REKLAMA

Prof. Katarzyna Kłosińska: Pojawiają się wypowiedzi, które stygmatyzują całe grupy społeczne

Data emisji:
2019-04-15 12:00
Audycja:
A teraz na poważnie
Prowadzący:
Czas trwania:
24:39 min.
Udostępnij:

Gościem programu była prof. Katarzyna Kłosińska, przewodnicząca Rady Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk, pracownik naukowy Instytutu Języka Polskiego Uniwersytetu Warszawskiego. - Brutalizacja języka nie polega wcale na tym, że używamy wyzwisk. Można być brutalnym używając bardzo wręcz naukowych argumentów - mówiła prof. Katarzyna Kłosińska.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Mikołaj Lizut witam państwa bardzo serdecznie, a w studiu gość prof. Katarzyna Kłosińska przewodnicząca rady języka polskiego Polskiej Akademii Nauk pracownik naukowy Instytutu języka polskiego Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry pani profesor w dzień dobry pan, że dobre państwo najpier w może zaczęlibyśmy od tych żeńskich końcówek żeńskich form żeńskich form tak no właśnie 3 jest pani językoznawcą czy językoznawczyni UE, a muszę powiedzieć, że wiele osób Rozwiń » nie o to pyta właściwie inny większość dziennikarzy czy osób obcych, które rozmawiają ze mną na temat języka ja powiem, że mnie w zasadzie wszystko jedno czy akurat zostanę nazwany językoznawcą czy językoznawczyni, ale może to, dlatego że rzeczownik językoznawca jest zakończony na, a i ta forma męska ten językoznawca jednocześnie, jakby może być formą żeńską brata tutaj, ale już ich tak samo jak powiem, że jestem kierowcą o czystość, mówi że jestem kierowcą nie je od razu memy niniejszym wyjaśniam, że wbrew temu co dziś ta w niektórych słownikach można znaleźć forma kierowcy nie jest jak najbardziej poprawne mamy sprawca sprawczyni no to np. kierowca kierowcy nie on realny w domyślam się oczywiście że, gdybym była psychologiem albo pedagogiem Barbora laryngologiem albo chirurgiem to moglibyśmy się zastanawiać nad tym czy jestem laryngolog szkołę psycholożką czy dla 3 róż szkoły np. i powiem, że to jest tak, że język Polski nie stwarza nam w zasadzie może nie o niej nieograniczone, ale prawie nieograniczone możliwości tworzenia tych form żeńskich, ponieważ dodajemy n p . do formy męskiej przyrostek AK mamy aktora aktorka dziennikarz dziennikarka, a więc np. właśnie może być nie wie minister minister Ka np. gdybyśmy chcieli rozważyć formę żeńską wizja, ale do końca 2 i gdy czyli język daje nam naprawdę bardzo duże możliwości tylko nie wszyscy jak akceptują te formy, mimo że są formy zgodne z systemem, czyli takie, jakby nie naruszają nie naruszając zasad języka polskiego albo po prostu był 1 to brzmi dziwnie drugim to brzmi jakoś śmiesznie, a inni wręcz przeciwnie uważają, że te formy jak najbardziej powinny być testem entuzjastą tych żeńskich form, zwłaszcza że kiedyś Michał niż Rusinek opisał anegdot ze, która jest dowodem na to, że rzecz czasem warto się zastanowić nad żeńską formą Otóż jego żona pracowała na kolei chodziło o wspólne ubezpieczenie i oto co wpisać do dokumentów więc, gdy napisano mąż Kolejarza, ale uważam, że miało to idiotycznie, bo z kolei artefakt ebilet PL no tak jak tutaj też przy takich okazjach przy przywołuje czasami takie taką anegdotę to znaczy też w taką wolę takie zdarzenie, które miało miejsce no nie wiem 10 więcej lat temu nie były i mistrzostwa świata w piłce nożnej jechałam samochodem włączyłem sobie rady i słyszy z takiego właśnie, by sprawozdawcy, który z takim wielkim wielkimi emocjami mówi proszę państwa lub mógłby być Brazylia miała grać proszę państwa na kibicach i pięknie brazylijscy kibice przyodziani tylko w bikini strojach, a narodowe prawda to kibice wyobrażam sobie mężczyzn i nagle przyodziani tylko w bikini potem wyszedł, jakby troszkę rozpowszechniła rozpowszechniła ta forma kibic Kai i k i są jak ten problem znikł mógł, więc rzeczywiście tak jak mówię język Polski stwarza nam takiej możliwości n p . Cieślik i Słowacy narody nam najbliższy językowo mają formy żeńskie właściwie regularnie tworzą myślę, że teraz ani Zuzanna Czaputowicz jest rezydentką Słowacji w annałach ma dla nich odebrać towar a kto tak czy Sophia Loren nowa to to jest jeszcze coś innego, ponieważ to jest forma nazwiska, ale tutaj chodzi o formy nazwa męska nazwa zawodu czy funkcji tak jak prezydent i do tego się wydaje formę żeńską więc, gdy powiedziałabym, że czułym, jeżeli mamy czujemy taką potrzebę i uważamy, że te formy są potrzebne to po prostu ich używajmy Ermin i wtedy no i ci, którzy będą chcieli akceptować będą akceptować ci, którzy nie będą chcieli nie będą ich akceptować, ale skoro znowu, jeżeli ktoś uważa, że to formy są niepotrzebne brzmią już mniej śmiesznie tak dalej o to też na siłę nic nie można czym zajmuje się rada języka polskiego ja pamiętam dużą taką dyskusję we Francji to nie jest oczywiście odpowiednik rady języka polskiego ta instytucja, która w Akademii hossy jest w Laskach oraz w fazie reguł języka francuskiego on często bywa obiektem różnych żartów w UE, a czym zajmuje się rada w Polsce rada języka polskiego heavy Rain recytuje tutaj reguł Hebdy z ustawy o języku polskim jest instytucją opiniodawczą doradczą w zakresie używania języka polskiego rada istnieje od 1996 roku mam przyjemność być w zasadzie prawie od początku przez 20 lat byłem sekretarzem teraz została mi powierzono funkcję przewodniczącej i rada jedno tak jak wynika to właśnie choćby z tego zapisu w ustawie jest instytucją opiniodawczą doradczą KRS badawczą badawczą w mniejszym stopniu my nie jesteśmy komitetem problemowym przy Polskiej Akademii Nauk i komitetem takim badawczy mniej ni mniej nerwów część badawczą tylko w niewielkim stopniu rada nie zatrudniała toczy inaczej mówiąc członkowie rady nie są pracownikami etatowymi radiu TOK FM to jest taka funkcja społeczna jesteśmy w każdy gdzieś tam jest dziś zatrudnionych my i pewno można powiedzieć, że rada prowadzi politykę językową czy w przynajmniej stara się prowadzić na tyle na ile na ile jest to możliwe, a polega to na tym, że współpracujemy z instytucjami państwowymi n p . Sejmem Senatem z ministerstwami syna różnymi instytucjami faktów, które podejmuję jakieś działania, gdzie powiem budzą tak trochę potocznie Zacha, które zahaczają o język np. nazewnictwo różnego rodzaju np. zdobył podstawy programowe czy w ogóle nauczanie języka polskiego związku wydaje się, że są to też instytucja odpowiedzialna za brutalizację języka polskiego to by w szybkim pochodzi tytuł, jakby to są 2 różne rzeczy, bo z 1 strony oczywiście Mendoza propagacji języka polskiego powiedziałabym czy takiego może nie samego języka tylko sposobu używania tego języka czy dyskusji publicznej to jest odpowiedzialnych dużo różnych czynników to nie chciałabym tego tak już tutaj boom w biegu upraszczać mówić, że to jednak instytucje za to odpowiada czy może 233 nawet ne, ale chodzi o to, że gminnym rada, jeżeli wracamy, bo to typ tak zawsze za chwilkę opowiem jeszcze iść pan redaktor będzie chciał natomiast czym zajmuje się rada Ano może powiedzieć, żeby zwracać się do nas jakaś instytucja z pytaniem dotyczącym formy używania nie nie chodzi o poradnictwo językowe, ale przygody jakieś nietypowe imiona jakiś np. nazwy i nietypowe albo coś co dotyczy powiedzmy gminnymi no właśnie ich nauczania języka polskiego w szkołach tak dalej to my wtedy taką opinię wydajemy Realu też wiele inicjaty w sami podejmujemy natomiast jeśli chodzi o tę brutalizację to już oczywiście rada, by nas niepokojem zauważa to co się dzieje w języku znaczy to co się dzieje też z językiem, że język jest wykorzystywany powiedziałabym instrumentalnie zawłaszczana takiego Pałka Hel ładnie tu panują, chociaż lub jest to by mu przykro nam to mówić może tak miłą i maili i ich, że język, że za zaczynają działać to czy pewne pewne zjawiska takie dotyczące tzw. hejtu np. wymykają się spod kontroli po prostu nawet uczestników debaty, dlatego że tam wchodzą w grę również kwestie różnych algorytmów jak wiemy takich farm trolli no takich różnych rzeczy, które nie mają nic wspólnego w zasadzie z debatą z debatą publiczną czy w ogóle jakąkolwiek debatą z drugiej strony pani profesor czytając prasę przedwojenną nietrudno odnieść wrażenie, że to był język szalenie brutalny a na poziom dyskursu było niezwykle niski pełen inwekty w spór polityczny był rozgrzany do czerwoności mam tutaj namyśli przede wszystkim końcówka lat 31 chyba osiągnęliśmy apogeum, więc może ten stan taki czarny obraz jeśli chodzi o język wynika trochę z układu odniesienia, bo być może to oczywiście trzeba było zbadać czy są oczywiście prace Hej, naukowe dotyczące choćby tej właśnie my dyskursów czytelnym czy sposobu, by prowadzenia debaty już w latach międzywojennych ja bym powiedziała, że Chełmno tutaj bardzo dużo czynników nie bierze udział w tym myślą o nich myślę, że takim największym winowajcą jeśli masz tak powiedzieć to jest taka mnie traktowanie wszystkiego bardzo krótkowzrocznie to znaczy brak refleksji nad tym, że były na dobrze my teraz stukają rzucamy się błotem Anną i zaraz za chwilę coś będzie trzeba z tym zrobić prawda za chwilę trzeba będzie bym w stosunku do czystych z tą osobą, którą się obrzuciło błotem i wiem usiąść do wspólnego stołu i porozmawiać albo za chwilę trzeba będzie coś naszym społeczeństwem zrobi graczy w sensie takim, że nikt nie mnie, że ludzie, którzy bardzo często inny to jest taka w obu metodach działania bardzo krótkowzroczna to jest trochę też takie los innych sfer życia, ale też politycznych rozdawanie masz pieniędzy np. tak po to, tylko, żeby na wybory prawda czy leczymy innych cieczy, czyli podejmowanie różnego rodzaju działań, które mają przynieść tylko taki efekt tu i teraz z tego powodu też myślę to już mówię, bo może całkiem prywatnie nie jest nie w imieniu rady języka polskiego, ale myślę, że z tego powodu też nie zostało rozwiązane wiele problemów my takich systemowych dotyczących choćby czy szkolnictwa czytam innych dziedzin w innej sensem naszego życia społecznego, bo dla bardzo często taka krótkowzroczność tutaj już raczej tak najważniejszym zadaniem to było osiągnięcie celu tu i teraz pojawia się w 2 i to właśnie to, że z dna w debacie publicznej posłuchajmy informacji Radia TOK FM po, których wrócimy do naszej rozmowy prof. Katarzyna Kłosińska przewodnicząca rady języka polskiego jest państwa i moim gościom Hassan Katarzyna Kłosińska przewodnicząca rady języka polskiego jest gościem programu wróćmy do brutalizacji języka, bo nietrudno odnieść takie wrażenie że, że ta brutalizacja postępuje tymczasem, gdy przypominam sobie poziom debaty publicznej z początków lat dziewięćdziesiątych nawet na to co przychodzi taka refleksja, że niekoniecznie należy koniecznie postępuje w realizację niekoniecznie tak to znaczy, o ile wydaje mi się, że w tej chwili takiej jawnie antysemickie obelgi są w polskich mediach raczej rzadkością się zdarzają oczywiście, ale raczej w sferze jakiś tam w internetowych dyskusji, a nie w mediach jest bardziej zawoalowane w 3 z taka mowa nienawiści wykluczająca związana z homofobią i w tej sprawie wydają się, że jest pewien postęp jest jeśli chodzi o homofobię to nie wiem czy jest postęp, bo rzeczywiście pojawiają się przecież nawet w dyskursie takim publicznym szum wokół musisz to o o osoby publiczne powiedziałabym może nie używają słów takich Dymna nie chce tych słów przytaczać dlatego znamy, więc jak opisać bywają Allegro emeryt z awangardą może mrożenie nie nie używają obelg, ale mu, w czym jeżeli pojawiają się jakieś siły stwierdzenia mówiące o tym, że na ogłoszono też też nie chce też argument przytaczać, ale w każdym razie pojawiają się wypowiedzi, którym które, jakby stygmatyzuje cały czas pewną grupę np. grupy LGBT prawda net czy n p . no jak to było z uchodźcami z muzułmanami oczywiście język jest używany jako oręż bardzo często brutalnie wierzę, że uważam, że pada słowo, by ta brutalizacja nie musi polegać na tym czy ta brutalność musi polegać na tym, że używamy wyzwisk można być brutalnym, używając bardzo naukowych wręcz argumentów czy kwas naukowych prawda, udając argumentował naukową argumentację no tak na co tutaj rzeczywiście raport z polskiej rady języka dotyczące np. pasków słynnym pasków w TVP wiadomości w wiadomościach daje wiele do myślenia mówi i może przeczytam tak jak mówiła, że ten raport został przygotowany przez 3 osoby prof. Rafała zimnego profesora z Przemysława Szuszkiewicza i nie to było raport, który dotyczył on pasków wiadomości z lat 20162017 tys takich tzw. pasków informacyjnych, czyli tych informacji tekstów, które rezygnowały główne inne główne nowy materiał filmowy innych dotyczył 13 najważniejszych wydarzeń, które przez to 2 lata się działy, czyli dymy wszystkiego co się działo n p . wokół ustaw sądowniczych czy wokół tzw . ustawy do zupek i bez Belki za cywilnej czy n p . wokół Smoleńska czy wokół protestu rezydentów takich czy IT i powiedział powiem, że my z tych to 13 innych wydarzeń nos el paczek zostały zaczerpnięte zostały przeanalizowane właściwie chyba wszystkie materiały, które dotyczyły tych 13 wydarzeń pod tym względem jest to materiał na rzeczy się reprezentatywny raczej poza mówiąc o całości spektrum całość mówimy o programie informacyjnym, czyli o wiadomościach jedynie 25 % pasków do czystej informacje reszta ma rozumiem charakter takiej perswazji nazwa propaganda wskazuje na propagandowej magiczny znaczy ta propaganda się też mamy jakby pełni funkcję tak jak się my w językoznawstwie mówi albo perswazyjny, czyli ma wpływać na na przekonania albo magistrze albo jedno i drugie, czyli jak kreuje rzeczywistość milczy na taką taką rzeczywistość, której nie ma tak go tam przede wszystkim się, bo jest to co każdy telewidz lucerny czystszy widz nie nie niebędący językoznawcą niemający nawet takiej wiedzy specjalistycznej zauważy no to np. sędziowska kasta 3 totalna opozycja, czyli takie posługiwanie się takimi wyrażeniami, który po pierwsze, już od od razu narzucają ocenę i te zawierają te oceny, a też jednocześnie co jest bardzo ważne jest z należą do dyskursu czy należą do stylu używanego właśnie przez to opcje polityczne realia zrealizuje do końca i to jest bardzo ważny, dlatego że te języki formacji politycznej czy w ogóle język informacji powinien być neutralny to znaczy powinniśmy czytając taki pasek nie wiedzieć, kto tego używa aktorką mówi, a teraz, jeżeli my czytamy tutaj na pasek, z którego od razu biegowy wnioskujemy wiemy jaką, jakie poglądy reprezentuje ten nadawca to czy wytwarzamy wytwarza się taka jedność języka i świata inaczej mówiąc o odbiorcach tego typu tekstów może mieć wrażenie, że to jest jedyny sposób o jedyny możliwy sposób opisania rzeczywistości i że w związku z tym to jest jedyne możliwe czy ta interpretacja rzeczywistości, którą nam się tutaj serwuje to jest, że to jest jedyna możliwa interpretacja rzeczywistości i w tym sensie to jest taka nie tylko perswazji propaganda manipulacja, czyli kreację rzeczywistości, ale też tak jak tworzenie nowości kreacja jednak tworzenie nowego świata zupełnie atest ciekawe jak wiele od tej formy gramatyczne znów zamierzają państwo w z zaprzęgiem tych właśnie do tego języka perswazji czy języka propagandowego, bo to nie tylko chodzi o ochronę przed przymiotniki dach przygniótł i dziwota, więc tak totalna opozycja, czyli 3 m nad jedzie znamy zbyt radykalne, ale Azjaci tutaj stopniu jest opozycja jest radykalna opozycja totalna opozycja, ale resort ma umiarkowane też z opozycją tak znaki zapytania o takiej konstrukcji pytajmy typu daszka komu przeszkadza patriotyzm Polaków prowadzi takiej z takim pasku czy takim tekście mamy mu już sugestie tzw. przez opozycję jest zaś tak, mówi że już są siły, którym przeszkadza ten patriotyzm Polaków są ważnym no trzeba obejrzeć ten taki materiał, który tam jest im wyprzeć z plus raczej na tej podstawie się dowiedzieć komu przeszkadza patriotyzm Polaków, ale bardzo często były oczywiście winny tao jest takie niedookreślone, a pamiętajmy też przez propagandę PRL-u tutaj euro powiedziałabym bardzo dużej z tych mechanizmów, które były obecne wtedy no niech żyje w jak z analiz tej propagandy PRL-u wiemy, że najem posługiwanie się taką figurą niedookreśloności komu przeszkadza to zdaniem NIK można, by napisać do nich Timmermans sobie przeszkadzać komuś tam podać, jaką nosił nazwę instytucji komisji Europejskiej przeszkadza patriotyzm Polaków n p . albo go albo Kam Mel zachodnim ministrom nie wiem i t d. tak dalej gorszące jest to, że ktoś taki w ogóle się znana z ołtarzy kandydatów ważne jest o to chodzi do określonych to znaczy takie próby puszczanie oka do tego odbiorcy, bo tak my wiemy komu i ty też jak nas dobrze jak były w wejściu w testach zaproszenie do wspólnoty bądź z nami razem w tej sferze wartości dzielna, że warto się tak podzielają nasze wartości bądź wiedz, że tutaj nobli my może do końca nie powiemy komuś przeszkadza, chociaż akurat tam w tym materiale chyba było to tak kawę mała wieś tak powiem, ale w alei gminy zapraszamy cię do tak, by taki pewny gry prawda znaczeniami do gry odniesieniami do gry językiem cudzysłów też pełnić ciekawą full wypas elita cudzysłów się pojawia najczęściej czy nie tylko cudzysłów, ale w ogóle cytaty takie przytoczenia parafrazy na takiej zasadzie, że wyrwy wyciąga się jakiś fragment wypowiedzi czy jakiś cytat z Note, który ktoś przywołuje gdzieś tam w tekście Anny i on ma pokazywać siłę w tak, by samo to powiedziałbym perswazyjne czy takim tylko punkt zależny od autora, bo tutaj jest też ważne, że takie informacje to z wyborem tekstów już przysłów czy w konstrukcji niezależne od autora tutaj mamy bardzo dużo tych konstrukcji zależy od autora zalew w tym co jest zależne od autora Otóż sam wybór np. cytatu tak jak np. było słynne przesłuchanie przed komisją dotyczącą Amber Gold Jamesem w bramce Michała Tuska i on powiedział lipa wtedy prawda i to tak byłoby takie tam wtedy taki pasek się pojawił kolokwialnie mówiąc lipa albo gdzieś tam jakaś siła była wypowiedź się w i przy innej komisji już nie pamiętam niektóre inne chyba reprywatyzacyjnej albo też Amber Gold innej dała rady innym, którego stał z urzędników byłego rządu, ale te niewysokie wysokiego szczebla zresztą i i jakiś taki cytat właśnie w cudzysłowie nie odnotowałem w swojej pamięci brata i innych tutaj oczywiście można powiedzieć to tak naprawdę jest on powiedział, że nikt nie odnotował tam czegoś co w swojej pamięci tylko w ogóle sam wybór tej konstrukcji sam wybór tego akurat jako takiego wydarzenia podsumowującego popowych czy takiego tytułu bijącego pamiętajmy, że to paski desek tytułuje bym tego co ma co potem następuje takie czytamy artykuł mamy na górze tytuł prawda netto netto to już jest bardzo sugestywne i to już powiedziałabym tak jedno narzucające na ocenę i to co w tych wszystkich paskach może nie we wszystkich, ale właśnie tych 75 % mnie jest bardzo wyraźny to jest to, że człowiek słucha zapowiedź prowadzącego tego, który prowadzi wiadomości jednocześnie muszę pojawia pasek za chwilę dopiero będzie oglądał ten materiał filmowy i ten pasek już narzucą mu ocenę prawda to znaczy my wiemy co mamy myśleć o tym, zanim my się tego wszystkiego dowiemy i to jest właśnie na tym polega ta nierzetelność tego materiału w lotach, ale tutaj co chciałbyś wiedzieć ile te paski czy w ogóle słowa są inni tworzą rzeczywistość oznaczone ile nie jesteśmy w stanie ulec Stali w tej propagandzie czy to rzeczywiście działaczy i panów to są tylko słowa czy to są słowa, które stwarzają świat i pan to oczywiście, by należało przeprowadzić badania prawda na ile i to różne badania nie tylko językoznawcze, ale może np. ryb jednak obserwuje, kiedy np. zaglądam na Twittera czy jakieś komentarze pod różnymi materiałami takimi politycznymi z różnych stron internetowych, że niestety jakaś część naszych rodaków mówi tym językiem to mówienie tylko język oczywiście pasków, ale w ogóle językiem no powiedziałbym tej propagandy i Chełm np. teraz przy okazji tej tych pasków pojawił się w internecie różne komentarze dotyczącej czy tego ma oba w do opracowania czy też w ogóle rady języka polskiego cześć Komen część komentarzy byłem tam jakaś taka Bóg powiedziałby akceptująca albo przynajmniej jedno nie Rajkowski mniej niema niemająca charakteru hejtu, ale często niestety do hali z takim czystej wody dilerka diet radnych jest z internautów napisał, że rada języka polskiego to jest uwaga przypadkowa po przypadkowym przypadkowe gremium ubeckich profesorów i no no to on to znaczy, że tak, że to właśnie działa, dlatego że pamiętamy wypowiedź 1 z pani minister, która powiedziała, że chyba Trybunał nie pamiętam czy był Konstytucyjny wtedy jeszcze czy trybu uczy, że Sąd Najwyższy przypadkowe gremium Trybunał Konstytucyjny tak tylko jeszcze w poprzednim oraz ostał się przy kawie tak tak tak, że tylko, że to wasze przypadkowe gremium potem, że ubecki Otóż wszystko we wszystkim miesza po prostu prawda i wyjątki wystawili dbamy, by całe czasami struktury, w których ludzie po prostu powielają dokładnie powielają ten język natomiast oczywiście, żeby sprawdzić na ile to działa i w ogóle nie tylko język pasków walec na propagandę, którą się serwuje to trudno to by trzeba było przeprowadzić badania już takie ilościowe jakościowe, ale to jest inna w obawie, że państwo na początku było słowo bardzo dziękuję dziękuję za zwierzę to spotkanie prof. Katarzyna Kłosińska przewodnicząca rady języka polskiego była państwa i moim gościem jest za chwilę informacje Radia TOK FM, a po nich raport gospodarczy program przygotował Szczepan Maziarz Rek Mikołaj Lizut Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA