REKLAMA

Ofensywa, apokalipsa, okaleczenie i rozpad, nowy porządek czyli o wystawie "Wielka Wojna"

Data emisji:
2019-02-12 19:00
Audycja:
Kultura Osobista
W studio:
Czas trwania:
21:16 min.
Udostępnij:

Gościem Marty Perchuć- Burzyńskiej jest Paweł Polit, jeden z kuratorów wystawy Wielka Wojna w Muzeum Sztuki w Łodzi. Rozwiń »
Paweł Polit: "Artyści skupieni na tej wystawie uważali, że wojna rozwiąże problemy natury kulturowej, ekonomicznej i społecznej"
Wystawa trwa do 17 marca 2019 roku. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

pod względem zasięgu okrucieństwa przede wszystkim totalnego charakteru stała się ona precedensem pierwsza wojna światowa zapoczątkowała wiek wojny totalnej wiek w pełnym znaczeniu tego wyrazu wojny globalnej przed latami 19141918 i nigdy nie było wojny, która pochłonęła tyle ogólnych zasobów tak wielkiej liczby kombatantów i która objęła swym zasięgiem tak ogromne połacie ziemi nigdy jeszcze nie było uwikłanych w wojnę tyle narodów nigdy przedtem niepozbawiona życia Rozwiń » tylu ludzi ich tak masowy i bezwzględny sposób dobry wieczór przed mikrofonem Marta Perchuć-Burzyńska kulturę osobistą dzisiaj wyjątkowo rozpocząłem słowami amerykańskiego komentatora wojskowego Hensona w Bad wina autora m. in. książki zatytułowanej pierwsza wojna światowa, bo dzisiaj do czasów wielkiej wojny będziemy wracać, ale również rozmawiać o ich konsekwencjach szczególnie jeśli chodzi o kulturę i sztukę moim gościem jest Paweł Polit 1 z kuratorów wystawy wielka wojna, którą od pewnego czasu możemy oglądać w muzeum sztuki w Łodzi witam serdecznie witam państwa w jak europejscy artyści zareagowali jak europejscy artyści zareagowali na wybuch pierwszej wojny światowej większość z nich reagowała na wybuch wojny pozytywnie to znaczy uważano, że wojnę rozwiąże pewne problemy natury kulturowej politycznej społecznej to byli artyści, którzy identyfikowali się z projektem unowocześnienia życia, więc sądzili, że wojna przyczynił się do właśnie będzie będziesz taką siłą napędową tego procesu unowocześniania, więc początkowo prezentowali postawę pozytywne postawy niektórzy z nich wręcz entuzjastyczne, kto to był ewangeliści byli awangardzie czy to znaczy, że od razu wyjaśnienie ta wystawa dotyczy artystów nowoczesnych i ich odpowiedzi na wybuch wojny na sam przebieg wojny to wystawa to nie obejmuje prac innych artystów, którzy hodowali trochę innym poetyką niż te związane ze sztuką nowoczesną nie obejmuje artystów tradycyjnych wypowiedzi na temat wojny formułowało wielu artystów natomiast my skupiamy się na żydowskim na artystach nowoczesny, czyli lista uczestników tej wystawy jest dosyć długa nie chciałbym wymieniać tych ważniejszych, bo to byłoby może niesprawiedliwe, bo wobec innych każdy z tych artystów tych prac umieściliśmy na wystawie sformował ciekawą wypowiedź warto się z nimi zapoznać przykładowo kilka nazwisk ucina Severin Felix Magath to osób rzadkim z polskich artystów Leon Chwistek Stanisław Ignacy Witkiewicz Władysław Strzemiński Anna RI IS w wielkiej Brytanii o nasz Leon Chwistek to był artysta, który w czasie pierwszej wojny światowej walczył pod wodzą komendanta Józefa Piłsudskiego tak oczywiście po bowiem artyści przystępowali do udziału w wojnie z bardzo wielu różnych powodów to byli artyści pochodzący z wielu krajów z wielu różnych kontekstów politycznych i kulturowych Leon Chwistek przystąpił do wojny w bardzo szczególnych okolicznościach to znaczy z 1 strony jako taki początkujący artysta nowoczesny bowiem do organizacji strzelec przystąpiło 1914 roku przebywając w Paryżu i jako ten członek tejże organizacji stał się od razu po wybuchu wojny został wcielony do do Legionów polskich już wtedy on się interesował kupiliśmy tam interesował się futuryzm z okresu wojny pochodzi jego dzieli nas los jego prac włączanych do wystawy, która już właśnie odzwierciedla te wpływy natomiast sam przystąpił do do walki jako Polski patriota, ale rozumiem, że z pewnością, kiedy wojna wybuchła znaleźli się również tacy artyści, których ten konflikt kompletnie nie obchodził rozumiem, że tacy artyści działa na wystawie się nie znalazły no tak to znaczy pewnie byli tacy natomiast myślę że, że w są tacy artyści, których po prostu te odniesienia do wojny nie są nie są czytelne my staraliśmy się znaleźć pracę takie, które się wiąże z wojną to było o tyle skomplikowane, że wojna jest przeżyciem traumatycznym i nawiązanie do wojny nie jest czymś oczywistym pewnych negatywnych zjawisk czy wręcz okropności wojny nie sposób wyrazić, a po bardzo trudno jest doświadczenie wyrazić w komunikacie wizualnym nas nie dziwi mnie zdziwiło to, że w pracach wielu artystów tych odniesień nie było zadaliśmy sobie trud takich dosłownych odniesień do słownych, tak więc daliśmy sobie trud i jak odszukania tych odniesień ten trud może być jeszcze większy z tego względu, że na rok 2018 to był ten rok obchodów zakończenia wojny inni również inne muzea na świecie organizowały podobne wystawy w związku, z czym dostęp do prac, które z tyłu patrzyliśmy patrzyliśmy był utrudniony przede wszystkim należy tu wymienić wystawy, a w tym mas, która była pokazana w tej rubryce są w Londynie, na której znalazło się wiele prac takich, które sobie wymarzyliśmy nawet jeśli nie było musieliśmy znaleźć inne myślę, że z pewnym sukcesem, ponieważ nawet, jeżeli te prace, które włączyliśmy do wystawy niebyły zbyt opatrzony to w dalszym ciągu są to bardzo ciekawy komunikat powiedział pan, że drużyna ta rocznica zakończenia wojny była obchodzona w muzeach na całym świecie w jaki sposób wyróżnia się w takim razie łódzka wystawa na tle tych innych wysta w mówiących o wielkiej wojnie ja miałem okazję zobaczyć tę wystawę w Londynie różnica między tymi ujęciami polega na tym, że wystawa londyńska z sob 13 BM, a w termach dotyczyła sposobów upamiętniania wojny to znaczy, że rzeczona koncentrowała się na wyeksponowaniu sposobów ukazywania wojny w żydowskim sztuce brytyjskiej Elanie Toruń nie tylko sposobów upamiętniania wojny, czyli dotyczyła pewnej kwestii natury nazwijmy to semantyczny natomiast inny skoncentrowaliśmy się ona po prostu pewnych aspektach wojny, które znalazły odbicie odbicie w pracach artystów nowoczesnych czy tak jakby zajmowaliśmy się tu wielką wojną wprost, ale dowiemy się tylko z tej wystawy o tym co było po wojnie o tym co było przecież nie niestety tak ponieważ do tych prac, które mówią w okresie przedwojennym o tym, takim, w którym pojawiają się pewne sygnały zapowiadające wybuch tego konfliktu do tych prac nie udało nam się dotrzeć, aczkolwiek już od co najmniej 1910 roku w sztuce Europejskiej pojawiają się takie zwiastuny tejże wojny pojawiają się ekspresję różnych różnego rodzaju ekspresji niepokoju związanego z sytuacją społeczną z przewidywaniem wojna z przewidywaniem wojny są takie anty sytuacje nie byłoby czymś dziwnym, gdyby te prace znalazły się na wystawie natomiast te prace, które zgromadziliśmy dotyczą właściwie wiążą się ściśle z wybuchem wojny śledczy z 1914 rokiem wiążą się z wybuchem wojny, ale czy więcej na wystawie wątków militarnych czy pacyfistyczne bo kiedy mówimy o jego bądź przerabianiu wojennej traumy to mogłoby się wydawać, że żarty szczytowania chcieliby właśnie usunąć gdzieś ze swojej twórczości chociażby właśnie po torze do niej może zapomnieć posta w ściśle pacyfistycznych na tej wystawie nie nie ma co ona MOL nie były zbyt typowe dla dla dlatego czasu pacyfizm był postawą, która wówczas dopiero się kształtowaniem nie była to postawa zbyt bliska artystom natomiast o wystawie znajdują się prace są prace które, które wypowiadał niechęć wobec wojny i wręcz przerażeniem obrotem spraw, by biegiem wypadków w tym taki gest coraz bardziej totalnym mechanicznym w miarę hojny traumatyczne w miarę hojny natomiast jeśli chodzi o pacyfizm tym tego rodzaju postawy były w owym czasie czynsze raczej rzadkim to tutaj tych kwestii dotyczy esej Marka Pawlika zamieszczonych w katalogu wystawy, który w Rio pokazuje właśnie te początki tego rodzaju sposobu myślenia, który w, jaki sposób kult kombinował już po zakończeniu wojny natomiast w trakcie wojny te prace, które powstawały wówczas one wyrażały raczej taki ambiwalentny stosunek wobec wojny, który oscylował między tak totalna akceptacja entuzjazmem inni to taką postawą, która wyrażała zniechęcenie czy przerażenie natomiast to nie byłeś taki okres, kiedy dokonywano refleksji na temat sensowności wolny, jeżeli w ogóle o sensowności wojny można rozmawiać Paweł Polit kurator wystawy wielka wojna, którą od pewnego czasu możemy oglądać w muzeum sztuki w Łodzi z gościem kultury osobistej za chwilę wracamy do rozmowy teraz czas na informacje raz jeszcze dobry wieczór przed mikrofonem Marta Perchuć Burzyńska ze mną w studiu i Paweł Polit 1 z kuratorów wraz z Paulina Kurc maj i Anna Osadczuk gorzowską wystawy wielka wojna, którą możemy oglądać w muzeum sztuki w Łodzi wielka wojna, która radykalnie zmieniła bieg historii świata zmieniła również bieg historii sztuki czy to jest właśnie to pytanie Nike znajdziemy odpowiedź na łódzkiej wystawie jak zmieniła myślę, że w pewnym stopniu oferujemy odpowiedź na to pytanie, starając się sformułować tezę, że ten totalny, a później wręcz apokaliptyczny wymiar wojny skierował sztukę nowoczesną na tory abstrakcji czy owa totalność przekładała się na takie jak esencja Annę ujęcia tej rzeczywistości wojennej w dni pracy niektórych artystów zmierzały w stronę abstrakcji, ale mówimy o dadaizmie surrealiści nie mówimy o sztuce, która wywodzi się skup Izbą, która na swoje taki taką w boczną furtkę w postaci futuryzmu, który też zmierzał do strony takich takich właśnie socjalnych ujęć w rzeczywistości wojennej na wystawie znajduje się znany obraz finansowe w niego zatytułowany wizualna synteza idei wojny z 1914 roku i są tam również inne obrazy zmierzający w stronę abstrakcji które, które się odnoszą się do wojny z z przy użyciu form skonfliktowanych form prawnych aranżacji forma charakterze dynamicznym w a jakie były proszę powiedzieć największe różnice w oddziaływaniu wojny na sztukę, porównując n p . to co tworzyli artyści w zachodniej Europie, a we wschodniej prawda na Zachodzie katastrofa na Wschodzie także w Polsce jednak odzyskiwanie niepodległości państwowości to się wiązało z wybuchem wojny również tak są tu robisz to kwestia różnicy o optyk między optyka artystów z zachodnich artystów pochodzących z krajów które, które istniały w sposób samoistny istniały nie zależy nie miały niepodległość na jej opty optyką artystów pochodzących z krajów, które to dopiero walczyły o niepodległość czy odzyskiwały niepodległość związku z tym sposób widzenia artystów z tych Steps w tej pierwszej grupy np. z MKS w wielkiej Brytanii czy Francji dotyczył tejże właśnie tego traumatycznego aspektu wojny w pracach tych artystów właśnie manifestuje się to zdziwienie zaskoczenie czy wręcz przerażenie tym apokaliptyczne rozmiary wojny, którego to aspektu traumatycznego, jakby brakuje w pracach artystów n p . Polski, którzy z wojną wiążą nadzieje na odzyskanie niepodległości i w związku z tym, że Polska ostatecznie w wyniku włączenia się działania wojenne odzyskuje niepodległość netto to w wojnę z ogranego taki fakt w jakimś sensie pozytywnym, ponieważ właśnie rezultatem niby jest uzyskanie przez Polskę niepodległości w muzeum zatem ten aspekt pragmatyczny jest niejako w pracach artystów polskich stłumione ni czyje to pracę tutaj raczej odnoszą się do to prace artystów, których nie ma na wystawie w myśl tego w prasach takich artystów jak Wojciech Kossak chociażby który, który był takim piewców właśnie działań militarnych związanych z właśnie z odzyskaniem niepodległości natomiast te prace artystów polskich włączony do naszej wystawy do wystaw wielka wojna ona nie są bardzo liczne tak jak wspomniałem są to pracy 5 artystów listka Witkiewicza Strzemińskiego Witkacy, który miał, jaki stosunek do działań wojennych w pracach tych polskich artystów nie ma tych bezpośrednich odniesień do wojny są raczej rozważania natury formalnej, ale też manifestują się w nich pewne odniesienia biograficzne, czyli to że, o czym już mówiłem Leon Chwistek był żołnierzem Legionów polskich albo to, że Stanisław Ignacy Witkiewicz był oficerem armii carskiej portretował się w mundurze oficera armii carskiej wojna stanowiła dla niego jako okazję do intensywnego przeżywania samego siebie w pracach artystów polskich nie ma tego aspektu dramatycznego, ale nie dotyczą właśnie tej tezy tego aspektu rzeczywistości wojennej w wystawa składa się z 4 części ofensywa apokalipsa okaleczeni rozpad oraz nowy porządek, skąd ten podział czy to jest podział, z którym nie należy dyskutować oczywiście można z nim dyskutować z oczu tak jak grupowa byśmy pracy, który udało nam się pozyskać do tej wystawy tego rodzaju aspekty wojny niejako wywieźliśmy z tego z tego zgromadzonego przez nas materiał ale w jaki sposób dotyczy pewnego procesu pewnych chronologii wydarzeń wojennych w pierwszą część stały się ofensywa właśnie dotyczy tego tych posta w związanych z wybuchem wojny postaw afirmatywny tych związanych z wybuchem wojny, które dotyczą np. grupy futurystów potem ujęcia w mojej wojny postawy wobec nie jest zmieniają się następuje rozpoznanie takiego nie ma apokaliptycznego wymiarów wojny, a czemu prowadzimy odbiorców przez część groza to co odczuwaliśmy okaleczeni okaleczeni rozpad, która ukazuje skalę destrukcji wojennej i związana, bo z tą skalą sferą dosyć swoich traumatycznych przeżyć artystów, którzy obserwowali wojnę z konkluzją tej naszej narracji jest częścią opatrzono tytułem nowy porządek, który obejmuje prace propagujące ideę powojennego powodem do wiernej rekonstrukcji w scalenia rozbitego porządku społecznego i powstania też zupełnie nowej kultury tak oczywiście to wówczas ten okres powojenny to to był taki moment, kiedy należało zaproponować pewne recepty na NATO taką zniszczoną rzeczywistość w czasach artyści chętnie włączali się w tym, że działania zmierzające do rekonstrukcji, proponując różnego rodzaju mniej lub bardziej utopijne programy i każdy z artystów w swoim własnym stylu wypowiada się w tym temacie oczywiście w zależności od tego, czego dotyczy jego praca czy czy przebiegu działań wojennych czy też skutków czy czy wyłoniły one z tej ogromnej ilości opowieści jakąś historię, która dla pana była być może największym zaskoczeniem podczas tworzenia tej wystaw są to, że warto zwrócić uwagę na historię dość oczywistą myślę tutaj jedynym artyści amerykańskim, którego prace włączyliśmy do wystawy to nie jest artysta, który obserwował wojnę bezpośrednio w zalewie otarł się o nią jako młody człowiek został powołany do armii w momencie przystąpienia Stanów zjednoczonych do pierwszej wojny światowej jednak z dnia też określonych przyczyn prawdopodobnie zdrowotnych nie został wysłany na front, ale to co obserwował z oddali miało wpły w na kształtowanie się obraz nowości jego własnych prac, które tworzył jako ilustrację do do powieści, kto to taki ten artysta nazwał się w Tychach Henryk Darek RO artysta, który uważany był uważany jest na outsidera, który tworzył swoje prace w ukryciu również w ukryciu napisał powieść dotyczącą wojny między 2 zwaśnionymi Królestwa ani jedno z nich jest królestwem zła klasę, której nie wolno morduje dzieci, a drugi królestwo występuje w obronie tych dzieci on był zarówno w tej powieści jak i w swoich obrazach przedstawia Pekin wreszcie totalny wymiar tego konfliktu może wojennego co niewątpliwie można jak wiązać z tym co co on obserwował jak w rzeczywistości to skutki wielkiej wojny to oprócz wielkich zniszczeń również przesunięcie granic, ale także odradzająca się tak jak już mówiliśmy państwowość m. in . Polski, ale układ sił po wielkiej wojny sytuacja w Europie bardzo przyczyniły się w konsekwencji do wzmocnienia ruchów nacjonalistycznych faszystowskich w rezultacie do wybuchu drugiej wojny światowej ten aspekt również został w jaki sposób przedstawione na występ sądzę, że w pewnym stopniu tak to znaczy dużą częścią tej wystawy tory są prace artystów niemieckich, którzy z 1 strony jako uczestnicy działań wojennych tacy jak chociażby Otto DIX no przedstawiali pewne aspekty tej wojny okropności wojny, a inni tacy, którzy nie nie byli na froncie i obserwowali wojnę tu nie bez pewnego dystansu tacy jak tacy jak Ludwig Kirchner czy George grosz ukazują pewne jest jakby tu psychiczne, ale też społeczne koszty tej tezie, że wojny szczególnie to manifestuje się w pracy ciocia grosza, który obrazuje pewne aspekty rzeczywistości powojennej oraz w sposób bardzo krytycznej inni w sposób krytyczny wypowiada się w tych pracach na temat militaryzmu niemieckiego który, który w gruncie rzeczy doprowadził do wybuchu pierwszej wojny światowej i sądzę, że w tych jego pracach, które w 1 z konstatuje o obecność tego militaryzmu rzeczywistości powojennej można dostrzec zapowiedź faszyzmu kolejnego kryzysu wojennego co w sztuce dziś pozostaje najbardziej aktualne z tego co powstało pod wpływem tej wiekowo 1 z inspiracji nazwijmy to tak, że to poza tym, że może to te prace są w niektóre z nich przynajmniej od naszego zakup nowości bezbronność artystów wobec obserwowanych przez nich faktów to sądzę, że te prace są takim ostrzeżeniem przed uleganiem pewną ideologią to znaczy ideologii militaryzmu ostrzeżeniem przed umieszczeniem w kategoriach takich całościowych kategoriach różnicy między 1 grupową, a tymi, którzy są inni między nami nimi między nami naszymi wrogami bowiem tego rodzaju polaryzacja oczywiście przyczynia się do destrukcji która, która może nastąpić w ogromnej skali do tych wspomniała pani Jolanta recytacji faszyzmu na czym sądzę, że warto dostrzec tych prac właśnie ten rodzaj niepokoju czy właśnie myślenie w kategoriach militaryzmu w kategoriach w gruncie rzeczy bardzo wstępnych, a w stosunku właśnie do tego programu unowocześnienia rzut życia to co wyłania się z tych prac wystawionych na wystawie to torze to rodzaj takiego tych z GPW w weryfikacji tej grze w PKO wyjściowego pojęcia nowoczesności, które w momencie wybuchu wojny jakoś tak łatwo było powiązać z podjęciem działań wojennych i to pojęcie nowoczesności z biegiem czasu ulega tym, że takiej weryfikacji okazuje się że, że należy ją w sposób bardziej ostrożny realizować tym ten projekt unowocześnienia życia w sposób bardziej ostrożny posługiwać się nowoczesną techniką w sposób ostrożny i wyważonej konstruować nowy porządek społeczny wystawa wielka wojna trwa w muzeum sztuki w Łodzi do 17 marca kurator wystawy Paweł Polit był gościem kultury osobistej bardzo dziękuję dziękuję wraz z zaproszeń Marta Perchuć-Burzyńska do usłyszenia czas na informacje w radiu TOK Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KULTURA OSOBISTA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Zabierz TOK FM na wyjazd - teraz 30% rabatu na każdy z pakietów Premium. Słuchaj TOK FM gdzie chcesz i kiedy chcesz!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!