REKLAMA

Kluczem do zrozumienia biografii prof. Karola Modzelewskiego jest październik 1956 roku

Data emisji:
2019-04-29 12:00
Audycja:
A teraz na poważnie
Prowadzący:
Czas trwania:
27:59 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Mikołaj Lizut witam państwa 6 minut temu minęło południe, a Stuligrosz prof. Andrzej Paczkowski historyk GM dobre wino w ja przypominam, że nasza rozmowa mogą państwo oglądać na stronie portalu TOK FM PL wczoraj w Warszawie zmarł prof. Karol Modzelewski historyk rewolucjonista dysydent więzień polityczny w, a także działaczy Demokratycznej opozycji kawaler Orderu Orła białego i wreszcie laureat literackiej nagrody Nike za swoją biografię w FM zapytać pana panie profesorze Rozwiń » w, jaka data mogą być kluczem do biografii prof. Modzelewskiego czy to jest październik 56 tak jest to jest rok 1956, kiedy on rozpoczyna studia na aktywne życie publiczne polityczne i w zasadzie utrzymuje się w tym obszarze aktywności aż do śmierci Lecha Goździk to jest chyba takich tutaj z nim rozmowę z not Dead man Truck oboje z naklejonymi Karol był, o ile wiem zafascynowany goździkiem, bo to był czas, kiedy on był już trwa to kiedyś nazwał ów liryzm, czyli wiara w to, że klasa robotnicza jest tą najważniejszą częścią każdego społeczeństwa i żel oddzieli zachowania od jej działania zależy przyszłość ludzkości no trudno było uwierzyć, że właśnie prof. Modzelewski byłby niewierzący w tym czasie, zwłaszcza że urodził się w Moskwie jako syn przybrany syn działacza najpier w WOPR -u później PZPR u ich przed tym tabletem iPad jest z KPP w, czyli to bardzo wierzącego komunisty i w takim domu się kształtował w no tak, ale to nie było oczywiście silnym czymś automatycznym z domów komunistycznych wyszło sporo osób, które stały się antykomunista nam prof. Modzelewski również, że nawet sami komuniści zdawali się antykomunista ani igły można, by można powiedzieć, że prof. Modzelewski to jest właśnie taki czołowy sztandarowy przykład filigranowy zasili on i razem z Karolem z Jackiem Kuroniem swoim listem otwartym do członków PZPR, jakby otworzyli pewien standard krytyki marksizmu od wewnątrz i szukania w obrębie marksizmu możliwości stworzenia czegoś innego niż ten biurokratyczny terrorystyczny system stalinowski Nowak, ale to jest 60 czwarty roku, a w Grucznie są na moment do października, bo wydaje mi się że, że to jest taki taki moment z narodzin Karola Modzelewskiego właśnie go rewolucjonisty, jaka to była taka rewolucja niedokończona można można grać będzie rynek jest zacięta tak naprawdę, ale rzeczywiście ten 50 szósty rok tych kilka miesięcy, a może nawet tylko kilka tygodni, kiedy wydawało się, że rzeczy my są w GW mocy zmiany generalnej poprzez klasę robotniczą w i kar, które było z basistą na ile w bieżącym to po to, trudno nie powiedzieć włączył się z tobą uważał że, gdy tylko tą drogą można zmienić Polskę i to nie tylko Polskę można zmienić komunizm jako system państwowy uczynić go innym w znacznym stopniu, chociaż trudno tutaj jakoś eskalować to jak było to poszukiwanie takiego modelu socjalizmu, który był znany jeszcze sprzed pierwszej wojnie światowej Abramowskiego o samorządność w dni nie i niezależności różnych środowisk społecznych w tym także robotników związków zawodowych spółdzielczych i organizacji nie własność społeczna ani własność Państwowa ani własność prywatna NATO były też takie generalne ramy, w których w, których Karol się wówczas obracał i w liście otwartym, gdy one one funkcjonują są dosyć wyraźne i można powiedzieć, iż do pewnego stopnia Karol został im wierny aż do końca, bo krytykując plan Balcerowicza i ich liberalizmie gospodarczym trzeba iść na scenę w ogóle tak wychodził z tego samego punktu widzenia to znaczy, że jego syn własność społeczna jest lepsza niż własność prywatna i niż własność Państwowa, że należy dążyć do upowszechnienia własności do podboju upodmiotowienia ludzi pracy wspomniał pan profesora liście do KC PZPR Karola Modzelewskiego Jacka Kuronia 3 proc, ale nie ma ludzi do kasy klubu do członka członków partii towarzyszy z organizacji partyjnej na Uniwersytecie warszawskim nowość, ale też wszystko zaczęło od memoriału, do którego tak naprawdę na czym władze partii uniemożliwiły jego publikacje tak to był oni przygotowali takie opracowanie, które nazwane memoriałem nowość, bo od tego właściwie można powiedzieć, że zaczyna się no może nałożyć na opozycja w Żorach po raz 2, ale Memoriał jak pozostał rzeczą tajną u w tym nie ujdzie mu upowszechnia on natomiast list otwarty w dół powszechnie bony, gdy ogłosił go m. in. drukiem Jerzy Giedroyć w wydawnictwie literackim zachwycili się nim trockiści na na Zachodzie był tłumaczony na francuski angielski niemiecki stał się 1 z takich kanonicznych oraz nosili go nawet uczniowie taki uczeń Adam Michnik nota zatrzymany za umowę w ramach brakiem pomocy koleżeńskiej, a nie, ale jeżeli mówimy oczywiście co odgrywa rolę to może odgrywać rolę wtedy, kiedy staje się znamy tak, bo jeżeli ktoś robione niezwykle mądry tekst i trzyma go w szufladzie i nawet żona oni mnie wie to po prostu jest to ciekawy tekst i nic więcej, a list jest szczególnie interesujące, bo to jest krytyka PZPR krytyka władz polskich z punktu widzenia marksistowskiego właśnie nowy sens, ale nie ma mowy o zależności od ZSRR na co później Karol Modzelewski zwraca uwagę, że to był po prostu nas takim rynkom konie trochę i Jacek i i Modzelewski żyli w jedno, jeżeli w takim kokonie wiedzieli, że pewnych rzeczy nie powinno się poruszać ponadto jeśli wydaje, że oni traktowali ten ten list skierowany do kilkuset towarzyszy partyjnych z uniwersytetu Warszawskiego jako coś co dotyczy całego ruchu komunistycznego nie tylko Uniwersytetu ani nie tylko polskich, że to jest pewna propozycja, która dotyczy wszystkich i tych w Moskwie i tych w Pekinie i tych w Paryżu, że trener w komunizm realizowany od czasów Lenina Stalina po prostu nie jest z tym komunizmem, o których chodziło o ich są po roku na nie malcowi przede wszystkim poszukiwanie drogi i jak można zmienić co powinno być zmienione ażeby system komunistyczny stał się systemem sprawiedliwości społecznej poszanowania człowieka jego godności poszanowania pracy i uznania dla każdego wysiłku obojętnie czy fizycznego czy czy umysłowe jego i nie odrzucają z marksizmu szukali w marksizmie recepty nie tylko nazwą kapitalizmu, ale także na złom komunizmu w modelu sowieckim, który bada jedynie w znanym baza służy okazało się, że do poszukiwania są już dawno nielegalne, ponieważ październik skończył się nieodwołalnie znaczy zamroził go sam Gomułka to odwilż i te poszukiwania zakończyły się wyrokiem 3 , 5 lat więzienia o detal w tańcu i płuc dla Karola i 3 dla Jacka no właśnie, a to były takie czasy, gdy właściwie opozycji nie było w więzieniach to, że w tej opozycji powiedzmy powojennej związanej z większości już wyszła większość wyszła TDI z wysp obsadzonych tych sadzonych przez Stalina, a nowej opozycji, że nie było w to znaczy ona funkcjonowała, ale w taki, jakby zalążku nowej formie nie nie niejawnej warto jednak pamiętać, że wtedy n p . im zadanie Rudzińska, która współpracowała z kulturą paryską też została aresztowana w, że w tym samym czasie była aresztowana grupa trockistów polskich m. in. Ludwig Kaas też historii, więc dopóty co się działo to wszystko było oczywiście bardzo zamknięty to się nie nie nie nie upowszechnia wału w tym niemniej ten ferment czy i umysłowy ferment polityczny cały czas funkcjonował w bardzo różne środowiska boli na prawicy i w finale w Syrii właśnie wśród marksistów takich jak chwiejnym Karol Modzelewski Karol Modzelewski wyszedł z więzienia no bardzo szybko już niedługo wybuch marzec i trafił się dowiedzieć Rafa znów do więzienia okazał się w tym w marcu także niezłomnym człowiekiem no to znaczy Karol samych wydarzeniach marcowych nie brał udziału, bo siedział już w niedzielę w, niemniej dla pewnej części organizatorów tej pierwszej pierwszego wiecu na Uniwersytecie i dla wielu innych także w dużym nie mieli z marksizmem wiele wspólnego on i Jacek Kuroń byli takimi nazwiskami odwoławczymi prawda m. in. dlatego że mieli za sobą tym tę pierwszą dziesiątkę prawą piersią świat panie profesorze w roli byli już kombatantami i grać będą nas rozmowy tuż po informacjach Radia TOK FM prof. Andrzej Paczkowski historyk jest państwa i moim gościem rozmawiano oczywiście zmarł wczoraj prof. Karolu Modzelewskim prof. Andrzej Paczkowski historyk jest państwa i moim gościem wspominamy prof. Karola Modzelewskiego, który zmarł wczoraj w Warszawie wybitną postać współczesnej polskiej jej historii w zatrzymaliśmy się na marcu 68 prof. Modzelewski znowu trafił za kraty chorzy i pół roku tak w ale wyszedł na mocy amnestii zdaje się na początku lat 7060 pierwszym rokiem aż w Ełku wiele osób się ubiegało o zwolnienie z Torunia i Kuronia Modzelewskiego i nowy pierwszy sekretarz dziś jak w geście łaski dopuścił taką możliwość jej no właśnie prof. Karol Modzelewski jest wtedy nie profesor nawet nie dr wychodzi z więzienia, a niedługo później, bo w siedemdziesiątym szóstym roku powstaje Kor tymczasem Karol Modzelewski, który wówczas był człowiekiem sztandarem no właśnie prekursorem wizyt w polskich zakładach penitencjarnych można powiedzieć założycielem współczesnej opozycji i on mieszkał wówczas we Wrocławiu i opozycja tę góralską opozycja w ogóle się nie angażuję, dlaczego zrobił sobie przerwę nie po raz pierwszy ruch, że przerwy na badania naukowe, bo on tak naprawdę historykiem, a nie politykiem w łączył te 2 rzeczy dosyć sprytnie, ale już w latach 5962 lata we włoszech na stypendium naukowym jest miał już przerwę pod tym właśnie po wyjściu z więzienia w 70 pierwszym roku praktycznie aż do o 71010. 8 dziesiątego roku nie istnieje czy nie chce istnieć w pierwszym w pierwszym szeregu jest wprawdzie siedemdziesiątym szóstym roku napisał list otwarty do Edwarda Gierka, ale to było tak jakby jednorazowo wystąpienie mieszka we Wrocławiu się nic na dziś w pokojach należących do Polskiej Akademii Nauk na rogu ulicy więziennej nożowniczej wystarczy dobry adres dniach w tym zajmuje się pracą naukową pisze pisze dr zbiera materiały do dość ważna dla nas on byłby, więc listą w i tak prawdę mówiąc ja nie mam większego pojęcia o tym co on tam robił Gary boom był już wysoko oceniony słynna była to jeszcze z lat sześćdziesiątych jego polemika z prof. Karolem Buczkiem z UJ tu na tematy narosło wokół jakichś tam fragmentów wczesnośredniowiecznej Polski zajmował się historią, gdyby ustrojową i gospodarczą zielskiem społeczną także w trochę opublikowało też był nie nie nie nie wchodził w ten nurt żyjemy mediewista ręcznych, który opiera się o archeologię tylko raczej o dokumenty miał bardzo szeroką sieć szeroki obraz tego tego okresu który, jakby skonsumował dopiero wiele lat później jego najważniejszej książce w gamie lata siedemdziesiąte to są lata Modzelewski jako historyk co ciekawe w ogóle ciekawe są jego zainteresowania historyczne, bo na wasze komplet z dnia daleko od tak bowiem jego działalności nazwijmy to polityczne czy dysydenckich rewolucyjnej prawda w notach już w EVO w ostatnich latach wsi jak w Wałczu połączyć z rozwojem swój warsztat historyka nie mieli Vistal historyka jako takiego z obrazem PRL -u i w jego wspomnieniach Virgin Mobile historii zwalnia od Visy wyobrazić, że historyk, który jest właśnie czynnym działaczem rewolucjonistą marksistą dał mu już interesować ja wiem w dziewiętnastym wiekiem powiedz im wygląda to jest tak jednak na naturalne chyba naturalny kierunek prawdy prawda nie wiemy tę prawdę mówiąc nie wiem, dlaczego Karol zajął się my dziwić tylko trzeba powiedzieć tak, że w tych latach, kiedy studiował ukończył studia pod kierunkiem prof. Aleksandra Gieysztora i zatrzymał później już prace naukową Polskę my lingwistyka była 1 z niewielu fragmentów w Polskiej historiografii, która należała do nurtu światowego Polska logistyka naprawdę była czymś ważnym i niewiele osób szło domen dziwi styki, bo to było dobre miejsce historia najnowsza zawsze była tak jakbym traktowana jest nie wtrąca się, że nie ma po zwolnieniu z podejrzeniem o marki le niż 50 latach wtrącał się nawet do Fordonu listy 2 w starożytności zwycięstwo w ale to już się skończyło 1005. roku to już się skończyło w, a więc może może osobowość prof. Gieysztora zadecydowała o tym, że on pozostał po po po studiach na na Uniwersytecie sił wyjechał na 2 lata do Włoch na na nas na stypendium, gdzie będą poznał średnia wyleczeń mniej nie tylko to nasze takie małe przenośne średniowiecza między Warką, a idea, a Wisłą właściwie, ale także to wielkie średniowieczne włoskie europejskie po prostu co później zaowocowało wspaniałą książkę barbarzyńskiej Europy w Karol miał 2 Miss lata siedemdziesiąte są, jakby okresem poświęca się łącznie w nauce no prawie wyłącznie przez cały czas myśli politycznej spotyka się tak daninę właśnie w tym 71006 . roku nie wytrzymał i napisał list, ale już sam bez bez Kuronia późniejszą podobną przerwy miał po wyjściu z więzienia po osiemdziesiątym czwartym roku był Karol Modzelewski parę razy siedział widzi tak zeznała, że wyjście z więzień zawsze kończyło się zajmować się historią, jeżeli miało Eda Danuta z branżą Modzelewskiego 1 z ostatnich więźniów politycznych w Polsce od nich nie on wyższy od 20842 miejsce 1 potem trochę było oczywiście w nie nie wszyscy wtedy wyszli z tej z tej wielkiej zwierzę realny strach wyszli z fiata wielka amnestia z osiemdziesiątego szóstego roku w zasadzie pozbawiła polskich dziejach polskich więźniów Towarzystwa ludzi wskazywanych powodów politycznych odzież i tacy też byli bardzo panie profesorze, ale wróćmy do roku osiemdziesiątego Karol Modzelewski w swojej biografii opisywał, że właściwie w stoczni znalazł się przez przypadek i tylko przez 1 dzień w nudnym bardzo dużo osób znalazło się w stoczni przez przypadek, bo np. boom na wczasach w na Wybrzeżu gdańskim prawda sam jego pobyt w stoczni nie miało dla niego chyba raczej bym dla niego dla niego miał na pewno duże znaczenie, bo to powracał pięćdziesiąty szósty rok i Żerań Goździk Joasia atuty jest stocznia i Wałęsa notą tosty to są najlepsze Lechosław Goździk pięćdziesiątego szóstego roku właśnie z Żerania ten taki trybun lotniczy był podobny dawała schronienie absolutnie nie podoba się zyskiem ile godzin był członkiem PZPR w tunelu tam działaczem wozy z lokalnym partii komunistycznej miała ambicje także intelektualny kontaktował się właśnie z takimi środowiskami studencką o naukowymi uniwersytetem tak, by teraz Wałęsa też miał swoich doradców w dochodach z dnia miał doradców jakoś dziwnie miał doradców gasili pożar miał kolegów miał współpracowników, więc kto to są zupełnie inne osobowości i inne niezbędne zasoby religijne sytuację w 4 topos smakowanie stoczni ja myślę, że Karola po prostu pobudziło do do Mundo wygrało do działania i natychmiast we Wrocławiu, bo wciąż mieszka we Wrocławiu stał się 1 z aktywniejszych założycieli nie niezależnego związku zawodowego, który nie miał jeszcze wtedy nas boleć to on wpadł na pomysł, żeby nazwać to Solidarność jej wychodziło tak nie wychodzi taki biuletyn strajkowy zaistnieje też, ale Solidarność to z kolei do nas wymyślił Krzysztof Wyszkowski, ale też Karol Modzelewski opowiada co tak, że wracając ze stoczni gdzieś z w Stargardzie przy czym dzień po drodze w każdym razie zobaczył strajkujący cukrownie i na niej wielki transparent Międzyzakładowy komitet strajkowy w Solidarność i pomyślał, że Solidarność to jest słowo możliwe złożenie innych co jest kluczem do czynienia z Chin nie będę nie będę zaprzeczał tej tej tej relacji to słowo Solidarność funkcjonowało w czasie strajku w samej stoczni, ponieważ ona jest bardzo nośny wyszła w Polskiej tradycji mało widoczny, ale istniało co najmniej od końca dziewiętnastego wieku dla różnych organizacji robotniczych i spółdzielczych, więc do tej pory chyba istnieje spółdzielnia cukiernicza Solidarność w Lublinie tak w, więc 4 Karol po przyjeździe do Wrocławia włączyły się jako o współ organizatorów tych kont dla związków zawodowych w oddziale wrocławskim Polskiej Akademii Nauk, a później z tego tytułu, jakbym wszedł do ową Międzyzakładowego komitetu założycielskiego już na wyższym poziomie wojewódzkim wyższą, by pierwszy rzecznikiem prasowym zwiastun później, gdy wzrosła z oddelegowany do Gdańska, gdzie 17 września 8 dziesiątego roku odbyło się pierwsze, jakby zebranie przedstawicieli kilkudziesięciu tych komitetów założycielskich na szczeblu wojewódzkim i tam po 2 podejmowano decyzje jak ten związek ma wyglądać w po burzliwych obradach Filip po przełamaniu oporu Wałęsy i gdańszczan było GN Jan Olszewski i Karol Modzelewski przy przeforsowali utworzenie z jedynego związku ogólnokrajowego, którym siedzieli oczywiście tam na nasz region, ale jest 1 związek wynagrodzenia w branży nie na branżę to była zasadnicza zmiana wynikała po prostu z tego, że branżowe związki powstawały w kapitalizmie demokratyczną i tutaj nie było nie tylko nie było kapitalizm, ale przede wszystkim nie było demokracji bez tego im inne musiały być otoczona regiony doznało idą na inną strukturę politycznie prawda inną strukturę politycznie przede wszystkim od razu ME, bo przeciwnikiem, żebym klasycznego założyciela związków zawodowych w dziewiętnastym wieku, czyli na początku dwudziestego wieku był właściciel fabryki, a w PRL-u właścicielom nie we wszystkich fabrykach w cholerę biuro polityczne CPN z grona miast wojewódzkich zagrali tak jak w każdej Karol Modzelewski należał do tych, którzy przeforsowali utworzenie jednolitego związku zawodowego i w skali ogólnopolskiej i do tego do tej nazwy niezależne samorządne związki zawodowe dorzucono na jego wniosek o Solidarność, a więc do gmin to było w sferze symbolicznej ta Solidarność legła niezwykle ważny, ponieważ ona, że był narzuciła ten symbol narzucił także funkcjonowanie związku właściwy do dzisiaj to pojęcie Solidarności Karol Modzelewski na pewno nie znał biblijnych odwołań 1 za drugim ciężar zdobywca drugiego ciężary noście i t d . tak dalej, ale to był ten sam sposób widzenia rzeczywistości, bo wybuchu stanu wojennego władze stanu wojennego Karol Modzelewski został internowany, a potem tak jak wspomnieliśmy dostał znowu pokaźny wyrok nie nie dostał wyroku siedział tak siedział bez rozwieją one w nowym Jorku proces się Karola Modzelewskiego w ogóle nie ma spółek handlowych został on źle zrozumiane na automatyczne Chamenei jest im wznosimy w lipcu 81004 . roku rozpoczął się proces koloru Romaszewski Kuroń Michnik chyba Lityński, ale też nie zakończył go rodak ogłoszono amnestię o to, żeby je, żeby tego procesu nie robić i nie robić także procesu 7 ekstremistów Solidarności, do których był zaliczany także Karol mocny ciekawe jest to, że za 2 proc profesor już po osiemdziesiątym dziewiątym roku mocno krytykował kształt polskich przemian przede wszystkim plan Balcerowicza, ale także obecne stosunki gospodarcze w rodzącej się w trzeciej rzeczy pozwolą one jednak wciąż był to, że jest socjalistą po prostu nie komunistą w domach zagrzmiało dosyć duży dystans, ale pewne kanony tego myślenia lewicowo socjalistycznego w nim cały czas funkcjonowały nie ukrywał tego związku z tym wchodził w nieustanny konflikt z tymi, którzy np. preferowali liberalny model rowery i liberalny kapitalizm i inny dla mu wolny rynek tak dalej tak dalej z tym Karol Modzelewski uważa, że to nie jest bowiem, że do końca życia pozostał wierny my w przekonaniu, w których się wychował bardzo dziękuję panu za tą wspomnienie prof. Andrzej Paczkowski historyk u państwa moim gościem bardzo dziękuję za chwilę informacje Radia TOK FM pani raport gospodarczy, na które zaprasza Aleksandra Dziadykiewicz program przygotował Szczepan Żarek Mikołaj Lizut Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

30% zniżki na hasło: WYBORY2019 - wpisz kod na stronie tokfm.pl/aktywuj aby skorzystać z rabatu!

Aktywuj teraz

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA