REKLAMA

33. rocznica wybuchu elektrowni w Czarnobylu

Data emisji:
2019-04-29 22:00
Audycja:
Wieczór Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
43:24 min.
Udostępnij:

Gościem programu był dr Paweł Sekuła, historyk, kulturoznawca, Uniwersytet Jagielloński, autor książki "Likwidatorzy Czarnobyla. Nieznane historie"

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Radia TOK FM jest już z nami dr Paweł Sekuła historyk kulturoznawca Uniwersytet Jagielloński, ale także autor książki likwidatorzy Czarnobyla nieznane historie dobry wieczór panie doktorze dobry wieczór witam państwa przez najbliższe 45 minut będziemy na Ukrainie w pobliżu miasta Prypeć Shen Nash 16 km od granicy Ukraińsko białoruskiej około 110 km od Kijowa, czyli będziemy w swej niezwykłej bliskości w przynajmniej symbolicznie elektrowni czarnobylskiej, ale jeśli pan Rozwiń » pozwoli zacznę od cytatu z dna ocznego świadkami Aleksander i Juszczenką wspominał ten moment ten dzień tak z miejsca, gdzie stałem widać było wielkim przypominający laser Strumień światła wydobywający się z reaktora to nie powstał na skutek jonizacji powietrza światło miało kolor jasno niebieska i było bardzo piękne oglądałem to widowisko kilkanaście sekund, gdybym tam został jeszcze kilka minut prawdopodobnie zginąłby na miejscu zabity przez promienie gamma neutrony i wszystko to coś się stamtąd wydobywało i oczywiście moje pierwsze wydanie będzie dotyczyć tego jak doszło do tej niewyobrażalnej katastrofy jak mogło w ogóle do tego dojść myślę, że warto na początku wyjaśnić 1 sprawę, odwołując się do tego cytatu, który przytoczyła pani redaktor w Czarnobylu nie było klasycznego pożaru jak to jest przedstawiany w większości publikacji poświęconych katastrofie był właśnie rozbłysk świetlne natomiast pożar miał miejsce w hali turbin w maszynowni na zewnątrz to były tylko fragmenty konstrukcji reaktora fragmenty grafitu, który tlił się część z nich została uproszczona bez użycia wody, więc to jest od razu na początek rozmawiano pierwszy micie katastrofy w Czarnobylu czy klasycznym pożarze tak jak sobie to wyobrażamy przez tego typu sytuacjach natomiast wracając byłoby przyczyn wybuchu w czwartym reaktorze czarnobylskiej elektrowni jest bardzo wiele wersji na temat tego co wydarzyło się 25 kwietnia i w nocy z 2005 . na 26 kwietnia podobno istnieje kilkaset teorii na temat tego co się wówczas działo w elektrowni co się działo w samym reaktorze natomiast to co wiemy na pewno to fakt przeprowadzenia i eksperymentu dla Oshee rozpoczął oczywiście wcześniej przed 26 kwietnia itd w w jego rezultacie ten eksperyment był przerywany ma władze dążyły do tego kierownictwo elektrowni dążyła do tego, aby ten eksperyment został ukończony w miarę szybko zbliżał się święto święto pracy 1 maja i w ostatecznie w 2 w godzinach porannych 26 kwietnia mamy 2 eksplozje eksperyment zakończył się tragicznie budowano reaktora rozpoczął się w latach siedemdziesiątych reaktor nr 1 uruchomiony w siedemdziesiątym siódmym nr 2 rok później nr 3 w osiemdziesiątym pierwszym i wreszcie ten czwarty w osiemdziesiątym trzecim i tego typu reaktorów nie budowano nigdzie poza związkiem Radzieckim i to był taki ciekawy typ reaktora Ant 2 w 1 instalacja wojskowo cywilna co także mogło być 1 z przyczyn tego co stało się 26 kwietnia 1986 roku, ponieważ z 1 strony ten reaktor mógł produkować pluton do głowic bomb jądrowych, ale jednocześnie mógł wytwarzać energię elektryczną to prawda przemysł jądrowy dla celów cywilnych i dla celów militarnych były ze sobą bardzo ściśle powiązane i to w zasadzie od samego początku związku z tym nie wymyślono taki typ reaktora w po popularnie nazywane typem tarnobrzeskiego reaktora, choć reaktor RBN kat dużej mocy reaktor dużej mocy kanałowy, który był przede wszystkim bardzo prosty w obsłudze znałem jego budowa była dosyć tanio, ponieważ zrezygnowano z z pewnych zabezpieczeń osłon bezpieczeństwa i rzeczywiście te reaktory tego typu mogły przysłużyć się przemysłowi militarne Emu nuklearnemu związku sowieckiego, ale akurat powiązanie tego przemysłu jądrowego dla celów pokojowych tzw . a to dla celów pokojowych z Wisły z prawami i stricte militarnymi było typowe nie tylko dla związku sowieckiego w Europie Stanach Zjednoczonych tak było te 2 sfery było z ze sobą bardzo ściśle powiązane w związku sowieckim powołano nawet takie specjalne ministerstwo ministerstwo przemysłu maszyn średnich to było troszeczkę taki zakamuflowany ministerstwo bowiem w rzeczywistości kontrolowało ono zarówno przemysł, że cywilne jądrowe jak i właśnie miał duży wpły w na to co się działo w sektorze militarnym zatrzymamy się przez chwilę na samym eksperymencie oczywiście to jest audycja historyczna mamy tutaj będziemy mówić o fizyce o chemii, ale próbowałam oczywiście zrozumieć na czym polegała katastrofa i na niepowodzenie tego eksperymentu to ja spróbuję to opowiedzieć o dr będzie pełne dopowiadał albo korygował para wodna z reaktora napędza turbiny, które produkują energię elektryczną i ta energia elektryczna zasila m. in. systemy awaryjnego sterowania i gdyby z powodu awarii stanęły turbinę no to nie byłoby prądu wody turbiny produkują prąd i trzeba ten prąd dostarczyć z alternatywnego źródła, a były nim generatory napędzane silnikiem diesla i to były takie generatory, które pełnią swoją moc osiągały dopiero po około 60 sekundach od uruchomienia, czyli przez minutę właściwie dopływu tego prądu, ale mogłoby nie być oczywiście można było wymienić silniki na sprawniejsze takie, które po włączeniu od razu zaczynają produkować się dawać całą moc i całą energię, ale oczywiście radzieckiej gospodarce doktryna zaleca oszczędności i wymyślono wtedy, że przez ową newralgiczną minuta prąd będą dostarczać się turbiny gdyż, zanim zupełnie stanął tu wytworzą jeszcze taką energię elektryczną, która będzie niezbędna do sterowania innymi urządzeniami i postanowiono sprawdzić w praktyce czy właśnie takie myślenie zadziała tak rzeczywiście czyli, podsumowując to co powiedziała pani redaktor była to próba wywołania troszeczkę takiej sytuacji awaryjnej, kiedy turbiny przestają pracować produkować energię elektryczną i na krzywy tworzą jeszcze na tyle dużo, by można było uruchomić systemy awaryjne i co zdaniem specjalistów przynajmniej części specjalistów jest bardzo ryzykowne, ponieważ cechą tych ekonomicznych tanich reaktorów RBN Ka była bardzo duża niestabilność zwłaszcza, gdy eksperymentowano z z obniżaniem i zwiększanie mocy co ostatecznie do czego ostatecznie doszło w Czarnobylu, ale rzeczywiście taki był początek 26 kwietnia o dwudziestej trzeciej rozpoczęła się ta zasadnicza część eksperymentu do tych 2 wybuchów, o których pan doktor przed chwilą powiedział doszło o pierwszej 23 i 48 sekund i co się dzieje po tej eksplozji w 2 daje im bardziej popularna wersja głosi, że doszło do owych 2 wybuchów wodorowych niektórzy specjaliści twierdzą, że doszło do eksplozji i jądrowej są jeszcze inne wersje jak powiedział na początku jest kilkaset wersji na temat tego co działo się w elektrowni natomiast kiedy Jan w ten wybuch już miał miejsce doszło do rozerwania czwartego reaktora rozpoczyna się wprawdzie nie od razu akcja ratunkowa na początku nie wszyscy pracownicy, a znajdował się tam około 200 osób personelu były również służby budowlane na terenie elektrowni i oczywiście funkcjonariusze milicji był taki specjalny batalion, który zajmował się ochroną obszaru elektrowni zatem nie od razu Zdano sobie sprawę z tego co się wydarzyło w pierwszych minutach nawet godzinach przeważało troszeczkę takie podejście życzeniowe to znaczy wszyscy chcieli, żeby nie doszło do dołu do do najgorszego tak się jednak nie stało, czyli nie tylko do wybuchu, ale także do pożaru ginie gdzieś w okolicach reaktora tylko w samym reaktorze w sali maszyn natomiast nie było pożaru na zewnątrz oczywiście wezwano strażaków z Prypeci to była taka jednostka, której celem była ochrona tych obiektów reaktorów jądrowych w Czarnobylu i oni pojawili się podobno już po 10 minutach tylko uwaga ubrani tak jak do zwykłego pożaru właśnie podejście było takie jak w przypadku klasycznego pożarła zatem bez niezbędnych zabezpieczeń przeciwko promieniowanie jonizujące mu nocą może troszeczkę dziwić biorąc pod uwagę, że to była właśnie jednostka straży pożarnej przystosowana do interwencji na tego typu obiektach jądrowych mam wspomnienia przed sobą żony strażaka Wasilija i nadtlenki, o który nie przeżył Annę tej akcji ratowania innych elektrowni Czarnobylu, jeżeli pan pozwoli to fragment wasza zaczął się zmieniać codziennie przychodziłam do kogoś innego oparzenia wychodziły na wierzch w ustach na języku na policzkach najpierw pojawiał się małe ranki potem się rozrastały śluzówka odchodziła opłatami takie białe gołąbki kolor twarzy kolor ciała siny czerwony szary brunatny stolec od 25 do 30 × na dobę z krwią śluzem zaczął pękać skóra na rękach nogach całe ciało pokryło się bąblami, a potem był koniec pasza nie miał już skóry wszystko było 1 wielką raną w wśród pierwszych ofiar wybuchu byli pracownicy elektrowni, a także strażacy, którzy pierwsi przybyli na miejsce, ale również żołnierze z pełnionego przeze mnie batalionu ochrony i funkcjonariusze służb specjalnych zadaniem funkcjonariuszy w przypadku tego typu awarii było sprawdzenie tzw . tzw. wersji wywrotowej, czyli potencjalnego sabotażu rozważano taką opcją w dni od momentu wybuchu kosztowało to zdrowie, a nawet życie przynajmniej kilku funkcjonariuszy z tego tzw. atomowego batalionu, którzy pełnili służbę pełnili wartę w bliżej reaktora bardzo długo trwało, zanim pożar został ugaszony i zanim w ogóle jakiś taki podstawowy sposób opanowano sytuację, dlaczego podstawowym zadaniem było była eliminacja czy raczej zasypanie reaktora w taki sposób, by nie dochodziło do emisji promieniotwórczy gazów podjęto decyzję, że reaktor zostanie zasypany workami z piaskiem ołowiem dolomit tam rzucanymi z helikopterów wielu specjalistów twierdzi, że nie była to do końca trafna decyzja chociażby ołów, który wrzucano do reaktora ne pod wpływem wysokiej temperaturą po prostu wyparował, a następnie wraz z masami powietrza nastąpił opat chyba nawet kilkadziesiąt kilometrów dalej znajdowano takie miejsca bardzo silnie skażone ołowiem, ale to było zadanie nr 1 doprowadzenie do sytuacji, w której z reaktora nie będzie dochodziło już do dużej emisji gazów substancji promieniotwórczych jednocześnie było olbrzymie zagrożenie, że dojdzie do kolejnej eksplozji, ponieważ była woda w piwnicach, a ta woda w kontakcie z płonącym reaktora mogła wywołać kolejny wybuch na brano pod uwagę taką wersję zresztą brano powodu pod uwagę różne wersje tego co może się wydarzyć w Czarnobylu 1 z nich był tzw. chiński syndrom chodzi o sytuację, w której gorące masy paliwowe przetapia ją przebijają się przez fundamenty konstrukcji rzeczywiście dochodzi do kontaktu z wodą i wielu specjalistów twierdzi, że rzeczywiście mogłoby dojść wówczas do bardzo dużej eksplozji zatem 1 z zadań oprócz zabezpieczenia sarkofagu na zewnątrz, czyli zapobieżeniu emisji i inne nartami tłoczek gazów była również izolacja sarkofagu izolacja przepraszam reaktora od 3 od dnia kot z powodu od fundamentów, ale mu tam pojawiło się ponad 400 górników, którzy drążyli tunele pod traktorem po wodę z piwnic usunąć i oni z pewnością też byli ofiarami tejże katastrofy w wodę usuwali strażacy natomiast, że górnicy nie tylko górnicy pobili to również budowniczy metra w Kijowie ich zadaniem było wydrążenie tunelu, który zabezpieczał, by reaktor czy zabezpiecza graczy wody gruntowe przed możliwością zetknięcia z gorącą promieniotwórczy Ola Avon przenieśmy się panie doktorze na chwilę z Czarnobyla do Moskwy Michaił Gorbaczow został poinformowany o wydarzeniu o czwartej nad ranem, czyli mniej więcej po 2 , 5 godzinie od zdarzenia i oczywiście władze związku Radzieckiego postanowiły te wiadomości zachować dla siebie zachowywał ciągle się tak długo jak się dało znać przy dopóki czujniki w innych państwach nie zorientował się nie dał sygnał, że co się dzieje wcześniej, zanim zadzwonił telefonem inne Gorbaczowa to Anatolij major jedz seler minister energetyki zadzwonił do przewodniczącego rady ministrów w wiosce Góreckiego Nikołaj Ryżkow 2 i poinformował, że doszło do awarii w Czarnobylu, ale szczegółów brak i dopiero po jakimś czasie pojawiło się informacje na Kremlu, że był wybuch w reaktorze, po czym doszło do pożaru bardzo szybko minister energetyki energetyki został wysłany na Ukrainę w UE także zwołano specjalną komisję rady ministrów, którą na Ukrainę wysłano, ale dość szybko wycofano, ponieważ Bano się, że na polityce mogą zostać napromieniowani wszystkie obiekty jądrowe jako obiekty są strategicznym znaczeniu w związku sowieckim w tym również w ukraińskiej Republice sowieckiej podlegały wyłącznie jej wyłącznej kontroli ze strony Moskwy, które co za tym idzie dyrektor elektrowni w Czarnobylu Wiktor druha panów ma obowiązek przede wszystkim poinformować o wypadku władze w Moskwie mógł, a nawet powinien zmobilizować oddziały obrony cywilnej dla elektrowni jądrowej w Czarnobylu natomiast nie mogły od razu funkcjonować zadziałać oddziały obrony cywilnej w nieodległej Prypeci bowiem regulamin przewidywał, że te oddziały będą mobilizowane na wypadek konfliktu nuklearnego lub jakie gry lub do tragedii żywioł, jakiego żywiołowej tragedii w wypadku, a zatem te przepisy z 1 strony nie do końca były z doprecyzowane co zrobić na wypadek takiej dużej katastrofy, bo nikt przecież czegoś takiego nie przewidywał z drugiej strony widać było bardzo wyraźnie, że to Moskwa ma nad wszystkim piecze i bardzo szybko władze w Moskwie przejęły kontrolę nad dalszym biegiem wypadków, czyli nad minimalizacją skutków katastrofy inna sprawa, że Wiktor dirhamów początkowo zaniżył dane chociażby wysokość ma promieniowania jonizującego te dane przesłane do Moskwy nie do końca odzwierciedlały to co działo się wówczas w elektrowni Czarnobylu ta komisja rady ministrów związku Radzieckiego, której powiedziałam przed chwilą, która wyleciała na Ukrainę dotarła na miejsce zdarzenia około dwudziestej 26 kwietnia i natychmiast podjęła decyzję o ewakuacji mieszkańców Prypeci, a dobrze, by było, gdyby taka decyzja została podjęta wówczas natomiast z ostateczną decyzją jeszcze czekano zwlekano z talerza 27 kwietnia ewakuowano całe miasto tak po południu w godzinach popołudniowych zdecydowanie za późno mając tą wiedzę, którą posiadali członkowie chociażby wspomnianej przez panią redaktor komisji władze związku sowieckiego można było to ewakuację przeprowadzić przynajmniej w godzinach porannych, bo już wcześniej wszyscy byli do tego przygotowani były podstawione wcześniej autobusy część mieszkańców na własną rękę opuściła Prypeci część została wywieziona pociągiem zatem, jeżeli nie w godzinach wieczornych nocnych 26 kwietnia to na pewno godzina poranek 27 kwietnia ta operacja mogła być przeprowadzona w Prypeci mieszkało około 50  000 osób po znalazłam komunikat z megafonów, który był wówczas wygłaszane uwaga uwaga z powodu wypadku w elektrowni atomowej poziom promieniowania w mieście Prypeć przewyższa dopuszczalną normę dla własnego bezpieczeństwa w szczególności dla bezpieczeństwa dzieci wszyscy mieszkańcy zostaną tymczasowo ewakuowani w rejon Kijowa ewakuacja rozpocznie się dzisiaj 27 kwietnia o godzinie czternastej autobusy będą dostępne w każdym miejscu prosimy o współpracy z milicją, która będzie nadzorować ewakuację na próg 3 mieszkańców Prypeci, a tam ostatecznie w ciągu kolejnych dni zostało ewakuowanych około 100  000 osób nawet ponad 100  000 czy wszystkie ewakuację były uzasadnione zdaniem pana doktora, bo spotkałam się i z takimi tezami, że niektórych ewakuowano zupełnie niepotrzebnie i potem była taka poważna konsekwencja społeczna to znaczy stres spowodowany tymi wysiedlenia mi rzekomym zagrożeniem śmiertelnym promieniowaniem do na pewno ewakuacja Prypeci była konieczna wskazuje na to pomiary przeprowadzone 2607 . ale również 8 kwietnia i później oczywiście mieszkańcom obiecywano powrót po 3 dniach to nigdy nie nastąpiło, ale ja akurat, jeżeli chodzi o ocenę tej decyzji władz sowieckich, aby nie informować ludności o rychłym powrocie do Prypeci ja nie jestem tak arbitralne, ponieważ większość publikacji krytykuje się to decyzje jednak proszę sobie wyobrazić, że mieszkańców informuje się o tym, że nie wrócą za 3 dni, ale np. za pół roku, a w ogóle nie wrócę tak zaczynają pakować cały dobytek no właśnie przez to byłby zupełny chaos na pewno organizacja tej ewakuacji nie przebiegła, by tak sprawnie jak to się ostatecznie stało 27 kwietnia, bo pamiętajmy, że to ludność ewakuowano w przeciągu kilku godzin, a więc była to znakomita operacja nataką skalę zatem w jakim stopniu to to kłamstwo ono takie brutalne dosyć było uzasadnione z uwagi na dobro mieszkańców, zwłaszcza dzieci w natomiast wracając dopytania o liczbie i skali ewakuacja później przesiedleń mieszkańców z obszarów skażonych to warto zwrócić uwagę na 1 istotny fakt to też będzie odpowiedź na na pytanie pani redaktor w roku osiemdziesiątym szóstym mamy innym o olbrzymie przesiedlenia na bardzo dużą skalę z 4 z obszarów ukraińskiej Republiki sowieckiej wysiedlono ogółem w dziewięćdziesiątym w osiemdziesiątym szóstym roku 90 ponad 91  000 obywateli w okręgu bialskim to jest Rosja kilka tysięcy i z terenów białoruskiej Republiki sowieckiej niecałe 30  000 natomiast w latach dziewięćdziesiątych na początku lat dziewięćdziesiątych, kiedy przeprowadzono bardziej precyzyjne pomiary i tylko na cel 137, ale również na stronach pluton okazało się, że tych obszarów skażonych jest o wiele więcej, zwłaszcza w kierunku zachodnim i tak w latach dziewięćdziesiątych mamy ewakuacje, ale na jeszcze większą skalę, czyli o z opcji, by z obszaru Rosji ewakuowano prawie 50  000 obywateli z obszarów Ukrainy 72  000, ale jeszcze na początku wieku 2001. kilka tysięcy i z obszarów białoruskiej Republiki sowieckiej, a prawie 116  000 mieszkańców oczywiście były takie sytuacje nawet na terytorium, ale tzw. 30 kilometrowej strefy wokół reaktora, że istniały pewne miejsca czy miejscowości, które relatywnie nie były jakoś bardzo skażone dno tylko należy zadać sobie pytanie, jaki sens miało pozostawienie tych miejscowości pośrodku radioaktywnej strefy, nawet jeżeli poziom promieniowania był tam powiedzmy w normie nocą też uwzględniać pewną specyfikę naprzód migrację klientów i t d . tak dalej zatem utrzymywanie sztucznie tych miejsc za kolczastym drutem 30 kilometrowej zony wymagałoby olbrzymich nakładów finansowych i było po prostu bez sensu te miejscowości i tak byłyby skazane na powolne wymieranie, o czym świadczy fakt tych miejscowości nie mieli co prawda było na granicy 30 kilometrowej zony, gdzie nastąpiła ewakuacja 200 osiemdziesiątym szóstym roku nowa kilka jest przykładem takiej miejscowości tam ludność wróciła do tych do domu i kilka lat później to było w miejscowości wymierające tak zresztą dzisiaj, w której praktycznie nie mieszka młodzież nie ma żadnych perspekty w zatem było to uzasadnione, że ewakuowano w niektórych przypadkach również te miejscowości, gdzie ten poziom promieniowania był w normie mówiliśmy już o tym, że Moskwa długo milczała zdobyły aż 2 doby milczenia i to nie Moskwa jako pierwsza poinformowała o tym co się stało na Ukrainie, ale pierwsza była BBC 28 kwietnia o osiemnastej taki komunikat poszedł do opinii publicznej, a skoro świat się dowiedział no to godzinę później zareagowała trasy i ta depesza brzmiała lapidarnie i uspokajającą doszło do awarii elektrowni atomowej w Czarnobylu uszkodzony został 1 z reaktorów przedsięwzięte środki w celu usunięcia następstwa awarii poszkodowanym udziela się pomocy powołana została specjalna komisja rządowa właściwie jak już nic nie wydarzyło, a ja konsekwentnie twierdzę że, gdyby katastrofa tego typu wydarzyła się nie w Europejskiej części związku sowieckiego, ale gdzieś na Uralu za Uralem i gdyby nie warunki atmosferyczne, które na zdecydowanie nie sprzyjały Sowietom potem promieniotwórczy obłok przeniósł się na terytorium Szwecji, gdzie po raz pierwszy został zarejestrowany wzrost o takiej aktywności to być może władzom sowieckim udałoby się ten fakt wybuchu ukryć przed opinią publiczną psami przed opinią międzynarodową jak pokazują inne tego typu wypadki na obiektach jądrowych w związku sowieckim chociażby w roku pięćdziesiątym siódmym koszty nie katastrofa no o charakterze jądrowym, ale świat dowiedział się oni dopiero w latach osiemdziesiątych już w dobie pieriestrojki, a czy było to powodowane wyłącznie kwestiami wizerunkowymi, a że nie chciano się przyznawać do porażki czy też może za wszelką cenę chciano uniknąć paniki myślę, że jedno drugie, ale zdecydowanie przeważał prestiż państwa treści prestiż komunistycznych władz nawet gdy stawką było życie i zdrowie obywateli to jednak prestiż na pierwszym miejscu zdecydowanie to właśnie wspomniał pan jakiś czas temu o 1 maja proletariackiej święcie pracy w Kijowie w Czernichowie Mińsku Homlu w Smoleńsku kurs ku wielogodzinnej wielotysięczne pochody festyny ludzie na świeżym powietrzu to prawda, ale przecież kilka dni później mamy wyścig pokoju 3009 . kolarski wyścig pokoju no właśnie z nową zaważyły względy wizerunkowe względy propagandowe obrazki z pochodu pierwszomajowego czy z wyścigu pokoju no tak się akurat złożyło, że trasa przebiegała przez Kijów był to 1 z etapów to obrazki miały pójść w świat i przekonać społeczność międzynarodową, że nie tyle nic się nie stało co sytuacja jest pod kontrolą no przecież ludzie świętują bawią się na trybunach byli również szefowie komunistycznej partii Ukrainy to też trzeba dodać niektórzy z dzieci a jaki był przepływ informacji panie doktorze między elitami władzy w poszczególnych państwach będących w bloku sowieckim władze poszczególnych republik sowieckich generalnie wykonywały polecenia Moskwy oczywiście w każdej Republice stworzono tzw. grupy operacyjne to były grupy operacyjne poszczególnych ministerstw oraz innych to były grupy operacyjne poszczególnych resortów no ale jednak zawsze to ostatnie zdanie należało do Moskwy wręcz w pewnych sytuacjach władze poszczególnych republik naprzód ukraińskiej zachowywały się wręczy i tyle służalczość co wręcz śmiesznie oczekujący pewnych dyrekty w UE dotyczących n p . tego ile ile tego jodu stabilnego należy podać mieszkańcom takich łóżek były to sytuacje kuriozalne, ale świadczące o tym, że władze republikańskie były zupełnie ubezwłasnowolnione a kiedy dowiedzieli się Polacy Czechosłowacy Węgrzy dowiedzieli się dość szybko not biorąc pod uwagę to skalę zafałszowania i próby ukrycia anty tej katastrofy, ale to nie dzięki i władz związku sowieckiego, ale przede wszystkim dzięki dyplomacji szwedzkiej, która wymusiła na władzach sowieckich przyznanie, że rzeczywiście doszło do wypadku w elektrowni czarnobylskiej sam Michaił Gorbaczow przemówił do obywateli związku Radzieckiego dopiero uwaga uwaga w połowie maja, czyli milczał przez prawie 3 tygodnie na fragmenty wypowiedzi był dobry wieczór towarzyszem jak wszyscy wiecie niedawno spotkało nas nieszczęście awaria w czarnobylskiej elektrowni atomowej dotknęła ona boleśnie obywateli radzieckich poruszyła społeczność międzynarodową po raz pierwszy w praktyce zetknęliśmy się z tak niebezpieczną siłą, jaką jest energia nuklearna, która wymknęła się spod kontroli, a potem jest tak interesujący fragment tego przemówienia Ano, który już ma charakter polityczny awaria w Czarnobylu jest jeszcze 1 dowodem na to, jaką tragedię może spowodować wojna atomowa przecież arsenałach jądrowych znajdują się ładunki mogące spowodować tysiące katastrof o wiele straszniejsze od tej w Czarnobylu to prawda Michaił Gorbaczow wystąpił dokładnie 14 maja niektórzy twierdzą, że późno niektórzy dość wcześnie w każdym bądź razie celem wystąpienia generalnego sekretarza nie było wyjaśnienie przyczyn katastrofy w konsekwencji poddanie pewnych danych, na które oczekiwało społeczeństwo Sobieskiego oczekiwała społeczność międzynarodowa, ale celem w istocie celem tego wystąpienia była pewnego rodzaju tyradę pod adresem państ w kapitalistycznych oskarżenie na to by wyścig zbrojeń no bo akurat jest to był etap, kiedy związek sowiecki powoli z tego wyścigu się wycofywał, bo nie mógł dotrzymać ten pułap tempa Stanom Zjednoczonym związku, z czym to doskonały argument, żeby bronić się poprzez atak i zaatakować, bo to tak przede wszystkim stany Zjednoczone były celem tego przemówienia Michaiła Gorbaczowa i Gorbaczow potem przekonywał po latach już katastrofa w Czarnobylu przyspieszyło upadek związku Radzieckiego na pewno była dla na pewno była takim wydarzeniem, które rzeczywiście przyspieszyło rozpad związku sowieckiego trudno dzisiaj ocenić jak dużym stopniu, ale na pewno należy wziąć pod uwagę ten olbrzymi wysiłek ekonomiczny podjęte celem ograniczenia przynajmniej skutków katastrofy na pewno poderwało to państwo Sobieski, której tak wówczas przeżywało bardzo głęboki, ale kryzys gospodarczy ma oczywiście poza ekonomicznymi mamy tutaj i inne aspekty tej katastrofy społeczne narodowe i wiele wiele innych spotkałem się z taką sumą zawrotną 18 miliardów rubli tyle miała pochłonąć walka ze skutkami katastrof wychodzi się w literaturze, z których korzystałam ne nie było to ograniczone widełkami czasowym to znaczy nie wiem za jakiś czas ta kwota została podana, bo przecież, że w ostatnich latach postawiono taki gigantyczny sarkofag tak to są kolejne koszty, które zostały wygenerowane przez Czarnobyl tak dzisiaj bardzo trudno jest określić koszty tej katastrofy, a mówimy o koszt tak bezpośrednim związanych z likwidacją skutków katastrofy jest mowa czasami miliardach dolarów i konsekwencjach kosztach pośrednich tej katastrofy np. straty w imporcie straty w produkcji energii energii elektrycznej tak dalej tak dalej na ostatnim etapem dla usuwania skutków katastrofy była rzeczywiście budowa nowego drugiego już tzw. sarkofagu czy też Arki jak nazywa się tą nową osłonę nad zniszczonym reaktorem miało to miejsce, w które pod koniec roku 2016 i podobno ten sarkofag ma wytrzymać 100 lat to prawda termin gwarancji na postulat nos punktu widzenia na długości istnienia promieniotwórczości niektórych pierwiastków których, która wynosi kilka tysięcy kilkanaście tysięcy lat to niewiele Stolat, ale pamiętajmy, że z głównym zadaniem nowej konstrukcji jest rozebranie starego sarkofagu betonowego, a także szczątków konstrukcji reaktora nr 4 dopiero w momencie gdy, którym dojedziemy do etapu tzw . Zielonej łąki, czyli te wszystkie konstrukcje masy paliwowe zostaną rozebrane bezpiecznie składowane będziemy mogli powiedzieć, że jeżeli przyda mi chodzi o obszar elektrowni jądrowej likwidacja skutków katastrofy została ukończona netto jest bardzo ważny, bo to świadczy o tym, że my obecnie jesteśmy najlepszym przypadku na półmetku minimalizacji skutków katastrofy katastrofa nie zakończyła się w roku osiemdziesiątym szóstym wraz z budową tego pierwszego betonowego sarkofagu nie zakończyła się 15 grudnia 2 tysięcznego roku, kiedy zamknięto ostatni czynny reaktor w elektrowni nr 3 i tak samo nie zakończyła się w roku 2016, kiedy wybudowano nową osłonę Arkę tylko dorzuca, że koszt tej osłony to ponad 2 miliardy dolarów, więc także gigantyczna suma, a wracając jeszcze panie doktorze do tego 81006 . roku to już w czerwcu nabyło kolejne posiedzenie politbiura w sprawie katastrofy w Czarnobylu i już 3 czerwca skazano go o przyczyny katastrofy i stwierdzono, że są 2 poważne wady konstrukcji reaktora i rażące naruszenie zasad technologicznych to prawda był tutaj pewien rozdźwięk pomiędzy specjalistami z Europy nic z świata Zachodniego Zachodniego świata nauki i a specjalistami sowieckimi Sowieci raczej upierali się przy tym, że był to błąd w personelu elektrowni temu miał służyć ten pokazowy proces, że on, że w tym również dyrektora elektrowni jeszcze w roku osiemdziesiątym szóstym zapadły wyroki kilkuletnie wyroki więzienia na 10 lat więzienia tak inni natomiast naukowcy zachodni raczej skłaniali się właśnie w kierunku wad reaktora jego dużej niestabilności NT wyroki, ale otrzymała w trójka mężczyzn Anatolij wiał wiatr od wiatrów to były zastępca głównego inżyniera, jeżeli dobrze pamiętam to były dyrektor w dmuchaną, w którym pan Wiktor Wrona mówił to był główny inż. Mikołaj von min taki oni otrzymali właśnie w inny wszyscy 310 lat więzienia inny w, gdybyśmy mogli jeszcze przez chwilę panie doktorze porozmawiać o reakcji, a społeczeństwo państ w bloku wschodniego np. o reakcji Polaków, bo z własnego doświadczenia niektórzy z nas pamiętają jak to było, jaka była panika, a jak przychodziło 5 i noc i t d . no właśnie ja myślę, że Polacy polskie społeczeństwo odebrało katastrofę w Czarnobylu jako wielkie przestępstwo ze strony Moskwy chodzi tutaj o przestępstwo zaniechania, czyli fakt nie tylko chodzi tylko o to, że doszło do tej katastrofy, ale chodzi o fakcie, że władze sowieckie, ale również w miarę możliwości komunistyczny w Polsce starały się najpier w ukrywać stołówką informacje, a później pomniejszać jej Annie skutki jej rozmiar w związku z tym bardzo szybko temat katastrofy czarnobylskiej na dno stał się takim orężem różnych organizacji opozycyjnych w Polsce w tym okresie w latach osiemdziesiątych to, bo to widać to można prześledzić na przykładzie różnych publikacji, by podziemnych z tego okresu, ale podobnie działo się również w republikach sowieckich pod koniec lat osiemdziesiątych zatem katastrofa była takim wydarzeniem, które mobilizowało społeczeństwa bloku sowieckiego czy republik sowieckich i było, jeżeli można tak to określić pewnego rodzaju taranem wymierzony w Moskwie, ponieważ to wydarzenie ta katastrofa pokazywała tak dobrze jak żadna inna hipokryzję władz sowieckich manipulacje i propagandy czytałem, że na Ukrainie i na Białorusi pojawią się nowe takie ruchy społeczne, które oskarżał władze centralne o ludobójstwo na to prawda w ogóle w kinowym w krótkim czasie, bo po wybuchu w Czarnobylu doszło do takiego zjawiska, które ja nazywam narodowi nie katastrofa w Czarnobylu, czyli na Ukrainie będzie to ekranizacja katastrofy na Białorusi będzie to grał organizacja katastrofy i t d . tak dalej to znaczy te poszczególne narody związku sowieckiego odebrały to tragedia jak własną tragedię narodową jak własne narodowe nieszczęście, bo to oczywiście katastrofa globalną, ale tutaj odbiór poszczególnych społeczeńst w narodów był bardzo emocjonalny, zwłaszcza że wydarzenie to uświadomiło, że narodom sowieckim ich prawdziwy status w związku sowieckim czy status kolonialny i wynikające z tego statusu konsekwencje, które przecież nie ograniczały się tylko do skutków ekologicznych, ale także społecznych kulturowych i innych promieniowanie dotarł do Rumunii do Polski Bułgarii Jugosławii Skandynawii czytałam, że wg danych, które zostały przekazane władzom Radzieckim 8 maja skażenie występowało na obszarze uwaga i 11  000 000 ha użytków rolnych w tym ponad 7  000 000 to grunty orne i potem obywatele Ukrainy stanęli przed problemem braku czystego pożywienia, bo bydło mleko warzywa owoce grzyby owoce leśne wszystko to było skażone Munk strefą, a utworzona wokół czarnogórskiego reaktora to była strefa tzw. dziesięciokilometrowy, a później 30 kilometrowa teoretycznie o promieniu 30 o promieniu 30 km oczywiście ona nie miała charakteru takiego okręgu, ale ale, ale była to strefa, która rozciągała się podłużnie w kierunku zachodnim kierunku tego promieniotwórczego Zachodniego śladu tzw . jej obszar wynosił ponad 2000 km ² w połowie lat dziewięćdziesiątych jeszcze została poszerzona mówimy tylko straci alienacji lub straci odosobnienia nie jest również nazwana na 2600 km kwadratowych natomiast w z i ziemie tylko na terytorium Ukrainy, które posiadały odrębny status prawny wskutek skażenia promieniotwórczymi nóg ideami wynosił 54  000 km ² i stanowi 8 % powierzchni Ukrainy, by to więcej niż np. powierzchnia Bośni i Hercegowiny tak było do roku 2015, kiedy ostatecznie dekretem prezydenta ówczesnego prezydenta Petra Poroszenki została skasowana, a czwarta strefa promieniotwórczego skażenia tzw. strefa stałej kontroli radiologicznej, która stanowiła połowę tych obszarów skażonych, ale panie doktorze wygląda Czarnobyl dziś wiemy elektrownia w sarkofagu Prypeć miasto widmo tak nowsze Biff myślę, że większość psów i orientuje się ująć w tym że, że są organizowane tam tzw. wycieczki do Czarnobyla jest to dzisiaj ani Czarnobyl dzisiaj to ma wiele aspektów bardzo różnych na pewno następuje obserwowana już od wielu lat bardzo szybka komercjalizacja całej strefy czarnobylskiej mówi się o kapitalizacji Czarnobyla myślę, że władze ukraińskie w pewnym momencie zdał sobie sprawę, a teraz dzieje się to również na Białorusi, że Czarnobyl, ale to jest także pewna Marka, którą można dobrze sprzedać i dobrze na tym zarobić no tak, bo wiele osób chciałoby zobaczyć na własne oczy to miejsce i liczba turystów, jakkolwiek nie określa się tych osób turystami w oficjalnej terminologii mówi się o osobach wizytujących i o wizytach złożonych w czarnobylskiej strefie, ale to jest taka współczesną nowomowa tak naprawdę to ma charakter typowych wycieczek turystycznych liczba turystów wzrasta z każdym rokiem w tamtym roku było to ponad 60  000 osób w tym roku prawdopodobnie też padnie rekord, czyli liczba wzrastała, bo jest tam również bardzo dużo turystów wśród odwiedzających turystów z Polski zatem jest to turystyka Czarnobyl ska ma przyszłość na pewno będzie rozwijana ja myślę, że jeżeli będą jakieś kontrowersje przyszłości to one będą dotyczyły na Ukrainie dzięki kwestii podziału wpływów podział zysków tak ile dla prywatnych firm turystycznych ile ile dla resortu dla państwa w dr Paweł Sekuła historyk kulturoznawca z uniwersytetu Jagiellońskiego był z nami także autor książki likwidatorzy Czarnobyla nieznane historie panie doktorze bardzo dziękuję Jacku Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!