REKLAMA

Spełniony sen ruchu ludowego - historia Wincentego Witosa

Historie Polski
Data emisji:
2019-03-31 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
45:20 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry to są historie Polski jak to się nam się zdarza w tej audycji sięgnąłem do kartki z kalendarza w no i jak to znalazłem taką informację z rzeczy jest tego 1 marca 3009 . roku, a więc można powiedzieć, że w pościg dokładnie mamy okrągłą rocznicę do Polski wróciło Wincenty Witos wrócił po o wygnaniu w zasadzie można tak powiedzieć było na terenie Czechosłowacji przez kilka lat tam doszło do poważnych zmian wynikających z agresji Hitlera Rozwiń » zajęcia Czechosłowacji i on właśnie postanowił wracać zaraz zgłosił się do krakowskiej prokuratury w został przewieziony do więzienia w Siedlcach, a nowe wkrótce wyszedł na wolność ta informacja skłoniła mnie do tego, żeby zaproponować państwu audycji o tym, niezwykłym polityków bądź też o przypomnieniu tych smutnych kart w naszych dziejach, że trzykrotny premier kawaler wielu najwyższych odznaczeń polskich był skazany musiał wyjechać na banicję byśmy opowiedzieli pomoże nam poznać tę postać nasz dzisiejszy gość pan Michał Wójtowicz muzeum historii polskiego ruchu Ludowego genderowe panie redaktorze idzie do państwa wrócimy oczywiście do tego ani chwili, kiedy Wincenty Witos wraca wraca do Polski, ale spróbujmy najpierw przedstawić tę postać no i oczywiście spojrzymy również na te najważniejsze momenty w jego politycznej działalności jak to się dzieje, że taki człowiek z biednego domu w tamtych warunkach co tu dużo mówić o warunkach najpier w jeszcze braku państwa, a potem młodej państwowości był w stanie tak się przebić nożem w końcu stanął i to właśnie nieraz na czele polskiego rządu co takiego było w jego domu rodzinie, że los takiej biedy głodu w ruszt taki człowiek jest 1 z najważniejszych pytań już relacje z nimi jak z magami też wielu historyków na wielu konferencjach dodaj sól to pytanie jedno z 3 głównych najważniejsze odpowiedzi w, o których mówią badacze dziejów ruchu Ludowego, że kariera Witosa możliwa byłaby tylko właśnie w ruchu lądowym taka kariera jak było takich podstaw nędzy biedy musimy sobie z tak i zdać sprawę, jakby z tego, jakie początki życia Wincenty Witos o tym co mówił pan redaktor jak ogromna bieda to była Galicja Galicja była, jakby 1 z najbiedniejszych regionów nie tylko ostro Węgier, ale całej niemal Europy to można spotkać w Galicji mieszkał wtedy około 7  000 000 mieszkańców 80 % mieszkańców galicyjskich 7  000 000 to byli chłopi, ale to nie byli też tacy chłop jak w innych państwach Europy czy też w innych zaborach tutaj też taki kontekst wybuchło w swoim niezwykle biedne niezwykle rozdrobnione gospodarstwa sam Wincenty Witos urodził się w domu, w którym były 2 Morgi ziemi, a więc niewiele ponad dzisiejsze hektar dzisiaj rozumiemy, że najbiedniejsze gospodarstwa, o których rozmawiamy o tym, też się więcej Unii Europejskiej nawet po okresie w obszarze Małopolski, a więc dawnych on obszar Witosa mają około 45 ha mówi się, że to absolutnie jest nie do utrzymania dla nikogo wtedy Witos cała ich piątka musiała utrzymać się z 1 ha tyle osób wynosi 7 był wielki problem takim społecznym ZL gospodarstwo jeszcze się nieustannie pomniejszały, gdyż chłopi szczególnie te ziemie Galicyjskie mieliby taki obszar, że muszą przekazać każdemu dziecku trochę ziemi to jest zatem pytanie komu przekazywać z czego Wincenty Witos urodził się 21 stycznia 1800 sześćdziesiątego czwartego roku urodził się w domu Katarzynę i Wojciecha Witos ów było ich trójka Witos był najstarszym synem miał jeszcze 2 braci MO 34 lata Andrzej i najmłodszy Jan Pamuła też tragedia w domu rodzinnym Witosa, gdyż Jan zaraz po urodzeniu zmarł i to wielokrotnie pewnie w swoich wspomnieniach pamiętnikach odnosi się, jakby Dumie realności dzieci w Galicji pewnie przez sytuację z jego młodszym bratem to było związane z tym, że widz wielokrotnie podkreślał, że Nędza bieda była tak duża, że umieralność dzieci była bardzo bardzo wysoka to wojny ciasto nie było dostępu do żadnej opieki służby zdrowia i taki sposób także odszedł najmłodszy najmłodszy brat Witosa, więc tak jak mówiliśmy 2 Morgi ziemi i wielka bieda dom całego Witosa to tyle osób to było 5 m szerokości 1416 m długości tak ten dom to jest bardzo ważne, żeby to zrozumieć to nawet nie uda mieszkalne to było pozostałości po jakiejś dawnej stajni i błędy w bok dwu i zboże 1 z VAT była właśnie domu oraz Witos SUV, a druga izba to mój cały dobytek, który tam mieszkała to była jedyna krowa, jaką posiadasz, więc to pytanie pana redaktora jak człowiek z takich niżem później został kimś takim będziemy tu mówić trzykrotnym premierem kawalerem Orderu białego jest pytanie niezwykle zasadny to jest jeszcze jesteście i wiele innych elementów w tym pytaniu jest kwestia taka, że Witos tej granicy w tej całej biedzie, a jeszcze należą do najbiedniejszych czy zrobiliśmy, by takie wprowadzenie wielkiej biedy Galicji, a tutaj mamy jeszcze do czynienia z sytuacją, w której Witos i rodzinę Witosław należała do najbiedniejszych tam sytuacja była wielomiesięcznego czasami głodu jedli tylko surową kapustę, niemniej nawet dostępu do chleba, a tu kapustę jeść, żeby to była ich własność to właśnie było to Camus, gdyż otrzymywali od sieci Witosa, więc ta bieda była ogromnie dużo jest jeszcze dalej niezwykle istotny punkt edukację i to z, a przez to ogromną wiedzę, że są ogromne wykluczenie społeczne Witos nie mógł iść do szkoły tak jak inne dzieci też bardzo biedne mamy sytuację pięcioletniego Witosa, który pasie jedno cukrowe inne dzieci np. wracając ze szkoły wyśmiewając się z Witosa, że on po prostu jest słowo tak aż tak biedne to takie wykluczenie też najmłodszych lat, ale mimo to idąc troszkę dalej jednak zaczyna czytać zaczyna sięgać po książki i jak się tego nauczył blisko do książki w takim domu to też gotowa to kolejny fenomen trwa kolejny fenomen tak panie redaktorze to są naprawdę bardzo trudne pytania naszych wydają czasami takie proste hale tam było niezwykle, ale to naprawdę niezwykle ogromne samozaparcie to była sytuacja taka, że w końcu udało się postać Wincentego Witosa ze szkoły, ale to, że się udało to była wieloletni proces ojciec Wincentego Witosa Wojciech Witos sam był analfabetą nie umiał czytać nie miał pisać, a jednocześnie rozumiał Witos to wielokrotnie wspomina w swoich wspomnieniach rozumie ogromną potrzebę posłania do szkoły Wincentego i naprawdę bardzo zależało Witos to wspomina w końcu udało się tego, że potem się okazało, że nasz Caritas mamutów nie ma tutaj nic do pisania nie ma na czym zapisywać i te pierwsze podejście do szkoły, który z kolejarzy pierwsze, że się udać do kierownika szkoły też się zakończył fiaskiem i kierownik szkoły Franciszek marzec powiedział, że w takim razie to ja ci dam trochę materiałów i ty się uczy w domu sam i tutaj panie redaktorze sytuacja taka żywica słupa w końcu zaczyna chodzić do szkoły skończył 4 klasy uczą się głównie zimne i ten osoba, która nie miała żadnych, jakby mnie doświadczymy kosze przegania wszystkich klasie nie tylko, że przegania, ale później prowadzi zajęcia w kasie zrozum, jakie to się nagle zaczyna być umysł kilkuletnie zaległości brak materiałów on prowadzi zajęcia w szkole nauczyciele mówili, że Witos i to wspominają osoby w klasie nauczyciele mówili, że wita z Jackiem wielkim taki miał umysł co przeczytał to pamiętał czy do ogromnej ilości książek przeczytał wszystkie książki kierownika Franciszka Marc, jakie posiadał tym kierownik a gdy cała biblioteka skończyła w szkole przeczytał wszystkie największe gwiazdy regionie w przeczytanych czytnik z regionem miejscowego gajowego, który pracował księciu Sanguszków temu ogromny księgozbiór i widać wszystko to przeczytał wszystkie książki potem był problem, gdyż już w szkole nie było książek nie było książek już mu gajowego trzeba było znaleźć książki Witosa, ale Witos czy dał niezwykle duża później to jeszcze, żeby tak powiedzieć to zawsze zostanie przez całe życie Witosa przy wszystkich funkcjach zawsze się mówił, że Witos jedzie koleją czy Witos czyta albo uczy się niemieckiego Witos i obiad, ale vito z 2 obiad czyta Witos pracował na roli panie redaktorze Szanowni państwo Witos pracował na roli także czyta je łączy to jakoś, gdy siedział w altance, gdy odpoczywał Witos czytał Witos nie miał wykształcenia, żeby osiągnąć to co osiągnął on musiał nieustannie czytać i czytał mi bardzo dużo to są naprawdę ogromne ilości godzin Witos wielokrotnie w swoich wspomnieniach mówił uczyć się uczyć się uczyć czytać czytać czytać oświata jest Krynicą życia takie piękne zdanie świata z końcem życia i to chciał dla wszystkich chłopców, aby chłopi się uczyli mieli edukację ta powszechna edukacja Witosa, bo jest najbardziej kluczowych jak dążenie jego życiu no ale to już musiał wtedy zacząć myśleć właśnie działalności politycznej, bo tylko przez działalność polityczną można chociażby tego typu postulaty chcieli żyć i tutaj bym dał taki 1 cel takich Witosa, który on, jakby mówił, że czytanie książek dawał mu pewne pragnienia posłuchajmy samego Witosa czytanie książek rozważanie różnych zdarzeń wypadków w przykłady w nich podawane działały niezwykle silnie na moją wyobraźnię z 1 strony czułem się powołanym do spełnienia jakichś nieokreślonych jeszcze zadań z drugiej widziałem się małym upokorzony nędzarzy, który tylko z łaski innych może korzystać ze skarbów wiedzy o swoje młode życie musi poświęcać ciągłej gonitwie za chlebem to jest cytat bardzo głęboki i nie można zrozumieć Witos legł u początków ruchu Ludowego i ciśnienie zrozumie, że ten to osoba niemająca żadnej wiedzy o społeczeństwie państwo historię Polski nagle miała głębokie pragnienie wewnętrzne działalności społecznej działalności dla ludzi tak się narodził ruch ludowy w obecnym kształcie, który znamy no i tak się rodziła postać Witosa później jakże ważnego polityka w naszych dziejach, o czym będziemy mówić już w kolejnej części audycja teraz informacje w TOK FM Maciej Zakrocki witamin ponownie, że to są historie polskich studiów Michał Wójtowicz muzeum historii polskiego ruchu Ludowego oraz jeszcze serdecznie witamy rozmawiamy mówi to się w intencji Witoszek tak kreślił pan początki jego życia z wielkimi emocjami, wskazując jak człowiek, który właściwie można, by powiedzieć przez tor, gdzie się urodził, w jakich warunkach był skazany na na niepowodzenie, a właśnie w jego przypadku dzięki niewątpliwie jakiemuś wspaniałemu talentowi też spotkaniu po drodze fajnych ludzi, którzy mu podali rękę no właśnie staje się nie tylko czekiem Samowi drukowane przede wszystkim, ale też to wszystko zaczyna w nim budować pewne potrzeby jak byśmy opowiedzieli społeczne no i może powinniśmy sięgnąć już na początek dwudziestego w wieku do kiedy właśnie Witos chyba rozumie, że spełnianie różnych marzeń to również środowiska, z którego się wywodzi możliwe tylko będzie wtedy, kiedy zaangażuje się jakąś działalność polityczną tak, owszem, ten początek działalności też, że z czytania weź jest bardzo ważne A6 z czytania przyjaciel to tutaj mówiliśmy o tym, grają Głowacki gajowy Głowacki zaczął plenerowa Smudę Wincentemu etosowi ten dziennik przyjaciel ludu przyjacielu to co było bardzo ważny dziennik Morrisa wysłuchał w tym będzie też potem bardzo ważne, że to była akurat ich dzień, ponieważ oni będą jednymi z pół wschód twórcami polskiego Stronnictwa Ludowego, którym Wincentym Witosem się zaangażuje Wincenty Witos zaczął czytać tygodnik to jest 1800 dziesiąty pierwsze rok mijają 2 lata czytania tego tygodnika zaczął pierwszy raz także do niego pisać z początku prawdopodobnie to jest tak tam moje domysły są osobiste z czytania Witosa spowoduje się tego, że dość mocno się, by nie wierzą nie pisał, jakby Wincenty Witos Wierzchosławic i pisał wójt Wierzchosławic bądź też Maciej Rydz, jakby chciał zobaczyć, jaki będzie reakcja na to co napisze i tutaj reakcja była bardzo dobre pozytywna Witos tutaj PiS w sprawach społecznych politycznych, ale bardzo przyziemnych o tym jakie są problemy chłopów oraz sprawach najważniejszych już nawet spra w ustawowych o różnych kwestiach łowiectwa dróg szkolnictwa wykluczenie społeczne, choć w Civitas już w tym okresie miał takie spojrzenie takiego polityczne trochę takie spojrzenie na społeczeństwo na państwa, ale bardzo podstawowe to jest jeszcze niezwykła bardzo podstawowe, jakby kroki i tutaj mamy okres, w którym właśnie twórcy przyjaciele ludu tworzą polskie Stronnictwo ludowe, a jeszcze w tym polskie Stronnictwo ludowe w 1000 osiemdziesiątym piątym roku, który był tworzony w Rzeszowie także chore wchodzi w działalność się Jakub Bojko 1 z jego takich mentorów, których łączy ta ubeków bojkotu był też tak jest przywódców, który pięknie mówił pięknie PiS-owi czasem się nie uczył to był jego mentor, który da się zaangażowały w miastach PiS inni wielcy politycy i Witos także zaczyna swoją działalność się w 1000802  0001005 . roku w Polskim Stronnictwie Ludowym to jest jakby jego taki początek działalności politycznej społecznej i toi toi to jest niezwykle niezwykle tutaj istotne istotne okres na wchodzi zaraz do rady Naczelnej to tak właśnie początek dwudziestego wieku nowa poza tym zaczynam mieć już funkcję tak został wybrany na wójta w 1908 roku, ale i tak tak tak tutaj mija 8 lat, a stał się członkiem rady Naczelnej rada naczelna to jest najważniejsze organy w ruchu Ludowym aż do dzisiejszego czasu, więc ostał się po 8 latach był członkiem władz pamiętajmy skonstatował całą jego działalność polityczną społeczną bazował na wierzchu serwisach na dobrze prowadzonym gospodarstwie na tym, żeby się wyróżnić, żeby pokazywać było tym trochę też teatralność taka sytuacja jeszcze trochę w późniejszej czas troszkę przeskoczymy, ale to jest ważne w jaki sposób budował swą politykę Witos nawet miał już, jakie funkcje i wraca do Wierzchosławic pasować rok był Targ w tym różni i nie wiedział, że będzie tak to często pracował na polu u siebie przy drodze na tak i wtedy wszystkich chłopów pozdrawiał mówił dzień dobry dzień dobry też wygrywa, ale cały czas pracował całą okolicę widziała, że wszyscy idący na Targ, a Witos pracuje ciężko na roli tak wita zbudowała swoją działalność społeczno-polityczna tak nazywa wejście jest nie powiedzieć, że to był prekursor politycznego PR -u, a tak wszystko bardzo prosty taki trochę chłopski spryt i taki sposób w tym chłopskim sprytem Witos budował swoją pozycję to pan redaktor słusznie zauważył, że zaraz został też wybrany właśnie na wójta i 8 w jaki sposób tak się różni po prostu był już politykiem Skry gości, a był wójtem przez bardzo wiele lat, bo aż do 1931 roku przez wiele kadencji zostałby wybrany wójtem nawet wtedy, kiedy sporo najważniejsze funkcje tak kiedyś można było go, że nie zawsze sprawował funkcję wójta osobiście miał swoich zastępców, ale Witos dokonał wielkich rzeczy w tej gminie i taki sposób też później mógł skoczyć wyżej w swojej polityce Witos za założył dom ludowy Witos zakładał kółka rolnicze Witos rozwijał oświaty w gminie Witos, jaka była kwestia drogi to pierwsza oddawał kawałek swojego pola, żeby dziś drogę po poprowadzić dalej hop wszyscy widzieli jak jego postawę, tak więc jak wielu dzisiaj by się jeszcze ta postawa przydało co prawda to prawda, ale mówimy nie bez VAT jako człowiek, który potem osiągnął bardzo wiele i to jest właśnie tam 1908 rok są bardzo ważny 3 lata, więc może byśmy się trochę najsłabiej wynieść 1908 rok to zebranie na wójta 1908 rok jest też wybranie na posła na Sejm krajowy we Lwowie był regionalny parlament galicyjski nie miał on zbyt wielu kompetencji, aczkolwiek Witos nauczą się tam polityki wszystko co później było przez niego wykorzystywany w każdym rządzie rząd obrony narodowej drugi rząd Witosa trzeci rząd Witosa wszystkie inne działalności jeśli chcemy zrozumieć Witosa Witos się nauczył polityki sejmy krajowe była taka sytuacja w sejmie krajowym, który Witos nic nie umiał przychodzi do Sejmu krajowego podchodzi do znanego posła, bo dzięki, mówi że mu pomógł napisać interpelację wniosek jak to się robi albo komu tak bardzo obcesowo to był jego idol mentor polityczny mówi jak żyć głupiego wpłaca się do Sejmu i Witos bardzo przeżył tę sytuację Witos raz był niezwykle pracowity, ale nie nie umiał jeszcze tych dokumentów prawnych miał przyznane ogromną ilość książek dokumentów, ale nie zna się na interpelację wniosek taki pracy Państwowej poselski i on to to przeszło potem historię nocami siedział nocami siedział w bibliotece sejmowej po kilku tygodniach sam Witos inni widzieli, że on już jestem doświadczonym osób bardzo trudno się czas umiał wszystko i to jest jeszcze kolejna rzecz w sejmie krajowym sam Witos wspominał w swoich wspomnieniach, że na stałe w okres przełomu w jego karierze to było 6 Góra 6 godzinnego przemówienia polityczne w sejmie krajowym budżetowe budżetowe oraz słynna jego umowa tak ta mowa była taka, że ona się rozeszły na całą Galicję zaczęto, więc się mówić zaczęto się do Witosa odwoływać one zaczął być kimś znanym i też nawet ruch ludowy trochę inaczej zaczął funkcjonować pod, dlaczego dlatego, że ruch ludowy na początku chciał się skupić na wszystkich słowach kupach polskich ukraińskich białoruskich i miało być to wszystko bardzo traktowany, jakby tak równo jednoznacznie jednocześnie 6 godzinne przemówienie Witosa było spowodowane rekonstrukcją parlamentarną mniejszości ukraińskiej wtedy, kiedy marszałek Sejmu poprosił wszystkich przedstawicieli klubów, aby sprawnie wykorzystać cały dostępny czas na dyskusję budżetową Witos wtedy zrozumiał powagę sytuacji całą wiedzę, jaką posiadał wykorzystał 6 godzin mówił przy bardzo trudnej sytuacji politycznej tutaj mniejszość, jakby posłowie mniejszości ukraińskiej przeszkadzali krzyczeli on 6 godzin przestoju cały zakres, jakby w głównych problemów Galicji to była taka wielka mowa w co jeszcze jest ważne tym okresie tutaj, by się jakoś się skupili, bo to jest naprawdę tam się nauczył koalicji w jaki sposób tworzyć koalicje polityczne w jaki sposób dyskutować z posłami w jaki sposób tworzyć sojusze, o co walczyć wszystko co później, jakby było ważne w tej działalności bossem krajowego i później już 3 lata później 1912 rok Witos poprzez właśnie to działalność znikają zostaje wybrany do rady państwa w Wiedniu tu jest działalność Witosa trochę inna, ponieważ Witos nie koncentruje się tak po namowie po namowie doświadczony poseł nie koncentruje się na radzie państwa koncentruje się na działalności w regionie, dlatego że trzeba było budować Stronnictwo trzeba było budować ruch ludowy, kiedy już uznany tam radzie państwa mówi mu też poseł tutaj niewiele zrobić Witos w radzie państwa o jedno przemówienie to co jest ważne to co to był też tam było też takie traktowanie z góry bardzo Witosa i innych posłów ludowych jest takie sytuacje, których samice są powiada podchodzi do niego pewien bardzo dystyngowany pan ważna osoba w Wiedniu i mówię mu pani Witos słyszałem, że szpan pasł krowy, a tam Galicji, a Witos mówi, a pasowałem i to z motorem, a dobrze żyć pannie pasa 1 taki stonowany pan mówi, a to, dlaczego dobrze ziemianie passę, a mówi, abyś Pasom pan do końca życia i to była taka sytuacja, w której ukazuje też czy taką ostrych Witosa taka poczucie godności i chcą pokazać, że jestem tutaj, owszem, czasem krowy, ale musiałem wykazać się taką determinacją, że będzie wierni ważne jest, żebyśmy powiedzieli 2 słowa jeszcze o 1 elemencie, bo cały czas w tej chwili zbliżamy się do 3 lat, a właściwie już w nich jesteśmy, w których toczy się bardzo mocno już w innych środowiskach politycznych dyskusja o Polsce o niepodległej, choć nawet wybuch w pierwszej wojny światowej dla wielu jeszcze nie jest jednoznaczne z tym, że z tego muru może się narodzić niepodległa, niemniej jednak dobrze wiemy, że chociażby te 2 osoby, które są najczęściej przywoływane w tym procesie właśnie debaty o przyszłą Polska jest morski Piłsudski już dawno działają już dawno piszą już dawno, ale rozmawiają nawet w dalekim Tokio, korzystając z wojny japońsko-rosyjskiej zakładając, że właśnie ta wojna może mieć wpły w również na wydarzenia w naszej części Europy czy Witos obok w angażowania się na rzecz swojego środowiska, a więc angażowania się w ruch ludowy ma w tym czasie również już jakieś wyobrażenie, gdy jakieś miejsce dla ruchu Ludowego w procesie odzyskiwania niepodległości niezwykle istotne wydaje nawet podnieśmy bez tego zasiać moje z tych wątków jest tyle wątków takich jest niezwykle ważne pytanie tutaj tak na początku, bo koncepcja Witosa była iść z ostrogami on jakby jego koncepcją było tak krok po trochu uzyskiwać jak najwięcej kompetencji w samorządzie galicyjski taki sposób budować jak najęty światy dla Polaków jak najwięcej urzędników polskich taka praca bardzo organiczne później wybucha wojna widać w tym ogromną szansę na odzyskanie przez Polskę niepodległości ogromną nawet mówił o tym, pisał o tym, przychodzi wojna jest tutaj szansę wykorzystać to wszystko i tutaj także na początku Witos miał taką orientację prosty Jac Proust prosty jasny prosty węgierską później jak przypatrywał się wojnie o nie zmienił tutaj ukierunkował się na państwa zachodnie tamte to co miał i tutaj były ataki też na Witosa czas przyznać, że oni są zbyt bardzo spolegliwy, że zbyt bardzo współpracują z Austro-Węgrami, ale one szybko odeszły, kiedy Wincenty Witos był 1 z współtwórców rezolucji Włodzimierza Tetmajera rozliczy w przełomowej, dlatego że teraz ulice zakładała powstanie wolnego niepodległego państwa polskiego z dostępem do morza, a więc podwójna sprawa w ostrzeżeniach mówimy o wolnej Polsce sami mówili, że nie wiadomo, kto się skończy, bo tutaj nie ma niepodległości oni mają wojsko mają wszystko my mówimy o wolnej Polsce jeszcze z dostępem do morza, a więc cała kwestia jeszcze Prus mówimy to w 2 miejscach w Krakowie Wiedniu i to było bardzo bardzo bardzo mocno odniosły odniosły się to do mieszkańców Galicji rezolucja Weeze i było o tym, bardzo głośna, więc tutaj Wincenty Witos, jakby tą rezolucją współautorstwo tej rozdzielić siły myślę, że Tetmajera ukazał, że najbardziej zależy na wolnej niepodległej Polsce z dostępem do morza, więc kolejną wielką sprawą, o które już, jakby krytycy Witosa i pewnych działalności w zupełnie ucichły to zaraz jest objęcie przewodnictwa polskiej komisji skrutacyjnej, który on zbiera wszystkich polityków w regionie pokazuje nie mów mi bardzo dobry kunszt polityczny zbiera od konserwatystów posesja listów endeków ludowców co wszyscy jak wesoła Witosa Polska komisja likwidacyjna w końcówce października się tworzy przejmuje władzę cywilną i wojskową administracyjną tworzy zręby państwa niepodległego polskiego i Wincenty Witos stoi na jej czele elity Witos specjalnie chce, żeby coś nazwa Polska komisja likwidacyjna ani rząd, jakby Galicji Polski czy, żeby nie użyć słowa rząd Polska komisja licencyjna, a więc w drodze do tego, aby ta część rozbioru Polski stała się szeroko uczęszczał niepodległej ojczyzny i tutaj widocznie bardzo trudnej sytuacji, bo była sytuacja Republiki tarnobrzeskiej radykałów, którzy w, jaki sposób chcieli wykorzystać chaos były grabieże była destrukcja, jakby niektórzy poczuli, że wolno wolno się wolno bardzo wiele, a więc Witos szybko też organizowali jako Polska komisja ligi CCC sądy, które wysadziły te występki całą sytuację wewnętrzną Witos bardzo szybko uspokoił i przygotowywał cały czas Galicję do tego, aby była częścią ważną częścią Polski, więc tutaj Wincenty Witos zrobił bardzo dużo jest 1 z ojców założycieli niepodległe państwa polskiego poprzez swoją działalność Galicji w sejmie krajowym radzie państwa i poprzez twórca, jakby zrębów polskości w całym zaborze austro-węgierskim jak to się, że i na tym może zakończyły już teraz drugą część jak coś dzieje, że ten polityk no właśnie działający mimo wszystko trochę lokalnie dosyć szybko idą w najważniejszym chyba momencie dla nowo powstałego państwa polskiego nos staje się tak ważną osobą, że z chwilą, kiedy wybucha wojna polsko-bolszewicka i w stronę Warszawy rusza armia czerwona to jemu rada obrony państwa powierza funkcję premiera to jest też niezwykle to są sprawy społeczne w znacznym stopniu polityka to by też koszt Piłsudskiego był też koszt Piłsudskiego Piłsudski jak jest w narodzie tam Polski było jasne, że najbardziej się ono częścią narodu polskiego są chłopi Wincenty Witos był legendą już przywództwo chłopskim całą skalę narodu państwa w sytuacji, w której bolszewicy są już pod Warszawą sytuacja jest bardzo niezwykle trudna wręcz katastrofalna państwa polskiego jeszcze bolszewicy wykorzystywali ogromną, jakby taką, że będą wysuwać chłopów oraz proletariat, że będą wyzwalać, a tu nagle premierem rządu obrony narodowej z hop skok będą rosły badać to autem to mu ten czynnik i chodziło też o to, że Witos jako premier rządu brak nowej miały zjednoczyć zmobilizować cały naród w obronie państwa polskiego co oczywiście muszę udało, bo to wiemy, ale jak się udało powiemy o kolejnej części historii Polski w Maciej Zakrocki witam ponownie to są stare polskie studio pan Michał Wójtowicz muzeum historii polskiego ruchu Ludowego jesteśmy w momencie, kiedy bolszewicy są pod Warszawą, a Witos staje na czele rządu i pan wyjaśnia, że to było mądre polityczne rozwiązanie ze względu m. in. na to, żeby tym atakującym, którzy idąc na Warszawę i niosą ze sobą również propagandy, że armia ma wyzwolić właśnie uciskanych chłopów i klasę robotniczą, żeby właśnie wtedy na czele państwa stał przywódca chłopów no i tak rzeczywiście jest z wiem, że dla miłośnika Witosa na pytanie będzie trochę retoryczne ale, ale może on proszę próbować być być bezstronnym przywitał rzeczywiście jest do 1 z ważniejszych ludzi, którzy się przyczynić do tego do tego cudu nad Wisłą już mówiąc w skrócie tak moją opinię tak oczywiście to jest wszystko jest cały czas dyskurs, jakby to społeczne polityczne historyczne szczególnie w alei też politycznym dzisiaj jest to wykorzystywane w dzisiejszych czasów to, o czym mówimy to nie tylko historia dość czasu obecne nieustannie jest tak, by ta dyskusja, dlaczego tak tylko troszkę, jakby spójrzmy na społeczeństwo polskie dosłownie 2 zdaniach drugiej RP w tym okresie ponad 60 % społeczeństwa pracowało na roli ponad 70 % społeczeństwa mieszkało nasi ogromna część ludzi to byli chłopi Witos zmobilizowało chłopów 80 czy ponad 70 % wojska wtedy to byli chłopi to było bardzo biedne wojsko często nie miał butów często nie miało w ogóle się na godzinę jakieś porządnego 19 ci ludzie po prostu tacy zwiedzenie, o czym rozmawialiśmy z braci chłopi najbiedniejsi z Galicji ślina odezwy Witosa bronić ojczyzny Piłsudski czasami nawet jest zachowane takie zdanie orzekł widział to wojsko to było trochę załamany tym jak oni wyglądają widział armii bez butów były dywizje, które po 50 % ludzi nie miała, jakby podstawowych stawek uposażenia po prostu nie mieli butów tak wyglądała trochę ta armia Polska to było bardzo trudne i w taki sposób to wydaje szybko bardzo szybko cztero odezwy odezwę do włościan jako przywódca chłopów, a więc odezwy do chłopów taki stary suwnic włościanie prawda odezwy do armii odezwę do mieszkańców Warszawy do urzędników, by mobilizuje cały naród jest jej też to sytuacja też do dnia dzisiejszego meczu tak jakby nie rozwiążemy tej kwestii, ale jest też kwestia tej pełnej dymisji załamania psychicznego Piłsudskiego i złożenia dymisji Witos mówi, że to było 12 sierpnia 1920 roku miałby pełne załamanie w Syrii psychiczne Piłsudskiego, który spotyka się z Witosem składam dymisję Witos był bardzo zaskoczona tą dymisją, aczkolwiek rzeczywiście Piłsudskiego w trudnej sytuacji trudnym położeniu psychicznym Witos schował tę dymisję składa do sejfu nigdy nikomu nie mówi sam to podkreślał wielokrotnie wspomnieniach to jest jakby kwestia, jakby tego, że Witos tylko 1000 zlotego zwoływał później miał wielki żal do Piłsudskiego, żeby tak zachowuje się do Wyszyńskiego Piłsudski później go tak go traktował jego Stronnictwo pisowskich szybko jednak pos Kowal tej dymisji vito z zajęć z bardzo mocno zadbał, żeby nikt o tym nie dowiedział przekazał tylko Macieja Rataja owi Witos wtedy też miał ogromny wpły w na wojsko zaczął jeździć, ale po powiatach tutaj zawsze liczyć do żołnierzy opowiadać o tym i mówi że on jako premier, żeby się bronili ojczyzny prawie wszyscy opuścili Warszawę grę nikt nie został inteligencja to tytuł to była bardzo trudna chwila pamiętajmy też to ważne bardzo ważne jest premier Witos był premierem rządu narodowej właśnie w chwili, których oni przegrali, gdyby przegrał Witos Piłsudski młodsi ludzie współpracowali ze sobą dzisiaj jest jakby taki ogromny rozłam potężne rozłam oni się bardzo szanowali później Witos znamy z rządu obrony narodowej po nie składał dymisję Piłsudski nie przyjmował tych dymisji mówił, że tak bardzo pan się przez urząd ojczyznę, więc pamiętajmy, jaka to łaska ale o co była walka, gdyby Witos Piłsudski wydm przegrali w duszy gra Polska wielu historyków mówi o tym, że wrzenie w Berlinie rzężenie w innych krajach zachodnich kryteria Atu, gdy cała koncepcja czerwonej Europy mogłaby się ziścić, bo 1 z najważniejszych bitew w historii w ogóle dziejów ludzkości w znacznym stopniu Piłsudskiemu Witos owi zawdzięczamy to, że mówimy po polsku, że żyjemy w Polsce i innych państ w Europy także zawdzięczają one niezwykle wiele się tym 2 postaciom i Witos na pewno jako premier razem z Piłsudskim mieliśmy największy wpły w na sytuację na froncie, ale potem rzeczywiście sytuacja się trochę komplikuje również relacjach między panami, o czym pan już zasygnalizował krótko przypomnijmy, że Wincenty Witos w 9002003. roku ponownie staje na czele rządu tak też jest trudna sytuacja, aczkolwiek już nie ze względu na wroga zewnętrznego, ale na sytuację gospodarczą na atak na nas na inflację różnego rodzaju narastające niezadowolenie, które się przenosi również na na ulicy demonstracje i t d . no i wreszcie mamy trzeci rząd Wincentego Wit Witosa i zamach majowy to jest moment, w którym panowie rzeczywiście stają już po przeciwnych stronach tak tutaj zasygnalizowaliśmy opowiedzieli się pokłócą w pierwszym rzędzie cydru Witosa w zakresie wspomniała drugim ten drugi rząd Witosa 1200 dni, toteż już dużo krócej niż rząd Wincentego Witosa trwał ponad 400 dni w sumie 200, a trzeci rząd Wincentego Witosa co kilka dni 10 maja 14 maja już były dymisja tak pod względem prawnym do 2 tysiące piętnastym czternastego maj złożył dymisję, więc rząd Wincentego Witosa trzeci był taki rząd, który nie oni zdążyli nawet dać exposé, bo tak trudna sytuacja tak bardzo pokrótce w kilku zdaniach drugi rząd Witosa rzeczywiście miał ogromne problemy z inflacją sytuacją gospodarczą z rozłamem i to co chciałem tylko w drugim rzędzie Witosa pokazać i powiedzieć, że rząd drugi Witosa, jakbym osłabił autorytet Witos, gdyż on poszedł z prawicą ze endecy chrześcijańską demokracją, bo wielu chłopów i też samych działaczy Stronnictwa nie mogą zrozumieć, dlaczego Witos terapii Witos jak tłumaczy, że po prostu lewica nie chciała z nim jak zawsze się tutaj porozumienia Witosa sporo wspomina, że Piłsudski nie był pewny co do założeń dalszych taktycznych politycznych i on zdecydował się w zimie służby ojczyźnie państwa po prostu zawrzeć koalicję, ale Piast nigdy nie był prawicowy i gazu centrowej nawet bliżej mu było do lewicy niż do endecji czy prawicy też bardzo ważne, bo dzisiaj często mówi się, że Witos tutaj bardzo się tak prawica tak nie było endecy bardzo mocno reagowali wtedy Witosa niektórzy wściekli krzyczeli bić Wit osa Beach Witosa jeśli chodzi o trzeci rząd Wincentego Witosa jest w tej sytuacji bardzo trudna nie będzie to jakby czasu, aby przedstawić tych początku trwania tego, że rząd, ponieważ było pytanie przywita spokojnie mogły zostać premierem Maciej Rataj z prawa ręka Witosa uważała, że Witos nie powinien zostać premierem trzeci, dlatego że widzieli jak ruchy po stronie piłsudczykowskiej 1925 rok to jest powrót Piłsudskiego mentalny politycznej świadomy już Sulejówka, a zaczyna dawać wywiady zaczyna się udzielać wszyscy rozumieli nas, że co się dzieje po tej stronie bardzo ważnej stronie politycznej Piłsudski jest Zastal zaczął być przedstawiany jako taki wydawca narodu obawiano się, że jest Witos stworzy rząd centroprawicowy nie wiadomo właśnie było coś co, żeby Piłsudski i tutaj mamy do czynienia z zamachem majowym to co jest bardzo ważne podkreślenia, że Witos był prawowitym premierem i prezydent Wojciechowski był prawowitym prezydentem i to był zamach wojskowy na profity władze polskie więc, oddając wielkie zasługi Piłsudskiemu nie można jak by przynajmniej takiej koncepcji tutaj nie zauważyć, że to był zamach na profity władz i kilka elementów najważniejszych Witosa tym trzecim rzędzie od, których nie można powiedzieć większość wojska była po stronie jednak rządu i prezydenta to tylko, że one były w innych obszarach zaborczych się bardzo duże oddziały wojska były w regionie poznańskim wierne rządowi i wielu wojskowych doradzało Witos owi Wojciechowskiemu jedzie do Poznania do Warszawy możemy stracić, ale będziemy mogli tam prowadzić działania i Witos razem z prezentem wino nie możemy tego zrobić to jest wojna domowa i bardzo Witos obawiał się destabilizacji wschodniej granicy i wejścia wojsk do sowieckich do Polski, a więc Witos przegrał z Piłsudskim, ale przegrał z godnością w imię miłości do ojczyzny to to jest bardzo trudne, żeby nie dopuścić do wojny domowej, bo oddziały Piłsudskiego były bardzo silne oddziały rządowe, bo bardzo się im Witosa daje razem z prezydentem Wojciechowskim 14 maja 2006 . roku dymisja 15 maja i sprawnie zostało to wszystko przyjęte jest jeszcze 1 bardzo ważna rzecz Witos i z prezydentem nie oddają tej dymisji Piłsudskiemu zamachowcem bardzo roztropne działanie oddają to marszałkowi Sejmu drugie są w państwie byłby on marszałek Sejmu Maciej Rataj pełni wtedy funkcję prezydenta RP w zastępstwie i tutaj już jest cały bieg dalszych historii i tych wszystkich procesów no właśnie w 2 słowa o tym, powie spełniona, bo punktem wyjścia do naszych dzisiejszych rozważań jest właśnie powrót rocznica dokładnie powrotu Witosa z takiej tułaczki zasłania się to jest konsekwencja procesu brzeskiego proces tych wszystkich no właśnie, którzy byli przeciwnikami obozu sanacji i którzy m. in . za swoją postawę w 2006 . po 2006 . roku no i zostali właśnie potraktowani jako polityczni wrogowie to jest oczywiście wiele opisów, które pokazują jak, z jaką godnością Witos znosi ten procesji może też tu warto przywołać takie zdaniem jego syn z tych przesłuchań sądowych mówi tak wysoki sądzie ja byłem prezesem tego rządu, który został przez zamach majowy obalony w Nieszawie skrzydłem nie robiłem spiski, ale ja wraz z rządem stał się ofiarą spisku zamachu rząd ten nie był rządem uzurpator ski był rządem konstytucyjnym w sposób zupełnie zgodny z prawem sposób zupełnie praworządny powołany przez prezydenta Rzeczpospolitej, kto inny robił zamach, kto inny robił spisek, a na ławie oskarżonych siedzę ja mu niezwykle ważny cytat tego pokazujące myślenie i odczuwaniem zasady tej sytuacji mówimy tutaj o premierze trzykrotnym premierze dobrano trzykrotnie Przymierze Polski i premierzy rządu brano mówimy tu kawalerze Orderu Orła GRU Orła białego 1 z najważniejszych postaci, która nagle trzydziestym roku jest uwięziona w twierdzy brzeskiej bardzo źle traktowana, której przypisuje się bardzo dużo złych rzeczy mianowicie całe oskarżenie procesie brzeskim było zamachu stanu i odebraniu, jakby władzy oby oby wtedy rządzący sanacji to były główne oskarżenie zamach stanu i to wielokrotnie odnosił się do tego, że nie on dokonywał zamachu stanu w ten cytat jest tak słuszny tak bardzo prawdziwe Witos nie chciał dokonywać zamachu stanu całej UE jest wielu historyków używa się z, ukazując taką sytuację, że Piłsudski inni przy czym cała sanacja przestraszyła się, by siły centrolewu w pewnym momencie ta w Krakowie wtedy było 30  000 manifestujących zaraz we wrześniu miał być 30 miast dziś jest 3030 strażaków 30 najważniejszych miastach Polski mogą ogarnąć, jakby mnie fala sprzeciwu wobec rządów sanacji dlatego zostali oni uwięzieni Witos był 1 z przywódców dlatego został uwięziony także to była lista Piłsudskiego, który on tak jak i jak się mówi wielu relacji Witt zeznał Piłsudski zaznacza, kto ma być uwięzione to jest sytuacja właśnie procesu brzeskiego, który vito został skazany, żeby to już powiedzieć na 1 , 5 roku bezwzględnego więzienia w zawieszeniu na 3 lata i wtedy odebrano mu także Order Orderu Orła białego i tu jest taka kwestia, że Witos już rozumiał, że on nie może zostać w Polsce i nikt nie miał do niego pretensji od jest bardzo ważna też nie mówi chłopi czy ludowcy nie mieli pretensji do ucieczki Witosa do Czechosłowacji, ponieważ widzieli jak on stracił zdrowie w ciągu 2 miesięcy twierdzy brzeskiej było przeświadczenie, że Witos może nie przeżyć z jego stanem zdrowia i Starak to wanie tego dlatego ta ucieczka od, których ucieczka w, o których mówił pan redaktor była też taki ratowaniem życia i po prostu był taki pewien krok od dalszych kroków w Witos 28 września 1933 roku udaje się tu aż do Czechosłowacji i szedł w 1 zdaniu z nią tytułach czy kij miał tej ucieczki jeszcze rano pracował na roli to taki człowiek, że muszą mieć gospodarstwo świetnie zrobione mówi teraz mogę wyjechać teraz mógł wyjechać wszyscy ludzie widzieli co jak Witos pracuje przecież i rak to zresztą z wielokrotnie się ta scena powtarzała to jest również ta scena, kiedy przyjeżdżają do niego właśnie, żeby mu oznajmić, że ma zostać premierem on być staroci i o ich roli musi działać dla bezrobotnych brak jednak odmówili jak to on ma być premierem część ten dorobek przy długu i Witosa 6 lat na tułaczce 6 lat pozbawiony rodziny żony córki oni oczywiście się czasami spotykali córka przyjeżdżała do nich, ale to było jednak samotność ogromna samotność Witos miał pewne kontakty polityczne z przywódcami ruchu Ludowego w kraju kontaktował się szczególnie z Mikołajczykiem z Rataje byli różnie emisariusza Witos, jakby cały czas tułaczki Czechosłowacji spędzał na czytaniu gazet prasy społecznej politycznej obserwowaniem tego co się dzieje w Polsce bardzo martwił się sytuacją co się dzieje po obu granicach Polski i na Zachodzie na Wschodzie Polski widział już coraz większe zagrożenie tak, gdy naziści weszli do Czechosłowacji, a rzeczywiście wyjechał to bój z pretekstu wjazd do Polski, ale był też drugi pretekst on uważał ich widział co się będzie działo w ciągu najbliższych miesięcy jest i uważam, że im będzie niedługo agresja na Polskę i to był drugi powód, że on po prostu on uważa rząd musi być wtedy w Polsce to drugi powód powrotu Witos wraca 3009 . roku w końcówce marca w ostatnim dniu marca do do Polski przez Cieszyn tam wita go z córką i od razu udaje się do prokuratury w Krakowie prokuratura od razu dają do więzienia w Siedlcach tam jest dokładnie 3 dni wierzę w Siedlcach po po po tym, sanacja daje mu pół roku zawieszenia kary pół roku zawieszenia wyroku i Witos cały ten swój czas wykorzystuje, jeżdżąc po Polsce i mówiąc że zbliża się bardzo trudny okres dla Polski, a chłopi byli wtedy bardzo anty sanacyjnej bardzo sanacyjnej, a Witos odwrotnie mówił teraz musisz służyć temu państwu, ponieważ nie mamy innego państwa i musimy go bronić i to były całe jego okres działalności w obronie państwa bardzo dziękuję za przybliżenie postaci jednocześnie myślę, że temu ostatniemu okresowi życia Witosa już potem pod okupacją warto poświęcić będziesz kiedyś się historia Polski także już dzisiaj zapraszam naszego gościa był nim pan Michał Wójtowicz muzeum historii polskiego ruchu Ludowego dziękuję bardzo dziękuję panie redaktorze dziękuję państwu dziękuję też stacji za umożliwienie przybliżenia, ale i to jest nasza nie tylko powinność, ale i wielka radość, bo temu służą właśnie audycję historia Polski dziękuję bardzo do usłyszenia, a teraz informacje w TOK Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA