcy później wydobyli ten plan 20 lat po OMV to już za pkt 23 minuty mają zawyją syreny zabiją za bezumowne godzin nalotu umownego iść na symboliczny gest symboliczny godzina powstańcom należy się z bicza zwanej choćby za godzinę, a po co zrobili natomiast godzina 1640 jest ściśle symboliczna umowne, ale już jest dr Marek oraz le TR BU państwa gościem w studiu Radia TOK FM w Poznaniu i tyle co dziś dla państwa z Małgorzatą Wólczyńską przygotowałyśmy program realizował Adam Sikora informacja po nich jeszcze więcej sport
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Uwaga, wiosenna promocja! Im dłuższy okres Dostępu Premium wybierzesz, tym większy rabat dostaniesz! 1 miesiąc 10%, 3 miesiące 20%, a 12 miesięcy aż 40% taniej!

KUP TERAZ - 40%

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!