REKLAMA

Urszula Klatka i Michał Rusinek o rękopisach i maszynopisach Wisławy Szymborskiej zebranych na wystawie "Radość pisania" w Bibliotece Jagiellońskiej

Krakowskie Przedmieście
Data emisji:
2019-02-27 14:40
Audycja:
Krakowskie Przedmieście
Prowadzący:
Czas trwania:
21:00 min.
Udostępnij:

Rękopisy Wisławy Szymborskiej oraz pierwsze wydania jej tomów poetyckich można oglądać na wystawie "Radość pisania" w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie. O brulionach, limerykach na kartonikach, o zdigitalizowanych już obiektach, które można oglądać między innymi na platformie Polony - opowiadają Michał Rusinek i Urszula Klatka.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
biblioteka Jagiellońska to jest miejsce Szanowni państwo, do którego trafia na wejście od strony ulicy oleandry Kraków oczywiście i to jest miejsce, w którym przez najbliższy miesiąc będzie można oglądać bardzo ciekawą prezentację tej prezentacji wystawy powiemy radość pisania przez państwo już czuję, że dość pisania nierozerwalnie wiąże się z wiersza Wisławy Szymborskiej, bo to wystawy jej rękopisów maszynopisów, ale nie tylko tego ja jestem tak naprawdę Rozwiń » gościem tych przestrzeni i udało się namówić na rozmowę Michała Rusinka przesłała fundacji Wisławy Szymborskiej oczywiście państwo z nami także jako autora książek nie tylko dla dzieci ładnie mówi dobrze panie Michale dobrze, bo w RPA AAA w, a także oczywiście państwo znacie go jako sekretarza Wisławy Szymborskiej znany jest także dr Urszula klatka kuratorka wystawy odpowiedzialna także za procesy digitalizacji, by w twórczości Wisławy Szymborskiej zmienia biblioteki Jagiellońskiej powiedziałem magiczne słowo rękopisy mamy takie wyobrażenia że, że poeta poetka to rękopisy w przypadku Wisławy Szymborskiej tych rękopisów tak wiele nie ma gdzie rzeczywiście nie ma ich wiele, dlatego że ona w większości swoje rękopisy po prostu wyrzucała to znaczy w momencie, kiedy wiersz był gotowy to najczęściej pozbywała się tych wszystkich form nawalnych form po takich pośrednich, które doprowadzały do do publikacji, ale też nie zawsze, dlatego że ja w ogóle traktuje to co zastałem w mieszkaniu Szymborskiej po jej śmierci jako zaplanowane przez nią archiwum, dlatego że w momencie, kiedy ona się przeprowadzała po Noblu w dziewięćdziesiątym 0809 . roku do tego ostatniego jak się okazało mieszkania to zrobiła bardzo radykalną selekcję tego co postanowią zostawić krótko mówiąc po podzieliła ten, kto w papiery tak naprawdę na archiwum własne archiwum Kornela Filipowicza oraz listy korespondencję zgodnie z jej wolą zgodnie z jej testamentem zostało to wszystko przekazane w depozyt w bibliotece Jagiellońskiej tutaj dodajmy, że ona jeszcze zażycia przekazała i to nie w depozyt, ale po prostu przekazała bibliotece Jagiellońskiej na własność część tego tego swojego archiwum, więc on te części w tej chwili się połączyły, ale rzeczywiście procesowe rękopisów często bywało tak, że to co widzimy to co czasami pojawia się na aukcjach to nie są rękopisy jako takie tylko to są tzw. autografy wierszy to znaczy ona matka była proszona przez jakąś instytucję organizującą aukcję charytatywną o to, żeby przepisała swój wiersz na czysto czasami nawet udając, że tam są jakieś poprawki, ale są autografy to co nie jest tak to nie jest prawdziwy rękopis nie wiem czy państwo wiedzą nie wiem czy wiesz, ale np. autor Ulissesa wina największe pieniądze zarobił na rękopisach rzekomych rękopisach w swojej powieści wyznaczoną przepisywał ręcznie i sprzedawał na aukcjach za tak ogromne pieniądze wziął się to mrówcza praca bardziej opłacało czy też opłacała po prostu tutaj sytuacja nieco inna, ale też Szymborska trochę inaczej pracowała jak sądzę specyficznie mianowicie robiła sobie notatki do wiersza, które Trump, który trudno nazwać rękopisem to był rzeczywiście notatki czytelne tylko dla niej i potrzebowała często maszynę dopisania jako takiego medium pozwalającego nadać wiersza w formę ostateczną np. bardzo nie robią tzw. przez Wiesiek to znaczy, jeżeli wers był za długi no to i w takim składzie książkowym trzeba go było przełamać tego tego bardzo nie lubią twierdziła, że to zaburza rytm wiersza, więc na maszynie dopisania miał takie poczucie, że jeżeli nie wykroczy poza i jeszcze ileś tam znaków na to też przywieszki uniknie też lubiła myśleć takimi kategoriami strony maszynopisu można powiedzieć to znaczy dla niej to była jednostka n p . w obrębie, której zamykała się, pisząc felietony o książkach czy lektury nadobowiązkowe i też, że ta jednostka byłej potrzebną do jakiegoś księcia w karby własnego własnego wiersza dlatego na tej wystawie mamy nie tylko rękopisy, ale też i maszynopisy Wisławy Szymborskiej z jej odręcznym mi się do PiS karmi poprawkami jest z taką jej nie ingerencja czy krótką metę najpier w były bardzo czasowe ważne Pierwoła no były notatki do wiersza potem było ich maszyna opis tego wiersza z poprawkami później już jak nas coś za przeproszeniem sekretarz to, że był również komputera opisu, jeżeli takie słowo istnieje każdy wydruk wydruk komputerowy, na którym ona i te ostatnie poprawki nanosił na potem już był druk jako jako taki czy to jest także po tych ostatnich poprawkach powstawały czekasz finalna wersja, którą akceptowała, gdzie już nie było tych odręcznych notatek często ta ostatnia wersja powstawała już na samym komputerze jedynie przynosiłem laptop i ono wtedy tam mówiła pokazywała, że tu trzeba coś zmienić tam tam dodać tu dopisać to może zmienić kolejność się tylko bank, żeby nie wypaliła dziurę papierosem w matrycy komputera i ale to właściwie to mniej więcej do do tego się sprowadzała ATA to tak naprawdę, by było rzadko najczęściej te poprawki były nanoszone długopisem na ostatniej na ostatni wers czyli, jeżeli dobrze rozumie możemy ukryć takie przypuszczenie, że bez względu na materii, jaką operowała Wisława Szymborska czy był to rękopisy maszynopisy czy wydruk komputerowy zawsze te kartki pachniała tytoniem, a oto ona absolutnie co to to zawsze oczywiście nie było innej innej możliwości zresztą jako dziecko Peerelu pisała nieomal na wszystkim i po czasami jest krępujące, gdyż było krępujące przychód jak przychodzi do niej młodzi poeci pytali prosili, żebym miał dawkę pokazał czym ona pisze i na czym ona pierwsza napisała najczęściej zresztą możemy tutaj zobaczyć długopisem, chociaż to pierwsze rękopisy są piórem tam niektóre są ołówkiem inne ale, ale pod koniec siebie pisała już długo długopisem najczęściej czarnym, bo nie lubiła granatowego chyba częściej wypisywały są takie rękopisy zaczynała innym kolorze mahoń ci skończyła się kończy innym napisała no tak najczęściej na tzw. makulaturę czy na papierze, który był jakoś już zużyte z, a z drugiej strony, ale też i części efekt moich zbiorów to znaczy i generyków, które ponownie podrzucała jest na takich nie ma co się fachowo nazywa, ale jak ja kupuję rajstopy żonie to one mają taką takich kart rodziła się bardzo karkołomne do zabiegu jak kupujesz rajstopy żonie dziękuję ci bardzo proszę zabrać się Czesław pozdrawiamy żony przy okazji oskarża, że ta jest taki kartonik po 1 stronie biały po drugiej szary zaokrąglonymi koniecznie rogami oczywiście chodzi o to, żeby nie było mnie puścić oczka i ona bardzo często działa na 4 części takich kartoniki pisał takie małe małe utwory typu limeryki się mieściły na czymś na czymś takim, a także PIP pisała rzeczywiście na na wszystkim atutem na tych rękopisy można zobaczyć przed na marginesach jakieś dopiski ne jest taki rękopis, na którym jest przed problem denominacji prawda jak nagle 10  000 zł stało się złotówką i teraz zasoby wypisywała te różne kwoty którymi się operował słynny żeby, żeby wiedzieć jak i jak jak to powiedzieć po po denominacji krótko mówiąc co jeszcze można poznać pani doktor, przyglądając się i rękopisy maszynopisy, które zostały już zdigitalizowane, które można oglądać w sieci to zwykle bardzo ciekawe, że można przyjść na wystawie zobaczyć rękopisy można także przyjrzeć się mu w znacznym powiększeniu zostaną stronie fundacji Wisławy Szymborskiej także państwo możecie już te wszystkie rzeczy znaleźć co można znaleźć w złotych rękopisy maszynopisy, przyglądając się im z bardzo blisko z taką elektroniczną precyzją ten przekaz elektroniczny on nas prowadzi do takiego on troszeczkę większego wyobrażenia lepszego wyobrażenia o tym jak wygląda praca twórcza to jest taki przekaz, który kierowany jest nie tylko dla specjalistów, ale dla tych, którzy pytali zadawali sobie pytanie jak pracowała Wisława Szymborska, która raczej unikała odpowiedzi na tego typu pytania i nigdy nie zwierzała się ze swojego procesu twórczego nie opowiadała o tym jak tworzy mamy tutaj właśnie odsłonięty ten proces po części te rękopisy, które będziemy mogli oglądać w sieci, bo jeszcze nie wszystkie, ale one będą sukcesywnie wprowadzane dadzą nam możliwość poszerzenia tego są co wiemy już na temat poezji Szymborskiej i zobaczymy, w jaką historię mają poszczególne teksty jak one gdzieś tam porządkowały po drodze jak prawda doznawały różnych przemian, po czym jak stawały się tym tekstem, który dotarł do zbiorowego odbiorcy czyli, który jest bardziej w tej chwili tekstem, który jest u nich kochane, który jest w postaci druku rękopisy zawsze baśnie to będziemy mogli dostrzec na wystawie, że zawsze nosi piętno indywidualizmu i rękopis to jest rzeczy jednostkowa niepowtarzalna natomiast to, że one zaistnieją w sieci to paradoksalnie staną się właśnie takim atakom własnością wszystkich, którzy będą mogli po prostu sobie porównać te wersje ostateczne finalne tekstów z tym co dziś było u początków powstawania utworów może się dzięki temu albo przez to okazać, że ta tytułowa radość pisania nie zawsze była radość pisania tutaj padła padły przykłady tych tekstów przepisywanych specjalnie to są właśnie często opisy one zazwyczaj są dowodem na to, że ktoś napisał są, jakby utrwaleniem ręki piszącego natomiast znacznie ciekawsze są prawda bruliony, w których tyle rzeczy się dzieje w i one nie zawsze przekonują o tym, że to jest radość z drugiej strony to jest taki bardziej film akcji w, jeżeli chodzi obronione mamy dynamikę mamy dynamikę skreśleni mamy dynamikę powtórzeń mamy tam dynamikę różnych znaczków dodatkowych, które w tym tekście drukowanym już się nie istnieją, które po prostu gdzieś tam po drodze giną myślę, że dla historyków literatury, zwłaszcza ten obszar do tej pory niedostępny otwiera nowe możliwości patrzenia na teksty ich interpretacji jak ten zbiór będzie duży Strumień, który będzie finalnie udostępnione przez państwa do tej pory udało nam się zdigitalizowane ci 12 jednostek e -sąd to głównie jednostki, które zawierają teksty, które zostały już opublikowane, czyli autografy maszynopisy wydruki komputerowe tych zbiorników, które nieprawda poznaliśmy i to jest jakby tak na zasadzie zestawienia, żeby Czytelnicy mogli najpierw wejście w tą znaną już sobie przestrzeń poezji Szymborskiej i ją po prawda prawda poszerzyć o teksty brulionu teksty właśnie maszynopisów w przyszłości myślę, że również pojawią się w sieci inne jednostki te, które zawierają tłumaczenia te, które zawierają teksty prozatorskie, bo przecież pisała Wisława Szymborska lektury nadobowiązkowe to niebawem trafi do do Czytelników i wielbicieli twórczości w tym archiwum Wisławy Szymborskiej znajduje się kilkanaście wierszy niepublikowanych niektóre z nich w ogóle nie zostało opublikowane nigdy niektóre tylko nie został opublikowany włączone do tomów poetyckich na razie Fundacja Wisławy Szymborskiej zastanawia co z nimi zrobić czy opublikować osobno to trochę mało jak na osobny zbiór czy też raczej włączyć n p . do do jakichś dzieł zebranych rzeczy czy wydania krytycznego natomiast ich oczywiście nie będzie na razie w sieci one są na razie zastrzeżono z powodów oczywistych w momencie, kiedy zostaną opublikowane w książce natychmiast je również można pędzić uwolnimy do nich dostęp to są wiersze z jego bardzo konkretnego okresu czy test to co mówiąc szeroko zostało w ogóle ich w to, czego co znaleźliście do niej to są wiersze z bardzo różnych okresów niektóre zresztą dosyć trudno datować go sama Szymborska nie dotowało nie miała takiego zwyczaju na szczęście w jej życiu najpier w w postaci męża później w postaci przyjaciela był Adam Włodek, który miał naturę archiwisty i one nie tylko uratował z koszy naśmieci różne rękopisy, które zresztą są w tym wpływ w tym archiwum również niektóre z nich pokazujemy tak, ale także i datował i często nawet tutaj widać na tych na tych rękopis ach, dopisane czyjąś ręką daty i te są albo daty ze znakiem zapytania niestety i to jest ręka Adama Włodka, więc niestety na tych niepublikowanych wierszach tego dotowania nie ma musimy się nad tym zastanowić n p . po tak tym wieku papieru albo ich w stopniu wypowiedzenia tak bardzo trudno powiedzieć, ale pewne typy wskażą, że będziemy nad tym zastanowić się zastanawiać co z tym robić to też brutalnie mówiąc nie są wiersza najlepsze Szymborska jest świadomie wyłączyła ten czy czy też nie włączało, ale z drugiej strony nie wyrzuciła ze swojego archiwum, więc mamy powinniśmy coś z nimi coś z nimi zrobić myślę, że ich miejsce jest tak naprawdę w tym krytycznym w wydaniu pojawiają się tutaj oprócz maszynopis oprócz rękopisów i prostych rzeczy, których państwo powiedzieliście także wydania poszczególnych tomów poetyckich Wisławy Szymborskiej i to jest teraz różne wydania tego pierwszego przez kolejne wznowienia kolejne opracowania, ale coś co mnie jeszcze bardziej ciekawi to są przykłady wyczyści Szymborska jest 1 z najchętniej tłumaczonych polskich poetek czy poetów w ogóle na adopcję języki i oczywiście wnuczce to też efekt nagrody Nobla, ale też przed nagrodą Nobla ona była bardzo często tłumaczona to jest chyba też kwestia jej poezji czy jej poetyki, które rzeczywiście przetłumaczono je kiedyś w ręku koreańskie wydanie wyboru wierszy Szymborskiej i nie, żebym znał koreański, ale zorientować się można łatwo, że do tego tomu są tylko 2 przepisy to znaczy wyobraź sobie sprawę, że publikuje aż wiersze kogoś zupełnie innego kręgu kulturowego i te wiersze nie potrzebują w ogóle przepisów takiego aparatu krytycznego notabene te przepisy dotyczyły nazwiska Baczyńskiego i Poświatowskiej rzeczywiście poświęciła wiersz być może nie są to pojęcie jakoś szczególnie znane natomiast to co nas może zaskoczyć jest tutaj za tobą dokładny w po to jest realny pierwsze wydanie mówi w cudzysłowie, bo to jest przepisany na maszynie po to, pomnik, a właściwie prototyp Mig Wisławy Szymborskiej ten absolutnie pierwszy, który się nigdy nie ukazał z różnych powodów się nie ukazał dokładnie nie wiemy być może to była kwestia cenzury, ponieważ po czterdziestym dziewiątym roku jak szalał socrealizmu to tak internetowi rzeczy się nie pasował do do dołu do poetyki wówczas obowiązującej i ona albo sama albo kot kogoś poprosiła, więc przepisała też te wiersze zrobiła w 2 kopię 2 egzemplarze tego tomiku 1 z nich podarowała Adamowi Dudkowi, a teraz przeczytam dedykacje Adamowi, który tak kocha ludzi jak trzeba kochać poezję i tak kocha poezję jak trzeba kochać ludzi o próbę niezasługujących może jeszcze na taką miłość ofiarowuje Wisława czerwiec 1949 to jest dla mnie najbardziej wzruszająca książka w gablocie rozumiem, że w gablocie zobaczymy zebrano tylko tu karty są z dedykacją, ale czy w zbiorach zdigitalizowanych zobaczymy całość oczywiście będziemy mogli obejrzeć się tomik w całości poznamy anatomię tego tomiku, jaki jest spięty jak jest szyty zobaczymy właśnie kolory również tego, że okładka jest lekko bordowa, ale spowijała zobaczymy ten Kwaśny papier, na którym zostały zapisane maszynopis oczywiście nowa biblioteka cyfrowa daje takie możliwości, że przetwarzamy pewne obiekty i dajemy czytelnikowi pojęcie o tym jak ten obiekt, z jaką ma kolorystykę, jakie ma wymiary, jaki ma smak poniekąd mówiąc metaforycznie, bo tutaj znajdą się takie również rękopisy, na których prawda znajdziemy odbite fragmenty filiżanki Skawą 3 czy właśnie te były papierosowy no, więc to wszystko jakby były przestrzeń cyfrowa przeniesie do odbiorcy dom może być także gratka dla tych, którzy specjalizują się w śledzeniu stylu pisma i wyciąganiu z jego ewolucji różnych ciekawych rzeczy czy tutaj tacy specjaliści mieliby pole do popisu Michała myślę, że tak, dlatego że pismo Szymborskiej się bardzo bardzo zmieniało tutaj na tej wystawie tego nie ma, ale jest mamy kserokopię takich wpisów Wisławy Szymborskiej z czasów gimnazjalnych do księgi klasowej festyn w szkole sióstr Urszulanek widać, że miał wówczas takie bardzo okrągłe pismo i tym pisał ta dedykacja, którą przeczytałam z czterdziestego dziewiątego roku jest z jedno posła, że to pismo jest tu również jeszcze dosyć okrągłe później stawał się coraz mniej mniej czytelne notes w błędzie nastąpiło tąpnięcie mianowicie Szymborska złamała sobie prawą rękę to było po Noblu wróciła do pisania później notabene pisała nawet w gipsie poprosiła lekarzy, żeby jej między palcem wskazującym, a kciukiem to teraz pokazuje do kamery nr 1, żeby przecięli ten gips, żeby mogła trzymać się długopis w ręku nie byli zachwyceni tym pomysłem, ale jednak na wystawie nie ma tego tego rękopisu, ale istnieje taki rękopis napisane przez Szymborską lewą ręką i o niezgodne dla Michała Rusinka tak tak z Limerick dosyć nieprzyzwoity i jest podpisane Wisława Szymborska ręką lewą, a w mieście Papa cóż mam od tego no ty powiedz, a funt Szymborska, skąd Szymborska tak tak w 2000 ludzi właśnie jesteśmy przy charakterze pisma to to jest to jest oczywiście taki pomysł, żeby przenieść próbować przenieść charakter Szymborskiej do do kraju pisma w 2014 roku zorganizowano taki konkurs Fundacja miasto literatury Fundacja znaczy się Fundacja Wisławy Szymborskiej zorganizowała konkurs dla ZUS na właśnie Fund krój pisma Szymborska no i to jest praca nagrodzona praca laureata Radosława Łukasiewicza, który twierdził, że różne aspekty również charakteru Szymborskiej w tym zawarł będzie można zobaczyć notabene wszystkie teksty, które się pojawiają wydrukowane raz i podpisy na tej wystawie właśnie są zostały sporządzone tę czy złożone tym krojem pisma co więcej w tych gablotach znajduje się również taka seria to wydawnictwo znak uruchomiła kilka lat temu wznawiając wszystkie kolejne tomy Wisławy Szymborskiej, chociaż w innej kolejności niż chronologiczna i Onetu Tomek również są złożone już tym tym krojem tym krojem pisma tutaj można się przyjrzeć jest taka trochę tablica tak kajaku od okulisty są różnej wielkości litery i można się sprawdza czy śnieg zamiast zdecydować czy widzisz te najmniejsze w Monte nie da Vinci wie też inne, ale ja mogę udawać jak Szanowni państwo oprócz tego można przyjść na wystawę skomponować własny tomik, ponieważ są wiersze do wzięcia wiersze te, które państwo na pewno dobrze kojarzyć się i znacie wystawa Szanowni państwo do 27 marca, czyli w ciągu najbliższego miesiąca można tutaj przychodzić do biblioteki Jagiellońskiej od strony ulica oleandry wejście my cały czas będzie poszerzana ta baza zdigitalizowane w twórczości Wisławy Szymborskiej zdigitalizowane przez bibliotekę Jagiellońską, a może moimi państwa gośćmi, a byli, a w zasadzie tak naprawdę ja byłem gościem, a pani doktor ruszyli kratki kuratorki tej wystawy odpowiedzialnych za proces digitalizacji twórczości Wisławy Szymborskiej zmienia inne biblioteki Jagiellońskiej oraz Michał Rusinek bardzo serdecznie państwu dziękuję ci dziękujemy, a w radiu TOK FM teraz już Niewiem, jakim kątem, ale handel Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KRAKOWSKIE PRZEDMIEŚCIE

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!