REKLAMA

Dlaczego Erazm z Rotterdamu był za życia intelektualnym celebrytą? (powtórka)

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2019-03-27 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:40 min.
Udostępnij:

Dr Maciej Ptaszyński, Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego opowie o swojej książce „Reformacja w Polsce, a dziedzictwo Erazma z Rotterdamu”: – Wydaje nam się, że celebryci są takim zjawiskiem współczesnym, a tymczasem oni mają swoje korzenie przed wiekami. Erazm może być pierwowzorem takiego celebryty: on nie piastował żadnej funkcji, nie był biskupem, urzędnikiem, nie rozdawał żadnej godności, a żył z tego, że możni ludzie zabiegali o jego względy, chcieli mieć jego książki specjalnie dla niego dedykowane.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
kolejny gość dr Maciej Ptaszyński Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego kłania się panie doktorze dobry wieczór dobry wieczór dzień dobry z autorem książki reformacja w Polsce, a dziedzictwo Erazma z Rotterdamu właśnie w takim ujęciu będziemy do dwudziestej czwartej analizować to co działo się w Polsce szesnastym wieku panie doktorze zacznijmy zatem od PIT od Erazma i obcy oraz zmian, ponieważ ja zapowiadające nasze spotkanie naszą rozmowę powiedziałem naszym Rozwiń » słuchaczom, że Erazm z Rotterdamu był 16 wieku, a w Polsce takim ówczesnym celebrytą, a gwiazdą rocka z kimś niebywale popularny był chętnie czytanym, ale kimś kogo Towarzystwo zabiegano do kogo pielgrzymowano ni odkryto u, od którego wymuszano np. ceł książkę z własnoręcznym podpisem w takt taką postać rzeczywiście Erazm co dzisiaj wydaje nam się często, że celebryci z takim zjawiskiem bardzo nowoczesnym w czerwcu pojawił się wczoraj, a tymczasem oni mają swoje korzenie sam Lis ma swoje korzenie swój prototyp 12 proc tylu nowożytnej i raz jest właśnie taką może być takim pierwowzorem celebryty on nie piastuje ważnych urzędów nie jest ani biskupem ani ważnym urzędnikiem w nie rozdaję żadnych godności nierozważne będzie wręcz przeciwnie on oczekuje pieniędzy za swoje jak żyje z tego, że ludzie zabiegają o jego względy, a te względy polegają tylko na jakimś takim symbolicznym geście ten wyznacza czasem bardzo materialną postać Erazm wydaje kolejne działa i możni tego świata bardzo chętnie oczekiwaliby i to działa są im dedykowane tego właśnie oczekują też polscy era zmianie tak, że w cudzysłowie ich nazwać to są ludzie, którzy korespondują z Erazmem wąska taka elita polityczna i nieco kulturalna może już dziś nieco intelektualna, ale przede wszystkim polityczną i w raz w gruncie rzeczy często narzeka na to, że musi marnować swój cel czas na odpisywanie na setki listów, które do nich spływają, że oddaje w bólach to co obiecał z takim nie jest frywolny nastrój jak sam o tym pisze i rzeczywiście jest jest tym w o akurat na lata 15191023, by taki szczyt popularności Erazm polisy związane z tym, że raz wówczas wydaje komentarzy tłumaczenie nowego testamentu, więc jest nie tylko celebrytą takim taką samą, której wśród humanistów bardzo czczona i bardzo poważana, ale też uważany za kogoś niemal jak teolog z świecki teolog co dla kościoła katolickiego jest też trochę niewygodną pozycją na pewno jest intelektualistą zwany księciem humanizmu, a skąd jego gigantyczną popularność w Polsce oczywiście mówią gigantycznej popularności mając namyśli elity polityczne dostojników przede wszystkim Boże, że elity intelektualne Erazm wówczas już jest autorem bardzo znamienitych dzieł no właśnie tą najsłynniejszą jest i jest komentarz i edycja nowego testamentu dwukrotne pierwsza to tysiące szesnasty rok druga 300 dziewiętnasty rok wcześniej pisze też takie dzieła własny nie ma popularnych wśród pochwała głupoty, którą wszyscy są czy czują, uważając się za bardzo dowcipne dzieło o takim dwuznacznym charakterze uderzającym ostro tak bardzo radykalnie w kulturę plastyczną, ale też niejednoznacznie to pochwała głupoty jest zawsze bardzo dwuznaczna bardzo ironiczna nigdy nie wiadomo czy Erazm ci bardziej uderza bardziej Schola styków czy bardziej struktury społeczne czy bardziej to głupota w końcu śmieszy samej siebie też chwali samą siebie fali głupoty jest może też krytykuje sam siebie i to jest im to są dzieła, które również podręcznik żołnierze chrześcijańskiego, który ukazuje się też w tym okresie czasu działa, które zyskują raz mówił wielką popularność jego podręcznik o pisaniu listów jest wykorzystywany na Uniwersytecie jako podręcznik akademicki jest można powiedzieć, że tak luźno ujmujący ten termin, że niemal każdy, który w 2, kto wówczas studiuje na uniwersjadzie również Uniwersytecie Jagiellońskim jest poniekąd raz zmieniłem, ponieważ korzysta z podręcznika Erazma np. uczęszczając na zajęcia czy ta popularność jest tylko w Polsce czy także we łzach i nie chodzi tutaj zjawisko ogólnoeuropejski marazm rezyduje w Bazylei, a raz rezyduje Wasyl to jest taka zabawna rzecznik praw do żony z Rotterdamu, ale właśnie w tym Rotterdam to w okolicach tylko się urodził spędził pierwsze lata życia, po czym rozpoczął wielką peregrynacji po Europie jest zjeżdżają właściwie całą Europę i w końcu, decydując się na takie na dłuższy czas na to, żeby osiąść w Bazylei więcej, zwłaszcza wśród mieszkańców Szwajcarii i Kamil ma takie swoje miejsce, którego nie chcą opuścić przez wiele lat nie może kuszą kuszą go stanowiskami kuszą różnościami biskupa, który na początku bardzo zabiegał właśnie masz taki krok będzie, któremu zapewni dostatnie życie bez konieczności właśnie nocnego korygowania kolejnych rękopisów oddawany z drukarza bez takiej gonitwy za za pieniędzmi innych, ale ostatecznie decyduje się ostatecznie uważa, że dał wolność duchowego pozytywna zapewnia bycie w Bazylei zwarta nawet z tej ciężkiej pracy, którą musi wkładać zwrócimy im powiedzą panie doktorze co dzieje się na początku szesnastego wieku to jest niezwykle interesujące czasem Bazylea obok Strasburga test z głównych ośrodków humanizmu wychodzimy ze średniowiecza wkraczamy renesans to można powiedzieć, że w korzenie humanizm renesansu to jeszcze tkwią znacznie głębiej w piętnastym wieku to jest taki moment, kiedy ten humanizm rzeczywiście, czyli taki zwrot to do Morawicy etymologicznie ku człowiekowi, ale generalnie kół w kulturze odkrycie kultury starożytnej odkrycie starożytnych tekstów odkryć starożytny łaciny i wkracza właśnie w tym przede wszystkim upatrywane jest zasługa Erazma jako takiego nowego Cyceron osoby, które potrafi władać, która włada opanowała starożytne języki grekę łacinę hebrajski osoby, która potrafi mówić takim językiem mówili starożytni ani tą barbarzyńską łaciną, jaka jest jeszcze obecnych dominuje na uniwersytetach jeszcze w piętnastym wieku w tym momencie, kiedy rozstał się słynny film to jest moment, kiedy dochodzi do silnego najostrzejszych starć między kulturą scholastyki rok później Scholes 1006 dominuje na uniwersytetach, a tu nową nauką, jaką przynoszą słuchu ma liścik ci humaniści zazwyczaj nie mogą znaleźć miejsca na Uniwersytecie oni pracują co zatrudnienia z najgorszych w wydziale na wydziale sztuk tam pracuje najwięcej osób co najgorzej opłacani przez taki może powiedzieć plebsu taki proletariatu portret uniwersytecki i często rywalizują z wymiennymi wkładami w swym Teologicznym, który zdominowany przez noc elastycznych teologów katolickich teologów inny wówczas w tym w tym momencie, kiedy Erazm staje się bardzo słynną postacią w 1000 piętnastym roku ukazuje się taka bardzo ostra satyra napisana przez właśnie humanistów przeciwko Holdikom listy ciemnych mężów to są listy, które napisali humaniści nie, podpisując się nim oczywiście pod nim oczywiście, ale jakby, przybierając na siebie siad tych ciemnych mężów, czyli właśnie Schola styków najostrzejsza satyra na Schola styka, jaka ukazała się kiedykolwiek i można powiedzieć, że ten nasz obraz swastyki jako takiej aukcji oderwanej od życia nauki absurdalnej zastanawiający się ile aniołów zmieści się na główce szpilki stan jest, więc bardzo podobne badania to jest obraz, który właśnie wziął się m. in. z listów ciemnych mężów listy satyry bardzo ostrej wulgarnej pełnej pełnych wulgaryzmów brutalności, którą grupka humanistów opiekowała się z piętnastym roku w wyniku bardzo lokalnego sporu dotyczącego bardzo lokalnej rzeczy, ale rzecz stała się słynna książka stała się słynna przypisywano również rozmowy m. in. chociaż na nich także dostrzega słabości kościoła dlatego okres takiej słabości scholastyki słabości kościoła są znane takie listy Erazma i się z czasów, kiedy on sam był studentem w Paryżu w latach około 15000201. drugiego roku Erazm pisał wtedy, gdy jednak ze swych przyjaciół, że siedzi jak taki niby tyle na tych zajęciach wstydzi się odezwać wszyscy dojdą kocią TOnZ straszną barbarzyńską łaciną on już niemal zapomniał swojego ładnego stylu, który wcześniej ćwiczył jest też jego czytelnikiem od niego oczekiwać dawnych żartów czy dany dawnej lekkości pióra lekkości dowcipu, bo właśnie teraz wśród tych strasznych Schola styków, którzy gadają sam Stachura i których nie da się zrozumieć, więc sam raz tego doświadczył, gdy otarł się o Uniwersytet najkrócej, bo one potem Ks Piotr we włoszech jesteś taka taki przyczynek do tego właściwie, gdzie wówczas wprowadzi się prawdziwą taką naukę i wówczas odkrywa się nowe treści te nowe teksty też idzie raczej poza uniwersytetem sam raz właśnie swoją tak zetknięcie z uniwersytetem zakończył bardzo szybko wówczas i to już doktoratu właśnie nie mógł zrobić w studiu im skończyć w końcu uzyskał doktorat, ale to jest tzw. pośpiesznie doktorat wbre w wszystkim regułom normą pojechał do Włoch odebrał dokument i w ten sposób zakończy swoją edukację, więc to jest taki moment rzeczywiście dochodzi do bardzo ostrych starć Marcel też fizycznie często brutalnych starć między 2 kulturami w ramach Uniwersytetu, ale on to nie jest to nie rzecz, która zajmuje całe społeczeństwo to jest dziś taka mała wąska dyskusja w obrębie kultury akademickiej, którą należy pójść jako naukę należy uprawiać moi, gdyby zrzekł się dyskusja wieży z kości Słoniowej debata wokół tez Lutra i wokół reformacji to jest debata, która zajmie wszystkich to jest debata która, jakby zerwie tę dyskusję również wokół tego do jakich źródeł wiedzy się odwoływać jak uprawiać naukę z tej niewielkiej wieży z kości Słoniowej na taki forum publiczne muszą też, dlatego że zostanie powiązana ze sprawami postulatami społecznymi zostanie utożsamione reformacja spełnienie nowym porządkiem, który może nastać miejsce tego starego starego władztwa starych elit politycznych, ale o tym za chwilę, bo on panie doktorze analizował wpły w tej gorączki Erazm gdańskiej Anna przyjmowanie reformacji w Polsce, gdy 2 rzeczy się ze sobą zbiegły to znaczy początki reformacji na ziemiach polskich, które datuje się na drugą dekadę szesnastego wieku 1500 osiemnasty roku już wtedy odnotowano pierwsze nabożeństwo odprawiane w duchu ewangelickim z nawiązaniem el korespondencji między polskimi dostojnikami czy polskimi elitami intelektualnymi, a Erazm z Rotterdamu więc, zanim zastanowimy się nad tym co pan już zrobił w swojej książce, ale jak cel nauki Erazma wpłynęły na to czy TTSR formacyjne były przyjmowane dobrze czy też nie to za analizujemy, jaki był stosunek samego Erazma do reformacji, bo my to się zmieniało miny im bardziej radykalne tezy pojawiały się wymierzona w kościół katolicki, tym bardziej Erazm z Rotterdamu się dystansował, ale jednocześnie my mamy dowody jego wielkiej szlachetności, kiedy to przekonuje np. elektora Saksonii Fryderyka mądrego oby nie wydawał Lutra Rzymowi, żeby zachował w swoim zamku w tym faktem ten stosunek nigdy nie był jednoznaczny i rzeczywiście zmienia się ewoluował w kierunku takim coraz większego dystansu Erazm śledził poczynania publikacji Lutra niemal samego początku w liście do jeszcze o aktywności Lutra do niego docierały i w 2 w listach z lat następnych dni siedemnastego szesnastego roku oczywiście muszą również słyszeć o publikacji tez pewnie dostały do ręki 5 tys listów pisze, że właściwie podziela wiele z tych krytycznych postulatów Lutra uważa jednak, że ta krytyka n p . pod adresem papieża jest trochę zbyt daleko posunięta on był, jakby w zachował więcej szacunku dla istniejącej hierarchii w 1000 dwudziestym roku, kiedy już właściwie zapada decyzja, gdyż jest objęty czym o zdanie banicji i na Sejm rzeszy w Wormacji ma się toczyć jego proces erozji podobno jest autorem takich opinii pisanych do Fryderyka mądrego protektora Marcina Lutra opinii, która ukazuje Lutra w pozytywnym świetle i skłania nas skłonić Fryderyka do podjęcia takiej akcji obrony reformatorom ja wiem rzeczywiście w Wormacji Fryderyk stawił się z Marcinem Lutrem czy doprowadzi do tego, że właściwie Luter, mimo że skazany przez Korfantego mógł opuścić Sejm rzeszy bez szkody nawet w 1 z relacji z tego Sejmu jest taki zapis, że Fryderyk mądry mało się nie pobił za Lutrem Brandenburgii powodem tej potyczki takiej nie ma fizycznej oczywiście panowie na siebie na siebie zaskoczyli był właśnie stosunek do Marcina Lutra i rodzące się ówczesna u nowej nauki, więc początkowo ten stosunek Erazma jest pewien dałem szacunku możliwość takiego zrozumienia dla również zdolności Marcina Lutra zdolności do urn teologicznych warsztatu ekologicznego Ależ wspólnym mianownikiem chyba władny krytyka tego w jakiej kondycji kościół u progu szesnastego wieku się znajdowali znajdował się kontekst kondycji kiepskie jednak ta idea to jesteś tylko ty jesteś taki wspólny mianownik bardzo wiele głosów krytyki dobiegał samego kościoła bardzo wielu pracowników kością wówczas mówiło ono jest źle trzeba coś zrobić coś naprawić to jest rzecz, która łączyła zarówno osoby związane z kurią rzymską jakich pracowników kościoła biskup wielu biskupów taki myślą o reformy jest wówczas bardzo powszechna jest byśmy mieli wskazać najpoważniejsze problemy, z którymi wówczas kościół się boryka i z którymi powinien jakoś się zmierzyć poziom powiedzieć takie problemy są 2 główne, które się wskazuje pierwszy to problem w głowie czyni problem kuli ziemskiej papierze to rozum są wówczas urzędnikami właściwie niemal zupełnie świeckimi to są świeckie osoby, które otaczają się z utworami prozy bardzo ślisko polityka i wiele osób wskazuje na to, że on, jakby ta ewolucja był Kulig czy podążanie ku tą ścieżką bardzo szybko doprowadzić do tego, że papież będzie jedynie 1 z graczy politycznych on wówczas 16 wieku jest właściwie graczem politycznym na mapie politycznej Europy, a wolniejsze go kupić w królestwie niebieskim natknąć na warstwie ziemski tak i to jest punkt, który punkt reformy, których nie został podjęty wszy ani 1617 wieku nic nie zrobiono drugi punkt to reforma administracji kościoła, czyli tego jak kościół jak pracują i struktury kościoła w terenie, czyli ta reforma MEN Alice i tam również mamy do czynienia z absolutem doświadczeniem urzędnicy kościelni pracownicy kościoła zgodnie z beneficjentami kumulują weryfikacja można być biskupem w wielu diecezjach czy zdarzają się takie przypadki można posiadać wiele parafii oczywiście te osoby, które posiadają wiele urzędów niesprawnych osobiście są zastępowane przez różne układy torów przez różnych kaznodziejów, którzy opłacają, więc oprócz takiego taki EIC stanu kościoła bardzo dużo opłacanej to są arystokraci którzy, mobilizując 16 do stanowisk jest cały, kiedy cała armia takich słowo plebejuszy kościelnych, którzy wykonują za nich pracy i to jest też luka, którą później czy bardzo szybko w latach dwudziestych wchodzą kaznodziei protestanccy oni wchodzą w ten sposób, że wybierają kogoś oni po prostu zajmują szóste miejsce, którego nikt nie zagospodarował i Senatu na takie nadużycia to również to taki sam czasami bardzo prozaiczne rzeczy takie nadużycia klątwy w celach bardzo świecki załatwienia różnych swoich porachunków swoich interesów nad zwracają uwagę niemal wszyscy nas nie możesz od pon od początku piętnastego wieku cóż takie wezwania, że fiskalizm kuli jest zbyt daleko idącą odprowadzanie pieniędzy z rzeszy do Rzymu prowadzi tylko do złożenia mieszkańców rzeszy bardzo podobne głosy słychać w Polsce w latach dwudziestych trzydziestych na sejmach folk formułowane gminy nie zgłasza niemal równo brzmiące to są rzeczywiście takie wezwania do reform bardzo powszechnym w PISF z tego punktu widzenia i routery i razem należą do tego samego gatunku krytyków czy takich polemistów czy nawet reformatorów kościoła, którzy też router router, występując w 1005 siedemnastym roku wcale nie chce zrywać z MMA tylko chce wezwać do reform do naprawy tych nadużyć, które no tak jak kryzys o odpustach takiego odpustu odpust tylko 1 z przykładów takich praktyk, które właściwie nie powinny mieć miejsca, które krytykują wszyscy również ci najzagorzalsi poloniści Lutra w latach dwudziestych krótko przed jego wystąpieniem również krytykowali odpusty papieski uważali, że trzeba tę instytucję jako zreformować, bo ona na nie przypomina tego czym powinna być wówczas Luter nie chce zrywać z Rzymem, ale to Rzym zerwie z Lutrem MEN powiedział pan o w tej ewolucji Erazma z Rotterdamu on tak czy owak kończy na indeksie ksiąg zakazanych w jeszcze w przepraszam za czym właściwie oprócz tej sympatii Erazm dla Lutra, ale ona szybko się kończy ona się kończy też względu na obustronne działania Axel Luther od początku w od początku krytykuje Erazm uważa, że np. jego edycja nowego testamentu jest pełna błędów ma inny stosunek do robisz Cudzich hermeneutyki biblijnej inaczej chciałby wykładać niektóre frazy inaczej w innej tradycji ten, kto się nawiązywać, więc lud od początku jest dosyć krytyczny, ale również zależy na wsparciu Erazm jednak Erazm tego wsparcie publiczne nie chce udzielić i to jest taki znak dla Lutra ludzi dystansuje się tak od samego początku to są te kroki, które chodziliśmy czasem patio Erazma to jest tylko sympatia okazywana prywatnych listach czy jakieś pisma, które nigdy nie ukazał się publicznie w publicznie razem zachowuje dystans i c, ale coraz głośniej mówi się, że w obu tych intelektualistów bardzo wiele łączy pojawią się takie głosy, ale są znane nam znane z korespondencji raz no bo one docierają teraz ma ono dziś pisze do swoich bogatych docent obok tego kręgu konsumentów stąd zachowały się one również dla nas to już takie głosy, że to raz w ZUS jajko, które teraz, by się działo luster, że to właśnie wszystko z dzieckiem ostatecznie tych pierwszych impulsów, które naszym, które zaszły oraz pojawiają się takie pytania czy po raz się z luteranizmu jest czy może rudery zaraz zmieni sumuje, więc różne takie w doczesnym wraz z dnia połączą Gdańsk, ale bardzo wiele osób wówczas intelektualistów którzy, widząc co się dzieje skoro PiS jest pytanie, którą stronę któryś z nich podąży czy raczej się zbliżył się raczej, w których czy raczej Luter być może uda się tak spacyfikować siła ognia może nas każdy z nich chciało chronić swoją autonomię dlatego nic nie mogłoby się porozumieć i założyła, że może za innymi tak być poza tym też nie kryje taki pojedynek 2 wielkich osobowości oraz kwestia podporządkowania, kto komu tak tak to co będzie, gdy my chcieli mieć na wierzchu no i Osowej wielkim znawcą m. in . tak i ostatecznie kończy się tym, że Erazm publikuje traktat o wolnej woli, w którym w 1000 dwudziesty czwartym roku rozpoczyna prace w tym 2003 . roku widzimy jak to ma w sumie krótki jest ten etap takiej takich obustronnego zawieszenia broni może sporym szacunkiem, w którym krytykuje ich do wyzywa Lucerna pojedynek to jest bardzo wyraźne odcięcie się Erazma od poglądów futra na polu, o którym Erazm wiedział, że dobrze wiedział, że to jest pole, gdzie może biegły wytyczyć granice między tą kulturą humanizmu, którą reprezentował on, skupiając się bardzo na człowieku i tą kulturą teologii, który kurs waluty z tego punktu za luty jest właściwie on taką sumę kroczącą bardzo wstecz Andy humanistyczne i raz wytycza przede wszystkim taką taki argument, że nauka ostro zdziwieniu, która wówczas staje się takim centralnym elementem teologii trans w ujęciu protestanckim odmawia człowiekowi udziału jakiegokolwiek udziału zbawieni i to dla humanisty jest nie do zaakceptowania twierdzi twierdził Erazm człowiek ma wolną wolę i wolną wolę być pomocne w wolnej woli takiej siły, które w sumie ma wybierać czy zwróci się w stronę dobra czy złoże jest zła to nie jest wszystko wynikiem jedynie Boskiej decyzji włoski protest nas boski przed wiedzy, ale w tym też uczestniczy człowiek jako jako istota sprawcza i po co podkreśla też Erazm, jeżeli pójdziemy drogą Lutra, czyli uznamy, że wszystko usprawiedliwienie tylko działa on Chrystusa człowiek właściwie jest przydzielony do roli, jaką wypełnia zlikwidujemy etyka nie będzie żadnego nie będzie żadnej motywacji, aby dobrze działać ponieważ, jeżeli nie wybieramy między masłem i spotkania z Zabrza nagroda, czyli właściwie mówi Erazm idąc tą tym tropem, jaki nam wystarczył wytyczył Luter on wszystko jedno co zrobił źle i tak skończymy tak jak tamten zapisano w niebie, więc hulaj dusza piekła nie ma no właśnie taki determinizm bardzo przykre to i tak Erazm zarzuca Piotrowi determinizm ten w tej koncepcji usprawiedliwienia głoszonej przez protestantów czai się dla niego skrajny determinizm i może znaleźć coś dla człowieka z tym oczywiście Luter nie muszę pogodzić, więc jutro z nas natychmiast tylko otrzymał tę pism Lutra to przyszło pismo Erazma z wolnej woli przystąpił do pisania swojego traktatu i napisał traktat o nie wolnej woli czy też ktoś czasem przytulić Maćka polskiej niewoli decyzji w, gdzie wykładał swoją naukę o usprawiedliwieniu ich zawierającą również taki element modernistyczny, ale przede wszystkim obrzucał Erazma z różnymi inwektywami zarzuca mu konformizm oportunizm jak taki fundusz Suisse SM, który wszystkim stara się przechytrzyć, więc rzeczywiście jest to po pierwsze bardzo mroczny pismom wprost albo otwarcie głoszące determinizm idee, a po drugie, rzeczywiście zrobił im pismo nie zawsze przyjemne w lekturze, bo bardzo pod adresem przeciwnika niezwykle niezwykle agresywne, czyli z lustra to owszem, z tym zachodzi pewna frustracja Lutra, ale to jest mądry z tego znany za to jest też dzięki temu tworzymy taką taki sukces jako pisarz jego pisma są rzeczywiście niezwykle emocjonalne to są błyskotliwe te małe traktaty są wręcz perełki literackie, w których routery są obecne niemal fizycznie tam widać tego człowieka, który z takim żywym temperamentem, jakby reprezentuje wszystkie poglądy, które głosi znaczące jest to, że w 1000 dwudziestym roku, gdy lód rozpoczyna swoją drogę rozpoczną takie nad manifestem wolności chrześcijanina to jest 1 z najpiękniejszych pism Lutra błyskotliwy intelektualnie świetnie napisane również bardzo żywo, a 5 lat później w podczas starcia znalazłem się traktat o wolnej decyzji o nie wolnej woli, więc można powiedzieć, że druga droga Lutra w ciągu 5 lat Struga od chwalenia wolności do ogłoszenia nie wolnej decyzji, mimo że poglądy w trasie właściwie nie zmieniły to jest ta sama teologia tylko tego wydobywa z niej akcenty również za sprawą polemiki zarazem być może, gdyby nie raz rzetelnie pisałby takich ostrych słów takich ostrych słów i nie odpuszczą tego aspektu wiadomo, że zgłosić wolności śniegu, ale prawda to się PiS przyjazny i koncepcje raz na koncepcję Lutra, o czym już mówiliśmy trafiają nad Wisłę w tym samym czasie to druga dekada szesnastego ner wieku i toteż jest niezwykle interesujący czas Rzeczpospolitej mu Polska początku szesnastego wieku jest krajem, gdzie się kształtuje się monarchia parlamentarna albo inaczej demokracja szlachecka reformacja trafia właściwie sam środek polskich przemian politycznych ustrojowych przecież w 1500 c piątym roku mamy konstytucję Nihil Novi, czyli właśnie początek demokracji szlacheckiej ograniczenie kompetencji prawodawczych inne monarchię bomba, więc to musiało zostać powiązane reformacja ze zmianami politycznymi ustrojowymi społecznymi w te rzeczywiście bardzo bardzo ciekawy splot różnych okoliczności kształtowanie się monarchista nowej trybuny, choć ze średniowiecza i zmusza władców do słabych władz z osłabionym władców do czynienia przy koncesji na rzecz Stanów konstytucja 1000 piątego roku Nihil Novi mówiła, że władca bez zgody innych Stanów nie może stanowić prawa nie może podjąć decyzji, które będą dotyczyły wszystkich oczywiście może dalej wydawać różne dekrety, ale zawsze może mogą potem jego poddani a, czyli obywatele powiedzieć, jeżeli nie zgodziliśmy się na to ma w sejmie to nie będziemy z tych rzeczy wykonywać one dotyczą tylko bezpośrednich poddanych króla czy inny przykład miast Królewskich albo otoczenia króla, ale nie mogą także dotyczyć szlachty, która jest reprezentowana w sejmie i ta ma prawo głosu i rzeczywiście to jesteście, ale z punktu widzenia oraz zmian w błocie w Polsce oraz zmianie, a ci korespondenci Erazma, których właśnie w Polsce tak dobrze możemy namierzyć około 1000 dwudziestego trzydziestego roku to nie są przedstawiciele szlachty to są te najbliższe otoczenie króla Jan Dantyszek Andrzej Krzycki Piotr Tomicki również Jan łaski starsza arcybiskup po tym, jak mąż Jan Jaworski młodszy ten nasz informator to są ludzie, którzy są związani z dworem Królewskim, dla których te postulaty ruchu szlacheckiego są postulaty motłochu tak czasem pisze Piotr Tomicki o tej szlachcie, która się domagać swoich pra w na Sejmie głosu na Sejmie, że to stek motłoch, który tam bije tylko piany przeszkadza, gdy pani przeszkadza w prowadzeniu polityki, więc w tonie są rzeczy, które są współgrają z 1 strony Czesi oraz zmianie podobnie jak Erazm interesują się hasłami luteran i UE nie są skłoni wszystko tak teraz w czambuł potępić odwrócić o tym, iż może za chwilę z drugiej strony dla nich te masy szlacheckie, które również interesują się tym co się dzieje wreszcie tym co Luter głosi również bardzo krytycznie myślą o kościele nie chcą wysłać kandydatów do Rzymu nie chcą płacić dziesięcinę uważają, że w kościele np. ekskomunika jest nadużywana przez urzędników kościelnych przez pracowników kościoła oni są w rundzie sympatycy reformacji sądzę, że radny po prostu motłoch z kompleksem, który może sąsiad z szlachtą w z kompleksem, który niszczy, jakby już kopiach w tym trybie może z bazy w czasie, dlaczego tak mówią, dlatego że Szlachta chce wzrastać w siłę i wysadzić się z siodła średniowieczne elitę i nic rzeczywiście tym wszystkim stoi ten może tak, ale spożyty po prostu wielki wielka walka o to kto będzie teraz układ sił na układ sił w obniżeniu w państwie można powiedzieć to jest porównywalne dla nas to dla nas dobrze zrozumiał, bo widzimy coś takiego chyba teraz, kiedy też demokracja liberalna jak chwieje się w posadach prawda również donatorzy zmienił się bardzo zmienił się bardzo sytuację w mediach istnieje wiele mediów, które by w UE funkcjonują poza tym takim systemem jest filmowym systemem i dokładnie co się dzieje około 1001 roku, kiedy wraz z drukiem wraz z upowszechnieniem się bez szkolnictwa postępem robotyzacji nagle i coraz większe grupy społeczne wkraczają na towary lub 3 oczywiście to nie są mówił ciągle wolskiej w wąskiej grupy kilku kilkunastu procent społeczności, gdyż wówczas stanowi szaleją szerszej niż tutaj należy, że wybory i Szlachta mówi no nic nas bez nas, jeżeli król, jeżeli nie da się kolejnych koncesji nie pójdziemy na wojnę nie uchwalił podatków i żądamy tych idei to jest rzeczywiście ciekawe, że do tych postanowień może nie wraca lata dwudzieste to są głosy głównie antykościelny meczu przeciwko NATO się z ulgą podatkową czy przeciwko BL klątwa nadużywaniu klątwy, ale już w połowie lat trzydziestych pojawiają się głosy na sejmikach, żeby do tych postulatów czysto stanowych czysto politycznych włączyć też postulaty koncesyjne czy też koncesyjny może dużo, ale religijny celują chodzi o to wszystko jest podszyte rachunkiem ekonomicznym jak rozumiem, a Szlachta, która walczy o większą władzę nie ma ochoty już płacić dziesięcinę no to jest dość poważne obciążenie i myślę sobie, że można wypowiedzieć posłuszeństwo takiemu biskupowi zaoszczędzić trochę grosza i Bączek się innym duchownym ewangelickim obojętnie, jaki luterański kalwiński rzeczywiście każdy taki mechanizm taki można zaobserwować jem skłonił się raczej do takiej Chełm druga nieco później to jest rzeczywiście takie dyskusje lat czterdziestych pięćdziesiątych i one w wiążę się raczej z tym, że Szlachta zaczyna wówczas już w swoich dobrach umieszczać takich prywatnych czy własnych kaznodziejów i jak na wolnym rynku mogą teraz wybrać kogo chcą bym do tej pory właściwie na wybierali między prawosławnym duchownym przy katolickim duchownymi ze względu z wielu względów, gdyż siła tradycji pewnie każdemu przy tym wyborze którejś tam kiedyś wożą teraz znów jest większa teraz gry zwiększy i w latach czterdziestych, gdy protestanci zyskują jak są na fali bardzo nachalni coraz większa grupa szlachty złośliwość tylko ze schematów, którzy też mają patronat nad takim kościołem w swoich dobrach czy mają swój prywatny miasta decydujesz na to by osadzić w tych dobrach nowych kaznodziejów, którzy głoszą nauka czasami właściwie wcale nie przeszkadza to, że w 1 kościele działa przez katolickie drugi protestancki to taki wybór w oczach szlachty wówczas w latach czterdziestych nie jest niczym złym no i powstaje pytanie komu płacić, bo godzinę i ile prawda płacić 2 × z no trochę niezręcznie, więc to jest postulat szlachty już explicite znamy go sejmów z lat pięćdziesiątych, żeby oddawać dziesięcinę temu komu chcemy nie chodzi o to, żeby jak i nie chodzi o kradzież prądu nie będzie źle odebrać Kościołowi majątek czy dobra 3 jakiś uposażenia, które kiedyś się przyznał w średniowieczu, ale o to, żeby swobodnie dysponować IT w tym jest też taki duch republikański trochę FR my daliśmy te rzeczy, więc jesteśmy fundatorami mamy prawo i decydować o tym na co środki będą przeznaczone w momencie, kiedy sprowadzimy sobie kaznodzieja, który głosi coś innego niech on przejmie też Dziesięcin kościół wówczas biskupi, który ich wypowiedzi znamy Simple 50 tych stoją na stanowisku no nie tych 10 Chiny są nienaruszalne prawem kościoła katolickiego powinny przy kościele katolickim zostać w nas nie piszę tego drugiego roku już muszą biskupi, jakby tego podjąć pewne uczył wstąpić w kilku punktach podjąć pewne kompromisy w stosunku do żądań w protestanckiej szlachty, ale ten kompromis właśnie idzie tak daleko w na początku lat pięćdziesiątych Zaremby zgadzają się nie występować już z procesami herezji przeciwko protestancki szlachcic, ale jesień Sheena powinność płacona katolickiemu Kościołowi, czyli panie doktorze mamy ferment polityczny ustrojowy ekonomiczne, a my przede wszystkim społeczne mamy Lutra z 1 strony Erazma i z drugiej, jakie znaczenie dla postępu bądź też hamowania reformacji w Polsce ma obecność obu i jutro i Erazma w Polsce to bardzo szybko nie tylko gra luster i Erazm, ale może do tego nauczycielka wiem, że mamy działania monarchów już Zygmunt stary tłumi ogniska herezji inne nakazuje wsunął Szlacheckim powrót do Rzeczpospolitej, że dam w ośrodkach zachodnioeuropejskich nie nasiąka i złą myślą zakazuje sprowadzania książek hełmy protestanckich do Polski o tym, wszystkim o tym wszystkim rzecz jasna wiemy, ale pan formułuje taką tezę w swojej książce że, ponieważ ME w kręgach elity intelektualnej równolegle przebiegała fascynacja 1 i drugim i Lutrem i Erazma, a ponieważ Erazm się stopniowo dystansował coraz silniej od Lutra, ale oczywiście było wiele innych czynników, które sprawiły, że reformacja na ziemiach Polski nie rozwinęła się tak jak za naszą zachodnią granicą, ale że ten czynnik intelektualny też miał znaczenia w taktyce, bo moja córka może bić dużo teza, że ten czynnik intelektualny tutaj odkryło wręcz kluczową rolę w ich znaczenie i nie może, bo też pokazać na kilku innych przykładach w latach dwudziestych trzydziestych ci polscy oraz zmianie zajmują stanowisko, ale ten proces Gdański widzimy to czy choćby na podstawie aktywności Andrzeja Krzyckiego, który w 10002003 . roku osobiście pisze edykt anty luterański jest naj ostrzejsze edykt ten, w którym zagrożono karą śmierci z sympatie okazywanie sympatii nowinkom religijnym, ale również przykładzie innych i jakby jego wbiegł współtowarzyszy jego kolegów po piórze można powiedzieć era zmianie wówczas zajmują stanowisko anty luterański, ale on nie jest bezwzględnie luterański sam Mokrzycki też dystansuje się do swoich poglądów pisze wtedy 2005. roku list do Erazma, w którym mówi no napisałem kilka głupstw on zmuszony do tego, bo ciążyła na mnie też zarzuty o sympatię dla Lutra więc, jakby stylizuje sam siebie na taką dla takiego drugiego Erazma i mnie też oskarżona sympatię luterańskiego zmuszam się jak z tego wykupić i za tą tezą też czy zatem polską też, jaki dystans do tego Ancelotti organizmu, czyli z 1 strony walczymy z Lutrem czy przeżyje sporta 3 fundusze protestantyzm Lem go o to wszystko są określane przez nich mianem luteranizm, ale oczywiście szereg różnych poglądów różnych prądów nie tylko z Wittenbergi również ze Szwajcarią w bardzo wczesnych bardzo wczesnych lat jest z 1 strony dystansują się tego, ale z drugiej strony też tak nie za bardzo i wykorzystujemy często też bardzo wyraźne z twórczości i Krzyckiego i np. poezja na Dantyszka wykorzystujemy ten taki anty protestancki gest luterański jest, żeby krytykować kościół, gdy przeczytamy niektóre z tych z tych traktatów Krzyckiego one w gruncie rzeczy krytykują in różne występki dnia codziennego również występki katolików, gdybyśmy je Bondaryk z tego MO usunęli okładkę i ósme miejsce na imię Lutra w 1 z drugim miejscu zobaczymy, że to właściwie jest krytyka nadużyć w kościele krytyka złego prowadzenia się duchownych krytyka to również zwykła kradzież prądu występku w życiu codziennym, więc oni często wykorzystują tę o taką anty Luca pańską narracje do przekazania takich po prostu reformacyjnych reformacyjnych treści i reformacji nie w duchu Wirtembergii tylko dochód reformy kościoła i więc z tego punktu widzenia z 1 strony ten gest polskich ras jest na pewno luterański z drugiej strony on jest też taki proces formacyjny i on bardzo szybko przeradza się takie poszukiwanie via media drogi środka między coraz ostrzejszym katolicyzmem, który stara się odgrodzić się bez tych tez Lutra na margines wypycha go poza społeczność chrześcijan chrześcijan chrześcijańską z drugiej strony między radykalnie, więc się luteranie zmęczy protestantyzmem szerzej, który też stopniowo wdrażanego źle wojujący co tak wypracowuje są po prostu własną teologię powstają kościoły, które spotykały się na synodach ignoruje doszłam tak czy IT w diament jest taką próbą ponownego, aby z nim do zażegnania rozłamu ponownego zjednoczenia chrześcijaństwa i tutaj, gdy polscy oraz zmianie ME, jakby nie są odosobnieni z chowu impuls przychodzi z rzeszy takie rozmowy prowadzone są w Lipsku pod koniec lat trzydziestych potem w Hagen mało informacji na początku lat czterdziestych Luter nie bierze w nich udziału zachowuje sceptycyzm, ale jego bliskich pracownik Filip Melanchton, który nie jest duchownym jest właściwie tylko filologiem i stan jest właśnie osobą bardzo bliską duchowo raz mówi w USA później właściwie też taką postacią, która zajmuje blisko takie stanowisko pośrednie między trans ma za nim reformowanym czy tak jest przez wielu postrzegany on jest 1 z inicjatorów Filip Melanchton Marc Marcin BUR ca Martin Bucher ze Strasburga katoliccy i uczniowie raz my się o nich mówi oni starają się tam wykusze, by takie zręby kompromisu i to jest jakby historyk, który zakończył się porażką, a czy wykuto zręby uzgodniona kilka dokumentów, ale nikt nie był nimi zainteresowany ani protestanci byli zainteresowani ani duchowni protestanccy ani Marcin Luter ani politycy protestanccy któryś wówczas wykorzystują w latach czterdziestych NL teologii Marcina Lutra i to co ich łączy do zbudowania takiego spójnego obozu politycznego, który wystąpił przeciwko cesarzowi ani kościół katolicki, który również poszedł drogą odcinania się od protestantów i Odrodzenia się protestantów i w ten sposób właśnie raczej zbudował własną budową bez tożsamości drugiego, lecz z drugiej połowy szesnastego wieku czasem tertium non datur no właśnie nasi radni nie wierzyli, że tertium datur i szukali tego TV media tak silny wiatr, więc o okruchy tego i tak się Echa, gdyż w wielu publikacjach w tym w osobą, która w domu to dziedzictwo potem poniosło 16 wiek i strony najsilniejsze piętno dosiadł odcisnęła jest w moim odczuciu Frycz Modrzewski on nie należy tego pierwszego pierwszej generacji oraz zmian, czyli do tych osób, które były dobrze urodzone i korespondowały z z Erazmem, ale on pojechał pod bibliotekę Erazma jest wysłany przez Jana Pawła przez Jana łaskiego, tak więc jest klientem Janowskiego z osobą, którą widzimy tu już to niż urodzenie kruchości wysyła się, że coś załatwił jest ważnym mediatorem ważnym agentem Jana łaskiego i ważnym agentem ważne osoby, ale tylko agentem i jedź w bibliotekach i pośród lasów i kupił, ale zostawił dożywotnio do wykorzystywania Erazm Ciołek tak to jest 1 z tych darów od o tym, pani z Janasem początku różne dary, które są ofiarowane raz mówi najczęściej złota najczęściej złoty tak to są monety dla nas fazy awans ofiarował puławskiemu Hieronim łaski i wciąż naraz mówi Hieronim łaski i zaraz potem Air Europa tylko plotka, że chroni włoski przekupił Erazma Bond to baza była tak kosztowna, ale właśnie łaski oferował jeszcze piękniejsze darmo kupi GTS oraz magister ujmując dożywotnie użytkowanie 3006 . roku 1300 szóstym roku Erazm umiera i Frycz Modrzewski wysłane, żeby tym, by taka zdrowa sprowadzić do Polski dla Jana łaskiego prowadzi też takie wówczas ważne pertraktacje, bo okazało się, że od momentu, kiedy Jan łaski kupił TKH z otrzymał więcej książek czy nabył jeszcze nowe książki na jej okazało się, że trzeba dopłacić jest od transakcji jest była to były to twarde negocjacje, ale uwieńczone sukcesem i przyszłe zyski sprowadził je jednocześnie za komisją taką wydaje się czystą literacką stały też podtekstu politycznego znamy listy Modrzewskiego z tego okresu to są lata właśnie 10306037, czyli moment, kiedy wrzeszczy konstytuuje się związać Machalski czy ten związek polityczny Książąt rzeszy, który niedługo podejmie wojnę z cesarzem z katolickim cesarzem skoro w piątym i Frycz Modrzewski jak w duchu nieustannie repeta zimuje w Bazylei negocjuje tę cenę książek, a jednocześnie stara się być na każdym obserwować co się dzieje co jak jak prowadzone są negocjacje, w którą stronę, jakby powiedziała to polityczne wiatry w Europie, więc jesteś takim mnogość politycznym agent wówczas Jan łaski pytanie, dlaczego to interesuje Jana łaskiego młodszego osoby wówczas jeszcze bardzo młodą, która powoli myśli o przejęciu schedy po zmarłym arcybiskupie im też jest taka moja teza, że trochę Detroit, gdzie bronił, że to jesteś taka próba nieoficjalny polskiej dyplomacji, że Zygmunt stary, jakby nie blokuje tych inicjaty w różnych skupionych wokół dworu era zmian, którzy uprawiają swoją prywatną dyplomację, jakby badają możliwość współpracy również z klientem protestanckimi być może to się okaże korzystne być może za parę lat, by nie musisz przymierzyć z królem Francji z władcami protestanckim Berlinie nabrzeży mostów nie nazywać losowości trzeba pielęgnować stosunki ich to polityka drugiego panowania Zygmunta starego nasze wydaje taka to taka bezbarwna, bo on tak jak ze wszystkimi rozmawiać raz w uchwale jako takiego uosobienie pokojowego władz boisko wszystko otwarty i niczego nie pragnie ze wszystkimi rozmawiać pokojowo i tak pobożnie Erazm w ogóle nas chwali nas Polaków tak w Chinach lubi nas dostaje od nas ilość prezentów jest nas lubić, ale im jest zapraszany do Polski przez Andrzeja Krzyckiego właśnie, ale jednocześnie za tą polityką, a zatem taką polityką neutralności kryje się wielka aktywność to jest aktywności tylko oficjalna dworu krakowskiego, ale też nieoficjalna wielu magnatów skupioną wokół dworu i wydaje się, że król patrzę to przez palce, bo to jest bardzo wygodny taki mechanizm prowadzenia nieoficjalnej dyplomacji, gdy się okaże, że któraś z tych perspektyw nagle jest bardzo wartościowa można, by możemy taką drogą pójść i taką właśnie kanały komunikacji będą utrzymane, a tak i to era zmianie Chiara zmianie jeszcze pierwszego pokolenia czy tak między pierwszym odruchem pochyleniem prowadzą taką dyplomację do dzisiaj Roni łaski z takim wysłannikiem dworu polskiego, który działa właściwie na nieoficjalnym w swoim własnym wysłannikiem, który działa na Węgrzech Węgrzech, gdzie właśnie trwa wojna domowa po tym, jak królestwo rozpadł się po klęsce pod Mohaczem 3006 . roku jak za folia zmaga się tam z Habsburgami, którzy są 1 Habsburgiem, który walczy o koronę koronę węgierską i Hieronim łaski jestem takim człowiekiem, który raz jest po stronie zaboli raz po stronie Ferdynanda innym razem udaje się na Dwór turecki z kolei w porcie próbuje negocjować jakieś polityczne układy co jest w ogóle on w czymś absolutnie zakazane dla władców chrześcijańskich, więc oficjalny dyplomata nigdy tego robić, ale nieoficjalnie chroni łaski jako on jako prywatna osoba i Jan łaski jego brat wówczas wysyła swojego klienta Frycza Modrzewskiego po odbiór treści, a jednocześnie do związanych z węża to bardzo się Filippo la stanowi ten bardzo go na zjazd na każdym Frycz zapuścił się również do Francji i trzymał rękę na półkach, więc trzymał rękę na pulsie i to na pewno jest to spór polityczny on tam jeździsz bez książek czy jakiś zagubiony listów Erazma czy nowych druków, o których nic nie wie nie on tam jedzie po prostu trwać co się dzieje w polityce i przygotowując grunt przygotować grunt dla polskiej polityki czyta polityk łaski również w połowie drugiej powie 16 wieku to fragment tego listu uchwalonego Erazma wydany w 15002003 . roku gratulował książę humanistów Polakom wspaniałego rozwoju w dziedzinie nauki prawa etyki religii oraz, że obecnie Polska należy pod względem kultury do najwyżej rozwiniętych krajów świata na koniec muszę pana zapytać koniecznie, dlaczego reformacja w Polsce się nie udała, bo Erazm z Rotterdamu do jedno jego dystans wobec informacji z pewnością przekłada się na ów dystans polskich elit politycznych intelektualnych wobec nowych prądów, ale co jeszcze zdecydował użyto reformacji jakoś u nas zapuściła korzenie i wszyscy nie zgodził się nie udała, bo to wydaje się, że takie spojrzenie w UE po pierwsze to taki prezent zaćmy patrzymy przez pryzmat tego co się stało z reformacją przez pryzmat siedemnastego wieku tych kościołów ukształtowane kościołów protestanckich i widzimy, że w Polsce wygląda trochę inaczej i po drugie, patrzymy przez pryzmat no właśnie tego rozwoju jak w jakiej nabrały akty drogi, jaką reformacja obrała rzeszy czy czy we Francji rośnie koniecznie to są szczęśliwe losy prawda myszy w obu wojna religijna, o czym właśnie w Polsce nie było tych wojen religijnych jest od razu myślimy no reform jeśli uda, bo jednak nie chwycili się za obejrzenie i zaczęli wyżywać w drugim różnych ludzi pomyślałam reformacji śnił udała, czyli np. nie ugruntowało się kultura mieszczańska nie rozwinął się tak szybko kapitalizm tak ale o czym myśli pani, że właśnie celem celem naszych reformatorów w ugrupowaniu kultury mieszczańskiej czy było, gdyby urządzenie pozwala rozdanych kamizelek rozwinęła przy okazji i rozwoju reformacji w latach tylko czy ojciec nigdy nie występują elementy może mówić o klęsce Reformackiej mi się wydaje, że nieźle reformacja po prostu miał swoisty przebieg i ona rzeczywiście on za chwilę mieliśmy jezuitów no tak, ale ich prawo prawda o drugich o to też jego prawo tej katolickiej przez ten czas mniejszości po tym, większości do pilnowania własnej kultury i wydają się, że o tyle reformacja w Polsce właśnie pewna telewizja reformacji była rzeczywiście raczej historia wielkiego sukcesu, bo to jest informacja bez wojen to dzisiaj często tak określamy takim sformułowaniem ukuty przez Janusza aspirant, bo takie państwo bez stosów tam właśnie i stosy były i ludzie ginęli, abyśmy spojrzeli na niby tak mapy męczenników europejskich to Polska też tam protestanckich naczyń w europejskich Polska reszta zapisała kilka chlubnych kart, ale raczej niechlubnych haraczy czy może niechlubnych kart, ale rzeczka to było także, kiedy stosu przestały płynąć w Europie zachodniej to nas jeszcze ten ogień dobrze Buzała, a więc z tym bym się też nie zgodził, ale wrócę najpierw do tego pewnie za chwilkę dojdziemy, ale jeszcze się, że poziom, że pierwszy wątek, bo to jest właśnie inna wizja reform takich formacji bardziej podróżującej podążający drogą środka, gdzie w żadnej ze stron udało się uzyskać absolutnej przewagi i to raczej nie jest pytanie o reformację reformacja się udała kup tani co nastąpiło po reformacji kościoły protestanckie zapuściłem korzenie od połowy szesnastego wieku dokładnie 1000 dziesiątego roku spotykają się w miarę Góral regularnie na synodach i stopniowo, rozbudowując rozszerzy struktury tylko ich ukorzeniania w takiej skali są państwa nie polega na tym, że uzyskują prawo na wyłączność i choć zakorzenienie w społeczeństwo polega na tym, że zniesiono kary za herezje i to osiągnęła, gdy są postulaty szlacheckie przeforsowany na sejmach pięćdziesiątego roku 3 lat pięćdziesiątych sześćdziesiątych i wydaje mi się, że ten postulat właśnie takiego takiego podejścia do wielu wyznają włości zlikwidujmy kary i zobaczmy co się stanie, jakby pozwólmy ludziom mówić i zobaczmy, które argumenty okażą się silniejsze zobaczmy, która postawa na tym wielkim rynku i postaw zwycięży zostanie kupiona przez szlacheckich patronów mieszczańskich patronów przez wiernych to jest postawa głęboko zakorzeniona w takim era zmieni śmieje z początku szesnastego wieku Płaneta no wydaje mi się, że to raz Janin i taka refleksja na temat tego jak współżyć jak dyskutować o religii doprowadził również do uchwalenia Konfederacji warszawskiej 1500 siedemdziesiątym trzeci RO da się w trzeci rok w i 2 zlotego i mitu polskiej tolerancji, który być może wcale nie był takim mitem i być może to jest baby via media, która po nowym w dziejach nie spotkała się sukcesem prawda my myślimy raczej lekko zgrani podziałów, ale to są raczej nasze faszyzm jest nasz sposób myślenia to jest nasz sposób myślenia tron narzucił być może 193 dwudziesty myślimy, że zwycięstwo reformacji polegałoby na wykluczeniu innych, a być może era zmianie właśnie inaczej postrzegali ten cel przemian religijny być może postrzegali go bardziej przez pryzmat dialogu uczestniczenia wymiana argumentów dom to przez ten czas było bardzo niemodna, a teraz być może ktoś wraca do Łask dr Maciej Ptaszyński Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego autor książki reformacja w Polsce, a dziedzictwo Erazma z Rotterdamu był nasz gość przed północą bardzo dziękuję panie doktorze bardzo Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA