REKLAMA

Profesor Weigl - człowiek, który pokonał tyfus plamisty

Magazyn Radia TOK FM
Data emisji:
2019-01-05 11:00
Prowadzący:
Czas trwania:
23:33 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
W studiu TOK FM książka "prof. Weigl i karmiciele wszy", autorem jest Mariusz Urbanek pisarz, dziennikarz specjalizujący się w biografiach, który jest naszym gościem, jest studia we Wrocławiu, dzień dobry, dzień dobry. O tym profesorze mówiono, że był fanatykiem nauki, jak to było? On miał oczywiście mnóstwo innych zainteresowań, był postacią szalenie kolorową, był królem życia, mówili o nim przyjaciele, ale nauka i chęć pokonania tyfusu plamistego, który w tym czasie, kiedy on wkraczał na swoją drogę naukową, no kosił ludzi setkami tysięcy, było czymś w życiu najważniejszym, czymś czemu on podporządkował wszystko, co robił.  Rozwiń »
Jak to było, że urodził się w austro węgierskiej rodzinie sam siebie definiował jako Polaka tak to jest bardzo istotne w żyłach prof. Weigla nie było kropli polskiej krwi on urodził się z ulica tutaj wtedy jeszcze niebyła tak do końca jasnych tych kryteriów narodowościowych tak, by rodzina Weigl sprowadziła się na czeskie Morawy, gdzie z pogranicza w Austrii i Węgier dlatego jedni mówią, że wstyd nawet tej rodziny, że po pochodzą z listy niemieckiej w ruderze z rodziny austriackiej w ramach cesarstwa austro-węgierskiego sprowadzili się na Mora wy tam zaczęli żenić się z Czeszkami i z takich właśnie rodziny wywodził się Rudolf Weigl, ale i jego ojciec zginął w wypadku, kiedy mały Rudy miał 5 lat matka 2 lata później wyszła za Polaka za nauczyciela gimnazjalnego i Józefa Troy miara i właśnie w tym momencie dopiero zaczęła się Polska historia Rudolfa Weigla dopiero wtedy zaczął się uczyć języka polskiego dzięki ojcu poznawać polską polską kulturę no i potem w taki bardzo newralgicznym momencie swojego życia powiedział, że jest Polakiem a zanim do tego dojdziemy to chciałbym, żebyśmy zrozumieli w jaki sposób tworzą się w nim ta pasja naukowa i w jaki sposób, dlaczego w zasadzie skupił się właśnie nad tyfusem plamistym jak to było, dlaczego postanowił zostać naukowcem studiował na Uniwersytecie lwowskim jeszcze wtedy nie mnie Uniwersytecie Jana Kazimierza, ale po prostu Uniwersytecie lwowskim biologię i to były czasy, kiedy żywa była legenda tzw. łowców mikrobów w tych wielkich uczonych, którzy walczyli największe choroby zakaźne na świecie eksperymentując na na własnym ciele wieku z wielu z nich zresztą zapłaciło za swoje za to zastał swoją pasję z życiem to był, więc Weigl wychowywał się w micie Ludwika Pasteura, który pokonał gruźlicę Roberta Roberta kocha, który zwalczył Anny cholerne pola Klicha, który nic z walczył syfilis i Pm, zajmując się biologią nie chciał chodzić w ciut cudzymi nie wie czy ścieżkami chciał zrobić coś wielkiego dna na własny rachunek no i wtedy taką chorobą nieokiełznaną jeszcze był był tyfus plamisty przełom przełom dziewiętnastego dwudziestego wieku NATO to jest świadomość, że w dziewiętnastym wieku to choćby w czasie kampanii napoleońskich tyfus plamisty zabijał ludzi z setkami tysięcy mówi się, że tak naprawdę to od Napoleona spod Moskwy nie wypędził genialny manewr feldmarszałka Kutuzowa ani tanie nawet zima rosyjska KOV pędziły wszy, ponieważ w samym samym Wilnie armia napoleońska idąc na Moskwę zostawiła 100  000 trupów po 200 orzekają inne choroba około wojenne choroba biedy choroba brudu choroba niedożywienia co też można było przecież zaobserwować dramatycznych skutkach przy okazji pierwszej wojny światowej tak w tym wojna jest właściwą wymarzonym środowiskiem dla dla tych osób, bo to są bieda głód Nędza to to są rzeczy, które nigdy zjawiska, które towarzyszą wojnie, a dzięki temu czyha przez to, że błyskawiczne ruchy wojsk się wtedy odbywają na to czy tyfus, a właściwie wszy, które roznosi rok wojsko wędrują razem z armią dlatego rozprzestrzenianiu jest takie takie błyskawiczne na jej podobne jak inne liczby ofiar tyfusu ogarnąć w czasie pierwszej wojny światowej i tuż po pierwszej wojnie światowej to są szacuje się, że po pierwszej wojnie światowej wciągu pierwszych 23 lat umarło około 23  000 000 ludzi właśnie na tyfus i to jest czas, kiedy kształtuje się kształtują się zainteresowania naukowe badania Rudolfa Weigla w bardzo wcześnie został profesorem zazdroszczą mu tego tak to to też jest inny wynik trochę historii było było z docentem dr najpierw oczywiście na Uniwersytecie lwowskim 1918 roku, kiedy wybuchła w listopadzie Polska część uczonych ze Lwowa przeprowadziło się do Warszawy, żeby robić naukę w Warszawie, bo Uniwersytet rosyjski z Warszawy wyjechał i poza miały się miejsca i ktoś taki jak jak walczyć już z dużym dorobkiem naukowym już z nazwiskiem już pod tym okresie wojny kiedy, kiedy pracował w laboratoriach medycznych armii austriackiej no był kimś ważnym a kiedy jeszcze zaczął odnosić sukcesy to w wieku 30 kilku lat otrzymały profesurę wtedy to umowy o profesora było dużo trudniejsze niż dzisiaj to wzbudziło wzbudziło zazdrość Why, który był przy okazji człowiekiem dowcipnym, ale i niepozbawionym złośliwości powiedział, że na zwyczajnych profesorów zwyczajnych uczonych robią nadzwyczajnymi, czyli otrzymują też niższy stopień profesorski autor tych nadzwyczajnych takich jak on czynią od razu profesorami zwyczajnymi i w ten sposób utarł nosa tym swoim krytykom jak wyglądała ta droga do odkrycia szczepionki przeciwko tyfus chodzi tutaj pierwszy był radnym francuskiemu uczony szwalni call, który odkrył to, że przenosi przenoszą tyfus przy to była podstawowa rzecz, bo bardzo długo zastanawiano się, kto jest tym, ale czy co jest tym roznosiciele choroby i mając już tą tę wiedzę Zajdler próbował wyprodukować szczepionkę i póki trwała pierwsza wojna światowa miał dostęp do mszy zakażonych tyfusem przy takich, które po prostu piły krew ludzi już chorych na na tyfus i wtedy próbował stworzyć z wnętrzności także tych drze w przy szczepionkę na potem on, kiedy skończyła się wojna zrobił się problem z zakażonymi wszami, bo ogniska tyfusu zaczęły słabnąć to oczywiście pojawiały się w rozmaitych miejscach ich i Europy i świata, ale zaczynało ich zwyczajnie brakować mówi znaj najkrócej do produkcji szczepionki jak do progu wyprodukowania 1 porcji szczepionki trzeba było kilkudziesięciu kilkudziesięciu owadów, więc trzeba było znaleźć sposób zakażania z 3 my tutaj za to zaczął się pomysł Weigla, że trzeba 3 najpier w wykarmić krwią ludzi potem zakazić je wtórnie rezygnuje z krwią ludzi zakażonych albo zapisze nam zawierającymi zarazki tyfusu następnie dalej je już on zakażony zarażam dalej karmić, żeby one się na hasło, żeby choroba się w nich dobrze rozwinęła później preparowano te już zabijane 3 i Survey preferowanych jelit w wytworzono zawiesinę będącą podstawą wytworzenia szczepionki z jak dokładnie wyglądała ta fabryka szczepionek przeciwko tyfusem plamistym opowiemy państwu po skuciu informacji Radia TOK FM naszym gościem jest Mariusz Urbanek pisarz dziennikarz autor książki prof. Weigl i karmić ciele wszy za chwilę do państwa wrócimy Karolina Głowacka przy mikrofonie dzisiaj naszym bohaterem jest prof. Weigla i który nie był Rudolf Weigl, które był odkrywcą szczepionki przeciwko tyfus owi plamiste mu jego biografia nie jest niezwykle interesująca, a napisał ją Mariusz Urbanek pisarz dziennikarz, który jest naszym studia we Wrocławiu dzień dobry jeszcze raz witam jeszcze raz powiedz jak wyglądało trochę dokładniej w produkcji szczepionki pan przez krótką informację powiedział nam Otóż najpierw trzeba było wykarmić wszy później zarazić innych tyfusem później wyjąć z nich to malutkie wnętrzności i w ten sposób doprowadzić do tego, że my mamy porcje szczepionki, ale sam ten proces karmienia przecież to musiało no bułeczek to wyglądało to wyglądało także sery w specjalnych takich pojemnikach skrzyneczka ach, wymyślonych wyprodukowanych przez Weigla umieszczano około 500 rannym owadów to wyglądało także pudełeczko było szczelnie zamknięte jest wszystkich stron oprócz 1 na tej 1 stronie była cienka siateczka taka radny musi nowa i to przykładano do ciała człowieka mężczyźni tęsknym skrzyneczki przekładali na łydkach i na przedramionach kobiety na udach powyżej powyżej linii pojęcia względu NATO, że to oprócz tego, że piekielnie bolało to było jak mówili mi ludzie, którzy mieli z tym do czynienia to to był taki ból jak przy dotknięciu rozpalonego żelaza do ciała i pierwszy moment, zanim się działo przez przyzwyczaiło idealnym te karteczki otoczone gumowymi paskami stały kre w przez 30 do 455 minut można było wykarmić od kilku tysięcy do 10  000 wszy i jednocześnie, czyli to jest 20 mniej więcej tych tych skrzynek czy ludzie mieli na na udach bądź na łydkach rekordziści potem było płatne karmienie wszy dochodzi do 2020  000, czyli mieli na sobie 40 do 50 karteczek, ale to było też pewnie obciążające dla organizmu przecież ta kre w obrazy Jana, a krew była wtedy, gdy pijana karmić, ale tracili miesięcznie do litra krwi od 700 ml do litra krwi co w okresie pokoju, kiedy produkowaną w tej szczepionki mniej no było to oczywiście z trudem, ale do uzupełnienia jeszcze, bo lepsze było wyżywienie można było karmić tych karmić dzieli się po prostu czymś co pozwalało na organizmowi na produkowanie więcej krwi większej ilości krwi natomiast problemem była tak naprawdę wojna, kiedy był był głód kartki żywnościowe w żaden sposób nie nie uzupełniały tego ubytku krwi u karmić chcieli no ale karmić trzeba było mało tego już w czasie drugiej wojny światowej to wody do Instytutu Weigla chętnych do karmienia było dużo więcej niższy niż miejsc ponieważ, że karmi ciele, ale byli bezpieczni w papiery z Instytutu Weigla w czasie drugiej wojny światowej w czasie okupacji niemieckiej są we Lwowie to były najlepsze papiery, jakie można sobie było wymarzyć szczepionka była Niemcom potrzebna w związku z tym karmić, ale z papierami od Weigla wychodzili z każdej łapanki nie byli brani pod uwagę przy wywożeniu na prace przymusowe do góry do Niemiec no to był po prostu to była polisa polisa nażycie właśnie przez cały ten wątek jak Weil goli się zachował w sytuacji, kiedy Lwów znalazł się pod okupacją niemiecką, ponieważ one ze swoim pochodzeniem mogły żyć bardzo wygodnie, a pan powiedział no przynajmniej bezpieczniej, a pan powiedział o tym, że on się nie zgodził, że wybrał Terno trudniejszą tożsamość Polaka w tamtym momencie tak to jest celem na moment newralgiczny jest w życiorysie Rudolfa Weigla, bo w momencie, kiedy we Lwowie zmienił się okupantów w czterdziestym pierwszym roku wyszli wyszła armia czerwona w weszli Niemcy i przyszedł ówczesny szef policji w dystrykcie Galicja we Lwowie do Weigla zaproponował podpisanie ich listy, czyli to jest najwyższy najwyższy poziom volkslisty taki potwierdzający po prostu narodowość niemiecką i tak naprawdę nie byłoby nic dziwnego kiedy, gdyby Wajda podpisał, bo to po prostu byłoby potwierdzenie rzeczywistości on nie miał w żyłach kropli polskiej krwi, ale w Wireless na tę propozycję po w powiedział niemieckiemu generałowi SS, że nie podpisze, bo ojczyznę wybiera się raz on o ojczyznę Polskę wybrał w 1918 roku oczywiście to było szalenie ryzykowne, bo o odrzucenie takiej takiej propozycji ono mogło skutkować to wiemy są w chwilę wcześniej we Lwowie Niemcy zamordowali na wzgórzach Wuleckich kilkudziesięciu profesorów z uniwersytetu i Politechniki Lwowskiej Weigl owi nie zrobiono nic złego, bo on był potrzebny on był jedynym, który miał wiedzę jak produkować szczepionkę przeciwko wirusowi, a Niemcy się właśnie szykowali do inwazji na związek związek sowiecki, więc wchodzili na tereny, gdzie widzieli, że tyfus szaleje chcieli zabezpieczyć swoich żołnierzy do tego potrzebna była szczepionka do tego potrzebny był Weigl akurat tego nie mógł odmówić produkcji produkcji szczepionki na potrzeby Wehrmachtu natomiast zagwarantował sobie jedno to on będzie decydował o tym, kogo w swoim Instytucie zatrudnia i dzięki temu ocalił szacuje się, że około 5000 ludzi, którym zaszczepiony w czasie w czasie drugiej wojny, bo zostało około 8  000 000 ludzi szczepionką Weigla natomiast karmił wszy w jego Instytucie, a więc otrzymał od niego te polisy na na życie około 5000 ludzi specjalnie dobieranych co znaczy specjalnie dobieranych, bo to byli ludzie albo, który uczeń niscy Uniwersytetu lwowskiego i Politechniki Lwowskiej i innych uczelni albo studenci wskazywanej przez tychże uczelni uczonych na zasadzie takiej dawki widziano ten jest wojna, ale wojna jak to zwykle kiedyś się skończy i kiedyś trzeba będzie Polskę odbudowywać i do tego potrzebni są najlepsi i ci profesorowie wskazywali w swoich najlepszych studentów, mówiąc że oni powinni przeżyć, bo oni będą powojnie potrzebni potrzebni Polsce dlatego jak dzisiejsze patrzy na te listę i karmić dzieli to na tej liście do 50 % co najmniej to są to są ludzie, którzy po wojnie jakoś się zapisali albo w nauce albo w kulturze albo w sztuce to są nazwiska encyklopedyczne, żeby wymienić, chociaż kilka NATO karmić LM wszedł np. poeta Zbigniew Herbert był wybitny geograf prof. Alfred jawne genialnej kompozytor światowej sławy Stanisław Skrobacz skoro Warczewski było aktor Andrzej Szczepkowski, a z tych takich wybitnych profesorów starszego pokolenia na to choćby absolutna gwiazda Lwowskiej szkoły matematycznej, czyli Stefan Stefan Banach geograf światowej sławy Eugeniusz Romer i tych nazwisk, by tutaj można było też było mnożyć tak to była polityka Weigla ratowania ludzi, którzy będą potrzebni Polsce, ale jednocześnie była to praca dla Wehrmachtu to była praca dom dla Wehrmachtu na określenie mienia wymyśliłem, ale to było podpisanie paktu z diabłem taktycznym czy tak to w skrócie można można powiedzieć Wajdy zgodził się na produkcję na potrzeby Wehrmachtu szczepionki, bo nie mógł się nie zgodzić w zamian za to zatrudnia tych ludzi, a przy okazji to on wiedział to on był posiadaczem tej tajemnicy kamienia magicznego można powiedzieć, więc ile szczepionki szło na potrzeby niemieckie, ale bardzo duża ilość tej szczepionki to trudno powiedzieć, jaka ilość, ale tego lutego sąd po świadectwa, jakie mamy z tamtego czasu było tego bardzo bardzo dużo produkowanej bez wiedzy Niemców czasem kosztem tej szczepionki dla dla Niemców, bo tam OZ na tamto szczepionka osłabiana po to, żeby mieć się śmieci więcej doszło dla ludu polskiego podziemia doszło do innych armii krajowej i doszło do gett i nic w Warszawie i w Krakowie do getta lwowskiego i tam już w Warszawie n p . prof. Ludwik Hirszfeld zajmowali się dystrybucją tej tej szczepionki w wśród wśród Żydów ta swoboda w Instytucie była dość spora, bo Niemcy się bali tym chodzić tak to to było innych świadoma oni po prostu po pierwsze, się bali, bo wiadomo byto wyprodukowana przez propagandę niemiecką taki ciąg logiczny wojna Żydzi wszy śmierć powodowała, że oni należą starali się nawet nie wchodzić do Instytutu, jeżeli nawet się znalazł jakiś ktoś się ktoś odważny to łatwo było powiedzieć, że właśnie wzrostu kłaść się nawet euro spółce ampułka z zawiesiną z tyfusem plamistym albo, że gdzieś się wszy się rozbiegły po po Instytucie no to działało zbycia silna na wyobraźnię i to było robione przez tak bardzo świadomie powiedziałem na początku naszej rozmowy, że ważny był niedoszłym noblistą i jak wyglądała ta sprawa tenże wspomniany generał SS Fritz Kac man na początku lat miał dla Weigla, czyli marchewkę kijem to była uświadomienie mu, że Niemcy po trafią się mścić przy wypomniał mu tych profesorów Lwowskich zamordowanych na na wzgórzach Wuleckich marchewką miało być własny Instytut w Berlinie, czego Weigl odmówił i poparcie dla kandydatury Weigla w nocy w komitecie noblowskim fajki co istotne w latach 19301939 miał 70 nominacji do nagrody Nobla kat 70 uczonych z różnych krajów Europy świata zgłosiło do tak w komitetu Noblowskiego wniosek o uhonorowanie Weigla Noblem dziś już jest wiadomo, bo komitet Noblowski otwiera swoje archiwa po po 5560 latach i marchewką było to, że Kac nam powiedział, że Niemcy Motor zwyczajnie załatwią oczywiście można mówić Szwecja była neutralna komitet Noblowski to jest instytucja prywatna, ale w czterdziestym drugim robić tak jestem trzecim roku Niemcy mieli wystarczająco dużo środków nacisku także na tę naukę neutralną, ale współpracujący z nimi Szwecja przebywa w głowie to załatwić, kiedy Weigl odmówił przyjęcia narodowości niemieckiej czy potwierdzenie narodowości niemieckiej to oczywiście temat upadł, bo załatwiali, by Nobla dla Polaka, a nie dla Niemca w związku z tym pozwoli produkować szczepionkę, bo było im potrzebny natomiast w teorii z tej marchewki już nie nie skorzystał i po wojnie to hasło, że pracował dla Wehrmachtu bardzo mu zaszkodziło to nie znali najsmutniejsza i nerwów i źle świadcząca rozmaitych środowiskach sytuacja, która się pojawiła, ale Wajdy oczywiście my najpierw kusili go Sowieci on przy tych zaproponowali mu w czterdziestym piątym Jean zostaje w na Ukrainie, czyli w związku sowieckim ma tworzą mu po prostu warunki albo śmietankowe rozkoszne do do pracy w sieci instytutów członkostwo w radzieckiej Akademii nauk po prostu mógł mieć wszystko jest tylko musiałby zostać jak uczony radziecki on powiedział, że nie wróży przyjechał do Krakowa odezwała się niestety zadawnione rywalizacja jeszcze dziewiętnastego wieku między Lwowem i Krakowem w Krakowie miano swoje gwiazdy, a tutaj się pojawia, jakby pojawiła się gwiazda ze Lwowa czyli, czyli Weigl no i się odezwały mało skokowo ości zawiści teki w czterdziestym szóstym roku zaczęto znów głośno mówić o Noblu dla Weigla polskie służby dyplomatyczne ze Szwecji stały i wysłały informację, że ten Nobel jest bardzo prawdopodobny, bo testy cytat z noty naszego ambasadora Szwecji po drugiej wojnie światowej jesteśmy modni, czyli my Polacy i może też z tego względu, że zachodnia trochę wyrzuty sumienia wobec nas i przedstawiano Weigla jako twardego już kandydata do góry do Nobla ale kiedy kilku profesorów z uniwersytetu Jagiellońskiego oraz puściło, a on plotkę, że byłem w istocie przez tę informację, że Weigl nie współpracował w czasie mówił wtedy kolaborował z dniem z Niemcami to dzisiaj to brzmi okropnie, a w dni możemy sobie wyobrazić, że rok po wojnie na obóz zarzut zarzut morderczy, kiedy nikt mu nie postawiono takiego zarzutu nigdy nie było żadnego dokumentu żadnej komisji żadnego miejsca, gdzie tak mógłby się bronić po prostu plotka plotka, która zaczęła krążyć skutkiem tego było to że, gdy rządcy Polski powojenny zrobił wszystko, żeby ta kandydatura umarła, żeby nikomu w Polsce nie przyszło do głowy zgłaszać się znów kandydatury Weigla mówiło się wprost, że to co ta kandydatura została wycofana no nie ma takiej procedury w przy dobrze się kandydatury wycofuje, ale spokojnie, w czym innym środkami dyplomatycznymi można załatwić to, że o kandydaturze przestajesz mówić Rudolf Weigl umarł 11 sierpnia 1957 roku w Zakopanem został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie, a jego biografię państwu serdecznie polecam prof. Weigl i karmić ciele wszy wydawnictwo Iskry autorem tej książki i naszym dzisiejszym gościem nie jest pan Mariusz Urbanek pisarz i dziennikarz dziękuję bardzo za powieść dziękuję bardzo pani redaktor dziękuję państwu z uwag
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: SOBOTNI MAGAZYN RADIA TOK FM - KAROLINA GŁOWACKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu! A w promocji Black Friday obowiązuje prawdziwe 50% zniżki!

KUP TERAZ 50% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA