REKLAMA

Historia pańszczyzny w Polsce

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2019-01-07 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
45:10 min.
Udostępnij:

Dr Michał Rauszer opowiada, jak wyglądała historia feudalizmu, zarówno w Europie, jak i w Polsce.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Jest z nami już nasz kolejny gość, to dr Michał Rauszer, Uniwersytet Warszawski, dobry wieczór, panie doktorze, dobry wieczór. Będziemy rozmawiać o historii pańszczyzny w Polsce, ale także w Europie. Może od tego zacznijmy. Feudalizm, taki ustrój społeczno-gospodarczy politycznie kształtuje się po upadku cesarstwa rzymskiego, w okresie niestabilnych państw barbarzyńskich, kiedy nawet dochodzi do takiej sytuacji, że pieniądze na moment jako środek płatniczy funkcjonuje tylko w Italii i w cesarstwie bizantyjskim. I wtedy okazuje się, że podstawową wartością, podstawowym dobrem jest ziemia. Poza tym następuje decentralizacja władzy, więc ta władza jest skupiona w mieście, grodzie, klasztorze, zamku i wokół. Ziemia to podstawowe dobro. Wtedy rodzi się feudalizm, choć jeszcze wcześniej mamy colones, czyli wolnych chłopów, którzy dzierżawili od posiadaczy ziemskich ziemię i płacili w naturze albo w pieniądzu. Jak pojawia się pańszczyzna, w którym momencie? Rozwiń »
To znaczy na jest w sposób tak immanentnie związana z Gdańska w właściwie to tak, bo właściwie to by badacze zajmujący się historią feudalizmu w ogóle kojarzą przede wszystkim feudalizm zaś z pańszczyzny jako taką formą nie bardzo charakterystyczną dla tego ustroju nie wiąże się to z tym, że tak jak pani wspomniała z takim rozdrobnieniem powiedzmy sobie z brakiem centralizacji takim takim podziałem, że każdy pan sobie tam, gdzie stwarzał wokół siebie ziemi, które do niego należała, którą zarządzał, gdyby na jej związał się to też bardzo dużym hałasem w Europie znaczy prawda te z zasady rodowe różnego rodzaju konflikty były bardzo takie istotne z historii Europy

W czasach średniowiecza w ten okres, kiedy stary porządek upadł Ganowicz jeździł na ludzi wykładni celowo nie Enei i pańszczyzna była przede wszystkim taką formą trochę mnie wymiany dóbr mianowicie polegający na tym, że rycerstwo, który zajmował się, z którego jak wywodzi się Szlachta prawda, który zajmował się przede wszystkim rzemiosłem wojennym oferował ochronę jakieś tam grupie mieszkańców był powiedzmy sobie chłopom i ochronę ich dóbr w zamian za to ci chłopi utrzymywali po prostu tych rycerzy z nagród stąd też to charakterystyczne połączenie feudalizm pańszczyzna, że co prawda rycerz, który chroni jakoś tę grupę i ta grupa w zamian tego go utrzymuje więc, więc to w ten sposób wyglądało na ziemiach polskich

Badacze mówią, że pańszczyzna pojawia się mniej więcej 12-13 wiek być może i ona też własne nogi mniej więcej siódmy bieg tak idę na ziemiach polskich, ale też nie więcej polegała na tym co znaczy nie do szesnastego wieku pańszczyzna wynosiła 123 kilka dni rocznej służą po prostu temu że, gdy dwu Dwór prawda czy tam jakiś właściciel danego majątku zapewnią sobie w ten sposób dostarczanie nie dóbr konsumpcyjnych, czyli po prostu notatki spichlerz soli wypełnia sprawdza dzięki tej pańszczyzny nie było takie straszne obciążenie dla chłopów no prawda dwa-trzy dni w roku no to nie jest nic nie zazna w ogóle to, o czym pan teraz mówi to ogonek taki Barter i tys wszystko sensowny słuszny zasadne, gdy my mamy ochronę i w zamian za to ochrona odpracowują kilka dni na pańskim rycerskim czy Szlacheckim tak troszeczkę tak tutaj taki rzeczywiście bardzo dobrze 

A kiedy to przybrało taką formę patologiczną?

Jeżeli chodzi o Polskę znaczy czy możemy mówić formy patologiczne jedno z takiej perspektywy mogą się one przymusowe ich darmowej pracy z właściwie, jeżeli chodzi o Polskę NATO to jest 16 wiek zdecydowanie 16 wyrok za chwilę będzie no właśnie dlatego chcemy sprzedać, czyja wiem czy z Europy to miało taki bardzo radykalny wymiar, jakbyśmy sobie powiedzieli tam bardziej ten system dążył w pewnym momencie do odszyfrowania w jedno w Anglii niż my też wynagrodzenia, czyli grodzenia pól, które miały służyć nie uprawy zboża tylko np. hodowli prawda tam owiec czy nie Inei w związku z tym pojawia się duża Ormian osób pozbawionych zajęcia, więc trochę mnie, jeżeli mówimy o jakichś patologiach tony trochę inaczej wyglądały w Europie znaczy tam bardziej jednak odchodzą z tego przymusu pańszczyźnianego na rzecz oczyszczą wania czy jakiś tam odpracowywania w ramach dróg w nowym we Francji pewnym okresie tam były tzw. powinni dziś połowę zbiorów oddawało prawda nie właścicielom majątków i t d. tak dalej traci w ten sposób jest co w taki ciekawy zbieg okoliczności, bo zaczął mówić panie doktorze o tym, o czym szanowani faktycznie w literaturze znajdujemy informacje, że dość szybko w Europie w wyniku rozwoju gospodarki towarowo pieniężnej zaczęto odchodzić od pańszczyzny na rzeczy o tuszowanie na chłopów i właściwie pod koniec 16 stulecia we Francji w Anglii we włoszech chłopi byli już wolnymi dzierżawcami no i też nie podlega jurysdykcji, a feudałów ładne potem w ogóle feudalizm zaczyna być zastępowane przez różne formy takiego porządku produkt kapitalistyczny jego rozwój miasta mamy mieć jakiś niecenzuralny zaczyna się pojawiać na usługi pojawiają się także mnie, więc chłopi stają się także robotnikami przenoszą się do miasta tuż przed chwilą powiedziałam tak dalej jest ten proces postępuje widocznie więcej właśnie 16 wiek tymczasem kiedy ta pańszczyzna zwija się Europie, która się rozwija w kierunku miejskim urbanizacji to na wschód od Łaby następują zupełnie odwrotny proces w najem nawet powiedział, że nastąpiła pewnego rodzaju rewolucja w naszych zmianach na wschód od Łaby znaczy nie, bo tutejszy czas grzęznąc, a no renesans może nie mów tak ostro w wymiarze do szesnastego wieku i pańszczyzna nie występowała, ale jeszcze trzeba tutaj wspomnieć o odkryciach dla Europy Ameryki znaczy z Ameryki napłynęło bardzo dużo kruszców przy przede wszystkim srebra wtedy na jej, jakby rynek zaczął mnie to wszystko znaczy i to jakby napędziło przede wszystkim taki rozwój trochę gospodarczych, o którym rozdano niż bogatsze, bo prostaka, którym pani wspominała natomiast co się stało szesnastym wieku nie na tych terenach wschodnich stało się mianowicie coś takiego, że pańszczyzna została zaostrzona to bardzo wydatnie, bo jeżeli mówimy o dwóch-trzech dniach rocznie, a jeszcze też należy zaznaczyć, że na ziemiach polskich do szesnastego wieku także odchodzono od pańszczyzny na nas czynszów przede wszystkim wiązać związane to było z osadnictwo na prawie niemieckim właśnie z wprowadzaniem prawa prawa tzw . prawa niemieckiego na na ziemiach polskich wspomniał o tym w renesansie, że był odwrót, a potem zachowa prawo jest i tak my, dlaczego od lat i tak w cudzysłowie użyłem słowa rewolucja, dlatego że no to było tak już wydatne zwiększenie, bo jeżeli wcześniej inny pańszczyzny w wysokości 23 dni rocznie to od szesnastego wieku pańszczyzna wynosiła 23 dni tygodniowo, więc no to już jest prawda zaczyna być trochę problematyczne, zwłaszcza że pańszczyzna to jest jak gdyby taki obowiązek pracy na awans, ale przede wszystkim prace na gruntach my pańskich spraw dane sama nazwa wskazuje, a oprócz tego trzeba było jeszcze swoją prawdę utrzymywać, więc inny nurt bardzo często są takie przekazy o tym, że mnie chłopi pracowali w nocy na swoich gruntach pracowali w niedzielę no bo z innym przypadku po prostu grozi im głód, ale cóż to chodzę biegam jak gdyby do odpisu z 7 stycznia 1500 dwudziestego roku aż na mocy wydanego przez króla Zygmunta starego przywileju toruńskiego właśnie zmieniono zakres pańszczyzny, czyli nie 234 dni w roku, ale 1 dzień na tydzień po przywilej toruński mówił pan już wspomniał o kilku dniach czytaliście to pańszczyzna będzie zwiększać się, że w miarę postępu czasu, ale tak czy owak 4 dni w roku, a 52 dni w roku, jeżeli tylko 1 dzień na tydzień to i tak jest już znaczne zwiększenie na obciążenie co się stało, że Szlachta doprowadziła do tego, że król powiedział tak chłopi pańszczyźniani będą pracować dla was więcej no tutaj wskazać można kilka oczywiście przyczyn z zasadniczych przyczyn choćby z, a przede wszystkim skoncentrował się na jak gdyby takiej próbie zbudowania instytucji państwowych w Polsce po próbie w ogóle, gdyby wykształcenia takiego modelu naboru nie oczywiście naród tam po średniowieczu można jakoś konsolidację państwową prawda nie praca Kazimierza wielkiego nie na rzecz na rzecz budowania państwa natomiast cały czas to mówimy o relatywnie młodym państwie tak naprawdę myślę co miał bardzo mocną pozycję w tym państwie w związku z tym, że nam przede wszystkim jak gdyby nie służyła jako armia zaciężna upraw warzyw w przypadku konfliktu no to król musiał się odwołać do nie do szlachty i domów przy takiej jednostki głównych kart przetargowych w tym z sorry no no nie tyle sporze w coś co jak gdyby w tym konstruowania stosunków dziennie państwowych wysiadywać przez szlachtę kolejny przywilej tak tak wolno nam przede wszystkim przede wszystkim właściwie właściwie to tak no poza tym też Szlachta zaczęła wytwarzać coś takiego co niedługo później nie o to też ważne, żebyśmy o tym, powiedzieli co niedługo później zostanę nie zostanie nazwany koncepcją narodu polskiego wykształconymi szesnastym wieku to jest bardzo ciekawe, dlatego że osoba taka koncepcja, która by wyszła trochę na przekór temu co widział w Europie zachodniej, w której to dążono do wykształcenia czegoś takiego jak monarchia absolutna styczność, gdzie mamy króla prawda, który ma jakąś swoją administrację i był w jakimś tam abstrakcyjnym sensie prawda i chłopi i i Szlachta w taki sam sposób są poddanymi tego króla równie abstrakcyjnym Seszele już praktycznie oczywiście inaczej wyglądał w Polsce natomiast pojawi się taka koncepcja narodu polskiego, która naród ten stworzył tworzyła tylko i wyłącznie Szlachta definiowanego przez posiadanie wolności osobistej posiadanie prawa własności posiadania prawa decydowania w sprawach państwowych czy pan wyboru króla i t d . z i t d . z oczywistych względów na ani mieszkania ani ani Chopinie nie stanowi dla narodu w GL en narodu polskiego była także kwestia pochodzenia, bo wtedy sformułowano w 2 siedemnastego wieku na ową legendę o tym, że Szlachta Polska wywodzi się od starożytnego plemienia Sarmatów z dokładnie tak na to że, gdyby potwierdzenie też u nas nie mieliśmy 2 narody, a dokładniej opcji jest w tej legendzie też jest historia właśnie taka, że Sarmaci przybyli na te ziemie podbili mieszkańców tych ziem i uczyni swoich niewolnika z 2 Monika mitach wrócił kont TFI, bo wtedy też pojawia się legenda o chamskim pochodzeniu chamskim w tym słowie chłopów, dlatego że wywodzono, że ludzie chłopi to pochodzą właśnie od drugiego syna Noego chama, który w związku z popełnionym czynem, który nie jest do końca jasny cel co tak naprawdę zrobił został przeklęty i skazany na niewolnictwo i jest to jesteś bardzo ciekawe, dlatego że w początkowym okresie jest z synem niewolnicy amerykańskim mówiono o wewnętrznej w cudzysłowie czarną dość, że do tanich chodzi o to, że ktoś przez kolor skóry, bo to jest jak gdyby pochodna dopiero w zysku tylko jakby ktoś ma wewnętrzną czarno w związku z tym jest potomkiem w związku z tym może być niewolnikiem i podobny sposób definiowano chłopów w Polsce znaczy tam pojawi się maska takich wierszy nie czyni się w Hamie Jasser ten prawda, dlatego że cham był przeznaczony do pługa wtedy też 516 wieku po raz pierwszy użyto określenia cham pisanego w kontekście określenia grupy ludnościowej, czyli tłumaczyli chłopów wcześniej pisano wyłącznie w kontekście kimś tam Teologicznym takich rozważań prawnych odnoszących się do Biblii wtedy nazwano po raz pierwszy tom całą grupę społeczną mianem chama, żeby z pozwem prawda, że oni wywodzą się właśnie z tegoż tutaj biblijnego syna Noego na maszynach trans są 3 warianty tak no nie wychodzisz Chan prawda no i właśnie chłopi mają to w sobie tą wewnętrzną czarna, która nie jest w kontekście amerykańskim powiedziałem, dlatego że nunc est w stanach Zjednoczonych mówiło się o tym, że to jest wewnętrzna Negro prawda, że nowe określenie, który gra tak brzydko się rozwinęło w dalszym rozwoju historycznym tam to wtedy w podobny sposób określano chłopów w Polsce właśnie pan mówi on daje wewnętrznej ciemności, a ona także była zewnętrzna, ponieważ chłopi niedożywienie przepracowanie i nękani chorobami i zaraz za nami lód, kiedy opisują Polskę cudzoziemcy to nie zwracają uwagę na, a on wysoki energiczny, choć z dużymi brzuchami szlachciców Enei na chłopów uszczelniali chłód i lęki i bierni apatyczni był o niższym wzroście, jeżeli n p . w wydziale sobie w miasto którekolwiek miasto w Polsce to w większości z nich natrafiamy na takie restauracji, które nazywają się chłopskie jadło albo nad morzem w spisie nie mamy nic się w spisie treści z myjni mają jakiś tam chłopskie danie prawda, jeżeli są zamówimy Noto przynoszą nam tam jakiś boćki smażone prawda mięs mięsiwa wtedy zjeść kapusty kiszonej, które nam na gola i wierzę w Rzeczpospolitej niezależni była tak, by u w naszej kulturze powietrze w kulturze polskiej do dzisiaj nie mamy takich potraw, które były rzeczywiście pochodzą one pochodzenia chłopskiego no może oczyścić rynny tam pierogi prawda czy barszcz i placki ziemniaczane natomiast dieta hubu przede wszystkim opierała się na mące i różnego rodzaju tłuszczach chłop wstał rano no to wywiad z ziemniaka czy 2 okraszone go jakimś tam, puszczając z z kosztami wziętymi następny posiłek gdzieś tam przegryzł sobie w porów w 2 posiłek wygląda bardzo podobnie wieczorem jest, jeżeli było był dom Dostatni na to też tam może jakąś zasmażkę łączną prawda przelaną mlekiem z no i tak, nic więc wyglądały Żelichowski nosie wszystkim na mące opierało się w trochę na Kaszubach leku w śmietanie jak był jakiś dobry okres nie no i jest na jakiś taki zasmakować tych z powagi tych i innych rzeczach, które no, jakbyśmy dzisiaj zobaczyli to raczej niechętnie byśmy do nich podeszli no i te rzeczy siłą, że terytoria te potrawy siłą rzeczy nie były raczej bardzo pożywne, a dodać jeszcze musimy żadne, że praca w polu wtedy było bardzo ciężka, dlatego że mało brak nawozów z chórem słaby rozwój technologiczny narzędzi to to niełatwa praca nad pop sute posiłki nie zaspokajały potrzeb kalorycznych, która tak chłopi wówczas z nimi ana ile związane z mężczyzną i z jej rozwojem i jest fakt żadne byliśmy producentem zboża oczyszczone nic podkreślam mit, bo będziemy starać się go obalić dość łatwe, że Polska była spichlerzem Europy tak czy owak był to główny towar eksportowy i zapewnia szlachcie około 80 % dochodów, a ponieważ nie rozwijaliśmy się technologicznie, o czym zapewne Ano to za chwilę powie no to jedyną szansą na to, żeby produkować tego zboża więcej było albo kolonizować kolejne Ziemiec n p . po Unii lubelskiej się udawało sukcesem albo też zwiększać wymiar pańszczyzny w, czyli albo kolonizować ziemia mógł organizować ludzi, jeżeli chodzi o ten spichlerz Europy do rzeczywiście w piętnastym szesnastym wieku badacze odnotowują wzrost handlu zbożowego, który wszedł przez Gdańsk mnie tam były przeważnie nie przypominam sobie dokładnych liczb teraz, ale tam rzeczywiście był odczuwalny jak bardzo wysoki ja znalazłam na początku siedemnastego wieku w Europie konsumowane rocznie 240  000 000 Queen dali zboża kwintal to 100 kg inny przypomina, a z Gdańska wywożono wówczas Góra Góra 1,51 000 000 Queen talii AMD wiek później jeszcze mniej, czyli udział polskiego zboża w globalnej konsumpcji Europejskiej wynosił niespełna pół procent ceny, czyli był niewielki, więc opowieści o tym, to też takie były opowieści legendy godnościowej tak, że my zapewniamy zboże całej Europie rzecz jasna nie były prawdą dobrze nam robiły na samopoczucie natomiast niewątpliwie był to główny towar eksportowy główne źródło dochodzi wszak trochę mnie to czy dobrze moim zdaniem to wynika przede wszystkim z tego, że praca pańszczyźnianych było pracą nie tyle tanią tylko darmową podróż Ruchowi za darmo pracowali, więc więcej, gdyby zwrot tego przedsięwzięcia dla dla samej szlachty w Polsce był bardzo duże na bok jakiż to mamy w układ prawda w to, żeby zasiać w sobie polano to jest jakiś tam koszt powiedzmy tego zboża, a i tego typu rzeczy natomiast sama praca jest darmowa zupełnie, więc jest dla szlachty było to bardzo opłacalne, jeżeli chodzi o to czy jesteśmy spichlerzem Europy czy nie rzeczywiście tak jak mówiłem na początku szesnastego wieku tam było tak taki skok bardzo duży eksportu polskiego zboża, ale on zaraz tam zszedł do takiego niskiego poziomu i siedemnastym wieku już zaczynały się pojawiać jakieś takie symptomy wygaszania tego nie tego tego powiedzmy skoku z kilku z kilku powodów przede wszystkim rozwój technologiczny uprawy rolnictwa na Zachodzie tak jak pani zauważyła w nos tam rolnictwo nie nie wyglądało to w ten sposób, że chłopi, którzy płacili czynsze prawdami interes w tym, żeby rozwijać technologicznie rolnictwo, dlatego że AZS jest zakup kawałka ziemi będą dokładnie wtedy losy ziemi uważa, że wydaje więcej zostaje i dla mnie zapłacę sobie część i coś tam jeszcze sprzedam prawda, więc jest interes Polski chłop produkował tylko i wyłącznie dla siebie tak żyć w ogólnym zarysie produkował dla siebie, dlatego że po prostu pańszczyzna Zelowa tak dużo czasu, że bardzo trudno było tam wykroić jeszcze coś, żeby sprzedać dalej, a poza tym, jeżeli pańszczyzna najczęściej, bo tzw. sprężać ciężarna czy uprawiana chłopem nie przynoszą uprawiana sprzętem chłopskim jest chłop też nie miał interesu rozwijać tego sprzętu RTV pod względem technologicznym dlatego, że to dobry w bus z korzyścią tylko wyłącznie dla dla pana, któremu wykonywał pracę darmową pracę więc, więc na to zatrzymajmy się przed tym, jaka jest niewolnicza praca no niech tak efektywna i nie tak dobrać człowiek pracuje dla siebie na swoim Brenda dokładnie 1 z najbardziej popularnych form oporu przeciwko pańszczyzny, bo sabotowanie pracy, czyli to wszystko co tam się pisało chłopa jedz to oni byli leniwi i t d . czy byli leniwi czy nie pozostawmy, ale była to 1 z forsą dotowania pracy słynna satyra wrażliwych chronić siebie na ochronę siebie tak na dno przede wszystkim opracowali prawda za darmo kogoś nie zyski zyski z ich pracy to co widzieli, że po prostu dywidendą dworów, więc nie mieli żadnego auta nie miał nic jej interesu żeby, żeby wbiegł przykładać do tej pracy co zresztą całkiem całkiem zrozumiałe zdanie to jest zło panie doktorze rozwój mężczyzny zahamował rozwój innych technologii znalazłam bardzo interesującą informację, że w pewnym momencie na wydajność rolnictwa na Zachodzie Europy była taka, że z 1 głosu utrzymywano nawet 11 ziaren, a u nas 1 głosach otrzymano 4 ziarna to jest całkiem zrozumiałe w nowym unijnym przede wszystkim zwróćmy uwagę na historyczne kiedyś był, więc mieć zasięg pułk został wynaleziony n p . w Europie zachodniej, gdzie właśnie 1415 wieku Lille teraz sobie dobrze przypominam w Polsce się upowszechnił bardzo późno, bo dziś to może koniec osiemnastego dziewiętnastego, a to nie tyle upowszechnił tylko w pewnej części ziem polskich leczył się pojawiać się tłok był właśnie z tych najbardziej rozwinięte z tych narzędzi uprawy uprawy roli poza tym w radiu i słucha jeszcze także, tym bardziej prymitywne wymagający większego nakładu pracy nie mniej efektywne, jeżeli chodzi o o efekty on o to co uzyskiwaliśmy z tym nakładu pracy więc, więc że, gdyby taka charakterystyczna cecha gleby nawozy, które gdzieś tam zaczęły się pojawiać w związku z tym, że chłopina z dnia mogli sobie pozwolić na pewnego rodzaju non chociażby na zakup większej prawda normą w Polsce to też przede wszystkim jak gdyby Obornik i poprze go ewentualnie prawda no i trójpolówki prawda, która też tam mogliśmy o to, że od 1500 dwudziestego roku mamy ten 1 obowiązkowy dzień w tygodniu pańszczyzny i mówiliśmy o tym, że to obciążenie będzie sukcesywnie rosło 100 lat później było to już 6, a nawet 10 dni w tygodniu, czyli trzeba było na pańskie posłać nie tylko siebie w ale także członków swojej rodziny ewentualnie opłacić Bullock raport Anny odpracuje to co trzeba mury i pańszczyzna też rozrasta się na kolejny wymiar, bo mamy oczywiście ten wymiar obowiązkowej prace na pańskim w polu, ale mamy też poddaństwo osobiste poddaństwo sądowe jak dużym było związane z tym, że w miarę wzrostu obciążeń pojawiło się z bigos 2 u nich jest po prostu zaczęli uciekać i Szlachta, chcąc przywiązać chłopa od ziemi po prostu chciałam mieć nad nim całkowitą kontrolę tak to pojawił się trochę wcześniej znaczy w 1400 dziewięćdziesiątym szóstym w statutach piotrkowskich z orzeczoną przywiązanie chłopa do ziemi nie od tego momentu chłodniej nie miał prawa bez zgody pana opuszczać swojej miejscowości no tak no wiązał się to przede wszystkim z brakiem rąk do pracy i Szlachta zadbała o to, żeby na maleńkim tam w swoim obszarze nów, na którym mieli, gdy chłopów no mieli odpowiednią ilość rąk, która dostarcza odpowiednią ilość pracy pracy nie wolnej, z której z, której Szlachta czerpała czerpała zyski tak, bo jak słusznie pani zauważyła 1 z takim bardzo popularnych form oporu przeciwko państwu, żeby u zbiegu stworzą i to była taka 1 z najpoważniejszych bardzo poważny problem, dlatego że nie do końca opłacało się szlachcic to penalizować znaczy to oczywiście były kary za to Malec, jeżeli pani ma swoich chłopów i któryś z tych chłopców pani ucieknie no to jak bardzo chętnie przyjmę, bo boja mam kilka tam pól do obsadzenia nie ma nikt pracować na tym polu, więc jest to zjawisko było takie prawda nie powiedzmy nie do końca aż tak tymi niezmiennie jest ścigane jak, jakbyśmy sobie mogli wyobrażać no i właśnie w związku z tym było takie najpopularniejszą formą oporu przeciwko państwu dzień ten przywilej Piotrkowskiej, którą pan doktor powiedział Anne mówił m. in . o tym, że w ciągu roku tylko 1 rodzina także opuścić wieś oczywiście uprzednio rozliczył się z panem, ale także pojawił się tam zapis dość istotny dla aut Zachodu zahamowania inne rozwoju klasy chłopskiej ne, bo tylko 1 celny mógł się z danej wsi mógł się kształcić żadna rzemieślnika czy też iść do jakichś innych nauk co oznacza, że właściwie chłop jest przywiązany do ziemi nie ma szansy, żeby się rozwijać tak przed szesnastym wiekiem notuje się obecność Chłopskich synów na Uniwersytecie na uniwersytetach na później teza, gdyby praktycznie zupełnie niezupełnie zahamowane ten to przywiązanie do ziemi, toteż jest o tyle istotne, dlatego że nowe jednostki głównych wyznaczników nie nie czy dany system niewolniczy czy nie jest to czy ktoś tam posiada wolność osobistą poza tym nie jest definiowanie narodu polskiego, czyli tego kto, kto był tak naprawdę suwerennym Rzeczypospolitej przede wszystkim opierał się właśnie na posiadaniu wolności osobistej no i tam w tym, o czym mówiliśmy, czyli prawa prawo posiadania i prawo wyboru czy decydowania o sprawdzone prawa obywatelskie ówczesny atak Palermo dokładnie tak, czyli mniej więcej 10 % społeczeństwa jest w porywie Dziędziel pół procent dokładnie ostatnie takie trafią na takie wyliczenia to to są oczywiście szacunkowe wyliczenia, ale w 52 % społeczeństwa stanowiła stanowią Szlachta wg tych wyliczeń czy nasza pańszczyzna to było to niewolnictwo u mnie, kiedy czytać pamiętniki wspomnienia inne przede wszystkim cudzoziemców, którzy bardzo się dziwili temu, że prace nie są w stanie zrozumieć, że wolny gospodarz jest więcej wart niż niewolnik, który będzie smakował prace albo wykonywał ją niechlujnie bez wiedzy, tworząc bardzo się dziwią Śląskiej lek. Johann Józef KO Szul, który napisał taką książkę wizerunek narodu polskiego wspomina tak nigdzie nie używają Kańczuga z taką surowością niech to za słowo powiedziane z takim barbarzyństwem jak w tym królestwie 20 uderzeń Kańczugi jest to kara przerażająca, ale w Polsce za nic zupełnie za nic odmierza się stoi więcej w lotach taka kara to jeszcze powiedzmy taka kara zwyczajowa tak przekazy chłopskie jak zaczęły się pojawiać dziewiętnastego wieku to mówią bardzo ważnych takich sytuacjach, w których w Galicji np. panowie wymyślili taką specjalną ławeczkę, na której kładziona niepokornych chłopów, lecz wykopu, w którym uznano, że czas jakiś powód ukarać n p . z Zatorza źle spojrzał prawda na nie na zarządcy danych dubli wtedy kładziono na takiej specjalnej ławeczce no i szły w ruch kije co do pytania o niewolnictwo no tutaj nie jest i bardzo dużo sprzecznych opinii mniej taka konwencja między Wilnem podpisano w latach pięćdziesiątych dwudziestego wieku przez Polskę mówi o pańszczyzny jako formy niewolnictwa nie to jest konwencja, która oczywiście zakazywała pracy pańszczyźnianych natomiast, jeżeli chodzi o jest samo definiowanie niewolnictwa to orędownicy wywodzi się z czasów prawa rzymskiego, gdzie mówiłeś o tym, że, jakby niewolnik jest całkowicie podległy panu w przypadku chłopów nie do końca tak było, dlatego że oni Wojciechowi płacili dziesięcinę, czyli podatek na kościół dziesiątą część z Borysem nienawiść w dół tak no i tam kilka jeszcze innych podatków państwowych płacili, więc byliby poniekąd trochę rozpoznawania, gdyby z gry w prawodawstwie poza tym też służyli jako rekruci w armii byli powoływani na dno, toteż wskazuje jako takie, by jakiś tam zalążek powiedzmy uznania przez prawo natomiast pod każdym innym względem huk byli nie wypełniali definicja niewolnictwa co ciekawe sama nazwa chłop na określenie ludności rolniczej nie występuje w żadnym innym języku Słowiańskim i wywodzi się od rosyjskiego słowa słowa niewolnik oznaczeń z niewolnika i na terenie Rosji, gdzie to słowo występował w tamtym czasie chorych Hołowczyc tam rzeczy czy nam przez Echo przebłyski takiej formie niekoniecznie znaczy kogoś, kto pracował pracował na roli to mógłby znaczka szlachcic, który popadł w niewolę za długi był określany mianem HOPA, czyli niewolnika, ale i po odpracowaniu tych długów wraca do swojego poprzedniego stanu natomiast w Polsce ta nazwa przyjęła się na określanie ludności rolniczej, czyli to słowo, które wyraźnie wskazuje prawną na nie na nasz charakter poza tym, jeżeli chodzi o jeszcze inne wskaźniki nie są prace, które mówią, że prace mogłyby bardzo dużo dowodów w różnego rodzaju materiał na ten temat jest o handlu chłopami znani mężowi utyskiwali wręcz z rezerw w ZUS w różnego rodzaju pismach politycznych szczególnie w okresie już pół późniejszym, kiedy zaczęły się pojawiać zalążki myśli takie procesy oświeceniowej na ziemiach Polski handel chłopami, który nie był oczywiście z takiej radykalnej formie, że tam być targi niewolników natomiast najem zdarzało się sytuacje, że tam ktoś zgłaszał prawda, że brakuje mu browarnik czytam Piwowara no to kolega mówi jama 2 i sprzedawał były dosłownie takie transakcje były albo nie 2 braci odziedziczyło 5 , 5 chłopa prawda nie czyni po 2 prawda tam liczba 1 z wypadałoby wtedy po połowie chłop dzielić jakoś szło ponad umówili się, że ta 1 zapłaci drugiemu za to połówkę chłopak mówi Marcin Kaczkan spłaci prawda zdarzały się transakcje sprzedaży całych wsi nie takie częste, ale zdarzały się nie no i cieszy mnie trafił na ogłoszenie w prasie co prawda to było z obszaru, ale z obszaru gminy, gdy Prus wschodnich no ale w pojawiło się ogłoszenie sprzedam prawda rodzinę chłopską i cena odpowiednia no ale myślę, że to taki przykład w ogóle podejścia nam znana w całym rejonie tym także można też było poddanych przegrać kartę notują też bardzo bardzo powszechna praktyka dodajmy jeszcze 1 poważną, że trzeba, kiedy chłop zabił pana groziła mu oczywiście kara śmierci ale kiedy pan zabił chłopa to groziła mu jedynie niezbyt dolegliwa grzywna i dopiero konstytucja sejmowa z 1700 siedemdziesiątego trzeciego roku zakazała zabijania poddanych zakazała w jak było w rzeczywistości to można się domyślać rzeczywiście nie tak to jest w 2 odmówiliśmy od 1500 dwudziestym roku później zbiegiem czasu praktycznie całe sądownictwo w dobrach prywatnych, dlatego że mówimy w Polsce występowały 2 rodzaje dóbr dobra prywatne i dobra królewskie, a w dobrach Królewskich chłopi mieli możliwość odwołania się do tzw. sądu referendarz z czego dlatego, że to była dobra należące w 100 do króla tam się też różne rzeczy działy, ale tak to w rzeczywistości no no jakoś tam opcja była natomiast dobrach prywatnych pan miał całkowitą władzę nad chłopem tak jak słusznie pani zauważyła go po prostu zabić i golf jakoś tam grzywna opłacić albo po prostu nic zrobić nawet to było jego dobro jego własność jak pojawią się na skali lustracje dóbr to wymienia się zmienia się to w ten sposób, że tam danych pan ma np. 50 krów 15 chłopów nie 6 jakichś tam grabi prawda i t d . tak dalej, więc to co inwentarz był wymieniany łącznie z wyłącznie właśnie słupami, na którym którzy byli po prostu własnością własnością pan o politykę gospodarczą i o to oświeceniowe myślenie chciałbym teraz pana zapytać, bo znawcy historii polityki gospodarczej podkreślają, że w Polsce właściwie do osiemnastego wieku nie ma śladów takiego myślenia innowacyjnego właśnie jedno państwo potrafiły to robić np. tacy święci i ściągali cudzoziemskich fachowców, żeby im budowali przemysł metalurgiczny, bo w końcu powali, że lepiej się opłaca sprzedaż żelaza kutego niż surówki Anny żelaza i trzeba po prostu dorobić, a u nas czegoś takiego nie ma takie myślenie takie myślenie w ogóle nie funkcjonuje, chyba że mówimy o takich przypadkach zupełnie incydentalnych, jeżeli chodzi o rolnictwo, bo znalazłam takiej informacji, że np. niejaki Andrzej Zamoyski w swoich dobrach 1700 sześćdziesiątym roku zamienił pańszczyznę na czynsz ma nawet w późniejszych latach przygotował kodeks praw ziemskich, które poprawią życie chłopów, ale oczywiście został odrzucony przez Sejm 1700 osiemdziesiątym roku, bo szlachcice pańszczyzny bronili się bardziej zajadle niż niepodległości tak mam też, że stolnika litewskiego Józefa Czartoryskiego o księdza Pawła Brzozowskiego, którzy także zboże zwleka powództwo o azyl od państwa i to przynosiło fenomenalne efekty, bo potem różne osoby odwiedzają gospodarstwa widzą, że chłop zadowolony, że ziemia dobrze upraw nasz szlachcic pan właściciel nie stracił, dlaczego nie poszli po rozum do głowy National jedno w zasadzie to możemy sobie tak samo odpowiedzieć, jeżeli chodzi o miejsce Polski w dziesiątce ekonomi dzisiaj nowy łatwiej jest prawda nie zostać w Starym systemie taniej pracy na przykładzie produkować prawda dla kogoś Judasza czy montażowni utrzymywać niższy niż inwestować, w jakich innowacji i rzeczywiście próbować dziennie jakiegoś rozwoju technologicznego, który pozwoliłby nam na pewnego rodzaju samodzielność no to myślę, że tutaj była bardzo podobna sprawa weźmy pod uwagę to, że miasto w Polsce był bardzo słabo rozwinięte, więc w związku z tym uniwersytety i jak jakiś taki powiedzmy miejsca, w których można, by było wykuwać ten rozwój technologiczny raczej miał bardzo słabe zaplecze z drugiej strony mamy nie tak naprawdę bardzo słabe instytucje instytucje państwowe, o ile w ogóle, dlatego że gdyby każda dobra w poszczególnych z właścicieli ziemskich nauk były i z takim powiedzmy sobie rodzajem udzielnych państwo, więc no i diakoni SEK rządzili na tym w swoim państwie no ten dochód był różny szlachcic na zagrodzie równy wojewodzie wysłany dochodów z tego różne na to bardzo trudno wygospodarować jeszcze z tego jakiś taki no cała prawda uczty wystawne prezentować się odpowiednie bardzo trudno wskazać nam wygospodarować jakieś dodatkowe pieniądze na rozwój technologiczny najczęściej gdzieś tam pojawiał się raczej w kontekście państwo ewentualnie jakiś bardzo dużych bardzo dużych właścicieli właścicieli ziemskich i to nie zawsze nocna oni po prostu mniej bardzo ostry duże zyski jest wzrost swoich ziem, których tam dużo prawda na jakiś taki wielki rodzin jeszcze też warto odnotować to, że rozwój Manufaktury na ziemiach polskich też został szesnastym wieku zahamowany właśnie przez szlachtę, która te powstające Manufaktury, jakby przyjęła m. in . tym, że stwierdzając, że to tutaj prawo własności jest właściwie tylko i wyłącznie dla stanu szlacheckiego x trochę zahamowała rozwój manufaktur poza innym korzeniami prawda jeszcze słowo władza Centralna królowie lekcji inni nie zawiera mogli być zakładnikami szlachty też większość z nich niewiele chciałam, szczególnie że tronu potomstwo nie dotyczyło w wielu przypadkach prawda w ogóle taka przykra sprawa naszej historii, że wolność chłopom zwrócili zaborcy w tak no to też jest bardzo istotne, dlatego że trochę mamy ze Spartą to pamięć o tym, że tak naprawdę w Polsce stało w dziewiętnastym wieku nam to jest niesamowicie ważna kwestia uwłaszczenia chłopów to praktycznie zmienia zupełnie całą kompozycję społecznym, dlaczego dlatego, że jeżeli mówiliśmy o tym, że Szlachta wytworzyła takie pojęcie narodu polskiego prawa dziś na szesnastym wieku, które służyło jej do celów politycznych, ale nie tylko to do uwłaszczenia Whoopi absolutnie nie mieli żadnego interesu w tym przy czym żadnego poczucia jakich identyfikacji ze szlachtą, dlatego że no trochę nie nie widać tutaj gdyby, jeżeli ktoś jest moim właścicielem i wyzyskuje mnie z mojej pracy muszę dla niego pracować za darmo i jest tam siebie utrzymać jeszcze mu płacić jakiś sens trzeba ponieść dodatkowo były cięższe mniejsze niż inni niż mogłoby być, ale były no to nie za bardzo tutaj jakaś płaszczyzna do tworzenia i wspólnoty prawda polityczny po uwłaszczeniu dopiero gdy zaczęły pojawiać pierwsze takie Jaskółki, które nie wskazywały na to, że wśród chłopów także ta koncepcja narodu polskiego zaczęła się gdzieś tam przyjmować bardzo powoli dopiero w dwudziestoleciu międzywojennym tak na dobrą sprawę nie duża część chłopów zaczęło się identyfikować z narodem polskim więc, gdyby to uwłaszczenie zaczęło to po uwłaszczeniu, czyli po zniesieniu pańszczyzny chłopi uzyskali taką możliwość, a trochę zarobkowania na siebie trochę nie mówiąc nie takim językiem trochę już staroświeckim zięcia swojego losu we własne ręce no bo po raz pierwszy mieli taką możliwość w związku z tym jak gdyby jedno po raz pierwszy mogli ewentualnie wytworzyć takie rozpoznanie się w ramach tego narodu polskiego ministra że, gdyby kluczowa sprawa po drugie na jak gdybym wtedy też może się też zacząć rozwój technologiczny, który oczyści się nie zaciągnął do uwłaszczenia, bo takie trochę pomóc prawda robione ale, żeby nikogo nie skrzywdzi czyli, żeby skrzywdzić chłopak z faktu Enei, by z bardzo wiele różnych innych kwestii które, które się z tym wiążą w wyniku uwłaszczenia między nimi w Galicji rozpoczęła się bardzo duża migracja do Stanów zjednoczonych mnie stamtąd to też taka trochę historia zapomniana, a tu też co ciekawe nie jest w Polsce w po uwłaszczeniu powstawały pomniki zniesienia pańszczyzny szczególnie w rejonach nie jest dzisiejszej wschodniej z Rzeczypospolitej, ale przede wszystkim na ziemiach byłej Galicji i byłego Królestwa polskiego wina z zaboru rosyjskiego Lis i austriackiego i te pomniki też bardzo ciekawe na skarb kupi po prostu sami organizowali zbiórki na to, żeby mnie z wdzięczności stawiać takie pomniki i Ordynacka na ziemiach zaboru rosyjskiego one były wznoszone ku czci cara jak zostawały później rozbierane oczywiście nowy w dwudziestoleciu międzywojennym albo zamienione na pod pomnik odzyskania niepodległości czy Tadeusza Kościuszki, ale co ciekawe byty urządzane takie po pogrzebie pańszczyzny np. uroczysty pochód taki, który chłopi razem z księdzem szli i zakopywali księga Fedu, które były spisane obowiązki pańszczyźnianych i na tym miejscu starej kapliczka po to, żeby po prostu wreszcie 2 lata za przeproszeniem niewola się skończyła i wreszcie możemy spróbować jakoś tam się rozwinąć być może pojawi się nam Tadeusz Kościuszko deszcz ani wspomnijmy dni przed powstaniem było oczywiście jeszcze konstytucja 3 maja, która sprawy chłopskiej nie rozwiązywała ona przewidywało objęcie chłopów ochroną prawną lub inne, ale to było naprawdę bardzo nas tylko rozwiązanie natomiast, jeżeli chodzi o powstanie Kościuszkowskie Mn Kościuszko 24 marca 1700 dziewięćdziesiątego czwartego roku ogłasza, że sam musiałby ją bić się nie będzie chodzi o to, żeby były także kosy postawione na Sztorc tak mam też Bartosza Głowackiego bohatera spod Racławic syna chłopskiego awansowanego do stopnia chorążego za za męstwo na polu bitwy, ale był gigantyczny opór szlachty Kościuszko chciał coś zrobić Hanny było wiadomo, że to nie jest ten czas nie jest ten moment w 2 Rzeczpospolita chwieje się w posadach, ale wszak jeszcze nie zrozumiał, o co chodzi park paradoksalnie Kościuszko, który jest w panteonie chłopskim bardzo wysoką ceniony paradoksalnie o -li jego jak gdyby propozycja uwłaszczenia też jakoś z Sydney była też nie była daleko idąca tak tam nawet w jego pismach można uznać takie fragmenty, że mnie dopóki jak gdyby to nieprawda w wyniku rozwoju całkowicie zniesiemy Noto hop jednak winni to obowiązki jakieś tam z drobnym zakresie w wykonywać je, ale trzeba trzeba też powiedzieć, że 1 z bardzo radykalne rozwiązania na pewno spotkały się zwiększy się, że Kościuszko był świadom po prostu tego, że nie może nieprawda rzucić hasła całkowitego uwłaszczenia od razu, dlatego że na to po prostu już w ogóle mnie ani by nie poderwał chłopów, a szlachtę całkowicie, gdyby nastawił przeciwko niemu z to trzeba by oczywiście się bliżej tej sprawie przyjrzeć jeszcze natomiast natomiast, jeżeli chodzi o szlachtę no tak no z Szlachta nie była skłonna żadnym wypadku zrezygnować z dnia spaść zeznań, dlatego że to, by oznaczało kilka rzeczy przede wszystkim tak niepewność dochodu na bok oczywiście mogły być tam czyszczona, ale tutaj jeszcze mamy też tę sprawę oporu chłopskiego wobec tych ciężarów nieprawda z nie wiadomo, jakby tyczy się miała wyglądać nie wiadomo, skąd chłopi w g miał brać pieniądze na te czynsze nie poza tym trzeba, aby się też młodszym wtedy zająć sprawną organizacją tej gospodarki jakość zarządzania nią, a być może kimś z unowocześnianiem, a być może na wkład znaleźć sobie jakieś inne prawda źródła dochodu, bo nagle się okazało, że to wcale wcale do Enei trener Boys Blue oraz norm doradzała dawno no, tak więc dużo łatwiejsze jest przywiązać do do tego co jest i IT jest bardzo wygodne dla nich wolniejszy i tak Nord rzeczywiście nocach też powiedzieć jasno, że nie dla szlachty drugą ważniejszą sprawą, bo pańscy zaś podległość zabór pruski to 1800 siódmy roku dekret o zniesieniu poddaństwa zabór austriacki to są reformy, które zostały zapoczątkowane przez Józefa drugiego od 1700 osiemdziesiątego pierwszego roku na zabór rosyjski Aleksander drugiej zniósł poddaństwo w Rosji 1800 sześćdziesiątym pierwszym, ale ten dekret nie objął Królestwa polskiego dopiero po powstaniu styczniowym drugich marca 1800 sześćdziesiątego czwartego roku no oczywiście to była próba także dopuszczenia 1 klasy na drugą klasę tak dalej z ulica rachunki uzyskali wolność i idziemy na warunkach znacznie korzystniejszych niż w innych miejscach Europy jeszcze 1 rzecz chciałbym pana na koniec zapytać, bo to jest coś zamówić też ostatnie formy pańszczyzny tzw. Zielona karta została zniesiona dopiero ustawą z 1931 roku tak co więcej ostatni chłop pańszczyźniany, o ile dobrze pamięta zmarł w 10002007 roku zielarka tu taka forma pańszczyzny dobrowolnej pańszczyzny, która pojawia się w rejonie Spisza dzisiejszego Spisza i oraz ona wynikała po prostu z potwornej biedy i jedno i zdechło był, zwłaszcza one tej ziemi miała tyle nałożyli albo w ogóle nie miał stanie się z UE, a jednocześnie sytuacja była na tyle dramatyczna, że jak, gdyby pojawił się prośby takie, żeby nowo w przypadku pańszczyzny spisania umowy pańscy znanej w ktoś, kto korzystał z z pracy niewolnych chłopów nie oby zobowiązał się ich objęcia pewnego rodzaju ochroną w Pekinie powiedzmy ubezpieczeniem także ser powiedzieli no, więc dla hodowców, bo korzystne, dlatego że w innym przypadku mogłem go już po prostu śmierć głodowa, więc o to bo jakby konieczność życia śmierci tzw. zielarka i Dragona rzeczywiście została zniesiona jeszcze przed wojną natomiast ostatni, pamiętając człowiek to forma pracy zmarł 2001 z pań to 2007 roku, ale wydaje mi szczerze, że tak, więc to ostatni chłop pańszczyźniany zmarł całkiem niedawno a jaki garb pańszczyzny dźwigamy, bo dziś dzień w przede wszystkim niepamięć, bo wydaje mi się, że nie pamięć wydaje mi się, że jeżeli Szlachta stanowią 5 , 2 % społeczności polskiej na to reszta tak naprawdę jest wykastrowany w swojej pamięci tak naprawdę wszyscy jesteśmy 5 , 5 pół procenta to bardzo mało ludzi jak naprawdę w stosunku do całej populacji nie jest jedyną historię, jaką znamy to jest tak naprawdę historia królów z wielkich szlachciców wielkich panów tak dalej nie mamy w ogóle świadomości tego co się działo tak naprawdę z naszymi przodkami, którzy pracowali pracowali od pracy zwali na pewnego rodzaju formy niewolnictwa więc, gdyby przede wszystkim nieskażone nam zostało tak, ale po drugie, wskazałbym na taką rzecz mianowicie mieliśmy bardzo krótki okres, w którym mogliśmy wykształcić jakiś chociażby takie Emmy pomysły na to jak inaczej zorganizować społeczeństwo chodzi mi przede wszystkim społeczeństwo obywatelskie, które jest w pewnych częściach Europy już 19 wieku ukształtowały u nas jeszcze wtedy mieszany system niewolniczy, więc bardzo trudno mówić to jak w kształtowaniu społeczeństwa obywatelskiego na co jeszcze chciałem zwrócić uwagę proszę zwrócić uwagę jak i skonstruowane są muzea w Polsce Otóż mamy muzeum kultury narodowej i obok tego jest muzeum kultury ludowej najczęściej skansen, czyli co kultura ludowa nie jest częścią kultury narodowej skoro musi funkcjonować oddzielnie no to jest bardzo ciekawe prawda zwróćmy uwagę na to co z muzeum kultury narodowej naprawdę 3 obrazy kolekcje zebranej tak, by tam nie ma granic najczęściej nie ma śladu prawda po kulturze ludowej, których wypchnięto gdzieś tam jakiś skansenu jest to jakiś miejscowości raczej na uboczu prawda, czyli jak w jakby to był w ogóle 2 różne kultury, więc nową Torres to są bardzo takie rzeczy, które są istotne z myślą w rozwoju naszego społeczeństwa no bo przede wszystkim wykastrowany nas naszej pamięci tak naprawdę dr Michał rabusie Uniwersytet warszawski u naszych gości dziękujemy dwudziestą trzecią bardzo dziękuję panie doktorze zamiast państwa zapraszam na informację po informacjach oczywiście wracamy z poniedziałkowym wieczorem w radiu TOK
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA