REKLAMA

Na czym opiera się tożsamość Macedończyków?

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2019-02-27 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
50:59 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
chór Radia TOK FM słuchamy Radia TOK FM wieczór Radia TOK FM przyszedł czas na rozmowę o, która powinna się odbyć już jakiś czas temu w naszym studiu prof. Jolanta strzelecka wydział artes liberales Uniwersytetu Warszawskiego dobry wieczór kabaretowy wieczór, a mówią o tym, że powinna się odbyć, dlatego że o całym procesie zmiany nazwy państwa, który nazywał się była Jugosłowiańska Republika Macedonii na Republikę Macedonii północnej myśmy mówili w radiu TOK Rozwiń » FM wielokrotnie, ale ani razu nie spojrzeliśmy na tamten proces, który zresztą nadal trwa, ale on ze stron od strony Bułgarii co może być zaskakującym jeśli spojrzy się na historię półwyspu bałkańskiego jeśli się spojrzy na to czym bliżej była jest pewnie będzie Macedonia dla większości Bułgarów no, więc jak rozumiem, ale z takim bytem nie do końca jednoznacznym myślę, że tak można to właśnie ująć, aczkolwiek pewnej jednoznaczności w bułgarskim podejściu do kwestii macedoński Adam macedoński tożsamości są obawiam się, że trwały tylko ja będę z uporem maniaka broniła wyjątków znakomitych wyjątków ale, żeby powiedzieć o wyjątku chciałam słów kilka osób takiej dominującej tendencji to znaczy trochę historii to jest tak, że rzeczywiście największa Bud mat Gdańska diaspora znajduje się w Bułgarii bardzo znacząca bardzo wpływowa od dziewiętnastego wieku, a zwłaszcza początek dwudziestego wieku to jest troszkę tak jak na tym styków fińską szwedzkim, że elity, jakby się wyniosłej i to jest diaspora w bardzo wielu wypadkach, która zyskała dosyć wysoką pozycję natomiast to nie oznacza, że to jest diaspora, która popierała niezależność macedońską odrębną macedońska tożsamość i to jest dziś pies pogrzebany to taki jest za razem ginie ten węzeł gordyjski nie do rozpętania, ponieważ właściwie większość Bułgarów, których ja znałam, których znam prawie prawie wszyscy nie chce mówić, że wszyscy, ale na zdecydowana większość ma jakąś rodzinę w Macedonii każdy Bogacz jest bardzo łatwo bardzo trudno spotkać Bułgara, który nie ma ciotki dziadka wujka kogoś stamtąd i stąd jest dziś ta bolesność tego problemu to znaczy przekonanie, że tam Macedonia sieci Macedończycy czy on ci Macedończycy to są Bułgarzy, a w gruncie rzeczy, a że język macedoński to jest dialekt języka bułgarskiego i w bardzo często spotykam się z wypowiedziami już moich kolegów z różnych, że tak powiem z różnych stron, którzy mówili, że unikną myśmy się już pogodzili z tym, że jest ta Republika Macedonia z to była mowa o jugosłowiańskiej Republice Macedonii, ale bardzo charakterystyczne było to, że jak ja pracowałem w archiwum Republiki Macedonii wszyscy Bułgarzy, którzy przyjeżdżali na badaniach w pewnym momencie przyjaciel ma chronić bardzo się otwierania Bułgarów i są tuż przed podpisaniem tej umowy też był taki rodzaj zbliżenia i otwarcia, o czym mówiono w zeszłym roku to było charakterystyczne, że wszyscy badacze zajmowali się Macedonią po czterdziestym piątym roku, ponieważ jak niepisaną zasadą czy też właściwie takim przekonaniem głębokim było to, że wcześnie NATO to byli Bułgarzy po prostu nie bada się tych dziejów wcześniejszych, bo bardzo, by po prostu nic no to jest tym to autobus to swoisty temat tabu i badało się to co po czterdziestym piątym, czyli dziury, że już się tym Republiki Macedonii natomiast niewątpliwie istnieją kontakty bardzo poważne na bardzo poważnym szczeblu i między badaczami n p . z humanistami i dziedzictwo osmańskiej się badali wspólnych granacie jest Grant na bardzo dobrego Instytutu w Bułgarii bałkański etycznego to jest Instytut Pałka mistyki, który współpracuje n p . ze znakomitym humanistą macedońskim kresem trakt ciotki Wandy rektorem Instytutu historii narodowej w Skopje w leśnym w radiu mówili jakiś czas temu kilka razy w książce Marii Fiodorownej Bałkany obrażonego lidera po takiej próby odczarowania tego dziedzictwo osmańskiego, żeby nie używać tylko określenie, że to było jarzmo na przyjaźń w oponach głośny, ale jak znam to dziedzictwo jest o tyle tu pomocna w tej rozmowie wziął się ono obejmowało zarówno tereny współczesnej Bułgarii jak współczesny Macedonii współczesnej Grecji Serbii z kościelnym Albanii w skórze czym i tak wydawać, by się mogło, że brakujące w studiu, by kogoś z Turcji, który powiedział spójrzmy na to oto wspólny mianownik wznieśmy się powiaty suwalski podziela kilka czy może także fenomen osmańską ość polegał na tym, że to niebyła dominacji żadnego etno czasu i fenomeny ten wiązał się z takim procesem konwergencji nie chcę tutaj się wymądrzać używać specjalistycznych terminów procesem konwergencji między językami należącymi do różnych rodzin językowych, a więc nie tylko Słowiańskim spośród słowiańskich to było w bułgarskim i oczywiście macedoński od momentu istnienia normy, czyli po drugiej wojnie światowej, ale spośród nich słowiańskich, a rumuński no dla przeciętnego odbiorcy uczestnicy rumuński to specjaliści udzielają ten wariant rumuńskiego używany na Bałkanach, czyli za Dunajem nowo grecki albański, ale i tzw. rum Zieliński, czyli turecki używany na Bałkanach, bo to przecież zachodziło pomiędzy ludźmi prostymi nie wykształconymi, którzy mówili między sobą wie pan nie w tej chwili moja doktorantka, która pisze on Mitrović Cywka Sowie w mieście podzielonym między Albańczyków FIM Serbów mówi o tym, fenomenie, który obserwuje identycznym fenomenie w tej chwili jak mówią do siebie Serbowie Albańczycy Boni wbre w pozorom ze sobą rozmawiają dziś tamte stare więzi ogrzewają właśnie osmańskie bałkańskie i Serbowie mówią po serbsku Albańczycy mówią po albańską oni się rozumieją i w pewnym momencie zaczynają już używać też słów jedni serbskich drugi z albańskich i konstrukcji i ten fenomen ligi bałkańskiej polegał na tym, że nie tylko słownictwo się przenikała Lewskim struktury gramatyczne, ale to trzeba było 500 lat zwróćmy przede wszystkim utrzymanie pomocy bardzo interesuje mnie to w właśnie od strony języka czy też także między językiem bułgarskim używanym obecnie macedońskim używanym obecnie tak czy to jest także ta liczba elementów wspólnych powoduje, że takie naturalne powinno się czuć takie powinowactwo czy spowinowacony test także zwykle się czuję nienawiści, jakie za blisko w pewnym momencie zaczyna odróżniać to znaczy to jest tak, że rzeczywiście to jest ja nie jestem lingwistą, więc postrzega się, żeby żaden z moich kolegów dziennie nie tłuką po tej wypowiedzi, ale to jest 1 obszar UE dialekt halny jak gdyby ten bułgarski macedoński tak jak serbskich chorwackich bośniacki prawda to są te obszary i niewątpliwie taki jest byłym tylko, że nic tzw . no na Bałkanach co wszystkie procesy Odrodzenia, czyli wychodzenia z imperium osmańskiego wiązały się z normą językową ustaleniem jak będziemy mówić i normy bułgarskiego i języka standard bułgarskiego ustalali wychowankowie rosyjskich uniwersytetów, ponieważ Rosja dawała stypendia dobroczynny komitet słowiański i chce dla studentów zdolnych z terenu Macedonii Bułgarii tam kończyli studia byli kimś w rodzaju popleczników rozcina tak nazwijmy to najogólniej to znaczy reprezentowali w jaki sposób rosyjską politykę no coś do Rosji zawdzięczali i to były te elity, które tworzyły w Bułgarii standard językowy dlatego tak ulica jest tak bardzo podobna do cyrylicy rosyjski, a cyrylicą serc jest kompletnie inna poniesie ona była wytworzona przez WKK radzicie, jakby od wewnątrz to było w wiedeńskiej wychowanek trochę inna droga no i macedońska norma językowa, jakkolwiek jest to ten podobno płaszczyzna to ta wspólna płaszczyzna GL dialektach NATO jest to jednak móc norma, która została ustalona po drugiej wojnie światowej, aczkolwiek były w dziewiętnastym wieku po ryby próby wykreowania języka Bułgarską macedońskiego czy macedońską bułgarskiego tak jak był serbską Chorwacji i chorwacką serbski jednych to była inicjatywa takiego Polish History pisarza historycznego samouka zresztą bardzo bałkańskiej postaci z końca dziewiętnastego wieku Georga Królewskiego, ale one się spotkały zniechęci się, więc to był ten też ten stosunek jest archiwizowany do bułgarska ości diaspory macedońska Zlatko Tanevski jest bardzo bałkańskiego życie biografia Marcina k, a to znaczy cud bałkański, czyli to znaczy jest wiele tożsamości, a wy to jest wielopoziomowe tożsamość to jest na przykładzie Macedonii Osmański w ogóle Macedonii, dlaczego takie wielkie zainteresowanie Macedonią kiedyś 1 z moich kolegów bułgarskich powiedział do mojej koleżanki macedoński, bo te kontakty są jednak częste słuchaj ta Jolanta przyjeżdżała do nas wpadała pracowała w tej bibliotece i roi się stało, że tą Macedonią się nagle zainteresowali w ogóle, dlaczego ci Polacy tak się to obywatel Danii interesują rzeczywiście dużo polskich etnografów interesuje, dlatego że te przez pewien czas, dopóki nie rozpadają Gocławia mieliśmy nawet możliwość obserwowania rodzenia się nowej tożsamości na własne oczy to się na oczach naszych odbywało norma językowa standardu fantastyczna zupełnie się wzrostu jest jeszcze pytanie ich do głowy mogą mieć słuchaczy słodki trans czy odbywało czy ktoś przypadkiem teraz nie odbywa, bo toczy się cały czas od tej właśnie, bo oczywiście te skromne dekoracje dekoracje się zmieniają korzyść dla zrozumienia, że tylko raz zmienia się w zmieniał się ten oficjalny dyskurs rzeczywiście się zmieniać może to na naszych oczach kłócą cały czas ewoluuje i by jak, by stąd jest na długo rząd odrzucili tę ofertę puławskiego odrzucili ofertę tego wspólnego języka i ustalili normę językową w oparciu o wschodni dialekt, by po drugiej wojnie światowej jak była ustalana norma języka standard języka macedońskiego zrobiono wszystko, żeby odsunąć go od standard bułgarskiego rzeczywiście ja rozumiem ten proces NATO jest nowa tożsamość Bułgarzy nie docenili możliwości pociągnięcia tej rodzącej się tożsamości w bardzo ważnym momencie, kiedy ja o tym, pisałam w tym tomie Macedonii, ale trzecim Bolland, gdzie było takie koło literackie w Sofii lewicowe oczywiście, bo to w zachodniej lewicy się odbywało, które mimo bardzo chciał uczynić ze Bułgarów lewica Bułgarską tą awangardą takiej takiego narodu politycznego, który by gdzieś ty Macedończyk com dał przestrzeń odrębną niezależną w ramach jakiejś federacji oni te plany federacyjne tam się w głowach i barcelońskiej w ogóle bałkańskich bez przerwy pojawiały natomiast w UE w momencie, kiedy tę możliwość wykorzystał Tito i powstała Republika Macedonii i kiedy się konceptualizmu wał język standard to rzeczywiście ten standard się ner utworzył w oparciu o innej i on powstał z z pewnym z zamierzonym oddaleniem od standardu bułgarskich coś z reguły nic, bo po drugiej wojny światowej był taki moment, że między Jugosławią Bułgarią przecież był pomysł stworzenia takiej wielkiej federacji właśnie tłumaczy federacja bałkańska była szalenie ciekawym pomysłem ona nie wyszła z różnych powodów Jugosławia miała mieć tam 1 głos i to też był powrót do niezgody są znacznie lepsi specjaliści od tego od tej tematyki niż ja natomiast nic by jak obserwowałam fantastyczny moment, badając archiwum właśnie takiego adwokata, który mieszkał całe życie, który był członkiem tego koła, którym wspomniałam pro broń w procesach nic komunistów przed wojną i mną targnął się z Kennethem to koło miało taką gdzieś opcje może nie komunistyczną to to jest tak jak i określeń, które jak, gdyby zamknęło ten to około literackie po wojnie w powojennej komunistycznej Bułgarii takim określeniu ono tam byli lewicowi może oczywiście pisarze poeci i tam się właściwie konceptualizm chował miała tożsamość macedońska w sposób niezwykle ciekawe i oni po wojnie ci, którzy przeżyli i właśnie ten, że z wiatraka, ale oni byli bardzo liczyli na federację bałkańską jako na rozwiązanie tego problemu macedońskiego to nie wyszło z wiatraka, ale został w Bułgarii, ale zdecydował, że jego ogromne archiwum to jest bardzo znamienne zostanie przekazany Republice Macedonii i choć bardzo trudno długo podejmował te decyzje, ale pomyślał sobie tak, że Macedończycy to udostępnił widocznie obawiał się o Bułgarów, że nie udostępni Fn Mag doń z udostępnili też ogromny materiał nieuporządkowana oczywiście jak się chce to badacze to badałam to to jest 26 pudeł kompletnie nie pokrywających się zapisem 13 lat z życia można wybijać szyby to mniej więcej z badanych natomiast Bułgarzy nie dadzą n p . w ogóle dokumentu żadnego testach różnica może ja ich oskarża Murraya troszkę mówiąc nie wiem jak może pani profesor powie, że to dla niektórych naszych słuchaczy i może być zaskakujące ten trójkąt tekstury pani buduje swoją powieścią jak w tym kontekście zmieścić w takim razie z tak rozumianej macedońską gości w jak zmieścić w takim razie projekt, który w Macedonii wystarczało parę lat temu zmienił oblicze stolicy Lwów, czyli Skopje 20042 w Łodzi się do zupełnie innych wartości auta nie i Koran nie cerkwie monastyry tylko w obroży KO antyki z racji jak mówili moi przyjaciele Skopje no rzeczywiście projekt budzi grozę i budzi odrazę na większość prawie wszystkich moich znajomych i to nawet tych wypraw, którzy nie poparli referendum nawet tych z to jest dosyć zgodne stanowisko i nawet ci, którzy są byli zwolennikami partii złe Nero tej partii rządzącej przyznaje zalewem Noto nawet oni mówić, że przesadzili po prostu chwyta się z MZD jest tak gruba przesada rzeczywiście jest to przesada jest nadmiar pomników, a nawet się zastanawiam wie pan nad tym fenomenem o tego projektu o, odrzucając pomniki co, do których nikt nie ma wątpliwości, że to jest przesada, że jest to fatalny tandetne i t d. natomiast jak, a i wiele osób to właśnie z zewnątrz Macedonii, a zajmujący się Macedonię czy Bałkanami dziwił się, dlaczego oni nie wrócili do tego z kopią sprzed trzęsienia ziemi, czyli tego bałkańskiego ślicznego miasta, który brutalnie w styczniu został zamordowany później przez architektów, którzy w tych czasach uważali, że budują piękne rzeczy tak oczywiście takim złym modernizmem to jest granda w Alicante tam ale gdy odpowiedź była taka, że to było bałkańskie dziś to bałkańskiej dziedzictwo Książąt, którym Todorow, a dobrzy pisała żony z postrzegane negatywnie bardzo trudno z tego uczynić wartość dla mnie to jest wartość dla badaczy tych walorów jest niesamowity realizm podwójne spojrzenie natomiast oni chcieli mieć miasto miast miast europejskich ale dlaczego nie niepokoi jeżdżenia po wznoszą się w ja jestem tutaj w upale zupełnie nie tylko dla Odry Kogut co innego pełno było, gdy Cyryl metody ikony wolność to rujnuje dziedzictwo prawosławna dziedzictwo jest też dziedzictwem wspólnym dla prawosławia dla Słowian prawosławnych, a to tych drużyn, bo aż któryś któreś toczy boje Macedonia jest dla mnie dlatego tak drogimi wyjątkowym przykładem dlatego jest taką nutę ostrożnością patrzę na wszelkie nowe tożsamości młode tożsamości, bo w odruchu serca trudno ich nie poprzeć prawda to niema innego uzasadnienia poza tym, że po prostu chcemy być tym kim chcemy być i koniec nikt nam nie będzie mówił, że nie zdarzyło się siłą Geralt właśnie was pytanie kim chcemy być to znaczy czy będziemy mieli słońce na fladze czy będziemy mieli pomnika Aleksandra czy Alexander Elder jest bohaterem wszystkich na Bałkanach to jest prawda absolutna wie pan, dlaczego dlatego, że to jest bohater niewątpliwie starożytnej Macedonii i ale nie jakiś prawo do w gminie przyswojenie jakiejś części tego dziedzictwa mają także i inni Słowianie na Bałkanach w tym Macedończycy sprawa jest FM o czymś co się nazywało Aleksandry idei to była opowieść o Aleksandrze macedońskim, który to opowieści krążyły jako literatura ustna albo literatura tzw. popularna i były przyswajamy przez wszystkie et nos i co więcej mój student wybitnie zdolnej kiedyś napisał na rozdział w tym, że w tym właśnie tomie Macedonia elektryczny Bosch Dylan Apropos Aleksandrii i był w Grecji wstał i Bułgarii z tą niestety zrezygnował z kariery naukowej Krzysztof Sakiewicz i on napisało zrobił fantastyczne odkrycie mianowicie pokazał, że to przenikanie następowało nie tak jak myśmy myśleli wcześniejsze to jedni i Słowianie z greki tłumaczyli, owszem, pierwowzór był grecki to jasne, ale to potem poszło obsługiwały te Aleksandry, gdy w wersji mniej Aleksandrii, gdy jest serbski cały świat słowiański potem pojawił się też w dziewiętnastym wieku greckiej adaptację tej setki Aleksandry gdy, czyli doszło tak dookoła nie są mówi oczywiście to znaczy, że oni się rozumieli tak jak tym jak Bańczyk Kamil kula zawisła rybami oni się rozumieli porozumiewali się to jest fenomen bałkański nie ma drugiej takiej nigdy nic nie ma takiego drugiego też terytorium, gdzie są tak silne więzi między etniczne, a jednocześnie tak skutecznie zniszczone przez państwo narodowe w dziewiętnastym wieku wszyscy wokaliści co do tego jesteśmy absolutnie zgodni i że Bałkany zostały zniszczone przez ideę państwa narodowe, ale wróćmy jeszcze tego powoływanie się nam tych, które melinę pięknie widać jeśli sobie w centrum miasta zbudujemy pomniki semantyki drży, kiedy są pani profesor i kiedy rozmawiamy o tym co się przydarzyło miasto Skopje Truman takie wrażenie, że wzrost częściowo niektórzy z naszych smaczek odwiedzą Sophie to mogą mieć wrażenie, że podobne my uczymy się podobne kroki na o wiele mniejszą skalę w oflagu w Sofii jest pokryty szkłem, które można chodzić widać takie ruiny odkryto pod własnymi stopami Otóż są ruiny no przepraszam nie słowiański to są antyczne ruiny jak tylko, że ja myślę, że w Bułgarii jest świadomość był taki moment dawno temu w końcówce komunistycznej Bułgarii za czasów Żiwkowa, kiedy jego córka Ludmiła promować kulturę literacką i to z tego śmiali i obcy badaczy i śmiali się Bułgarzy bardzo często także agencja myślę, że w Bułgarii jest ten dystans nie wiem czy większy, bo w Macedonii też jest dystans do tej antyki FIZ akcji wśród elit to nie jest jednoznaczne natomiast niewątpliwie nie jest też nic tak jak ja obserwuję np. macedońską tożsamość to nie jest u nich jednoznaczne, że my jesteśmy tylko Słowianami to jest świadomość pomieszania i wie pan rzeczywiście w czasach osmańskich imperium trwał tak długo, że to się wszystko przenikało były konwersje były nie było mieszanie się to jest oczywiste dziś w tej gminie świadomości na Bałkanach wszędzie to istnieje też świata w bazie 1 czynnika nie weźmie pod uwagę ten obraz państwa nie będzie tam tak każe zapytać, bo pamiętam z Macedonii na w niektórych miejscowościach paradoksalnie wcale nie tam, gdzie mieszkali Albańczycy tylko tam, gdzie mieszkali tylko Macedończycy na blokach widziałem takie graffiti właśnie, że przeciwko Albańczykom grozi tylko nie było za bardzo groźnego Madeja panu powiem coś bardzo ciekawego moje odkrycie dla siebie samej, kiedy wchodziła w badania macedoński byłam na takim stypendium naszego ministerstwa w 2002 roku i badałam weszłam w i czasopisma macedoński diaspory Sofitel najbogatszy i w ogóle tam rzeczy się no może tych cen czasopism i ja nie mogłam ja odkrywałem dla siebie fakt powiedziałam tereny te niechęć do Albańczyków wtedy budującą bardzo i drzwi wydałam wydawał się oczywista i tam z badan te czasopisma lat dwudziestych lat trzydziestych ale, zwłaszcza dwudziestych po pierwszej wojnie światowej tam Albańczyk to był sąsiad tam był taki obraz Albańczyka po pierwsze, był to uczestnik powstania indiańskiego jak, więc w dniu 1 na PIT -u Guja, który zwykle się mówiło, że on był alumnem, ale matka miała w bankach tego się nie dodawało JATO wiem i oni też to wiedzą i ja tam odkrywałam, że Albańczyk tez przyjaciel to jest ktoś bliski wrogimi Serb progi minister, ponieważ to był moment, kiedy nie było Macedonii kim była nie było królestwo SKS, czyli Staroń Serbów Chorwatów Słoweńców przekształcone później w jego sławie, gdzie ten ta część nazywała się mnie Serbia Południowa dialekt to był też dialekty tak określany i albo serbska albo serbska Baldwina w środę krótko mówiąc bez dookreślenia ten termin nazwy nikt tego okręgu się zmieniały tego mieli tego dnia właśnie Macedonii natomiast no nie zdecydowane na była niechęć do tej tożsamości i po 1 przy każdym zbliżeniu między Serbią między nimi królestwem błogosławi, a mniej, a Bułgarią diaspora macedońska reagowała nerwowo Safin bardzo nerwowo czuła, że tu się coś złego kroi dla nich, więc inne krótko mówiąc Macedończycy współcześni odziedziczyli niechęci do Albańczyków to co przyszło w spadku z Jugosławią jest serbską niechęci, chociaż to też ciekawe w kontekście budowania takiego procesu budowania trwałej stabilnej tożsamości, kiedy w społeczeństwie 1415 obywateli to nie są Macedończycy wykopy są Duńczycy ta to warto to znaczy, że to, że nasz problem będzie rodziło wiele problemów czy sądzi panie profesorze co się da w ramach tej bałkańskiej takim mechaniki przenikanie się to może kojarzyć się tak jak się nagle ułożyło z Grecją prawda wydawało się niemożliwe to wzrost o zużytym co znaczy dla mnie nie jest o tyle zaskakuje czym jest pan zaskakujący jest to jednak nie oszukujmy się przeszło w parlamencie macedońskim kilkoma głosami w parlamencie greckim kilkoma głosami, więc nie oszukujmy się jak bardzo bardzo drżała mi bardzo się zdenerwowałam po zeszłorocznej wizycie czy to przejdzie bardzo tego chciała nie tylko nie była osamotniona Anderson były mniej w Grecji była olbrzymia przecież rockmani wyższości demografia to tak obserwowana reakcja, tak więc tylko, że nie znam też oczywiście te wersje opowieści ze strony moich greckich przyjaciół m. in. praca Aleksandry Janik bardzo dobrze znanej w Macedonii jest Lewic Ka macedońska jakkolwiek by to było dziwne Greczynka, która była w komisji Ciprasa ze strony greckiej Macedonii ona widziała mas myśmy o tym, dyskutowały rozmawiałyśmy na Skypie o tym, trakcie ktoś widział więcej różnych rzeczach wiem bardzo miła była wiadomość od kolegi z macedońskiego Uniwersytetu salonik takiego oczywistej Macedonii jak Macedończycy mówią egipskiej granicy greckiej niektórych jest na, ale to są Saloniki Saloniki takie są tez poza tym naukowiec antropolog napisał mi prosiłam go recenzję napisał mi zupełnie innej okazji napisał mi, że on z popiera już na szczęście skończył się wreszcie ten w ten niedobry stan stosunków, że nie on całym sercem popierał podpisanie tej umowy i nadal popiera i bardzo się z tego cieszy, więc nie to była taka reakcja na przepiękne zupełnie wie pan czy ich Bułgar się zdarzały i inne reakcje na Macedonii inne spojrzenie na Macedonię to nie jest tak jednoznacznie oczywiście gdzieś tam dominuje to przekonanie, ale ja nigdy nie zapomnę nieżyjącej poetki bułgarski maliny domowej, która była animatorką takiego wydawnictwa stygmaty do nas Monar to osoby w tym wydawnictwie wydawano m. in. polską poezję nowofalowy m. in. krynickiego Zagajewskiego i ona od to była bardzo taka praca u podstaw to było też od otwarte wydawnictwa nataki niszowe inicjatywy jakoś prozę romską to była też osoba, która bardzo protestowała przeciwko ich była autorką scenariusza filmu płonie płonie ogień jak Gorgol ograniczenia o tych pomaga kach był huk jakby, który przywraca ono tożsamość w końcówce Żiwkowa i ona np. bardzo odważnie patrzyła na ten na Macedonię i ona odważnie przyznawała, że macedoński nie jest bardzo pięknym językiem, że istnieje taki język w tym kręgu gazety literackiej literatury norweskiej, gdzie była Malina atomowa i gdzie m. in. pracował wybitny pisarz Bułgarskiej Georgi Kostadinow bardzo znany z Chin w świecie jego przyjaciółka znaczy myślę nie wiem nie wiem czy to jest jego żona, ale ja ich znam obydwoje i pamiętam, że ona bardzo odważnie pisała o takiej antologii pierwszej antologii prozy macedońskich, która ukazała się w Bułgarii i gdzie unikalną wszelkimi sposobami użycia litery tego określenia, że to jest tłumaczenie z języka macedońskiego w euro, tak więc to jest to jest jednoznacznie jasnowidze wracając Dayli albański kwesta, którą pani zamykał ja w tym widzę silny BU utrwalony nie tylko przez imperium osmańskie, ale przez wcześniejsze imperia, które na tym terenie były takie więzi między etniczne to jest gdzieś tak silnej, jaki on w końcu ten podział na państwa narodowe to jest dziewiętnasty wiek i wtedy jest budowanie właściwie na koniec dziewiętnastego wieku, a nie boją się pani profesor tak jak część ekspertów, mówi że jeśli chodzi o mniejszość albańską Macedonia toto pewnego mentalnym i pewnym mentalnym patronem jest Albania i zagranicy nie tylko z dachów to znaczy mówię niestety to jest niedobre określenie przepraszam, ale chyba wie pan myśmy się kiedyś tak z kolegami zastanawiali jak się żyje Kosowo oddziela mało czy jest możliwe tak osobną tożsamość Kosowska tak jak powiedzmy Belgia się ukształtować Czyż Szwajcaria to był kiedyś problemem propozycje pewnego macedońskiego intelektualisty z początku dwudziestego wieku Macedonia Szwajcaria Bałkanów to było kapitalne określenie to bardzo lubię i w i zastanawialiśmy się oczywiście to jest niemożliwe, bo w 1982 roku została podpisana umowa językowa między Kosowem i Albania Grecja, gdy jest to ta płaszczyzna wspólną tych, więc MO ja nie wiem czy to jest, jakie to jest zagrożenie od moich kolegów albo radiologów wybitnych specjalistów wielokrotnie słyszy także i o zagrożeniach jakiś wynikających z USA z historii właśnie tego etno psu, ale nudny i wierzę w te więzi i nikt poziome bardzo silne, który obserwował nawet czy w czasie narastającego konfliktu macedońska albańskiego w 2000 od 2 tysięcznego do 2000 drugiego roku jak to, zwłaszcza obserwował, gdy się na szczęście nie skończyła taką tragedią jak gdzie indziej niektórzy mówią, że dlatego, że w tym przypadku na Bałkanach bardzo szybko Europejska dyplomacja to nie zadziałała jednak tak się tak się mysz leży tak, ale ja bym doceniła te więzi poziome w stan one na pewno nie jest to tylko to, dlatego że wielokrotnie się mówiło, że dopóki partie greckiej macedońskie będą miały interes, żeby podgrzewać konflikty będą podgrzewały, bo to na tym wygrywają wybory, ale i tak zadziałało coś innego prawda jak pan powie coś więcej będzie uznania autokefalii liczne cerkwie macedońskiej niedługo tak jak ukraińskim nie są mówi Antoni jest, gdy mato jest w, a tys hektar każdy, kto wie czym jest autokar Walia w świecie prawosławnym wie, że tak jak w średniowieczu każdy władca dbający o utrwalenie wielkości swojego państwa zabiegał o autokefalię czy też w inny tworzył autokefalii samo samowolnie czasami tak tutaj ten proces jest jakby naturalnym procesem i trudno w to uwierzyć, że czasem podróży po Macedonii nożem po Bułgarii też to widać jak mu takie momenty w Bułgarii bardziej Macedonii też widać tak czy takie dziwne niewytłumaczalne przeświadczenie, że jednak jeśli chodzi o bardzo wiele płaszczyzn światopoglądowych to bliżej nam jest jednak to on nawet nie Rosji tylko tego świata, którego centrum jest gdzieś tam jest taki to znaczy z tamtej perspektywy na takim niewyobrażalnym rosyjskiej jest na korozję jest bardzo ważnym bardzo ważnym inną kulturą bardzo ważnym czynnikiem na Bałkanach i Miguel alfabet religia na alfabet nie przepraszam pana bardzo alfabet jest od Cyryla i Metodego i gdy to co obserwujemy z perspektywy Bułgarskiej to co mówiłam, że to jest czas Rousseff ikona cyrylica, ponieważ ją tworzyły ten standard tworzyły elity wychowane na uniwersytetach rosyjskich Macedonii jest inaczej w Serbii już inaczej, bo to tworzy Vuk Karadżić zostanie inna cyrylicy Eurosnack natomiast oczywiście podstawa jest wspólna dla nich wszystkich dróg nie ma wyróżnika żadnego natomiast Rosja była tym czynnikiem UE, do którego można się było odwołać w dziewiętnastym wieku, ponieważ była tym nabyła mocarstwem i polscy Słowian filmy i zwolennicy polskiej idei Słowiańskiej działali wcześniej i etap Polska idea słowiańska któraś rodziła w głowie Staszica, o czym bardzo dobrze pisał też Andrzej Walicki one się rodziła, ale u polskiej czy i czym on pisał m. in. o tej różnicy między polskimi Słowianom filarami czeskimi Słowianom filarami, a także Bałka o tym akurat kibicowali to mogę dopowiedzieć bałkańskimi Słowianami filarami, a rosyjskimi po prostu w Polsce technologia pojawia się po zaborach, jaką remedium na zostałam Europa nas zostawiła my jesteśmy Słowianami mówimy Słowiańskim językiem powinniśmy współpracować i to jest to co odróżnia polskich zwolenników idei słowiańskich czeskich zwolenników czy słowackich idei Słowiańskiej także tych na Bałkanach, którzy widzą z tego wyciąga z tego, że jesteśmy Słowianami wyciągają wniosek następnie powinniśmy współpracować z od rosyjskich Słowian Zofii, o których pisał Walicki to była Słowian i rosyjskich oraz wizjonerskie pojawiło się trochę później niż niż to ten wariant Polski czeski i t d. i on oznaczał opozycję do klienta listu to była wewnętrzna sprawa Rosji Rosja, kiedy wchodzi w pysk ten kompleks spra w słowiańskich chodzi z kanclerz Bismarck i wchodzi jako mocarstwo wtedy to już nie ma miejsca dla polskich zwolenników idei słowiańskie, ale to już winni moja moja branża nie w moich wróćmy do teraz do tego co się będzie na płaszczyźnie czysto normalność taki Imaginarium wygrażał Macedonii to znaczy czy można można zakładać, że oto mam mu zakończy się pewien stan zawieszenia i teraz trochę dla zasadach, które trzeba było wynegocjować możemy budować cały ten świat z symboli idei, do których się będziemy odwoływali jak również tych idei raczej nie będzie powoływania się na dziedzictwo antyczne Aleksandra macedońskiego siłą rzeczy pani rósł mówiono, że by się odróżnić czy też nie do końca można się na to dziedzictwo prawosławną odwołać, bo wszyscy wokół są prawosławna poznawali działalność także za to słowiański jest pewna komplikacja, bo to są i wyznaczył stanąć ma ta tożsamość daleki wschód znalazł się bowiem, jakie w tym jak ja to widzę, ale to ja mogę sobie tak mówić, jakby ze swojej troszkę badawczej perspektywy ja nie wiem dokładnie jak to się potoczy Macedonii, bo dyskurs ten oficjalny historyczny zawsze się rządzi jakimiś prawami ktoś o tym decyduje niewątpliwie ta umowa bardzo wiele zmienić ta ma pan rację i teraz na czym polega tam problem polega problem na tym poście na wykres na idei państwa Narodowego, który zabiło Bałkany to znaczy na tym, że ludzie, którzy reprezentowali taką tożsamość płynną wielopoziomową zostali przecięcie ostrym nożem on jest Bułgar nie z Macedończykami SCR nie ma jest Greg koniec kropkę nad tą to jest zabicie bałkańska kości na to trzeba patrzeć bez pewnej wysokość że, owszem, ten poeta, którego kochamy był taki poeta, który gra bardzo lubi koła za cara, który był członkiem tego nie koła literackiego, który dla Bułgarów jest bardzo ważny dla Macedończyków jest bardzo ważny jak panu powiem tak jak napisał kiedyś taki artykuł, który Bułgarzy i wydrukować, bo z tego szalenie dumna bałkańskie miejsca pamięci DRAM Macedonii i właśnie wraca ruch i ten macedoński Bakero on nie tylko u tłumaczony z bułgarskiego to bardzo dobry poeta autor 1 tomiku, ale tak tak wyszło i on jest w Macedonii bardzo dobrze przetłumaczony i te i właściwie ten jego obraz edukacyjny to jest patriota w Bułgarii to jest lewicowiec i przede wszystkim, ale też wielki poeta i po osiemdziesiątym dziewiątym roku toczyła się nawet taka dyskusja, którą ja trochę śledziłam w Bułgarii gdzie, jakby wyciągano te sprawy jego uwikłania w komunistyczną partia właściwie to troszkę inaczej wyglądało nie miejsce to, że to ty mówisz jest osobny temat natomiast by jak powtarza młodzi ludzie, którzy byli wychowani na 2 ha mówili, że nos dla mnie to jest wielki poeta, ale pamiętajmy o tym, rząd rzucał też Bogu, że był on, że był w tej organizacji w tych grupach bojowych jeśli natomiast mniej i wnet właśnie temat duński obraz jest patriotycznym przede wszystkim i nie pamiętam jak tłumaczka tego mojego tekstu wybitna tłumaczka we rady Jana faktura tłumaczyła właśnie także Herberta tłumaczyła krynickiego, ale tłumaczy także i mniej i wizji powiedz len i socjologów w ogóle naukowców i odpowiedziami tak oczywiście miała ciotkę z abi taliba to jest oczywiste i obowiązkowy, że każdy mógł wybrać kogoś z Macedonii śledziami wiesz co Jolanta mniejsze ten macedoński VAT carów bardziej pod dachem, ale tak, żeby gdzieś tutaj i musi pan jak to wyszło po bułgarsku to natychmiast to przeczytali moi znajomi Macedonii i powinni pogratulowali tego tekstu, więc to nie jest tak, że to jest nawet jeśli ta mu to zrozumieć to zrozumienie w ludziach gdzieś istnieje i oni się potrafią dogadywać między sobą jak to wielokrotnie obserwowała to jest to to jest tempo to jest poziom bawi się jak oni ze sobą rozmawiali w dal kampania Rosji jest optymistą duża aktywnie ja jestem optymistą rzeczywiście raczej ja chcę jak by móc pokazać pokazać, że do mojej Bałkany niewątpliwie to jest ta wielopoziomowa iść, ale która idzie wbre w państwu Narodowemu i tej temu ostremu dyskurs owi Narodowemu, który tnie na kawałki, a mąż sam SA Ol Mont Saint Lucia i uważam, że można zaakceptować wielość no właśnie mam pytanie, ponieważ patrząc na ostatnim 30 lat historii półwyspu bałkańskiego ktoś może powiedzieć, że Macedonia może być przed sobą taką ścieżkę rozwoju czy dobrą czy złą, ale w miarę pokojowo jak Czarnogóra, gdzie zarówno w ramach samego społeczeństwa przewożącego do świata prawosławnego może mówić o pewnym podziale na takim Czarnogórców i osiadł, uważając ich zębów zasad z Serbów to jeszcze mamy do tego małą kilkunastoprocentową mniejszość albańską i też w innych muzułmanów określający się jako Bośniacy Szlachta, ale wizja wstąpienie do Unii Europejskiej w ich zjednoczyła dla mniejszości była magnesem albo czymś co trochę budowało tożsamość, kiedy zachowanie prostoty pomyśle lasy być może to jest taka ochrona tej płynnej tożsamości w unii Europejskiej za bardzo mnie pytają od narodowości nie wymuszają walk o torturach w razie niema najwięcej było takie zagrożenie, które usłyszałam od kolegi bułgarskiego, że z Macedończykami razem będziemy w unii to znaczy będzie wreszcie ta jedność, więc to odebrałam niekoniecznie radośnie natomiast rzeczywiście ma pan rację, że Unia jest takim miejscem, gdzie można nie gdzie można wejść właśnie z tym wielopoziomowy dziedzictwem i ja myślę ja to słyszałam też Macedonii w zeszłym roku, że obyśmy weszli zaś obdarci to było przed tym oczywiście przed wszystkimi den z decyzjami już po tym, referendum i słyszałam takie wypowiedzi zwykłych ludzi, którzy mówili żebyśmy, chociaż Donato weź, więc mu go w Operze, gdy 1 kolega mówił o tym, znający Grecję mówił wiesz ja nie wierzy Grekom, bo Grecy będą coraz więcej chcieli coraz więcej chcieć, żebyśmy coraz większe i z tego zrezygnowali z tego i z tego z tego, a drugi mówił n p . że słuchali Albańczycy już powiedzieć, że jeśli nie wyjdzie to porozumienie to się będą przyłączali do Albanii, więc czy też do Kosowa to jest to były inne to były takie zagrożenia bardzo realne TIL nie da się może nie bardzo realny właśnie w dzisiejszym świecie pomyśleć, ale na pewno by to powodowało jakiś jakiś tarcza jakiś demonstracji jakieś burzliwe zamieszki być może to niewątpliwie mogłoby tak się zdarzyć pozytywne nie zapominajmy, że Macedonia jest bardzo ciężkiej sytuacji gospodarczej jest bezrobocie ogromne monstrualny po prostu i tam jest migracja nie mówił właśnie kolejka, że wtedy jak była w zeszłym roku, że mu Wisła imigracja jest w tej chwili z terenów świetnych rolniczo to znaczy z tych najlepszych rolniczo ludzie zostawiają w dobre domy zostawią tę dobrą ziemię i po prostu wyjeżdżają nielegalni obok z czego chciał żyć to tak wygląda, więc pewnie ta migracja powiedzmy IAM tak samo w Bułgarii przecież wyludnienie ogromne nastąpiło, ale jednak jest też powrót ludzi i tworzenie biznesu na miejscu Błochina wyprzedzili irlandzcy narzekają w oczach historyk, który słyszałem wielokrotnie dla Grecji jak ktoś chce robić biznes, czyli nic ich nie chce, żeby im podatki płaci zbyt wielkie no to proszę bardzo przenoszą się ludzie jadą do Bułgarii Bułgaria jest prawdziwy czy Bułgar jest miejscem biznesu i usłyszałem na greckiej prowincji wielokrotny proszą byty także policję po różne są perspektywy różne są perspektywy jest droga wyjścia to akurat jakieś wyjście, więc życzyć mama nas, że to jest magnes, ale tak oczywiście na koniec chciałem zapytać o jeszcze wrócić na chwilę do już takiej kwestii, którą w 2 tygodni 3 tygodnie temu poruszyliśmy tutaj w radzie podczas 1 rozmowy nie czytają prasę czyta taką książkę ostatnio szum ukazało się, ale Kapka kasa, bo owa granica to wydało wydawnictwo czarne takie słyszałam o tej książce jest jednak pewne oburzają przecież miasto się nowo zachęcamy do Niechorza radio TOK FM wszystkiego Azora zachęcony PRL docenta ciekawych książek oby autorka opisuje trochę z perspektywy reporterskiej, a trochę za autobiograficzny, ponieważ ich przodkowie pochodzą stamtąd Gulfstream działa na pograniczu na pograniczu Turcji Bułgarii i właśnie w tej książce padają takie określenia, które pani profesor tu używać, czyli w pewnej grą w spółek jest lekko egzystowania bardzo różnych etno usuwa też różne oczywiście znam też ciekawe, że to też nie tylko musi funkcjonować najwięcej bułgarskie macedońskie czy masońską grecki, ale również Bułgarską tureckim oczywiście, że nas gdzieś przecież to był 1 obszar musi on oczywiście, że tak to n p . taki fenomen, który właśnie moja doktorantka zamierza badać się myślenia była doktorantka pani doktor roli Piotra główni fenomeny u niej świątyń, gdy on zresztą brutto było badane w Syrii przez badaczy amerykańskich także w Macedonii to co fascynuje zewnętrznego badacza fenomen świątyni czy domów modlitwy używanych przez różne religie powiedzmy 1 wieś używają tego muzułmanie używają go przy ścianie tego samego budynku i to nie przeszkadza to jest przecież opisane w relacjach podróżniczych przytacza Tola żyje lub w starciu z terenu Bugaj mamy 3 takie plansze pokazują, że jak ogłosił badaczki z Poznania osób, które też religijnymi na Bałkanach nie ukazała się coś co brzmi w głowie ale gdzie są prace sekrety śmiech, gdy w ogóle dosyć taki temat cieszący się zainteresowania widać, ale jak sam fakt, że może z 1 strony z Siemensem, którzy nie dotyczy zemsta prawosławna z drugich klas dla obu drużyn z wosku talent aktorka to są Bałkany właśnie to się od to była koegzystencja rzeczywiście im jest stąd wychodzi zawsze się tłumaczy, że ja wychodzę na takiego piewcy imperium osmańskim wyjazd my w kościele z państw zasadności to nie jest aż tak, ale niewątpliwie to byłam w to było imperium, które dawało szansę funkcjonowania takiej w takiej, a na takiej płaszczyźnie takiej koegzystencji Neuera to jest fenomen zupełny, bo Rosja taka nie była noża, a może ta informacja chodziła na Bałkany i tam się odbywały pogromy pogromy Żydów to jest coś nie niebywałego sukcesu Dróżdża negocjował gały domaga się jednak kiedyś do powiedzenia w sumie historyjkę o możliwości kariery imperium osmańskim, kiedy ktoś nie ma nic z Bośni inny pejzaż zaniedbanych nożycami dzikich terenów mógł w dorosłym życiu w Stambule skończyć jako, iż wysoki urzędnik jak można w 2 władzy to jest niesamowite to jest niesamowite tak, o czym oczywiście ta kariera Osmański po prostu imperium osmańskie odziedziczyło po Bizancjum niech żyje to jest ta tradycja tych imperium Youth na tym terenie taki właśnie, jakby nim po, jakby przeniosła z Bizancjum i ten sposób funkcjonowania w bardzo wielkim skrócie to znaczy tak jak jej obywateli Bizancjum to był Rzymianin i tym ziemianinem tak się określał mógł być Grek etniczny, a mógł być Albańczyka mógł być Słowianin również musiał spełnić spełnić pewne kryteria prawda mówić to Grekom bizantyjską mieć pozycję społeczną tak samo imperium osmańskie, o czym pisze właśnie bardzo dobrze dragi orgie 1 polegało to na tym, że on el trzeba było też daczy ta pozorna czy jakby tożsamość była definiowana konstytucyjnie, ale też poprzez pozycję społeczną i dlatego n p . Bułgar imperium osmańskim ten to po nim, w którym się tym czasem Bułgarzy szczycą, że mają to utratą tradycje to po nim Serbowie mają tradycję to po nim mógł z macedońskim to po nim jest gorzej, bo tu jest ta przerwa w użyciu no dobrze, ale Bułgar imperium osmańskim oznaczał prawosławnego chłopak bez tego nie zrozumiemy nigdy Bułgarskiej walki o autokefalię fabuła kamuflażem idei narodowej czy walki o niepodległość w dziewiętnastym wieku cieszą zmiany Turcy bez słów wulgarnych elity Osmański tego nie rozumiał blokowały to blokował to oczywiście patriarchat nie Konstantynopol tajski, ale elity osmańskie nie rozumiał jak to przecież macie przecież macie reprezentację macie patriarchy więc, o co chodzi chodziło o pozycji chodziło o to, żeby nie być tej gorszej kategorii, żeby mieć swoich biskupów, żeby mieć ani greckich i t d. także to ETO o jej to nie jest tak piętrowa skomplikowana tożsamość, ale ona ma pewną tradycję władza nie zmienia faktu, że ktoś nas rozsuwa się jeśli jutro pojedzie do Macedonii albo do Bułgarii to może spotkać się w takim w powszechnym odbiorze w kontakcie z z takim określeniem imperium osmańskiego jako jedno, jaką presją na korzyść zatrzymują rozwój, bo to zaś to druga darowizna zginęła druga narracja, ale wie pan ja nigdy nie zapomnę jak właśnie w Bułgarii po raz pierwszy usłyszałam, a tam się zaczął te badania w pewnym momencie one są bardzo prężnie prowadzone natomiast kiedyś usłyszałam to były lata dziewięćdziesiąte taki referat na konferencji naukowej w Akademii nauk, gdzie bardzo odważnie referent Ka mówiła Bułgarka o tym, że tym promotorem zmiany czy tego chcemy czy nie w Bułgarii mówił lato Bułgarka były elity osmańskie oczywiście kupcy greckie czy zwróciliście kupcy także i Bułgarskiej w ogóle te sfery kupiecki, ale tutaj także elita smoleńskiej pani profesor bardzo dziękuję za przepiękną opowieść pani prof. Jolanta sowiecka wydział artes liberales Uniwersytetu Warszawskiego dziękuję bardzo dziękuję pięknie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - PAWEŁ SULIK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Z pakietem "Aplikacja i WWW" - niezbędna wiedza zawsze pod ręką!

KUP TERAZ do 40% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!