REKLAMA

Anioł w domu, mrówka w fabryce - opowieść o polskich robotnicach

Data emisji:
2019-01-11 22:00
Audycja:
Wieczór - Hanna Zielińska
Prowadzący:
Czas trwania:
45:34 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Wieczór Radia TOK FM, 22:12, piątkowym wieczorze Radia TOK FM, pora na magazyn dobrostan, przy mikrofonie Hanna Zielińska. Z nami w studio jest już nasz kolejny gość dr Alicja Urbanik-Kopeć z zakładu historii kultury Instytutu kultury polskiej Uniwersytetu Warszawskiego, dobry wieczór, dobry wieczór, i wracamy po raz kolejny na naszej antenie do jej fascynującej książki "Anioł w domu, mrówka w fabryce". Ten tytuł nawiązuje do takiej podwójnej tożsamości czy właściwie podwójnego etatu anioła i mrówki, do sytuacji, roli, pozycji niewidzialnych budowniczek fortun dawnego kapitalizmu, do robotnic dziewiętnastowiecznych.  Rozwiń »
Aż przedziwne, że tak niewiele jednak widzieliśmy to z pani książki dowiadujemy się przede wszystkim na podstawowych danych statystycznych ne przebadała pani mer los historie statusy zarobki rytm pracy rytm życia inne sytuacje rodzinną zdrowotną relacyjne zależnością we Need IS pisała pani to w książce wydanej przez wydawnictwo krytyki politycznej właściwie dla kogoś kogo chciałaby pani widzieć jako odbiorców Czytelników osoby, które rozumieją znają też w jakim sensie dzięki tej lekturze czują początki nim bez debaty genderowej w naszym kraju Hahn jest ryzyko wydania takiego groźnego czytelnika, dlatego że z 1 strony oczywiście to jest praca naukowa w tym sensie, że na pewno jest stanem tak po nim ukrywać takie białe plamy w część historii kultury dziewiętnastego wieku tą książką to znaczy mamy oczywiście wszyscy wiedzą, że na 19 wiek to industrializacja to fabryki to fortunne ziemia obiecana i t d. natomiast jeśli chcą znaleźć chętną do grona, ale to, kto przyjmie rękoma tak tamtego narkomana przede wszystkim klasa robotnicza i robotnicy i organizacji socjalistycznej dla mnie ten proletariat PBS DGA to też coś tam miarę opisane natomiast jeszcze mamy to, że w fabrykach ja w ogóle zaczął myśleć o tej książce jak straszą zupełnie przypadkiem przy okazji chciałem kosztem innych badań na własny kąt krótko informację statystyczną to znaczy torze w fabrykach pracowało 50 albo ich więcej procent kobiet i to 1 i czas, o których myślimy nad sobą dość LM niezwykła to potem ten procent nie poraził po prostu żal, że dobrzy aktorzy to są czasy, w których kobiety tak nam się wydaje na pierwsze emancypantki zdobywają sobie prawo do studiowania zbywający prawo do pracy zawodowej mam pionierski naukowcy czy nie lekarki i dziennikarki za chwilę mają prawa polityczne realnej Biernat płacone do tych fabryk Tarnowa z nim, a jednocześnie, jakby na marginesie całej tej akcji emancypacyjne właśnie sąd robotnice tak kobiety, które pracowały w fabrykach my, w którym się, że tak naprawdę, ale zaczął zagłębiać w ten temat to okazało się, że wszelkie konteksty, które po prostu się pojawią adresy tych badań to mnie one są zaskakująco współczesna więcej, bo miała wpły w na pytania, kto powinien jak wyobrażam sobie czytelnikom książki dowodem jest książka dla każdego, kto tak naprawdę bierze udział w debacie publicznej obecnie związanej z Realem wysyłamy do parlamentu cały pakiet City Hall już mam tyle lektur obowiązkowych dla dzisiejszych posłów w szczególności to rzeczywiście dorzucamy jeszcze tę panią domu Mrówka w fabryce oczywiście będzie mieć też egzemplarze dla naszych słuchaczy pod koniec naszej rozmowy netto przebiliśmy się do tych danych, o których pani mówiła ne w 1800 dziewięćdziesiątym siódmym roku został przeprowadzony spis powszechny bez PiS zarządzane przez władze rosyjskie no cóż się okazało Bena 160  000 robotników zatrudnionych w królestwie polskim 40  000 to kobiety jeśli chodzi o przemysł włókienniczy no to tutaj to rzeczywiście się szczególnie ten udział kobiet zaznaczał zatrudniono około 75  000 ludzi i prawie połowę wszystkich pracujących Mes w przemyśle w przemyśle włókienniczym i w niektórych miejscach właśnie no to oczywiście Żyrardów Łódź, ale też Anny w Warszawie w fabrykach bywało nie tyle radny po połowie porównał robotnicy robotnik i robotników, ale nawet czasami więcej robotnic niż robotników i to wszystko oczywiście nie zdziwiłoby nas, gdyby nie kontekst, z którym pani zestawia mnie te dane za chwileczkę mieliśmy wtedy publicystyka socjalistyczną mieliśmy wtedy narracje emancypacja inną mieliśmy te wszystkie bez BOR i ziemianki inne inne różnego rodzaju działaczki towarzyst w dobroczynnych emancypantki, ale też mieliśmy lewicę, która się okazało nawet nie tyle Pater na listy 3 głosy mówią robotnicy chyba też to się zdarzało się o tym, też pani pisze wyraźnie, gdy tylko przejść przed przejęciem ETA lewica patrzyła nie widziała wręcz momentami nawet w ogóle nie komentowała istnienia ponad połowy załogi w fabrykach hondy tak to to jest to tu polew przedziwne to znaczy Boy le jest w stanie byłam w stanie na początku być może wytłumaczyć sobie żonę tak oczywiście nam o VAT ze względu na różnice klasowe ze względu na słaby poziom wiedzy związanej z tym jak wygląda życie klasy Robotniczej np. na to, że osoby z klasy wyższej, które tam kształtowała głównie dyskurs emancypacja innej Ambra publicystykę i tak będą one nie będą zwracał uwagi na to faktyczne właśnie warunki życia klasy Robotniczej to, że kobiet i że on 50 % tej klasy to były kobiety natomiast tak na środowiska socjalistyczne zdawały się właśnie niż do końca to znaczy oni nie widzieli napotka zręcznie możliwe, że nigdzie liczy jednak mimo wszystko po prostu ignorowali obecności kobiet teraz nie wiadomo co gorsze rzeczy w hierarchii nie wiadomo, ale jest taki fragment wspomnień o Ludwiku Waryńskim, który zresztą zakładał proletariat pierwszym kontakcie przed PiS się specjalistyczną na ziemiach polskich, który mówił on w nowo kryteria się np. było kilka innych działaczek tak socjalistyczne tam lektury zresztą nie wiem imionami nazwane są ulice Warszawy ktoś mieszka przy ulicy Filipiny Płaskowickiej to co jest ważne, ale i tak Ursynów pozdrawiamy to jest właśnie nazwę z takich znanych działaczy socjalistycznych właśnie z tego proletariatu MO no właśnie Filipiny Płaskowickiej no bo nauczycielką z klas z ZUS, bo zioła gorzelnia jest tak jak większość takich społeczników ówczesna gmina starała się w jaki sposób przyciągnąć tu o tych organizacji socjalistyczną właśnie robotnice ku ogromnemu zdumieniu Waryńskiego, w którym pisał on o Filipiny Płaskowickiej, która szybko została aresztowana jej i i zmarła w drodze na Syberię to był taki los, który zresztą wiele z tych kobiet nie tylko kobiet na inne dzieło grzywna zwoleński pisał o nich konta jedno w Filipinach starała się agitować robotnicy z fabryk inni w Rz właściwie wydawało nam się, że ich w ich poziom intelektualny jest zbyt niskie, żeby zrozumiały ważkość sprawy Robotniczej w dno, ale to był bardzo ciekawy eksperyment nie wiadomo co do czego doprowadził, gdyby nie dość na Filipinach szybko zmarła, tak więc to było takie ogromne zdziwienie, że te kobiety z klasy Robotniczej mogą być zainteresowane czymś tak ezoteryczne jak rozumiemy non wyrafinowanym jak uczestnictwo w organizacjach robotniczych w no tak ażeby dodać jeszcze więcej goryczy to nawet pisze pani o tym, że takie poglądy prezentowali nie tylko socjaliści, ale też i kobiety zabierające wówczas na głos też potrafiły gminne no ale właściwie negatywnie oceniać moralnie robotnicy jako tektury rano w porzucają naturalne przyrządzone sobie stan status matki żony i właściwym robotnice były skazane i nie tylko przez mężczyzn, ale też właśnie generalnie przez ówczesną kulturę na taki społeczny ostracyzm jak on mógł wyglądać się to czytamy w pani książce szeroka jak na ówczesne standardy swoboda w zachowaniu robotnicy połączona z ich bardzo niskimi zarobkami budziła opinii publicznej podejrzenia czy na pewno dobrze się prowadzą fakt, że kobieta utrzymuje się sama często mieszka sama lub z nieznajomymi, a także niema nad sobą władzy rodzicielskiej ani mężowskie stanowiły wystarczający powód, by sądzić, że równie swobodnie dysponować swoim ciałem i ten odwieczny temat odwieczny dylemat mężczyzn wyrwała się spod kontroli, a nuż zrobić coś, czego chce, a nuż będzie przyjemnie, a może będzie spełniona na pewno prostytutka i zaraz potem poszedł mit czy też taka powszechna opinia, który pani pisze w dyskusjach prasowych wątek motyw wrodzonej skłonności do prostytucji jeśli ktoś idzie do pracy, żeby zarabiać pieniądze to po pierwsze jest ich kobietom taka przecież mógł być żoną matką na utrzymaniu wzrostu dziwka w tak no to jest nic to jest też problem klasowe to znaczy bon oczywiście w dziewiętnastym wieku w dalszym ciągu bardzo mocno w dalszym ciągu in w to może nie jest wystrzelił określenie, ale bardzo mocno trzymała się cały czas ta to oczekiwanie kulturowego konwencja kulturowa, która mówiła, że kobieta to matka kobieta to żona kobieta ma być w domu kobieta ma być religijna ma być wycofana ma być opiekuńcza i cały ten zestaw takich właśnie cech, które przypisywano tradycyjnie kobiecości na moment gości wita SEK, czyli okres, w którym kobiety zaczynają one ze wszystkich klas właśnie mówić, ale zaraz moment może jednak my chciałyśmy czegoś więcej, a chciałybyśmy chciał się całego życia, żeby powtórzyć słowa Nałkowskiej lampy tylnej MO Smile i chodzi o kobiety z klasy najwyższej Nancy pan kij w te, o których myślimy flamenco Company to one miały jeszcze coś do zaoferowania znaczy ono zawierało taki rodzaj etyki jest chwiejny umowy społecznej Anny z konserwatywnym społeczeństwem one mówiły, że dobrze dajcie nam szansę na to, żebyśmy się wykształciły dać nam szans na to, żebyśmy znalazł pracę w zawodzie intelektualnym kameralny kimś takim planem już o nowym sezonem Suarez praca umysłowa zdecydowanie bywa poprzedzona wykształceniem wyższym, a my obiecujemy wam konserwatywnemu społeczeństwu, że w zamian za to odwdzięczyłem się jeszcze lepiej, wykonując swe tradycyjne obowiązki domowe to znaczy kobiety one bardzo wie le Mans pandy pisał w ten sposób, próbując przekonać szersze masy społeczne to właśnie na idei emancypacji kobiet, że kobiety, które wykształcona kobieta, która jest czymś, która pracuje umysłowo ona jest lepszą matką, ponieważ ma na tyle rozwinięte małe nad rozwinięciem umysł i serce dusza, że jest w stanie swoje dzieci wychować na lepszych ludzi, ale jednocześnie np. mówił o tym, że taka wykształconej pracująca kobieta jest bardziej ekscytującą partnerką dla swojego męża na nagrody wyrafinowane wachlarz różnych służb nie da się przekonać znaczącą rolę w testach, bo czym może mężowi za oazę zaś zaimponować teka teka z Sampdorią rozczochrany KUL mowa tzw. w exposé, bo zamówiła radzono, by każda taka kobieta, która ma własne pieniądze strona własną pracę to ona jest na pewno bardziej fascynujące więcej pożycie małżeńskie będzie w tym w tej sytuacji lepsze no tak, ale to są kobiety, które mają możliwość do tego, żeby przede wszystkim mają wybór mają wybór, a robotnik Glenn nie miał na Otóż jest to pytanie właśnie czy ciel czy to właśnie te skłonności do prostytucji, aby na pewno były powodem przyszło do fabryki, bo pisze pani wyraźnie, że wśród rodzin zatrudnionych w przemyśle włókienniczym wśród mężczyzn w śród kobiet 30 % stanowiły rodziny z przynajmniej z sześciorgiem dzieci, kto tutaj w ogóle mówi o jakiejkolwiek swobodzie wolności do wyborów jakich w jaki sposób dysponuje swoim czasem mało tego 7 % kobiet pracujących w fabrykach włókienniczych było głowami rodzin, czyli jedynie od ich pracy zależał los ich dzieci bardzo często rodzeństwa rodziców bardzo często tą osobą bardzo na wiele traktowany właśnie jako rodziny, które należy utrzymać 7 % robotnic jest ogromna skala wbre w pozorom 7 % tych kobiet było ich jedynymi żywicielami rodziny tymczasem gdyby mogło w ogóle brać udział w tej debacie publicznej co czytał, bo sam bierze, że są na granicy prostytucji tak, ponieważ to jest też kwestia tego, że remont 1 worka wrzucano bardzo różne tak naprawdę odmianę tego zawodu ROM zawodu robotnicy, jeżeli można tak powiedzieć o unieważnienie strony mamy nauczkę robotnicy pracujący w fabrykę w fabryce włókienniczej w Żyrardowie, które było niesumienne fabryki to znaczy tam fabryka LG Chem fabryka włókiennicza zakłady winiarskie i mierzy radar od końca z czego w czasie osiąga nazwa miasta no i MPO miasteczko robotnicze dookoła tej fabryki, które on było taką takimi jednocześnie domem miejscem pracy znaczy ludzie pracujący w tej fabryce winiarskiej, a w Żyrardowie Anny to było najczęściej rodziny właśnie znaczy to była praca pokoleniowa tam pracowały w Wawrze córki wnuczki takie systemowe mali i Wenerologii i Jagiellonii rozegrali tylko w Ameryce dzieci robotnicze weszły kobiety, by brał ślub z innymi robotnikami, których poznały w fabryce rana znali się dzielić wizja różni się tak absolutnie jest to język 1 rodzaj natomiast mamy też inne inną twarz mu tej pracy Fabrycznej to znaczy kobiety pracujące w miastach, które nie były zbudowane wokół 1 fabryki czy etyka Kraków albo Warszawa n p . albo również Łódź, gdzie fabryk były bardzo wiele nam Nate same mnie taka kobieta bardzo często one do tego miasta emigrowała ze wsi, a więc one się wyrywała ze swojej teki tradycyjnej sieci powiązań rodzinnych, ale też spod kontroli spod kontroli księdza okolicznego spod kontroli dziedzica owoc okolicznej zakończymy dworu mógł im przez przybywa do miasta, gdzie znajdzie faktycznie była sama i znajdowała pracę z 1 z wielu fabryk takich wielkich miast i to właśnie ta kobieta była uważana za tą potencjalną, a właściwie to nieco potencjalną co przyszłą, bo na pewno przyszłą mamę prostytutkę zresztą to jest bardzo możliwe, bo czy została służącą złej wsi czy pracownicy są fabryki wystarczy, że jakikolwiek nastąpił wypadek czy powinęła się noga czy została zgwałcona zaszła w ciążę no to bardzo prawdopodobne, że jednak przy ówczesnym systemie brak jakiegokolwiek wsparcia szczególnie jeśli była rzeczywiście sama zdana na siebie ta nie miała innej drogi dziś raz tak, aczkolwiek też jest z zaskakującą ma bardzo wiele mówiło się o tym, właśnie robotnicy to są te rozwiązały kobiety, które tylko gest czekają, żeby sobie dorobić tam, gdzie się prostytucją natomiast zauważa to zauważać trochę później, że GMO inne służąca nie ma żadnego systemu wsparcia co znaczy w sytuacji, w której faktycznie coś się stanie zachoruje w MDM będzie miał wypadek w pracy albo zdobędziemy albo być zgwałcona zajdzie ciążę albo po prostu zajdzie ciążę z kim się z kimś kim się spotyka na tonę w tym momencie taka służąca nie ma do kogo się zwróci nie ma żadnej z egoizmem zostanę w tym robotnica w robotnicy jednak mimo wszystko nie pracuje sama różnica pracowała właśnie te właśnie to ten element tego, że tych robotników w fabrykach włókienniczych 50 % znaczy to były enklawy pracy kobiecej, w której kobiety nawiązywały ze sobą relacje i ona się wzajemnie wspierały zmierzyli dziewczyna była molestowana w fabryce man robotnika to ona miała dużo więcej możliwości zachowania niż taka służąca służącą do odejść z pracy albo albo odejść pracę dostać wyrzucono, a właściwie niewiele niewiele miał możliwości natomiast robotnica miała tam miała wsparcie koleżanek, bo też w grupie siła kobiet, bo kilkanaście kilkadziesiąt na 1 sali, a mogła mogła zgłosić się do nadzorcy zmiany mogły zgłosić się do inspektora Fabrycznego mogła się zgłosić do lek. Fabrycznego było wiele osób, które oczywiście no ten system miękisz dość analizy ale zanim jednak to był mężczyzna ten, który nadzorował, jaka część lata dziewięćdziesiąte dziewiętnastego wieku już zaczął śpiewać takie petycje, który był potem wprowadzono, żeby lekarzami ideowość lekarka mi fabrycznymi zostawały kobiety no bo argumentacja była taka, że skoro tylko by tak dużo pracuje w fabryce no to potrzebują tak jest ze mną lekarz lekarki od spraw kobiecych tak no ale oczywiście cieszy znane były przypadki rzekł, że lekarza fabrycznie po prostu również molestowali gwałcili robotnicy, ponieważ oni musieli wykonywać tam badania okresowe co oczywiście było doskonałą okazją do zachowania życia tak oczywiście natomiast chodziło też o to, że robotnica, która straciła pracę z powodu jakiegoś nieszczęścia życiowego w sytuacji, w której oczywiście 19 w Bydgoszczy nikt nie słyszało o systemie opieki społecznej z raportu za opierała się wyłącznie na indywidualne dobroczynności charytatywnych działaniach poszczególnych zamożnych mocnych wyrywkowe działania oraz dla tak no cóż kościelnych jakiś tam inicjatywach tak dalej no tak robotnica jednak miała szansę, żeby wrócić do pracy w fabryce, bo ona była trybikiem w machinie co było złe, ponieważ nikt na nią nie zwracał uwagi, ale jednocześnie dobre w tym sensie uczynił organ o bardzo zależało też nic bardziej nierozliczone przykład tezy o moralności niż robotnicy nie pytał czy rodzina grupowo były oceniane źle, ale jednostkowo można było też rozdzwoniły się szły do pracy w fabryce po to, trafią do fabryki przyjmował raczej się nie pytał czy ma nieślubne dziecko maluch czy czy jest dziewicą najmłodszy nie jest chora na chorobę weneryczną albo się dobrze prowadzi, aby otrzymać świadectwo dobrego prowadzenia po co oczywiście pytano, służąc tak, więc Rosjanom nowe znaczy służące też nieraz byłem oglądany wręcz w Gazecie o zwrócenie czarnych zagra dla nas były częścią takiego anonimowego tłumu troszeczkę, ale to czasem paradoksalnie w sytuacji, w której znajdowało mogło mieć lepsze czasy były trochę lepszej sytuacji w jakim stopniu możemy mówić ożyciu prywatnym, a robotnicy, kiedy czytamy w pani książce żona to ich życie właściwie w ogromnej mierze w większości dzień za dniem wieczór zaś wieczorem Świt ze świtem były spędzone w fabryce przy ciężkiej pracy ewentualnie 1 dzień w tygodniu na życie no to często też dobre pytanie było Mann to też jest 1 z takich rzeczy, które wydają się, że mało z ludzi uświadamiają tak współcześnie o miesiąc pracy fabrycznych znaczy to ile trwała 1 zmiana w fabryce kilkanaście godzin w imprezie 1214 jedno 16 godzin z 1 przerwą, a on ateca robotnicy bardzo często miała rodzina oczywiście dzieci męża z Niger jak radzono wyprawy w pismach czasopismach skierowanych robotnicy albo też poradnikach do nich skierowanych no na barkach robotnicy spoczywała nie tylko odpowiedzialność za jej indywidualny dobrostan, ale też dobrostan swojej rodziny, ponieważ tak robotnicy powrócą po powrocie z pracy musiała jeszcze takie dzieci, a na rywali mimo czwartej rano dzieci nakarmić my mieszkanie sprzątnąć dzieje dzieci w tym czasie był, a to zależy, a rodziny robotnicze były bardzo liczna średnio sześcioro dzieci to jest bardzo dużą rzeczywiście myślimy o tym, że mąż śmiertelność wśród dzieci szczególnie właśnie w klasie Robotniczej była zatrważająca i ogromna, ale jednak wiele z tych dzieci dojrzewało już takiego wieku do dorosłości później inny w lesie dzieci zajmował się sama sobą to znaczy starsze dzieci zajmował się młodszymi oczywiście nim ośmio dziewięcioletnie dziewczynki były już uważana za wystarczająco dużo do branż dojrzałej odpowiedzialne, żeby zajmować się po prostu niemowlęciem MPK za działalność gospodarczą w dojrzalszym stanąć przed taśmą oczywiście AM to była 1 możliwość tylko możliwe, bo taka, że robotnicy dość często zatrudniały tzw. babki dziecka znać opiekunki to były oczywiście na standard opieki takiej kobiecie, bo to, by kobiety, które za które, którym płacono no już zupełnie śmieszne pieniądze, ponieważ różnice w uzasadnieniu dziecko przeżyło tylko przy Zielonej wyspy pilnował, żeby nie weszło do wody, gdy od ogniska tak dobrze, bo to był rok ten rodzaj o tej porze w takt, a on również polegały na pomocy sąsiedzkiej to znaczy zawsze było także jakaś kobieta w na ich osiedlu robot może nas połową dziur ogłosi dziś potrwa 2 tygodnie to co mają szaleństwa rzeczywiście idealne no ale na szkodę może jej mąż akurat pracował on ani pracowała od zawsze zawsze ktoś się znalazł ktoś mógł tym dzieckiem zająć, ale też wiele fabryk miało zorganizowane ochronki fabryczne znaczy coś nas, żebyśmy nazwali żłobkiem przedszkolem i długu takie organizacje, które faktycznie zajmowały się dziećmi robotnic po prostu szło się do fabryki dyskontowały się do ochronki, gdzie ono nabyło zamawiane przez cały ten czas temu, kto płaci zatem Henryka von efekt zależy od zależą od fabryk, bo to oczywiście ta sama, że nie mamy systemu eksperckiego wsparcia systemowego to wszystko zależy od ich widzimisię ideę dobroczynności danego właściciela fabryki, więc widać fabrykanci, którzy sami płacili byli tacy fabrykanci, którzy sami płacili, ale tylko za pierwszą dwójkę dzieci byli tacy fabrykanci, którzy płacić za pierwsze dziecko, aby tacy, którzy nie płacili w ogóle, więc trzeba było coś tam opłacać, a byli też tacy, którzy nie zakładali ochronę przyszłych fabryka, więc będą naprawdę było zupełnie, ale to zupełnie zależna od po prostu indywidualne dobrej woli pracodawcy zresztą to dobra Wola to też jest troszeczkę coś innego dobra Wola czy interesach no właśnie, dlatego że pracownica jest przyłączona skoro zaś obciążony zostanie oczywiście, ale to nawet nie o to chodzi tylko tylko chodzi o to, że wg raportów lekarskich mam śmiertelność niemowląt i kobiet w połogu fabrykach, w których zorganizowana była taka opieka nad niemowlętami oraz na wkład kobietom przyznano 6 tygodni bezpłatnego i oczywiście, ale jednak 6 tygodni urlopu po porodzie spadała i średnie wynoszą 60 % tylko 31 bon Scott 15, a więc możemy sobie pomyśleć o tym, że to kalkulacja ta Miłosierdzia, a jednocześnie oczywiście takie ochronki przedszkola i szkoły przy Fabrycznej dla starszych dzieci to też było idealną okazję do tego, żeby nauczyć tych norm tych tych młodych ludzi, że ich życie toczy się w fabryce ich celem jest dostanie pracy tej fabryce, ponieważ fabrykant jest ich RM z taką figurą ojcowską rzeczywiście niewiele się zmieniło do dzisiejszych czasów dzisiejsze szkoły przy uczę dzieci do życia w korpo stawiają oceny następnie jak dorosły człowiek nawet nie zauważam jak śmiesznej system ocen rocznych w korporacji testów chodzi o to jak masło w ten system hierarchii wpisał do awansu, który nic nie znaczą, ale jednak to przypomina zdawanie klasy to prawda natomiast ja byłam zachwycona tym czytamy wspomnienie 1 z robotnic, które właśnie pracował przy radości, która właśnie pracowała, a jako dziewczynka ma dziewczynka chodziła do ochronki, a potem pracował w fabryce Jona wspominała, że jako kilkuletnia dziewczynka nowy front organizowane były choinki wyznaczają w trakcie świąt mają nas o tym, że dostawali zabawki do Poznania odżyć na koszt fabrykanta, a następnie śpiewał śpiewali kolędy, która była specjalnie ułożona, gdzie jeszcze one o tym, że dziękujemy panu Dietrich owi udzieliłem właścicielowi fabryki zaraz za jego wspaniały dar Rena na święta dla nas dar tak dużo chętnych, a ile takich świadect w pamiętników korespondencji bezpośrednich relacji pozostało ono, bo mówimy tutaj o klasie Robotniczej, gdzie po pierwsze, niezwykle utrudniony dostęp do edukacji czasami bardzo często wręcz dostęp do kompetencji czytania pisania utrudnione no a po drugie, brak właśnie tej prywatności tego czasu to mordowanie też te 2 etaty wyścig 10 etatów NFZ w trakcie tej domeny po 16 godzinach wracać i karmić dzieci zajmować się domem tym sześcioro dzieci i podstawową zaopatrzyć tez w ogóle nie wycieknie do wyobrażenia, ale jednak wspomniała pani, że zostały relacje ile jest widziane są na na ironię jest burdel, a kryzys to oddzielna historia, dlatego że LM robotnicy były bardzo często niepiśmiennych chociaż, chociaż nie aż tak często jak np. służące znaczy około 40 tam 537 zależy procent kobiet pracujących w fabrykach potrafiło czytać pisać to było więcej niż mężczyzn co znaczy kobiety były częściej w piśmie inne niż faszyzm nie ma do dziś dzisiaj na podobnych stanowiskach kobiety z reguły z reguły mają lepsze komputery zdalnie dla, a nawet formalne wykształcenie kompetencje niż mężczyźni przy niższej płacy tak tak dalej tak jak i wtedy połowa oko bądź z 2 połowę tego co robotnik na nowość, ale w każdym razie on ani nudna, więc one bardzo rzadko zostawiała jakiś taki źródła pisane faktycznie osobiste pamiętniki czy też PiS zresztą ze względu na różne takie koleje losu polskiej historycznej przenoszenie archiwów dzwoni tak i wszystko nowe domy onym po prostu ściągam zaginęły w natomiast, a on bez są 2 zbiory wywiadów etnograficznych, ponieważ w latach sześćdziesiątych latach siedemdziesiątych bardzo, ale dobrze widziane i bardzo interesujące było zajmowanie się historią oraz klasy Robotniczej tak małe to było nawet oddzielny wydział man Instytut w Polskiej Akademii Nauk np. chcemy z izb dziejów History klasy Robotniczej w ME in w związku z tym można było dostać granty unijne architektem brak jest, że źle, że coś co w tym rodzaju w każdym razie były 2 i w związku z tym było, gdy przeprowadzone m. in. 2 różne takie badania Etnograficzne w latach siedemdziesiątych dokładnie 31 były przeprowadzane z ramienia Uniwersytetu Warszawskiego i ówczesnego Instytutu etnologii, czyli antropologii kulturowej obecnego, a drugie było przeprowadzone w w Łodzi, a również, by nam w podobnym w podobnym Mbank instytucja w Mielcu było także etnografowie pojechali jedynie do Żyrardowa, a drudzy dowodzi i przeprowadzali wywiady z robotnikami, którzy urządzali obozy wraz z robotami LM do takiego dużego badania, które nazywało się echem to było badanie dotyczące Chin i kultury kultury klasy Robotniczej w tym sensie, że im chodziło o zwyczaje ubiory piosenki jakich takie obchodzenie świąt i tak by tego typu rzeczy ten klasowy FOT Lech tak tak tak natomiast oni właśnie przeprowadzali wywiady po prostu w latach siedemdziesiątych w Żyrardowie przeprowadzali wywiady z możliwie jak najstarszymi robotnikami, których mogli znaleźć, a że kobiety żyją dłużej niż mężczyźni statystycznie no to najstarsze robotnicy, których mogli znaleźć tym, że radować, bo robotnicy już, więc w 1976 roku studenci zdobyli doktoranci studenci z technologii na Uniwersytecie warszawskim po prostu dopytywali 8090 letnie jest ta wróżki oto jak wyglądało ich życie w Żyrardowie nic się zaczyna pracę w fabryce i t d . i t d. snuje dotarłam do tych wywiadów, których są to wspaniały zbiór po prostu takie wielkie kartonowe pudła, które są takie małe karteczki w kratkę, bo to oczywiście ręcznie przepisana długopisem to gdzie jeszcze komputerowo nikt tego nigdy nie wprowadzał w nawet nie na maszynie wzrostu ręcznie spisane wywiady z tymi obwodnicami, które one na lata siedemdziesiąte były już po osiemdziesiątce, więc one zaczną pracę oko tak przed na pewno przed pierwszą wojną światową w fabryce w Żyrardowie mimo wydały właśnie takich swoich na swym dzieciństwie o tym nie skończyły klas szkoły jak wyglądało ich życie codzienne jak jak wyglądało jak ci coś ubierały jak na Małysza historię matki o historii babci często są ich wypisu z pierwszej ręki tych robotnic, które już wówczas były sterownikami inny ale, odcinając koniec dzięki niesamowitym niesamowitą możliwość zespoły właśnie wy wejrzenia pożyczkę w tej historii, która historyk z pierwszej ręki ruszy już nie usłyszę, że ta nie da się ten głosy zrozumieć się w kategoriach emocjonalnych na ile w tej relacji pobrzmiewały duma samodzielności najgorętszy z tego statusu stanu filtra cynizmu z tej nędzy właśnie to jest niesamowite Ian to też jest jedno z cukrami niezwykle zdumiała na początku, a potem już zupełnie przestała mieć wiz znaczy to, że te kobiety one ani przez chwilę nie mówiła o tym, że czuł się w jakikolwiek sposób to muszą one, że w życiu wytrwale sposób poniżane degradowane czy cokolwiek takiego one wszystkie opowiadały o swojej pracy w fabryce jako o fabryce włókienniczej na przełomie dziewiętnastego dwudziestego wieku jego oczy niż niezwykle wspaniałym i oczywiście z 1 strony możemy zapowiedzieć, że tak to są wspomnienia bardzo starszych kobiet, które po prostu zmieniają swoją młodość, więc na każdą każdy z Cremony wspomina w sposób przez przez różowe okulary prawda, ale jednocześnie one bardzo dużo mówił takie rzeczy, które przecież zostaną przez chwilę to wydają się dość oczywiste znaczone mówił, że także 1 wspominała, że za pierwszą pensję, którą dostała miał 14 lat kupiła sobie spódnicę nowo innowacji tak dumna do dziś wspomina nic nie pamięta tego rubla, którego dostarcza 1,5 rubla normalnie było także wszystkie dzieci cała rodzina rzucała się do 1 kasy domowy dawał on dawać więcej nie tylko matce liczy też jest bardzo często powracający moty w Tomasz rodak robotnicza chcieliśmy robić to matka otrzymała pieniądze na cenę, mówi że ona zawsze musiała oddawać swoją tygodniówkę matce, ale za tę pierwszą gonitwę mogła sobie kupić spódnicy tak bolało mamę, żeby pozwoliła Szlubowski wspaniała rzecz rzadka dorosła i taka Itaka samodzielna i sprawdziany już z tła sprawcza byśmy się o tym, powiedzieli w ten sposób druga wspominała, że np. a ona miała sześcioro rodzeństwa wszyscy chodzili do UE wszyscy chodzili do ochronki przy Fabrycznej w Żyrardowie w ale ona musiała z tej ochronki szybko odejść, bo się urodziła kolejne dziecko jej matka musiała wrócić do pracy June miała 8 lat no właśnie zajmować tą najmłodszą siostrą i strasznie źle naszym być źle wspominała w tym sensie, że bardzo było żal, że one znalazły już raz żona Michała razem z baśni czy to była stracona szansa edukacyjna to szkoła, gdzie nie może ona do rozmów dział relacji o ambicje ono po prostu stracone wyrwa w dziale westchnienie właśnie wjeżdża w tej nagrody także ona to dzieciństwo miała w tym sensie, że ona osób opowiada potem żona tak, aby biegała w berka biegała w berka z niemowlęciem na rękach kre w dzieciństwo takie bawienie się to co było już, ale ona żałowała, że nie chodziła do ochronki, bo tam Włoszki koleżanki potem były zabawki, a Iran można się było nauczyć jak po tym, jak po jak pracować w maszynach no, toteż chodzi o bis Makowski w innych fabrykach i Bismarckowi kich szkołach przy fabrycznych te dzieci były też przyłączane do tego, żeby zaraz po Grzegorz Koziara zmusiła szkoleniowca o tym, że one nie chodziła do szkoły przy Fabrycznej w ogóle inni i miał straszny kłopot, żeby dostać pracę w fabryce więcej ojciec musiał opuścić zaświadczy dzwonią, że nasz nadaje dodaje, że do rady 3 dni, ale i to było niezwykle takie upokarzające bo gdyby chodziło tylko przy Fabrycznej się nauczyła jak jak pracować przy krosnach Cypryś Polacy czy przed kimkolwiek innym masz nie na to, że byłaby taka właśnie Modecom kompetentną pracownicą, a tak to to musiała się wszystkiego uczyć, a od zera i i właśnie to i to było takie remonty kiedyś upokarzające właśnie to rzeczywiście należy tutaj mamy takie w 2 głosy tłumaczy pani mówi z 1 strony internalizacji systemu byli uważani za nobilitację w gruncie rzeczy jakiegoś systemowego pół niewolniczych stan wód lub do wożenia fabryki tak wyglądała aula, a z drugiej strony na zdecydowanie jednak wybicie się na koszt częściowo, ale jednak niepodległość tak, bo to jest bardzo ciężki do do tak naprawdę od ceny obecnie pełni ważną masy wespół ze współczesnej perspektywy czy samo tych fatalnych warunkach panujących w fabrykach od tych przerażających godzinach pracy o tym, całkowity brak jakichkolwiek zasad BHP od tych w rezerwach trujących tych wypadkach i tak i 8 rzetelności dzieci kobiet i ono wiadomo przerażających sytuacje, które widział molestowania ach, im samobójstwach i nie wiadomo czy mieście to myślimy, że oczywiście to było złe chętni praca w fabryce to była po prostu zejść do piekła na ziemi w ale z drugiej strony nie można odmówić racji KNP tym kobietom, które wówczas mówiłem, że po pierwsze, one nie mają wyboru i pójść do pracy w fabryce jest bezpieczniejsze niż pójście do prawdy w szwalni na brzeg podręcznej, gdzie zarabia się jeszcze mniej i to była absolutnie fatalna praca albo na pulsie służby tak co było na służbie dla naprawdę było w KRS, tak więc więc pójść do pracy w fabryce było było to tu była lepsza opcja tak naprawdę, a jeszcze oprócz tego ciężko odmówić racji takiej sytuacji, w której mówi myślimy o młodych dziewczynach, które wyrwały się ze wsi czekała je bieda i oni i małżeństwo jakieś tam z kim ojciec czy tam ktokolwiek inny uznał za samo za zmianą o korzystne również ciężka i ruch ciężkich toreb na alarm dokładny adres rano samodzielność antena rolno EPP pracowały dla rodziny, więc na nich zarabia pieniędzy z serdeczną, która przyjechała z tej wsi, gdzie indziej, gdzie była głodna i biedna i było zimno i nic nie czekało do miasta to ona pracując nawet 14 godzin w tej fabryce i tak na ogół była w lepszych warunkach niż to niż jej rówieśniczek Francji Gwizdała jak wyglądała jej starość no i emerytura EMC emerytura wycieczki do Niemiec na emeryturze, a więc z 1 strony oczywiście w pewnym momencie zaczęto zakładać kasy oszczędnościowe dla robotników to znaczy można było wpłacać kosztem część swojego syna swojej pensji, ale i następnie te pieniądze były jak czytamy w wypłacane częściej fabrykantów tych o dobrym sercu o drenażu mówiłyśmy w zakładało przytułki dla starych robotników znaczy po prostu takie domy spokojnej starości oczywiście możemy nim zastanawiać się nad warunkami, w którym chcę ci ludzie tam żyli w, a więc, tak więc niektórzy tak częściej robotników odkładała jakieś pieniądze i w Wiśle to już na irlandzkim napisu lub zwalniać i ogromnej dyscypliny nauk technicznych rodzin część tylna część oprócz tego polegała po prostu nano w systemie rodzin wielopokoleniowych, czyli to, że oni mieli sześcioro ośmioro dziesięcioro dzieci sprawiało, że gdzieś tam przy którymś z tych dzieci zawsze to matka mogła zostać Maciej czekałam bieda Nędza licealnym Grzyb Tułacz nieraz jak ze służącym, dla których w momencie wyczerpania terminu przydatności do użycia bardzo często kończyły na ulicy ewentualnie były oddawane do szpitala służące przez rodzinę w momencie, kiedy już ze starości chorowały i po prostu tam zostawały, czyli Galicja tam też, że nie mogły wziąć też wyścig o małżeństwo to znaczy, bo on też rechotem czasami zapominamy że, o ile kobiet z klasy wyższej klasy zubożałego ziemiaństwa inteligencji miejskiej czy w ogóle z klasy wyższej na to, że on miał ogromną presję na to, żeby korzystnie wy Zamość to dla takiej robotnicy czy służącej wyjście za mąż uciekł do zmagań, albowiem wydobycia, bo nie będzie i to w takim całkowicie dosłownym sensie i to był też wyścig z czasem, ponieważ taka kobieta mogła pracować tak długo jak długo jej ciało dawało radę tak mu Daniel kręgosłup w jej staże i płuca bardzo często była schorowana Gorzyce na Police przez ten w ankiecie tam panowały, gdy zieloni wyszła za mąż go pewnego momentu w NATO później nie była w stanie sama utrzymać inni ich obecność spirala, która odbyła się właśnie śmiercią wzrost będzie się ciągnąć gdzieś pożar mógł przed drugą część tak poza skarży się poza systemem poza rodziną no i na ile robotnicy, o których dzisiaj rozmawiamy były podmiotem ana ile przedmiotem różnego rodzaju dyskusji na temat warunków swojej pracy na temat praw, które stopniowo w Melbourne w tym przysługiwało im coraz większym zakresie melona same je wyznaczały najeżone włączały się raczej ruch, który odgórnie obejmował, jakim się parasolem na jego partnerkami do dyskusji albo od kiedy były partnerkami do dyskusji dla mam co pan tak czy właśnie dla publicystów czy działaczy socjalistycznych o tym, powiedzieliśmy na początku, że Nobel właściciel długu z tym problem one były niezauważane nie wiadomo, jakiego powodu czy rzeczy czy cieczy świadomie ignorowane 3 czy naprawdę aż tak inne ówczesna, by świadomość obyczajowość pozwala na prostą omijać wzrokiem no, więc naj, lecz też od kiedy te były takimi faktycznymi uczestniczkami nie ma ruchu robotniczego tak naprawdę w dyskursie takim socjalistycznym to one zaczęły się pojawiać dopiero o pierwszej wojnie światowej, a tak naprawdę, ale jako były bohater kierowców takiego, bo im ręcznie jak bohaterki tekstu to pojawia się dużo wcześniej tego żony nie pojawiały 19 wieku robotnice były używane przez zarówno prasę konserwatywną, jaki Dekompresja centymetrową Jasiak prezes Wojciech Bazan Deczno do każdego swojego celu tak znaczną z 1 strony tak socjaliści używali robotnicy przykładu robotnicy jako przykładów na to, żeby uzmysłowić mężczyzną euro z klasy Robotniczej robotnikom, że są źle traktowani, ponieważ to było bardzo często odezwa np. do robotników czegoś tam organizacji specjalisty pójść na warunki pracy Kobe w Żninie wasze żony i Marii i córki są po prostu gwałcone molestowane w pracy czy wy na to pozwolicie, że dym brudna fabrykant tego waszą i to i t d. to jest taki dyskurs klasyczne patriarchalny właśnie tego typu bardzo znana jest taka sprawa znaczy tak znane były bardzo ciekawa jest taka sprawa land dotycząca on to to było takie ogłoszenie przy żmudnym prawa oby Polic majstra Warszawskiego butli nam, które w nim tak w latach dziewięćdziesiątych dziewiętnastego wieku ogłosił, że w ME go robotnicy mają zostać poddana poddawane takim cyklicznym comiesięcznym badaniom ginekologicznym, żeby zobaczyć czy nie mają chorób wenerycznych to było, bo powszechna praktyka w wodę wprost czarek tak one były badane, żeby nie musiał mieć specjalną książeczkę tak też winę za szerzenie domostwa na dużo oczywiście natomiast w tym momencie na takiej fali takiego szału walki z epidemią po prostu syfilisu rzeżączki rozszerzono czy próbowano rozszerzyć ten nakaz ma również inne kobiety, czyli np. robotnicy założyli masonerię nigdy nie zostali klienci mnie nie oni nieugięci na przymusowym badaniom nikomu nie szło to jest niesamowity nikomu nie przyszło do głowy, żeby zbadać, a ponieważ z częściowo z braku wiedzy medycznej w tym sensie uważam, że to kobiety roznoszą choroby weneryczne leczono, bo poza wyrażaną w przypadku akurat prostytutek NATO klientela to byli tam na wiek, który na nim zarabiać różnica wyniknęła zaciągał do przymusowego banalnej obydwoje są dystrybutory na PL ogłosił, że w takim razie będziemy nie tylko badać prostytutki tylko cieszy właśnie robotnicy służące kelnerki pomimo walki szwaczki praczki wszystkie kobiety go po prostu źli kobiety z klasy Robotniczej tak ogólnie rzecz biorąc inni mają oczywiście wywołało ogromny sprzeci w społeczny, bo kobiety wiedziały po pierwsze, jak to wygląda, że tak ENA po drugie, oczywiście potem pod hipotekę pocztowa zbyty za oczywistą potwarz tak, bo to było po prostu takie badanie ginekologiczne na nas świadczyło, że uważa się ją za kobietę, która jest rozwiązłe tak, bo wodociągowe i nie nakazuje nadawcom reklam, ale widzę też właśnie Nate tereny cenne dobro nigdy nie weszło w życie, ponieważ również wykorzystał je do swojego działania propagandy socjalistyczna w tym sensie, że partia proletariat np. wydała taką właśnie odezwę do robotników nie robotnicy na robotników w ich dyskusja była między panami z cenami tak między mężczyznami, że robotnicy wasze żony i waszym żonom i córką po prostu rzucono taką potwarz, że się uważa za prostytutki i czy wy czy wy sobie dać się tak pluć w 2 min tak wychodziło zużyto mężczyzną ktoś pluje w twarz oskarża ich w ich kopii kobiety no, więc tak, więc wzorzec taki 1 taki przykład dobrze pokazuje też takiej właśnie Alan uprzedmiotowienie 0 zloty wraz z pominięciem ponad tzw. lecytyny, chociaż zdecydowanie w tej dyskusji, że argument no jak najbardziej na ważkie czy też uważam to do rozważenia oczywiście planowane prawo było skandaliczne to 1 strona to na niego z młodych mężczyzn, ale z kolei taki dyskurs konserwatywny no More konserwatywnej też centrowa, bo to też nie jest także wszystkie gazety, które Łuszcz ów wówczas publikował jakiekolwiek treści na temat klasy Robotniczej czy proces czy służących czy robotnicy czy czegokolwiek na konto bądź taki bardzo bardzo konserwatywne pisma na uzupełnienie w każdy z nas robotnicy funkcjonował Orbis szwaczka przede wszystkim czy tego, by ta, która pracowała nie w fabryce tylko w szwalni zajmują się szyciem bielizny Koszul LM inni halę i tak etyki w biały białego szycia tzw. Gallem MSZ to tę drobnicę szwaczka funkcjonowała w takim ogólnym dyskusje w popularnym jako przykład tej kobiety której, której kres takim Elbrus umyciu UAM, który jest tym takim przykładem najgorszych nieszczęść ludzkich, jakie może spotkać na kobiety na tym świecie, ponieważ różnica jest samotna obwodnica jest 1 jest molestowana wykorzystywana i należy się współczucie litość i pomoc charytatywna na jej to też jest bardzo ciekawa gama argumentów tak oczywiście to znaczy, bo robotnicy pokazywano jako kobietę, która nie idzie do pracy w obronie funkcjonował praktycznie w takim dyskursie jakimś popularnym pomysł na wzorowo pani Grażyna CAL w ogóle robotnica szła do pracy, bo chce zaś, że robotnicy pisano, jeżeli nie o zwróconej wprost bez rozwiązłości prostytucji i najgorszych możliwych dla ciężarnej kobiecie w ten przyrząd do głowy przecież żadnej przyzwoitej Konarzyny z etyką bycie wierzeń zarzucano jej tego typu rzeczy no to mówią, że no tak nam się do pracy, ponieważ na tle dzieci i jej mąż umarł na pewno i w związku z tym ona musi albo z kimś niemal kochali tajemniczy i t d. MR India teście był też taki i ona dlatego musi iść do pracy na wzrost i tak opisywano, że ona z rozdartym sercem po prostu zostawia te śpiące dzieci potem idzie w tej fabryki Atomium molestują i tam ją bije tam ją ci nadzorcy gnębią i tamte warunki sprężyna zostaje gruźlicy i policyjni zatrucia rtęcią Jana potem wraca tych dzieciach dzieci są głodne i płaczą ono się nimi zajmuje jeszcze w tym i to były takie historie bardzo bardzo tego typu takie sentymentalne, które miały na celu głównie wzbudzenie współczucia wobec tych kobiet klasy Robotniczej zlecono po to, żeby zbierać cena to było wykorzystywane do po prostu akcji charytatywnych różnego rodzaju gdzieś tam zbiórek pieniędzy na jest głównie prowadzonych w Warszawie przez warszawskie Towarzystwo dobroczynne dachów itd, ale z drugiej strony również to było takie odbieranie tym kobietom i sprawczości to znaczy no tak robotnica miała do wyboru, jeżeli chodziło dyskursu, że robotnicy mogą się znaleźć albo herolda albo ofiarami, ale czeka już ofiara z dna nędzy albo albo rozwiązała prostytutka która, która po prostu ich nie ma żadnych hamulców moralnych tak nawet nie ma takich hamulców, że nasz robotniczą została tak tak drodzy państwo mamy dla państwa egzemplarze książki, które dzisiaj mówimy ani w domu Mrówka w fabryce mamy książki wydane przez wydawnictwo krytyki politycznej powędrują do państwa prosimy o maile na adres dla was małpa tak krótka FM dla was ma potok krótka FM już bardzo dziękuję za rozmowę autorce książki naszym gościem była dzisiaj dr Alicja Urbanik Kopeć z zakładu historii kultury Instytutu kultury polskiej Uniwersytetu Warszawskiego dziękuję bardzo dziękuję bardzo za 2 minuty informację w radiu TOK FM, na które zapraszana zaraz po informacjach kolejna rozmowa magazyn dobrostan Adriana klasy psycholożka psychoterapeutka opowie o tym jak zgliszcza życiowe za jakie bardzo często uważamy rozwód czy rozstanie po długiej relacji menu jak na tych zgliszczach na tych gruzach wykonać pierwszy krok w jakim kierunku jak ten azymut sobie wyznaczyć to wszystko po informacjach
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - HANNA ZIELIŃSKA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Uwaga, wiosenna promocja! Im dłuższy okres Dostępu Premium wybierzesz, tym większy rabat dostaniesz! 1 miesiąc 10%, 3 miesiące 20%, a 12 miesięcy aż 40% taniej!

KUP TERAZ - 40%

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!