REKLAMA

"Na wszelki wypadek zatrudniać brzydkie"

OFF Czarek
Data emisji:
2019-03-25 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
38:11 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
w ich z Cezary łasiczka program off czarek dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie i zapraszam na dzisiejsze spotkanie w studio dr Alicja Urbanik Kopeć z Instytutu historii nauki Polskiej Akademii Nauk dzień dobry dzień dobry wiem, że pracuje pani nad nową książką tak jest książką o służących dokładnie służących dziewiętnastowieczne domach w Polsce tak pod przejrzałem sobie obszerne fragmenty książki z 4 i rozpoczynając czytanie pomyślał sobie do no dobrze Rozwiń » sprawa jest w miarę prosta, bo oto mamy wyzysk człowieka przez człowieka na różnego rodzaju system klasowy niemalże rasowy sprawa była łatwa do rozstrzygnięcia, ale im dalej w las tym okazuje się, że sprawa wcale nie jest tak taka jednoznaczna, bo jest to pewien system wzajemnych zależności, czyli z 1 strony Anne jest relacja pomiędzy kobietami, które tę pracę podejmują, a kobietami, które zatrudniają, ale gdzieś tam jeszcze wyżej jest to mężczyzna, który to wszystko finansuje inne także sprawa nagle stało się bardzo skomplikowane tak no ten system pracy służących to jest właśnie takie odzwierciedlenie drabiny społecznej tak naprawdę i oczywiście tak wydaje nam się zawsze, że sytuacja jest jasne, że mamy tych, którzy wykonują usługi te, które te usługi zlecają natomiast, jeżeli chodzi on akurat sytuacja służby domowej no to co jest celem, ale sprawa dużo bardziej skomplikowana i też nie tak dokładnie oczywista, bo oczywiście mamy AM tradycyjną patriarchalną rodzinę dziewiętnastowieczną, który to mężczyzna zarabia pieniądze i on te pieniądze przeznacza na różne potrzeby tej swojej rodziny na utrzymanie swojej swoich dzieci swojej żony i na prowadzenie domu i rany i teraz pani domu może tymi pieniędzmi rozporządzać tak przynajmniej w modelu teoretycznym to wyglądało może rozporządzać pieniędzmi tak jak chce m. in . zatrudniając służba MO no tak tylko, że w tym momencie pojawią się problemy, ponieważ oczywiście wiadomo, że jeżeli ktoś w tym przypadku kobieta żona matka gospodyni nie ma pełnej władzy nad finansami którymi rozporządza no to tak naprawdę musi odpowiadać przed swoim mężem i się ze swoich wszystkich działań rozdawać i też z tego, jaką służb zatrudnienia właściwa zapalić, ale nawet, gdyby miała pełno pełen nadzór nad pieniędzmi mogła na to cóż ona o tym, wie, bo przecież z lekcji z guwernantką wniosła język francuski i gra nakłady kość, ale nie wie co jemy śniadanie służąca ani co jedzą goście, gdzie to kupić bilet kosztuje i jak zarządzać tak no to jest taki aspekt całej sytuacji, które wydawał mi się szczególnie zniszczone komiczna z drugiej strony tak tragiczne, bo ten moment, w którym wyobrażam sobie z takimi Energą ma dziewiętnastowieczną dają się, że wszyscy nie oglądali serial Dantona abi albo w jakikolwiek inny film kostiumowy, w którym mamy taki właśnie Don arystokratyczne albo nawet dom mieszczański Noto mamy tam służby wiadomo pokojówki ubrane w białe fartuszki, które stoją w rzędzie do Inspekcji przez panią domu, który jest taka czasami jest ze groźna czasami niesprawiedliwa czasem jest niesprawiedliwa, ale tak naprawdę wie co robi natomiast na system wychowania kobiet 19 wieku system edukacji i też społeczną oczekiwań wobec kobiet tak naprawdę zakładał, że te dziewczyny, które wychodziły z Zamościa przypomnimy sobie, że kiedyś ten wiek wstąpienia w związek małżeński był dużo niższe niż obecnie, więc celem wyjście za mąż w wieku lat 181720 to już był taki wiek szkolny dzwonek tak ostatni dzwonek 2025 lat to już to już był koniec Izabela Łęcka miała lat bodajże 26 tego co pamiętam i to ona już była tak zdarzające się starzejąca się pan, że tylko Wokulski mają polecą w no tak to, bo jeszcze kwestia braku posagu ale, ale tak nowy wiek też grał rolę ostatni dzwonek mamy taka młoda dziewczyna z UE oczekiwano ona, choć związek małżeński i nagle dostajemy, jeżeli oczywiście udaje się wyjść za morzem dobrze to znaczy bogato urządzonego dostaje do zarządzania EMG całe gospodarstwo cały dom RM im oczekuje od nich będzie wiedziała, o co się robi, zarządzając domem tak nie było, ponieważ nowa taka właśnie schizofrenia tego wychowania, bo polegała na tym, że kobietom kobiety uczono talentów nazywamy talentami mówimy cały czas kobietach z klasy wyższej uczonej talentów, czyli właśnie francuskiego gry na pianinie malowania akwarelą tego typu rzeczy no natomiast oczekiwano, że ona jakoś tak zupełnie instynktownie tym sławetnym kobiecym instynktem przejmie po prostu funkcjonowanie na ciepłym zarządzanie domem i będzie to robiła w taki sposób z gracją i MP efektywnie, ale jednocześnie tak jakby zupełnie w ogóle nie proszę cała na to czasu wszystko śmierdziało samo, a okazywało się oczywiście, że tak nie jest no bo takich rzeczy jak ekonomia domowa również trzeba się nauczyć wydawało się mało wydawałoby się, że bycie służącą tory to kto to jest niezła fucha, ale to wcale tak nie było jak piszą niektóre panie, które uczestniczyły w służbie mierzyć się tylko pokonanie od dzwonka do ogonka ogonka do dzwonka i tak w kółku taką służba domowa znowuż cały czas mamy ten taki MO romantyczny obraz służącej, która co robi na nim mioteł konfiturę kod Kurzyna z kurzu rodzinne precjoza ewentualnie podaje herbatę na podwieczorku, ale znowu zapominamy o realiach znaczy o tym, że bardzo wiele domów jeszcze w połowie dziewiętnastego wieku również pod koniec dziewiętnastego wieku nie miał takich udogodnień, jakie nam się wydają rum oczywiste elektryczności bieżącej wody trzeba, ale nie mówiąc już takich rzeczach jak nie wymagam odkurzacze pralki zmywarki i t d. bo to się w ogóle kwestia drugiej połowy dwudziestego wieku no, więc AMP po to, żeby dom mieszczański były zarządzane i żeby funkcjonował taki sposób, żeby jego mieszkańcom, bo wygodnie, a tu mówimy oczywiście o państwie i dzieciach, żeby im było wygodnie no to za rannych za zamkniętymi drzwiami musiało odbywać się bardzo ciężkie roboty m. in. chociażby to, żeby w mieszkaniu było ciepło no to taki dziewczynę nosiłem węgiel nosiłem drewno się po schodach rozpalały kominki zajmowały się włączanie wyłączanie oświetlenia gazowego leży ona później istniało co było albo lampa jak co było bardzo niebezpieczna bardzo często w gazetach ram dla służących i w ogóle w gazetach takich codziennych pojawią się doniesienia o tym, że Anne służąca ME z nieostrożnie rozpalała albo gasiła lampę w związku, z czym oblała się naftą i pot i spłonęła niestety to takie wiadomości często była jeszcze opatrzone takim komentarzem, że przez własną nieostrożność, więc Delta to dowód taki raczej ostrzeżenie dla służących, żeby mieć nie były tam takie niezgrabne, bo może się spotkać no los straszny, ale właśnie trzeba było kominki rozpalać wodę przenieść, bo też inna nie było hydrauliki takie jak obecnie więc, żeby pani wzięła kąpiel czy, żeby rodzina, jaką bierze go ktoś musiał tę wodę w wiadrach przynieść na piętro, a domy były pionowe ram kwaterowali podłóg czyszczenie pranie to szczególnie praca, która była, której się dziewczyny bały, ponieważ można było zatrudnić oddzielną praczka, ale też może, bo zatrudni służącą UE z praniem też mówiło, że NBP do wszystkiego i z praniem innego to była ogromnie ciężka praca wykonywana ręcznie nim żona przed prasowaniem albo on usztywnienia kołnierzyków i mankietów do kosza, które były wymieniane te nie były przyłączone do kosza jednocześnie to, bo praca, która powodowała schorzenia kręgosłupa reumatyzm Eno wszelkiego rodzaju LM poważne problemy zdrowotne przepuklinę też n p . bardzo często, że nic w tej kategorii inne służące przy pomocy mieszczą się cała masa różnych osób, które miały różne zadania toalety, aczkolwiek tu nie było aż tak rozbudowany jak znowu się nam się popularnie wydaje oczywiście były bardzo bogate w posiadłości dworskie, w których była jak było tej służby 50 osób i mieliśmy podział RM i też taki heroiczny podział to znaczy, że Miś ma pan mieć rachmistrze nie mieć na kobietę, która zarządza gospodynię, która zarządzała służbą niższą mieliśmy Mn pokojówki pannę dworską, czyli taką kobietę, która ze mną tryb Eco osobistą pokojówką pani domu, która zajmowała się np. czesanie mniej włosów albo RM sprawdzaniem Lennon pilnował, niemniej sukien myśmy, a kobiety, które zajmowały się dziećmi przez nianie bony mamki mamki guwernantki mieliśmy, całując ją rzesze kobiet pracujących w kuchni, czyli od kucharki, czyli tej takiej dobrej pozycji to była zresztą kucharka to była dobra pozycja i też dobrze płatna, ale przez wszystkie pod kuchenne pomysł walki posługa Oczki dziewczyny do wszystkiego naj całą rzeszę służby męskie to znaczy tak dla Kaja przez mjr domach przez osobistego służącego pana domu to przez jeszcze tam całą rzeszę np. nie wiem Ewa Woźnica ogrodników tego typu el kamerdynera tego typu pracowników, ale to były way to były wyjątki i raczej w drugiej połowie dziewiętnastego wieku służba w domowa no nic służy służący zatrudniali też ludzie, którzy nie byli bardzo majętni co to była ogromna rzesza ludzi i to, że ktoś na służącego to nie być służącą, bo właśnie raczej do Mahometa co nie było nic niezwykłego nie trzeba było być bogatym ani nawet nie co mogło być średnio zamożnym, bo tym dziewczynom płacono prawie nic i UE wtedy taki dom zatrudniał szczególnie w mieście 1 dziewczynę służącą do wszystkiego, czyli dziewczyna, która zajmowała się po prostu absolutnie wszystkim i ciągła ciężka harówka jest taki jest taki poradnik dla służących, bo też wydawano poradnik tak samo jak pani nie wiedział jak zarządzać służącymi i wydawano dla nich poradniki pisowcy, których pisano co należy no jak należy to złe zarządzanie tutaj zamordowano poradniki dla służących no właśnie w 1 takim poradniku opisane cały dzień od rana do wieczora taki służącej tydzień, które zaczną się o szóstej piątej rano kończy się o północy UE z gaszeniem Chase land niebezpiecznych w wrócimy do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM rozmawia się w książce, która w czerwcu odżyje pojawi się zysk w księgarniach instrukcja nadużycia historia kobiet służących dziewiętnastowiecznych domach na studia autorka dr Alicja Urbanik Kopeć z Instytutu historii nauki Polskiej Akademii Nauk informację, że 3 minut po dziesiąty 20 po informacjach wracamy do naszej rozmowy studio dr Alicja Urbanik Kopeć z Instytutu historii nauki Polskiej Akademii Nauk wznowiono książce instrukcja nadużycia historii kobiet służących w dziewiętnastowiecznych domach ta książka okaże się w czerwcu, ale dziś już w przedsmak pracą służącej czy służących zwykle zarządzała pani, a pani mogła być mądra albo pani mogła być głupia tak to 1 z bohaterek książki kucharka zresztą z wieloletnim doświadczeniem w takie rozgraniczyć te panie, że ta nie może być może być głupia, ale może być głupia zgłoś się co znaczy, że po prostu naiwna niedoświadczona i taka, którą można łatwo oszukać, a może być też ciemna głupia w tym sensem może, że znęca się nad służącą ad i to jest to to to takie rozróżnienie bardzo dobrze pokazuje dynamikę między właśnie relacji między służącymi, a paniami z, która nie zawsze niekoniecznie wygląda w ten sposób, że to pani Ewa byłam tą osobą, która miała na służącą władzy czasem bywało dokładnie odwrotnie, a przed przerwą mieliśmy trochę na temat tego, że młode kobiety młode mężatki szczególnie in wchodziły w swoją nową rolę zupełnie do niej nieprzygotowane re, a jednocześnie zatrudniały w domach służące, które mogły tymi służącymi być już od wielu lat to też jest na marginesie Morzeszczyn informacja znaczy to, że mam też nic niekoniecznie i nie zawsze i awansie to bardzo rzadko, bo także służąca czy służące RM byli przywiązani do 1 rodziny na wiele lat i Ziobry taką takim elementem wręcz już po prostu jakiś przybranej ciotki czy czy babki raczej raczej drugiego dziewiętnastego wieku służba to była taka praca niebawem dni dorywczo, ale taka praca wciąż bardzo często zmieniał co kwartał co pół roku co rok LM przełożą się do innego pracodawcy, więc mamy sytuację, w której mamy młodą dziewczynę Trade tracą wyszła za mąż nic nie wie ożyciu o zarządzaniu domem, tym bardziej ma do dyspozycji nasz czas kucharkę pomywacz kraj i pokojówkę 3 kobiety, które już tymi służącymi są od wielu lat i doskonale wiedzą jak się pracuje, ale też doskonale wiedzą w jaki sposób wykorzystywać swoją wiedzę na temat prowadzenia domu do tego, żeby panią oszukać na pieniądze, bo to była 1 z takich rzeczy, z których się bardzo często śmiano, z którymi próbowano ogromnie walczyć co znaczy fakt, że służąca chodziła po zakupy w Łęcznej teraz uważam za tę młodą dziewczynę, która absolutnie nie mam pojęcia ona po prostu przychodziła zawsze i jadła śniadanie podane przez pokojówkę czytam jakąś inną służącą potem on jadła obiad podwieczorek kolacja, ale nigdy nie zastanawiała nad tym co na tym stole i się znajduje to i tak naprawdę, skąd to się wzięło się, a teraz nagle musi taką służącą wysłać poza kuponu ktoś musi te zakupy zrobić przynieść do domu, żeby można było z nich ugotować obiad jak bardzo często służące traktowały to wyjście na miasto się po wyjściu na miasto, czyli wyjście na Targ, żeby kupić różnego rodzaju produkty jako okazję po pierwsze do takiej takiego początku, bo ich praca była ciągła i bardzo ciężka no, więc na spacer powiedzmy spotykanie koleżanek, które również na ten cel w LM po zakupy w okazja do podporządkowania, ale jednocześnie Elena służące też otrzymywały kosztem kwotę pieniędzy na to, żeby ją wydać najedzenie, ale po to, były czasy przed wydawaniem rachunków Pm za parę wodną i faktura absolutnie żadnych, więc to ile służąca zadeklarowała, że wydała no to tyle tyle właśnie musiała pani jej dać efekt służące pobierały tzw. koszykowe to była taka nam takie ironiczne określenie na to, że GL zawrzało sobie tym kosztem tego jedzenia często było też także na służąca służące i te były znane na Targu w tym sensie, że sprzedawcy w różnych tkankach wiedzieli, że to są na oczywisty sposób dziewczyny, które kupują jedzenie dla swoich państwa i np. remont za to, że dziewczyny przychodziły do nich kupić jajka albo do nich kupicie pomidory albo do nich kupić ryby cokolwiek dawali im NMP jakieś drobne napiwki w, a jednocześnie sprzedawali ten cel sprzedawali swoje produkty no to trochę drożej niż, niżby się to wydawało ceną rynkową jest jako służąca zarabiałam mnie takie napiwki od sklepikarzy, a następnie jeszcze dodatkowo nóżkę zamierzała sobie do ostatniego rubla do okrągłego rubla u pani, która mogła tylko podejrzewać, że służące oszukuje, ale właśnie taką młodą dziewczyną, jeżeli była już osobą doświadczoną tymi wydziałami więcej ile kosztują, jakie produkty, jeżeli była młodą dziewczyną, która niemal niczym pojęcia co musiał taki służącej uwierzyć, ale to tylko 1 z przykładów to jedzenie CON Jadwiga Zamoyska w swoich pamiętnikach ogromnie cierpiała na centra Amazona w Polsce nie ma zielonego pojęcia zdarzeń reklamy kateringowe znają się tragedią tego nawet tego historia rzezi miała proszone, że jej mąż niefrasobliwie zaprosiły na obiad, z jaką się wspaniałą inną rodzinę najprościej powiedział jak nad linią będzie obiad na marginesie jej mąż miał Lance 40 kilka, a ona miała 17, ale on również nie wiedział co się podaje nawet w jaki sposób tego od niego nikt nie oczekiwał tego, że będzie to wiedzą typowe 45 zlote w tej temu Jadwiga miała 17 i naprawdę nie wiedziała co zrobić, więc absolutnej panice po prostu wysłała służącą do hotelu najbliższego takiego się w ręce złodziei rzeczy ja w Paryżu do najmocniejszego paryskiego hotelu zamówiła po prostu obecna 4 osoby tylko prosiła, żeby przenieść ten obiad w LM zastawy stołowej z własnego domu, żeby się goście nie zorientowałem, że wyznaczonych traktach, choć nie, żeby się nie zorientowali, że to nie jest jej zdanie się produkcja wszytko się udało mąż był zachwycony goście też goście też tak wierzono, że może nie było za bardzo wykwintnie ale, ale wszystko zgodnie z najnowszą modą, by zgodnie z najnowszą modą zjednoczyła z tym, że udało się uniknąć katastrofy, ale to był tylko 1 taki przykład łona słusznie potępił swych pamiętnikach pisze, że na nie można tak długo ciągnąć na obiadach w restauracji, więc postanowiła, że nauczy się tego jak się odróżnia baraninę od wołowiny od królika od Bielickiej i wszystko wszystkiego w końcu założę w ogóle szkołę dla takich właśnie dziewczyny jak ona zaczęła mnie szkoła gospodarstwa domowego tego nie dla służących tego właśnie dla takich młodych panien, żeby nareszcie widziałem co robić i czym wabi się różni wołowina od wieprzowiny jak jest w stanie ciekłym surowym przez kościół znów do służących mamy higiena od dzisiaj jeśli myślimy o tym, że jakość i higiena jest częścią w ogóle naszego życia no ale nie, ale niestety nie znaczy też że, gdy im się, że oczywiście możemy rozmawiać o tym, że służące były brudne i to jest prawda, ale też musimy pamiętać o tym, że ludzie w ogóle, by w ogóle bronić, twierdząc tak ludzie ludzie byli jak na nasze standardy brudni śmierdzący kwestia oczywiście jest taka, że no wiadomo nie ma bieżącej wody kąpiele są ogromnym projektem, który ich wielkim przedsięwzięciem, które wymaga wielogodzinnych przygotowań, chociaż po to, żeby wypełnić wannę wodą w szaty wodę wnieść się przenieść zanieść podgrzać przed wlać, a następnie w relacji wynieść może to zrobić w ich ewentualny w ten sposób oczywiście szczególnie w domach mieszczańskich to była ogromna dyskusja w prasie wrze 1 wannie kąpali się mu po kolei są kolejowe są w oddziale Nowotka, ale od dziecka Rumunka ana końcu służąca w UE, którzy rządzą się kopać go porwać się, jakby RI służącą, by się wykąpać się wszyscy wykopali w tej samej wodzie co oni wcześniej, ale bardzo często dziewczyny tego nie robiły, ale nie, dlatego że np. brzydził, bo to są takie nasze, gdzie są też wyższe sentymenty z tym związane te gorsze dlatego, że to bardzo długotrwała dziewczyna musiała wstać o piątej rano jakieś szmaty on opcję kąpieli pierwszej w nocy to wolałem się spać jednak mimo wszystko niższą niż się kąpać, a w gazetach dla służących często są takie porady np. należy myć ręce należy raz na miesiąc umyć nogi należy myć zęby wyporność to dla nas błogosławieństwem być może należy zmieniać ubranie im co też jest bardzo zabawną poradą biorąc pod uwagę, że te dziewczyny nie mają pieniędzy to, żeby sobie kupować nowe ubrania te ubrania, które miały bardzo szybko się niszczyły Ano, dlatego że że żyje prace, które wykonywały była budząca fizyczna i te ubrania zniszczyła no ale też jest mnóstwo takich porad właśnie o tym, że trzeba myć zęby, ponieważ potem nachylone nad nad panią podającej herbatę to możemy jej to nie, żebyśmy tak Nizio żonę o tym, tymi brudnymi brudnymi ramami życia czesać włosy, że trzeba obcinać włosy, że trzeba mieć szczotkę i grzebień gęsty grzebień gęsty co do robaków to się, żeby je w czasy rwać włosów, więc zerem no tak to po to, są takie właśnie wówczas, kiedy je myślimy o tym co się dzieje w czasie wolnym wzrostem czasu wolnego jest zbyt wiele nie ma, bo tak jak pani wspominała nie koniec dnia też dwudziesta druga dwudziesta czwarta na strażaka stale trzeba o piątej rano, że rozpalić w domu po zapalać i t d . tak dalej no i już do roboty mało tego się ubrać herbatę zrobić KRS bądź też, gdy służącą muszą być brane nie mogę podać w szlafroku czy czymś dotąd zbytnie spoufalanie się, gdy nowe zmyślenia o tym, żeby jakiś pokój dla służących obecnie siedziba też ma niewiele wspólnego z rzeczywistością tymczasem były przypadkowe miejsca pod schodami wilgotne mroczne brudne śmierdzące tak to cieszy to higiena służących no wydaje mi się, że z 1 strony oczywiście jest to kwestia tego, że tam ludzie po prostu wtedy mniej sięgnęli też jedzenie i tego, że służące miał mniejsze możliwości do tego, żeby się mecz ograniczone, ale też kwestia tego, że one po prostu mieszkały w takich zakamarkach mieszkania czy domu, który ciężko było utrzymać higienę erem najpopularniejszym miejscem zamieszkania oczywiście służące mieszkał ze swoim państwem, ale bardzo mało bardzo rzadko prawie nigdy państwo nie mieli oddzielnej służby w kiczu pokoju, w którym tak liczna mogą mieszkać najczęściej wyższe mieszka na pawlaczu wzrostom na płasko MMI nad kominem 430 tak duszno ciepło duszno za przypadki zaczadzenia śmierci się zdarzały dość często innym pod schodami w komórce to jest już to brzmi jak żart, ale tak, ale tak naprawdę na czele Otóż tak w życiu troszeczkę tak prawda jestem pod schodami, ale najczęstszym najczęstszą sytuacją, bo to, że służąca Miarki rozkładane łóżko w kuchni, a w razie uszkodzenia to w ogóle że, gdy koleżanka Rodanu leżanka w kuchni albo na podłodze albo on tak nad piecem EMP bardzo często właśnie służący miał rozkładaną leżankę, którą sobie rozkładały w nocy wtedy, kiedy już nikt się po tej kuchni nie kręci ale, toteż był problem, ponieważ domownicy nie wracali nie mieli godziny policyjnej po i oni są wracali, której godzinie się podobała taka służąca musiała czekać aż wszyscy wrócą do domu, żeby pójść spać, więc ona potrafią czekać w trzeciej do czwartej, żeby rozłożyć tę swoją leżankę pójść spać znowu to był problem, ponieważ w gazetach pojawiały się często informacja o tym, że służąca poparzyła się albo spłonęła od ognia wena na kuchni który, który nie został do końca ogłoszone, że jej posłanie się do tego nie zajęło ono częścią słomiany materac np. na to, że zajęło tlące się poparzyła albo umarła bardzo znowu się to miała taki implikacje, że jeżeli służąca w sumie już jak już zaczęło to wszystko płynność lepiej bo, żeby zarządca spłonęła do tego, że się nie stało to ona potem musiała zapłacić za szkody, które były wyrządzone w mieszkaniu przez jej nieostrożność zaprószenia ognia no zna sprawdź czy kuchni, ale w momencie, w którym wstawała rano składała też to swoje posłanie odsuwał je pod ścianę na niej i tak i tak i jej pokój do spania stawał się z kuchnią, czyli miejscem, w którym był największy ruch w całym mieszkaniu, bo to głównie przychodzili rent przychodzili rok wszyscy ludzie, którzy leki sprawy będą rosnąć już dawcy tak tak tak to, że wrócimy do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM informacja, że kilka minut o godzinie dziesiątej 40 z dr Alicja Urbanik Kopeć z Instytutu historii nauki Polskiej Akademii Nauk jest państwa był gościem w czerwcu każe jej się jej książka zatytułowana instrukcja nadużycia historia kobiet służących w dziewiętnastowiecznych domach informacje o dziesiąty 40 po informacjach wracamy do programu off czarek dr Alicja Urbanik Kopeć z Instytutu historii nauki Polskiej Akademii Nauk jest studio w czerwcu ukaże się jej książka instrukcja nadużycia historie kobiet służących dziewiętnastowiecznych domach mówimy o trudnych bardzo smutnych nic się z naszego punktu widzenia realiach życia służących wspomniała pani też o różnej roli czy podejściu pani tak, czyli czy pani domu Anny, ale co z wężami czy z panami domu co z głowami no no to jest cel temat bardzo rozległe i nie jestem pewna czy odpowiednie na naszą poranną godzinę audycji, ale może spróbuję w ms panowie oczywiście tam, gdzie dowożone tam byli też mężowie i służące młodą kobietę, bo to jednak na ogół były młode dziewczyny większość z nich ma 50 % trochę ponad 5 % była poniżej 2004 . roku życia najmłodszy miał na 1314 zdarzają się przypadki jeszcze młodsze dzieci no ale w takim wieku polecą, więc tam 1314 do 2324 niezamężna imigrantki ze wsi, ponieważ większość służących w dużych miastach to były przyjezdne dziewczyny, które nie miały miejsce rodzinę ani żadnego wsparcia ani żadnych znajomych na początku ani nikogo do czego mogą się zwrócić na etykiecie uczymy MR uważane za horrorze silne zdrowe rumiane energiczna Panny ze wsi codziennie podawało panu koszulę kapcie robiła kąpiel podawały szczotki ścielił łóżka wchodziły do sypialni otwierały zasłony otwierały okna ran i były zawsze obok nową wiedzą państwo, dlaczego to zmierza w poradnikach dla służących wydawanych przez organizacje kościelne bardzo często były poradę typu nieodwracalne jak pan przechodzi przez korytarz tu stawać twarzą do ściany albo mnie nie od ceny nie myje podłogi w obecności pana dlaczego, bo wtedy jest w takiej pozycji, w której pan, że to zaś do dyskusji o więzieniach takich właśnie mnie nie schyla się z dziewczyną na dosłownym to jest to było śmieszne, gdyby było prawdziwe element to właśnie, ale wiedziała o tym i panie i panowie i wśród pań bardzo popularny był taki trochę żartem trochę nie żart trochę taka porada, żeby na wszelki wypadek zatrudniać brzydkie to Lucyna Agata Rybińska napisała w swoim pamiętniku MO służący, że ona, a czy w swoich pamiętnikach ma swego życia pisało służących remont takim śmiesznym żarcik wiem, że hala byłam żoną swego męża przez 40 lat być może byt dlatego też, że reżyserzy mają bardzo zgodny charakter, ale też, dlatego że na wszelki wypadek wszystkie służące, które zatrudniam były bardzo brzydkie namiętne ludu uważano za środek odstraszający, ale przed rewelacjami panów ze służącymi tylko pan walczysz synów poetę to było czasem wręcz jeszcze o moralność pani Dulskiej tak oczywiście to jest bardzo klasyczna historia bardzo bardzo klasyczna sytuacja syna, który jak i który wzrósł, w które z, którym służąca zaszła w ciążę AM w wbrew swojej woli czy też za swoją wolą to już było zupełnie nieistotne, ale nic no tak, bo z 1 strony niż panów na lekturze akt tych, którzy uważano, że byli właśnie przez uwodzenie na pokuszenie przez te przez młode Panny co zresztą moi bliscy obraźliwe, ale też absurdalna tym sensie, że myślę, że mówimy o osobach tych służących, które wykonywały wszelkie takie prace pielęgnacyjne opiekuńczo sprzątające dookoła wszystkich domowników, więc siłą rzeczy znajdowały się w ciągłej takiej bliskości przekracza przekroczenie takiej intymnej granicy po prostu kontaktów międzyludzkich z drugiej strony panowie mamy panów, którzy w stół wyrastali w społeczeństwie, które ich RM, które ich utwierdzał w przekonaniu, że kobiety z klasy niższej, że kobiety z proletariatu z klasy Robotniczej to jest wolna zwierzyna do polowania i w ten sposób określano polowanie na znak na pokojówki to znaczy epa panowie odwiedzali się nawzajem patrzyli, który ma, jaką Action, który ma jakąś dziewczynę, ale szanujemy to proponowali proponowali im relacje ze w momencie, w którym nagraliśmy się zgadzała tutaj było dość częste bo, bo umówmy się to też nie było także że, że te służące zupełnie bliscy tylko odrzucały te tt wszystkie awanse no to była 1 sytuacja można było zabrać do kawiarni na ciastka do teatru można je było dawać pieniądze na nowe bluzki ENA ubrania oczywiście w zamian za usługi seksualne, ale również bardzo często było stać, w których tak duszno nie chciała mieć nic do czynienia z panem w no AM to nie była odmowa to nie była opcja która, która była możliwa tym gorzej, jeżeli w domu było więcej niż się więcej mężczyzn znaczy, bo nie tylko pan też są panowie często oni byli też zainteresowani służącymi, ale nawet nie do końca służącymi tylko oni mieli raczej jakieś swoje kochanki korzystali z LSM i usług prostytutek często, więc to dom nie zawsze byli panowie raczej największą zmorą służących, o których napisałem nastoletni synowie subwencji poziomu to życie służących brzmi okropnie a w czym kryły się w przestrzeni publicznej o artykułach, których pojawiały to poradnika czeka Wiśni punktu widzenia czy były osoby, które mówiły o zaraz zaraz nie można nie powinno się traktować służących jak obywateli drugiej trzeciej kategorii jak w nosie, że podludzi tylko to są tacy sami ludzie jak my oczywiście, że tak oczywiście, że tak szczególnie pod koniec dziewiętnastego wieku też chciałbym dożyć jeszcze obronić, zanim o tym, powiemy MTS sytuacja życiowa służących, ponieważ musimy pamiętać, że mimo wszystko mimo tych skrajności, które teraz opowiadam czy też faktu życia na służbie to jednak praca w służbie była często dużo lepszą alternatywą dla takiej dziewczyny szczególnie w KRS, które jak pamiętamy ona przychodziła ze wsi 86 % kobiet służących w polskich domach w pod koniec dziewiętnastego wieku to były kobiety, które do miasta przyjechały do pracy to były niepotrzebne córki to były czwarte piąte córki się ludzi mieszkających na wsi, który nie miał szansy na wyjście Zamość miał szansę na jakikolwiek prowadzenie życia nie miał pieniędzy na to nie miały 4, czego jeść po prostu tam, więc przybywały do miasta sytuacji dziewcząt, które miały przed sobą role posługa ci za darmo na wsi w ciężkich warunkach życiowych, gdzie nie miałoby co jeszcze co na siebie włożyć przechodziły do miasta, gdzie jednak zyskiwało jakąś niezależność w tym sensie, że ich praca przynajmniej była opłacana i szła ich praca szła na ich własne utrzymanie ani np. dbania o płatną pracą na utrzymanie całej rodziny, która nimi nie pamiętała, bo byłem po prostu kolejną niepotrzebną dziewczyna stronie wiadomo co zrobić zdjęcia do Zamościa za kogo inne imię, ale ich jednak one no z bardzo biednych wsi na ich ogromnie ciężkich warunków życia przybywały do miasta, gdzie te warunki do pracy, bo bardzo ciężka zdarzały się różne przypadki LM tragedii życiowych, ale jednak Noelem i warunki życia takiego po prostu funkcjonowania codziennego, a były w stosunku do tego co czekało na wsi być może lepsze, więc mówimy też o tym dlaczego one przyjeżdżał jak to było natomiast oczywiście, że było ogromne grupy szczególnie cenne i związane ze środowiskiem socjalistycznym, które off oczywiście oczywiście się o te służące oto służące mu upominały się remont nie tak znowuż jesteśmy sytuacji społecznej, w której wszelka pomoc systemowa macie nic nie pomoc systemowa, więc wszelka pomoc społeczna jest ufundowana na Filantropii to znaczy na oddolnych działaniach zamożnych jednostek, które pragną polepszenia losu ludu bądź też na działalności kościelnej wsi i to jest ogromna, ale przegrana EMG socjalistów ale, ponieważ pierwsze mini też organizacją, która się upomniała służące, bo kościół katolicki, a katolickie służąca oczywiście MO organizacje BM Stowarzyszenie służby domowej katolickie Stowarzyszenie służby domowej powstawały od już drugiej połowy dziewiętnastego wieku MIB oferowały i był jedyną organizacją, która oferowała tym służące właśnie takie rzeczy jak np. DM pomoc w sytuacji, kiedy dziewczyna zachorowała i finansowa, ale też z leczeniem, bo znowuż publiczna służba zdrowia nie istnieje, a państwo nie płacą za leczenie służącej raczej wyrzuceniem z pracy, bo też nie ma umów cywilnoprawnych tego typu dzieła zostawić problem, owszem, można się pozbyć jak los Anny w pomoc lekarska uczenie czytania pisania np. co też było ogromnym wsparciem, bo tak liczną Banaszka przeczytać co ma w swojej książeczce służbowej na większości służbowe, które były wypisywane referencje i po po zakończeniu pracy i tak część osób szła o tyle od pracodawcy do pracodawcy dziewczyna, która nie umiała czytać 70 % służących nie umiał czytać ani pisać nie wiedział co napisano w tej książeczce ERM koszulkę i książeczka też była narzędziem kontroli tak oczywiście tak tak tak nudno narzędziem kontroli i narzędziem sprawdzania czy służąca faktycznie pracuje w służbie, bo z kolei bezrobocie bezrobocie było zakazane w tym sensie, że włóczęga stłoczyli brak pracy zatrudnienia i mieszkańcy, bo było zakazane będziemy też opcja właśnie tego takiego sprawdzenia, ale kościół uczy czytać pisać kościół organizował n p . tym właśnie bezpłatne dla służących, których one mogły się umyć pralnie szwalnie i wydawanie jedzenia pomoc prawną w sytuacji, w której dziewczyna była nie wiem zasad ciąża była bita była molestowana, bo też przypadki to molestowanie to jest 1 sprawa, ale agresja znak po prostu lubicie takich dziewczyn z dołu aż do poważnych uszkodzeń ciała również się odbywało ludzie się wyrywali im swoje frustracje na dziewczynach, które nie mogą się obronić żaden sposób w tej sytuacji no właśnie to robił kościół wydawał czasopisma dla służących, w których pod LM bez dając faktyczne i rady, które były i oferując prawdziwą materialną pomoc i ulgę w sytuacji z jej taki jakiś znak 2 służące oczywiście wszystko to było podlane bardzo o takim charakterystycznym RM z sosem religijna o moralnym, a w, którym mówiono o tym, że praca uszlachetnia to było po tytuł czasopisma dla służących praca uszlachetnia cierpienie uszlachetnia, a więc jak się cierpi w pracy to cudowny świat, ale dziś tak dokładnie oczywiście tylko, że prawda jest taka, ale należy się szacunek pracodawcy, bo pracodawca to jest jak pan Bóg tylko na ziemi, tak więc co do, ale i tak naprawdę kościół mógł tym dziewczynom powiedzieć co mu się żywnie podoba dlatego, że to była jedyna instytucja, która w jakikolwiek sposób była zainteresowana pomocą, ale tak dużą praktyczną pomocą socjaliści zorientowali się pod koniec dziewiętnastego wieku w LM to jest zresztą była kwestia tego, że pod sam koniec piętnastego wieku zaczęto prowadzić takie ankiety ankiety listowne do służących wysyłane na temat tego, gdzie mieszkają z kont, jakie są ich warunki życia Jeleń płacą tak dalej tak dalej ankietę później były wyniki tych ankiet było później publikowane w prasie rozpoczynała się ogromna panika w te moralne spłoszonego wszyscy zorientowali, że wszyscy mają służącej służąca jest bardzo źle i socjaliści wtedy wkraczali do reakcji UE z bardzo dobrymi intencjami oczywiście ze słusznymi postulatami związanymi właśnie z tym, że trzeba zreformować prawo rannym osły prawo o służbie domowej rysować tym dziewczynom dać ubezpieczenia n p . że trzeba ich zabezpieczyć na wypadek choroby na wypadek wypadku kalectwa n p . że trzeba przeciwdziałać molestowaniu życia przeciwdziałać wyczarować słodycz kontrole kontrole no i stosunków między państwem, a on służącymi sprawdzać niema przypadku właśnie w LM bicia agresji molestowania czegokolwiek innego, że trzeba ograniczać się dzień pracy, który nie powinien trwać 18 godzin tylko na ska 12, że muszą mieć wolne niedziele, ale to było późno i ona już, a te dziewczyny już przez kościół były nauczone, że socjaliści to zła, a to piękne trwałe w ich tak, bo dziś wiemy, że jest odwrotnie my dr Alicja Urbanik Kopeć z Instytutu historii nauki Polskiej Akademii Nauk o państwie moim gościem na w czerwcu książka instrukcja nadużycia historie kobiet służących w dziewiętnastowiecznych domach bardzo dziękuję dziękuję bardzo informację, że za kilka minut o godzinie jedenasty po informacjach wracamy do programu off Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Z pakietem "Aplikacja i WWW" - niezbędna wiedza zawsze pod ręką!

KUP TERAZ do 40% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!