REKLAMA

Teoria a praktyka w nauce. Rozmowa z prof. Markiem Kordosem (powtórka)

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2019-03-28 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
42:52 min.
Udostępnij:

W studio emerytowany prof. Marek Kordos z Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW, były redaktor naczelny miesięcznika „Delta”.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
, ale w studiu prof. Marek Kordos emerytowany profesor matematyki z wydziału matematyki informatyki mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego i były redaktor naczelny miesięcznika Delta dobry wieczór w dobrych rzeczy 45 lat był pan redaktor naczelny miesięcznika Delta to niesamowity wynik mógł ktoś musiał teraz już tak chyba nie był uważa się przez tyle lat sprawuje jedno stanowisko świat jest bardzo zmienne, zwłaszcza w takim kontekście to bardzo dziwne stanowisko i Delta jest Rozwiń » sama w sobie czymś dosyć dziwnym, ponieważ to jest taka próba stworzenia mówiącej nauki i innymi słowy taki, bo uzasadnić przekazanie, w które dajcie przyświecało rzeczywiście rzecz jasna każde przekazanie niejednokrotnie było łamane no bo po to, są przykre dla życia prawda w mianowicie, że każdy, który tam pisze pisze o tym, czym się zajmuje innymi słowy zwalczali śmie tzw. popularyzację byliśmy za upowszechnieniem co jest ogromna ogromna różnica i to jest rzecz bardzo istotna co więcej wydawało nam się, że jesteśmy w stanie nawet mówić o rzeczach, które inni mieliśmy pewności, jaka część Czytelników będzie mogła zrozumieć, ale w przekonaniu tak, że jeśli to mówił uczony, który ma mnóstwo uczniów to znaczy, że widać w tym jak kolor mówi jest coś pociągającego, bo inaczej to wszyscy poszliby do jakiegoś bardziej atrakcyjnego uczonego także to i przez to, że Delta była taka trochę inna nawet żeśmy hasło na początku mieli Delta jest ich element co jest położenie poprawnie, ale za to znacząco to przez to do tak się stało, że to rzeczywiście miało w powierzono mi trzymano mnie aż tak długo bardzo mnie interesuje ta różnica, którą pan zdefiniował różnica pomiędzy upowszechnianiem popularyzacją może kiedyś sobie o tym, mieście, bo mówimy no ale oczywiście to już ostatni wątek związany z deltą jak rozumiem ludzie, którzy zajmują się danym obszarem nauki czy danym problemem piszą teksty poświęcone właśnie tej dziedzinie, którą się zajmują, ale PiS jest taki sposób, żeby mogli przeczytać także ludzie, którzy niekoniecznie są ekspertami w tej dziedzinie Lem twierdził, że nie jest to konieczne jest tak cztero atomowym udziela p t . czas nie utracony, do którego Lem potem później zresztą nie bardzo chciał się przyznawać tylko pierwszy tom uważał, że to jest ta jest też szpital bez przemieniać się z o właśnie szpital Przemienienia natomiast w drugim tomie tam występuje taki młody człowiek wije się nazywam, który kupujący się, lecz na Targu dostrzegł, że dziwne rzeczy są napisane na papierze, na którym te śledzie, w których te śledzie są zawinięte no i in jak na to spojrzał to zobaczył w tym głęboki sen z i zaczął ten sens kontynuować kupił oczywiście wszystkie te papiery inny od przekupki, które ona zabijała śledzie no i stworzył własną rękę do pojęć wizję własną teorię tego wszystkiego potem jakiś spotyka pana docenta, który pan docent mówię mu, że o to jest po prostu kurs analizy matematycznej dla pierwszego roku Politechniki w bardzo się śmiałem jak to przeczytałem, ale potem pomyślałem sobie, że może coś w tym jednak jest przykład skądinąd w świętym, a mianowicie ze szkół matematyki poglądowej to taka impreza, której się odbywa od 30 lat co pół roku i to w swoje środowisko tworzyło tam w tym biorą udział ludzie również w zupełnie z matematyką pozornie niemających nic wspólnego w szczególności lepsze od pani kompozytor Alicja Gronau w tym uczestniczyła Ano o to, żeby opowiadać o przestrzeni muzycznej tego rodzaju rzeczach no ale wyszłam z wykładu poświęconego analizie matematycznej i to taki zaawansowanej przez profesora tutaj z Krakowa wygłoszonego wyszła na można powiedzieć pod wielkim wrażeniem spytałem ją bardzo przepraszam, ale czy pani coś z tego zrozumiała w ona spojrzała na mnie z pogardą i powiedziała, a jak pan idzie do Filharmonii to wszystko pan rozumie machnął, więc być może nawet jakby powiedzieć teksty, które mają dobrą strukturę, które są o czymś, nawet jeżeli stworzą kłopot przy pierwszym czytaniu w sumie jednak coś w sobie niosą też absolutnie zgadzam wydają się w ogóle, że taki, że dogmat w wielu mediach obowiązujący, że trzeba ten dogmat oparty na takim fałszywym wyobrażeniu odbiorcy, że odbiorca jest kimś właśnie pozbawionym zupełnie jakich podstawowych narzędzi intelektualnych i trzeba mu to wszystko wykładać taki sposób jak byłby nie wiem małym dzieckiem np. albo kimś kompletnie ne kompletnie niewydolny emigrują uwalnia od moich powiedzmy w każdym razie to jest nieprawda, bo boi, bo to jest fałszywe wyobrażenie publiczności nie ma w tym też polega rzeczywiście rola nazwijmy to powszechna kogoś czy takiej instytucji czy człowieka, który upowszechnianiem wiedzy czy nauki się zajmuje no ale o czym innym mamy dzisiaj rozmawiać, choć to też bardzo interesujący temat z Aten, który rozpoczęliśmy, a mianowicie o zacznę od tego może, bo będziemy się przyglądali metodologii naukowej w różnym zagadnieniom związanym z osiąganiem maksymalnie prawdopodobnych albo nawet stuprocentowo pewnych twierdzenia rzeczywistości zacznę może z tego, o czym się zajmuje matematyka jego pan zdefiniował przedmioty matematyki no mi się wydaje, że lepiej zacząć nawet wręcz metodologicznie mianowicie byśmy takie 2 zdania pod uwagę pierwsze zdanie zrobić tak jak należy to co się uda im drugie zdanie zrobić to co należy tak jak się uda to jest różnica, która oddziela matematykę od innych dyscyplin na temat razem z nowymi są ściśle określone reguły, jakimi należy się posługiwać, ale jeśli coś tym regułom nie odpowiada nie może być przedmiotem rozważania przez co bardzo wiele tematów w ogóle nie ma do tego dostępu natomiast drugie podejście mianowicie zrobić to co należy tak jak się uda i najlepiej jak się uda to jest rzecz, która obowiązuje większość dyscyplin dla przykładu lekarz lekarz przecież dysponuje tylko jakimiś cząstkowymi badaniami na ich podstawie musi wydać diagnozę i co więcej zaordynować leczenie w żadnym z tych przypadków nie jest chroniony żadną sztywną metodologią medycyna jest w ogóle szczególnym przypadkiem nie reguluje dział, abyśmy ich za mało jest, abyśmy historii historii przecież też dysponuję szczątkowymi jakimiś informacjami na ten czy inny temat no i jakimiś tam przesłankami ogólnymi, które pozwalają mi to Olek i Motor lepić i z tego tworzy, bo to jest jego obowiązek całościowy obraz całościowy obraz epoki czy całościowy obraz jakiegoś wydarzenia na most Cłowy tak samo jest na ludziach i nie, bo to ciekawe co pan powiedział przy przypadku medycyny miał namyśli to, że tutaj rozumiem ten przykład, który się pan posłużył to jest przykład diagnosty to znaczy kogoś, kto rekonstruuje z pewnych szczątkowych informacji jakąś całość następnie jeszcze musi w sposób praktyczny zaordynować Kizierowski natomiast w tym takim modelu czy paradygmacie, który we współczesnej medycynie obowiązuje science Bejsce 1 z ba jest jak się opracowuje strategię leczenia to nawet mniejsza o to jaka jest diagnoza, byleby działało nie szkodziło głazy niż te właśnie jest ich to jest to jest bardzo to jest bardzo istotna bardzo istotna sprawa, ale to dotyczy nawet takich dyscyplin co, do których jesteśmy przekonani o ich domowych do pojęć niezawodności to prawda przed tym mniej wiemy, dlaczego samolot lata my tego nie wiemy myśmy po prostu stwierdzili doświadczalnie na gromadzili sobie pewne informacje, które książką włosom oczywiście pewne natomiast nie tworzą żadnej całościowej struktury my empirycznie wyprodukowaliśmy po prostu latające samoloty doskonalimy je również w znacznej części empirycznie i tworzymy sobie jakiś fragmentaryczny podpieram się oczywiście fizyką matematyką jak najbardziej chemią nawet, ale pełnego obrazu tutaj nie ma no tak no bo bazujemy na na obserwacji na świadectwie zmysłów krytyka indukcji, która jeszcze David Hume przeprowadził w osiemnastym wieku wciąż obowiązuje z tego, że się coś działo nie wynika, że się będzie działo są ogromne luki w tych wszystkich rekonstrukcjach, których dokonujemy no ale matematyk wydawał się przynajmniej na pierwszy rzut oka w ogóle niema takiego problemu u niego wszystko jest ze stuprocentową pewnością, ale dlatego, że wszystko jest ze stuprocentową pewnością dlatego wszystko jest no bardzo to wszystko obejmuje bardzo niewiele zjawisk no i wreszcie ze stuprocentową pewność my jesteśmy tylko lokalnie po matematyka z niczego nie wyrasta żelazny obrzęd, w którym co oznacza, że nie wyrasta z niczego no właśnie nie wyrasta z przyrody no nie wyrasta ze świata dlaczego, bo pomysł na to, że taki jest to jest pomysł Chełm, choć sam fizyka i który przeczytawszy pracy Rejmana o hipotezach, które leżą u podsta w geometrii tak się zachwycił tym jak to jest zrobione proszę pamiętać ta praca to jest wykład habilitacyjny, czyli Neriman mówił to do dzisiaj się tak już nie robi do rady naukowej, która to rada naukowa składała się z ludzi różnych dyscyplin historycy prawda lingwiści lekarze również i t d . no i im tak się tym zachwycił, że można to interpretować w ten sposób, że możemy się zastanowić uprawiając jakąś dyscyplinę przyrodniczą w jakiej matematyki możemy użyć nawet w nos w opublikował dzieło w bardzo podobnym tytule do dzieła Reymana mianowicie o faktach, które leżą u podstaw gołoledź już hipotezach Eko patrol i tam sformułował zasady, które jego zdaniem musi spełniać ta część matematyki, która będzie miała zastosowanie w fizyce to już nie jest całkiem tak on to zrobił nie całkiem dobrze jest opuścili jednak sympatią to później poprawił także i jedyna rzecz z tego wynikała z mianowicie, że matematyka to jest skrzynka z narzędziami, po którym przyrodnik sięga 3 muszą być spełnione 2 warunki po pierwsze to narzędzie, które wyciągnie z tej skrzynki musi pasować do tego do czego chcemy je użyć moje drugie on musi wiedzieć jak tego narzędzia używać prawda to też jest jakby to powiedzieć konieczny, ale tym sposobem stało się tak jak chyba życzył sobie kiedyś Arystoteles to znaczy, że matematyka okazała się być językiem do uprawiania przyrody, a nie to on ją przyrody jak fundamentalnie Pitagoras Chińczycy chcieliby to widzi, ale czy to jest także mówi pan w tej chwili o sprawach rozstrzygnięte czy mamy raczej pewnego rodzaju spór, w którym możliwe są różne stanowiska i takie stanowisko, które mówi nie to jest coś więcej niż tylko język i w tym sensie wypływa matematyka ze świata, że jest no właśnie graficznym zapisem czy właśnie z pewnym językiem znaczeniu zapisem pewnych proporcji oddziaływań jakkolwiek by to nazwać, które właśnie w świecie są matematycy próbowali rozwiązać zadanie oczywiście metodami matematycznymi wobec czego powstała dyscyplina, która nazywała się podstawy matematyki albo meta matematyka no i ta dyscyplina próbowała znaleźć to, o czym pan mówi hańby i odpowiedź na to była negatywna to znaczy, stosując wszystkie matematyczne metody, jakie można było zastosować do teorii matematyki do znalezienia źródeł, z których mogłaby ona wypływać stwierdzono, że de facto ktoś już tego zrobić nie da czym miało być to źródło no właśnie w różne próby były próbowano w logice szukać coraz to by ich łańcuchy próbowali to robić próbowano na jakich zasadach boja wiem zbliżonych do dzisiejszej informatyki funkcję obliczany algorytm tego rodzaju rzeczy taki był kosztem tych list od Bauera pochodzący z tak czasem mówiąc nazywał się wstępnie intuicją niż na co dokładnie nie odpowiada, jakby to powiedzieć jego jego wewnętrznej strukturze, ale to się okazało znowu opisywać tylko fragment matematyk i pasować tylko do fragmentu matematyki dziś ta cała część pochodzącą od Bauera została nową znalazła się w Computer science to jest matematyczna część informatyki, a sama matematyka albo po pierwsze po pierwsze pokazała, że narzędzia, które mamy są zaś za mocne to jest twierdzenie GB, na którym mówi, że istnieją prawdy, których przy naszym reżimie tak narzędziowego nie sięgniemy po nie da wadliwe tak do po prostu łza samo za wiele chcemy oddać od dowodu za wiele chcemy no i po drugie to jest on Cohen, który pokazał, że nawet tam najniżej leżąca warstwa matematyki to znaczy teoria mnogości może być różna możemy sobie taką, jaką inną to było popularne do tego stopnia, że jak praca Kochaniak forsycji się to nazywa, czyli wymuszanie została powszechnie no dostrzeżone i powszechnie zrozumiano wszyscy zaczęli pisać doktoraty z tego hostingu także we krwi nawet był przez pewien czas zakaz, który mówił, że nie wolno więcej niż 10 doktoratów rocznie z polskim w wyrobisku po to, ale do pokazał uznał, że mamy z nim bardzo bardzo dużą dowolność innymi słowy matematyka dysponuje pewnością, ale jest to pewność lokalna, a jeżeli się umówimy, że to wszystko co z tego coś się umówili jest już absolutnie pewnie wyprowadzone, ale jak się umówimy to w dużej w dużej mierze to, w których zależna od nas wspomniał pan profesor k dla tak jestem o to założenie czy pokazanie raczej, że to wszystkie systemy którymi operujemy się opierają na tych aksjomat dach za którymi już nic nie ma dalej to znaczy, które są właśnie w jakimś sensie arbitralnie przyjęte przez założone, ale czytałem niedawno taką książkę o bardzo ciekawą zresztą upowszechniającą naukę w ani popularyzacją są zdecydowanie myślę o książce Our matematykowi uniwersum Maxa tak Marka jest taki Kosmala z Massachusetts Institute w technologii bardzo ciekawa postać w ogóle skądinąd radykalny w swoim podejściu do tego czy matematyka jest jakimś sensie czy czym jest rzeczywistość w ogóle no, więc one jak rozumiem przynajmniej z tego co są co pan pisze w sensie filozoficznym stoi na takim stanowisku, że na dno po pierwsze, matematyk, który się interesuje różnymi kwestiami nie tyle działa w obszarze po prostu pewnej konwencji językowej ile odkrywa jakieś realnie istniejące byt on coś odkrywa, że tak jak podaje przykład swojego znajomego za majtki, które jest matematykiem zajmuje się jakąś bardzo skomplikowaną matematyczną strukturą mają tutaj na ścianie na swoje nas w swoim gabinecie rozlosowano powstaje pytanie odkrywa czy konstruowane właśnie to jest to podstawowe pytania do roli, choć pytanie trudno jest odpowiedzieć na miłość matematyków, z którymi ja się stykam to znaczy o powiedzmy polskich matematyków przeważnie w tej chwili wyznaje w zakresie, że tak powiem no powiedzmy onkologicznym pomysł następujący my matematycy mamy swoją rzeczywistość jest ów świat matematyki i w którym my się poruszamy i to jest to są przygody przedzierały się przez krzaki teoriom Brda galopuje my wesoło po przestrzeni Banacha grzęźniemy w błocie jakiś równań różniczkowych no krótko mówiąc mamy swój świat o nim żyjemy my go poznajemy i tam rzeczywiście odkrywamy przypominano to w końcu można powiedzieć wprost Livingstone, a Stanleya w Afryce tak po i i to jest chyba rozwiązanie, z którego matematycy ich los tak właśnie to właśnie to mój znajomy maksa tego Marka to znaczy tak ma mówi, gdybyśmy podeszli do niego i zapytali co masz na ścianie czy te do skonstruowania UE szczyt odkryła, iż ta struktura, bo to jest jego autorska struktura ma to on wtedy odpowiedziałbym oczywiście, że odkrył mnie, że to wymyślił albo zbudował sobie taki model ten korzenie, że on natrafił na coś co już mamy 6 godzin zamiast jedno 100 niejako wydobyć na jedno właśnie tak rotacyjne działalność wydobywczą tak, choć śledztwo w kasynach las, ale z drugiej strony czy pan uważa wobec tego, że no nie wiem jak dla fizyka i matematyka czy matematyki z kimś, kto dostarcza narzędzi po prostu dla dla fizyka, który już przygląda się rzeczywistości, stosując narzędzia matematyczne więcej fizycy powiadają pewnych zjawisk którymi się zajmujemy właściwie nie da się opisać inaczej niż tylko językiem matematyki, ponieważ nie mamy nawet pojęć do tego, żeby opisać to inaczej w języku nie ma tematycznym język matematyczny jest tworzony również przez fizyków np. mój kolega z roku, że tak powiem, bo jak zaczynałem studia co było strasznie dawno temu to zaczynaliśmy je razem z fizykami Stanisław Woronowicz jest twórcą np. grup kwantowych z matematycznego punktu widzenia podstawowym aksjomatem grup kwantowych jest to, że to nie są grupy, ale to jest narzędzie, które powstało, dlatego że było potrzebne do opisu pewnych jakiś tam sytuacji i wobec tego zostało stworzone w nową można powiedzieć od nowa, ale to jest stworzenie narzędzia to jest taka rzecz, jaką w ogóle jak w ogóle rozmnaża się matematyka już Hilbert mówił, że jedynym źródłem matematyki są zadania i mianowicie matematyk chce rozwiązać zadanie nie potrafi co robić, dokąd winduje narzędzia, żeby to jakoś udało się zrobić najbardziej klasycznym przykładem jest twierdzenie, o której jest znany dosyć powszechnie, chociaż czasami bardzo się dla żadnej formie np. genialnych tak chcemy, by skorzystał opisane, że po prostu ten mianowicie twierdzenie Fermata nieważne, o czym ważne jest to, że jego udowodnienie mu co miało miejsce do 20 lat temu nic w matematyce nie zmieniło natomiast znaczenie tego twierdzenia było ogromne dzięki niemu powstała w zasadzie cała nowoczesna abstrakcyjna gender, dlaczego ludzie zaczęli tworzyć takie pojęcia jak grupa jak pierścienia chciało no i związane z tym tam filtry ideały na krótko mówiąc tylko po to, żeby załatwić tę kwestię stworzono całe mnóstwo rzeczy Łazisk, który to udowodnił zrobił jeszcze 1 rzecz sięgnął już w niesłychanie daleko mianowicie dosięgną już do krzywych eliptycznych no coś się wydawało zupełnym absurdem przy rozwiązywaniu problemu jak najbardziej teorią liczbowego tak matematyka jest można powiedzieć tworzona czyja, kto woli odkrywana w każdym bądź razie po prostu, używając czegoś to doskonalimy tak się dzieje nawet z takimi rzeczami, których używamy w domu poprawiamy te swoje lodówki na i t d. matematyka robi to samo ze swoimi lodówka, a czy zastanawia się wtedy, dlaczego rzeczywistość tak świetnie do tego języka pasuje to znaczy, dlaczego rzeczywistość jest tak matematyczną jest takie tej rodzina dzielimy na takie zdanie o zdumiewającej stosowalności matematyki, ale to jest chyba dno lekkie nieporozumienie mianowicie matematyka WOS jest robiona tak, żeby pasowała, bo w związku z tym mamy tu się on Luiza jest dla organizmu na Jelonkach, który to absolutnie chyba chyba widzimy w tym w tym kierunku to w tym kierunku to idzie o no ale jest rzeczą, której chyba warto jeszcze powiedzieć mianowicie o tym co się zdarzyło się temu ruchomym kursowi można powiedzieć, którym matematyka stworzyła mianowicie informatyce informatyka na pociąg rozrósł się tam obok KUL słynną rozrósł się i właśnie w tej chwili można powiedzieć, że zaczyna sięgać w miejsce, które zasady matematyczne zdaje się zdecydowanie podważać to miejsce jest następujące można powiedzieć, że profetyczny Donald Knut to jest taki i wielki człowiek, żeby nie powiedzieć wręcz bułki informatyk ojciec jej nogi jednorazowej wiedzą, że tak można powiedzieć, że jego ojcostwa na pewno nie można zakwestionować te dane dna nic nie pomoże on w siedemdziesiątym szóstym roku napisał pracę, która się nazywa anty Babilon Jan, a Gold algorytmy starożytnych Babilończyków będzie zauważył, że ci Jagiellończycy tworzyli pewne sposoby w posługiwania się liczbami czy figurami, które w zasadzie nigdy nie przychodziło do głowy, aby uzasadnić, dlaczego to jest dobrze, dlaczego to tak musi być po prostu to się sprawdzało bardzo wielu miejscach i wobec tego działało to niektóre przepisy są nawet tak dziwne, że my dziś nie umiemy mimo doskonałości dorobić do nich tego co co trzeba no ale morał, który Donald Tusk wysnuł był taki, że w zasadzie należałoby tak popatrzeć na algorytmy, które produkuje informatyka mianowicie algorytmów nie należy dowodzić algorytmy należy testować idą do początku wyglądało na tak i prawda zręczne sformułowanie, że hasło, a prawda i t d . ale po pewnym czasie okazało się, że my często korzystamy skutecznie z algorytmów, które w ogóle nie są poprawne, gdyby do nich matematykę przyłożyć no ale prawda kiedyś, bo to ciekawa, bo n p . przy wszelkich prób przy kodowaniu przy np. naszym złotym tajnym podpisze kolejne elektronicznymi tak dalej my tam często korzystamy z algorytmu, żeby ustalić tam pierwsze śliwki i t d . w które nie są całkowicie pewne natomiast no i raczej nie dałoby się udowodnić to czy można udowodnić, że nie dałoby się udowodnić teraz żonę żony są całkowicie poprawne natomiast jest to skuteczne jest to w dostatecznym stopniu skuteczna, by z tego korzystać, czyli nagle znaleźliśmy się tutaj w tej drugiej w tym drugim obszarze i jeżeli tak to może w ogóle jak mamy algorytm nie warto się zastanawiać, dlaczego on tak działa po prostu testujemy i już przyjmuje się można wobec tego przyjąć nawet więcej, że my możemy się nie zastanawiać co tam się wewnątrz w tej maszynie w dziejach, że dam się mogą dziać jakieś przedziwne rzeczy, ale my nie powinniśmy nawet mieć ambicji, żeby to całkiem zrozumieć i tak zrodziła się prawdziwa sztuczna inteligencja nie taka sztuczna inteligencja, którą mamy w lodówce czy w pralce moda jest prosta, a jest zgodna jeszcze statku doktryną matematyczną można powiedzieć nie mam po prostu przy tworzeniu sztucznej inteligencji wyższego rzędu my nagle doszliśmy do wniosku, że to co żeśmy formułowali kiedyś żartobliwie, ale w czasach młodości to było powszechnie używane mianowicie mózgi elektronowe to jest błąd taki, że my próbujemy wobec tego zastanowić się jak ten mózg myśli, a przecież my nie wiemy jak ten nasz mózg myśli to może powinniśmy, jeżeli chodzi o sztuczną inteligencję posłużyć się taką metodą my nie będziemy mu nie będziemy tej sztucznej inteligencji mówili jak ona ma myśleć my po prostu zbudujemy tam model naszego mózgu nie w sensie struktury i nic się tego jak działa tylko w sensie struktury innymi słowy zaczęliśmy budować tej sieci neuronowych jest i co ja się uczą mnie obchodzi nas jak kolesie no właśnie nie wiemy też nie rozumiem nie wychodzi dochodzi, gdy nie mniej nie rozumiemy nie to jest takie słowo rozumiem do tego kompletnie nie pasuje czasami się dzieciom w szkole w podstawówce zadaje pytanie czy rozumiesz tabliczkę mnożenia opóźnienie tabliczki mnożenia ani mówić naród, więc po prostu to jakoś tam jest my nie wnikamy w to jak ktoś się dzieje my tylko można powiedzieć to trenujemy i czasami okazuje się, że rzeczywiście trzeba patrzeć na to tak jak to przewidująco jest bardzo ciekawa różnica, o których pan mówi ta różnica pomiędzy właśnie na tym co wiemy czy rozumiemy, a tym co jakoś się modelu jemy i zakładamy skuteczność krótko mówiąc wtargnęli na rynku w tamtym języku toby brzmiało tak my do tej pory staraliśmy się ich do przodu w informatyce za pomocą soft numeru był jakiś hard były możliwie najlepszy i my staraliśmy się go o programować także, bo robią to co chcemy dzisiaj przy sztucznej inteligencji robi się dokładnie odwrotnie mianowicie robimy można powiedzieć Hardy UR w tej sieci neuronowe to jest hard UR i ten harmider sam sobie taki, jaki my wyprodukuje lub taka szybka i można powiedzieć silikonowa rewolucja prawda Krzemowa ewolucja on sobie wyprodukuje po prostu te metody którymi będzie działał to daje fantastyczne skutki np. mam, ale jak to jest możliwe że, że my nie wiemy, jaki ją ten sam, który powinien mieć i że właśnie on to wszystko jakby trochę poza nami robi to znajomy wiemy jak go zbudować turysta znowu pytanie z Lehman, który mówił, że jak tworzymy nowego człowieka w jakiś kontaktach międzyludzkich, że tak powiem to, o czym zastanawiamy się na tym jak go programować nie my robimy jakieś zupełnie inne rzeczy, które nawiasem mówiąc sprawiają przyjemność i produkujemy co, bo produkujemy można powiedzieć handel, choć białkowy tak i tym Hart man już jakoś sam powoli w kontakcie ze światem zdobywa wiadomości my mamy 2 z 2 sukces fajne 1 z kim naszych uzyskała 1 i 1 sukces to jest rozpoznawanie wielorybów już istnieje 1 podobno nieprawdopodobnie interesujące dla biologów gatunek wieloryba, którego jest legendą 4350 sztuk dialogowi znają te wieloryby po imieniu ogłoszono konkurs na to, żeby można było obserwować wieloryby dokładnie, ale tylko po tym, rząd tutaj machnie ogonem tutaj co z tego no i nasza firma wygrała nasz dom właśnie nasza sztuczna inteligencja wyprodukowany przez nas nazwa, czyli na żywo Polska, a tak nie jest on to by to narzędzie, które zostało wyprodukowane okazało się, że najlepiej rozpoznaje te wieloryby po ich machnięcie ogonem dzieci to ja się czy to Basia to jedno, ale ta sama jest chyba, jeżeli się nie mylę i odniosła ostatnio inny sukces sukces mianowicie zamówiony przez Kanadyjczyków przez władze kanadyjskie mianowicie czy można przewidywać, gdzie będą miały miejsce jakieś przestępstwa co to znaczy to znaczy czym, bo wtedy można, by siły porządkowe przesuwać te miejsca, gdzie ewentualnie te przestępstwa mogą się zdarzać no i to chyba znowu to wygrała i ciekawa rzecz poza statystykami przestępstw, które w zasta w jest on jakby wskazywały na to, że przestępstwa niejako gromadnie się oby odbywają to znaczy tam, gdzie się zdarzyć kilka przestępst w można bardziej liczyć na to, że się zdarzą następne poza takim materiałem testowym rzuconym do tej sieci neuronowej wrzucono jeszcze inny materiał mianowicie materiał, który mówi o trzęsieniach ziemi, dlaczego to tak ma być, dlatego że trzęsieniami ziemi, toteż jest tak, że tak jest dziś trzęsieniu ziemi to potem są wstrząsy wtórne co się okazało okazało się, że maszyna uczona inaczej przestępcach i równocześnie bez wskazania różnicy na tych trzęsienia ziemi wygrała ten konkurs okazało się, że najlepiej przewiduje, gdzie mogą się zdarzać przestępstwem kwestie związane z algorytmami przestępstwami przewidywaniem przestępst w są interesujące, bo one też pokazują problematyczna stosowania takich rozwiązań mamy tam do czynienia mianowicie na co się zwraca uwagę myśmy tutaj też parokrotnie o tym, rozmawiali Zuzanna Warso prawniczką z Helsińskiej fundacji praw człowieka, że niekiedy te struktury przyswajają sobie pewna ludzkie zupełnie uprzedzenia i np. w momencie, kiedy przestępczość, której skomplikowanym problemem mającym wiele przyczyn mającym też są złożone społeczne podłoże zostanie tak właśnie wyłącznie potraktowana na zasadzie algorytmiczny to wówczas np. algorytm ma tendencje niekiedy od typowania czy przewidywania, że np. osoba w określonym kolorze skóry tylko, dlatego że kolor skóry ma to będzie jazda w bardziej rozmowny mówi pan właśnie o tym, by o tej różnicy tak, jeżeli my będziemy pisali taki algorytm dotąd wszystko będzie działało w tym przypadku żadnego algorytmu nie było to jest ta różnica, ale znamion olej chorych do tej pory robiliśmy tak, że mieliśmy maszyny i 8 opra w grą o programy dali teraz zrobimy inaczej może być niebezpieczna budujemy maszynę i ona ma sama się nauczyć czy może być niebezpieczne może być i znowu, bo trzeba, jeżdżąc sobie przypominam sobie 1 przykład jeszcze taką taki eksperyment polegający właśnie na na takiej sieci neuronowej, która tam rzucona na internet szybko nauczyła się hejtu, a przede wszystkim jak przyswoiła sobie jak rozwinie w tego rodzaju kod jako właśnie kod obowiązujących Żydzi też się przed przyznawać słów nieprzyzwoitych to jest prawda tak, ale znowu, żeby się trzymać jakiś taki właśnie proroków tak jak się to kluczowi udało to jest książka Lema niezwyciężony Lem to się pojawia bardzo często tu pojawia się wróżka niezwyciężony opisuje coś co można, by było nazwać takim właśnie ekosystemem sztuczną inteligencję i my myśląc o tym, tam po prostu planeta jest opanowana przez bardzo już w EOG lub budowaną sztuczną inteligencję tak tak jest bardzo możliwe, że tego rodzaju ekosystemy sztucznej inteligencji będą powstawały ciekawe gry bardzo ciekawa i też są inne no ta okoliczność, że mam tutaj do czynienia z jakąś strukturą, która kompletnie Express kompletnie nie ludzka my nie w tym sensie pejoratywnym tylko po prostu opisowym i że ona może postrzegać rzeczywistość i analizować informacje i podejmować decyzje o zupełnie inne aniżeli pewien układ wartości n p . które nam dyktuje to wszystkie warunki niewątpliwie na bardzo trudno jest samemu prawda rozpędzić się do prędkości tam światła ślub może żartuje do prędkości dźwięku i strzelić z sobą ścianę w archiwach, a co niejednokrotnie zdarza się ludziom w takim czy innym urządzeniu po prostu my nosimy, grając po mocniejsze narzędzia za każdym razem podejmujemy bardzo poważne niebezpieczeństwo mianowicie, że sobie z tym zrobimy krzywdę nie każdy ma prawo pilotować samolot nie każdy ma prawo nawet motolotnie pilotować prawda, ale no ci, którzy mogą to tym sposobem też narażają się na zwiększenie bezpieczeństwa zwróćmy do matematyki jeszcze wspomniał pan hipotezę Reymana niedawno świat obiegła informacja, że pewien skądinąd znany wybitny matematyk my Croatia te hipotezy udowodnił co jest 1 z najbardziej takich mowa o innych ważnych nierozwiązanych czy nie rozwiązań nierozwiązane do tej pory problemów matematyce dużo jest takich innych niż abstrahując od tego czy faktycznie rozwiązał czy nie rozwiązał, bo rozumiem, że wszyscy to teraz pieczołowicie sprawdzają czy czy faktycznie rozwiążą, ale głową pieczołowicie chyba trochę nie ma nie ma miejsca to jest ta informacja przynajmniej tak jak twierdzą moi koledzy bliscy tematycznie temu jest to raczej Anu z niż coś co można w nich coś co można sprawdzać, bo opublikował jakiś taki Gdańsk, ale to jest to kto to jest krótkie blond kpi być może odpowiedź jest taka być może tylko należałoby, żeby ktoś udowadniał te poszczególne kroki takie zredukowanie niejednokrotnie ma miejsce to znaczy no przy niewątpliwym osiągnięciu Telemanna to znaczy no z klasy w klasyfikowaniu określeniu jak wyglądają wszystkie teoretycznie możliwe kształty wszechświata, czyli rok tak się mówi fachowo prawda sklasyfikowanie Rozmaitości trójwymiarowych też odstęp pomiędzy oby to powiedzieć anons z tym, że to jest, a ostatecznym potwierdzeniem było około 4 lat, niemniej tutaj i przynajmniej moi koledzy, z którymi na ten temat rozmawiałem nie bardzo widzą miejsca, od którego można, by zacząć sprawdzanie tak, że to jest, chyba że przy MON jeszcze trochę trochę cofnięta, ale zrozumiałem, że pan pyta czy dużo jest, ale tego rodzaju problemów takie problemy to w zasadzie się zdarzają każdemu inaczej nie byłoby doktorantów i innych rzeczy natomiast, które z tych problemów są aż takie ważne to jest rzecz bardzo by opowiedzieć uznaniowa przypadkowa i co więcej wydaje mi się to już moje prywatne, że tak powiem zdanie i wobec tego od razu zaznaczam, że to nie da się z rozsądnie zweryfikować wydaje się, że tutaj w tej chwili ciężar matematyki nie idzie w stronę tworzenia nowej matematyki nowo matematyka była tworzona w dziejach świata bardzo krótko to jest od minus siódmego do minus trzeciego wieku w starożytnej Grecji dziewiąty 11 bieg to są Arabowie i od szesnastego do dwudziestego wieku ale, ale okres pomiędzy to był okres można powiedzieć zbiorów, o ile tam to były prawda stałby się w o tyle to był okres biologii matematyki nie tworzono natomiast fantastycznie wykorzystywano co więcej ona chodziła bardzo głęboko w kulturę przykład katedry gotyckie w czasach, kiedy powstały katedry gotyckie tani 500 lat po 1 stronie ani kilkaset lat po drugiej stronie żadnej twórczości geometrycznej nie było ci ludzie na pewno znali tyle w tej geometrii ile właśnie topionych bez śladów kultury ogólną było niemniej, jaka piękna jak piękny pomnik geometrii stanowią te stanowią te katedry wydaje się, że teraz też jest moment, kiedy przede wszystkim zastosowania to znaczy modele matematyczne opanowały wszystko i praca przy tych modelach to jest rzecz istotną rolę w kończyłem studia w 2 dosyć dawno temu sześćdziesiątym trzecim roku do 1960 w lecie ustalić tak i wówczas w naszym na naszym wydziale był zakład zastosowań, który liczył sobie 5 osób dziś Instytut zastosowań od babci pięknie nazywamy duszą nas, ale trzymajmy się z Meritum Instytut zastosowań to jest większość z nas po prostu i ci ludzie uprawiają różne rzeczy jedni uprawiają genetykę inni uprawiają medycyny jeszcze inni uprawiają taką czy inną technikę jeszcze inni zajmują się np. ruchem drogowym i wspaniały osiągnięcia w tym zakresie są no i krótko mówiąc z bardzo obszerny jest ten system, gdzie my po prostu korzystamy z matematyki po torze, gdy ma tworzyć matematyczne z czystej matematyki tzw. klasycznej czasami nazywanej czysto nie wiadomo dlaczego ale w tej fundamentalnej matematyki matematyki, która właśnie jest tworzona korzystamy z przy budowaniu modeli matematycznych którymi faktycznie okrzepliśmy świat kompletnie i dlatego może jest tak istotne, że ta sztuczna inteligencja, by powiedzieć idzie winną stronę ona próbuje sama sobie poradzić ona próbuje nam powiedzieć, że nie bądź wydawcy przemoc żali jej nie zakładajmy, że my możemy w końcu wszystkiego dokładnie się dowiedzieć tak się la prasowi podoba nie takiego czegoś nie będzie, że wręcz przeciwnie będzie tak, że tak jak w naszym życiu po prostu nie będziemy wiedzieli, dlaczego tak myślimy, aczkolwiek będziemy budowali styl tych myśli jakiś bardzo od fundamentalnej i atrakcyjne struktury nie będziemy wiedzieli dokładnie, dlaczego tak czujemy, aczkolwiek te uczucia będą stanowiły o wartość naszego życia no, więc to jest bardzo taka subtelna subtelny moment chyba, jeżeli chodzi o matematykę i na pewno jest to moment, w którym informatyka od matematyki się już oddzieliła bardzo dziękuję wróćmy jeszcze do tych rozmów mam nadzieję, bo mnóstwo ciekawych tutaj problemów się mu pojawiło się prof. Marek Kordos emerytowany profesor matematyki wydział matematyki informatyki mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego i były redaktor naczelny miesięcznika Delta przez 45 lat robi wrażenie bardzo dziękuję dziękuję państwu też dziękuję kończymy ten wieczór Radia TOK FM Bartłomiej Pograniczny go wydawał się z MON Tomasz Stawiszyński dobrej nocy życia i to usłyszeli Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - TOMASZ STAWISZYŃSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" teraz 45% taniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA