REKLAMA

Inteligencki antysemityzm i Zagłada

Data emisji:
2019-05-09 11:00
Audycja:
OFF Czarek
Prowadzący:
Czas trwania:
37:16 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

studia gości dr Katarzyna Chmielewska Instytut badań literackich Polskiej Akademii Nauk dzień dobry państwu dzień dobry panu antysemityzm to ciemnota brak kultury chamstwo nie zaś trwały kulturowy wzór antysemityzm toniemy kulturalni ludzie to oni wstręt nieokrzesany inni, którzy nie mają z nami nic wspólnego Noto zaczynamy z grubej rury w tak to może brzmieć jak bym oszalała, ale rzeczywiście stawiam tezę, że antysemityzm to nie jest ciemnota nic nie jest zabobon to nie Rozwiń » jest głupstwa, ale to jest wzór kultury te zrób kultury mianowicie przemocowych takich, które propaguje przemoc, które się, że przemoc, który pozwala też tym przemocy uprawiać mówiąc trochę brzydko i jak już jesteśmy przy rozmowie o kulturze to inteligencja był przymierzany śmiałym krokiem ku inteligencji inteligencja w Polsce ma jak wiadomo charakterystyczną rolę po pierwsze ma tworzyć tę kulturę mają propaguje mają umacnia wzmacnia przede wszystkim ma pewną władzę mówienia ze sprawą mocno celnie w kulturze ta akcja jest wzorem, który akceptuje man, który jest jakimkolwiek sensie akceptowanej takie, które są absolutnie do odrzucenia uczestnikiem niezwykłej rola i dlatego warto się przyjrzeć takiej korelacji pojęć, ale też tak naprawdę dzielić histeryczny czy antysemityzmu w Polsce i inteligencji jej roli względem szerzenia antysemityzmu wzmocnienia antysemityzmu jej roli zagładzie, bo muszę pamiętać że, o ile widzimy już od pewnego czasu no powiedzmy przynajmniej od sąsiadów Jana Tomasza Grossa i dzięki pracy znakomitych historyków centrum badań nad zagładą Żydów widzimy też, więc proces tak widzimy Polaków zaangażowanych w zagładę zaangażowanych w ten sposób, że albo odnosili korzyść albo w nim uczestniczyli albo wydawali albo uprawiali szmalcownicy to mamy mamy już bardzo dużo pracy histeryczna mamy też dużo dzieł sztuki, którą te mówią przy tym jest to bardzo charakterystyczne przesunięcie sekrety szmalcownicy ciętym Schwarz charakterem jest chłop tak albo ktoś woli margines albo margines społeczny margines moralne jak to widzimy chociażby z wielkim tygodniu MOSiR opowieści, ale Andrzejewskiego, ale mówi też w filmie Wajdy są ludzie odrażający pod każdym względem to są ludzie absolutnie, z którym widz nigdy nie mógłby się utożsamić trumnie nie czuję żadnej więzi społecznej akcji można już mówić o tym, że Polacy są odpowiedzialni za antysemityzm, ale rola inteligencji SI antysemityzm odpowiedzialni są też swój udział w zagładzie, ale rolę inteligencji pozostaje cień wspomina pani wielki tydzień tak stan rzymskiego i też później film Andrzeja Wajdy i toteż świetny przykład jak można w pewien przekaz w i zmienić troszeczkę tak, żeby on był zupełnie inny przekaz tak, gdy my staniemy to rozszczepienie to nie jest tylko rozszczepienie w czasie, że już zapomnieliśmy coś nam się wytarł o czymś co wyleciało, ale jest to taki przekaz, który pokazuje to znosiła aktywną to znaczy wymazywania i to, o czym chcę powiedzieć fatalna polityka istotą polityka pamięci polityka, która wymazuje udział inteligencji w całym tym procederze, a wracając do do tych przykładów, które pan przedstawił bardzo dobry rzeczywiście tak jest to znaczy, że w tekście Andrzejewskiego mamy pewien przekrój społeczny, w którym inteligencja jest taka sama jak inni no trochę lepsza jednak te nie są piotrkowscy, którzy są po prostu odrażające oczywiście, ale mamy ten wątek po pierwsze, katolicyzmu i to takiego inteligenckiego katolicyzm, ale który cały czas myśli kategoriami Żydów mogą mówić taka jest Anna w filmie z 1005. roku anas po prostu święto Anna z Chrystusem, który boleje najgłębiej egzystencjalnie nad tragedią Żydów w całym SD SS w tekście literackim mamy, ale po prostu antysemityzm kryzys zjawiskiem społecznym w pół w filmie Wajdą jest też zjawiskiem moralnym to jest kwestia mojego sumienia, ale mojej wrażliwości jak odpowiadaliśmy na wielkie wyzwanie, jakim była zagłada jak my Polacy przede wszystkim odpowiadaliśmy też ogromna różnica, ale mamy także Żydów, którzy walczą i Polaków, którzy temu przypatrują to jest w opowiadaniu poparli go tak LS, ale wierzymy inaczej jest wielokrotnie przyjmie to oczywiście Polska młodzież, która uczy śpiewać to charakterystyczne też moty w śmierci karuzeli do czego służy Polakom karuzel, a to przecież bardzo słynne mosty są w taki symbol polskiej obojętności wobec zagłady straż dokonuje tuż za murem w tym samym mieście w tej samej przestrzeni, więc karuzela służy do tego, żeby polskie szare szeregi robiły robiły zwiad pani po prostu zaglądają za mur getta po to, żeby tam wejść oczywiście jest jest rejestr jest, a History znam zupełnie tak to Sącz pięknie, choć w Polsce młodziankowie, którzy walczą, którzy giną w tej drogi w tym gronie jest brat głównego bohatera, a mianowicie Julek ona oczywiście zostaje zapisany do szarych Szeregów powieści jest komunistą i on staje się kimś reprezentatywnym tak podczas gdy w powieści, lecz jest to człowiek no szalonych tez bohater romantyczny w OFE wszystkim gra we wszystkich tego słowa słowa znaczeniach to znaczy jest to raczej samotny, który zdaje się sprawę z otaczającej rzeczywistości, którą rej wierze wszystkiego akty są jakimś sensie bezsilne są przeciwko społeczeństwu to wszystko ulatuje to samorządność antysemityzm bez antysemityzmu tak mamy antysemitów można powiedzieć bez antysemityzmu to jest rzeczywiście przesunięcie, które mi się wydaje niezmiernie charakterystyczne czy przesunięcie jest pewnego obrazu społecznej całości to jest coś co widać na bardzo różnych polach, a mianowicie inteligencja oczywiście pojawia się w rozmaitych pracach historyczność zaśpiewa kontekstowo nigdy nie było mnie nie postawiono pytania w pracy historycznej czy socjal historycznej o inteligencji jako całość jako grupę społeczną ani o jej rolę właśnie szerzenia antysemityzmu jak pomyślimy sobie przed wojną nie tylko o prasie to przecież na miłość boską wydaje ją inteligencja rola autorami wydawcami są są ludzie, którzy są inteligenta ani podobnie z wydawnictwami książkowymi rolę Niewiem małego Dziennika umacnia antysemityzmu net Press trudna do przecenienia rola małego Dziennika przed wojną, ale też nie tylko o to chodzi wszyscy wiemy i test też charakterystyczne o przypadku numerus clausus na Uniwersytecie tak w latach trzydziestych uchwalono zasady, że będzie ograniczona tylko liczba Żydów, którzy mogą studiować na Uniwersytecie to nie jest tylko fakty każdy inny to jest coś bardzo charakterystycznego uniwersytety z minister produkcji inteligencji, jeżeli inteligencja chce ograniczyć czyściec nieustające żądaną Rousseau los, żeby nikt nie ma żadnych śladów żadnych Żydów na Uniwersytecie dość rządów na inwestycje oznacza to tyle dość Żydów w szeregach inteligencji naprawdę nie robili tego chłopi jest to akt Państwowa jest to akt, który wprowadza inteligencja we własnym łonie im szansę uświadomić, jakie znaczenie tego faktu, a mianowicie, że antysemityzm był kluczową prawomocną w dwudziestoleciu międzywojennym tak jest tło zagłady i taka jest rola inteligencji w czasie zagłady jak pokazują to liczne badania historyczne i Feliksa Th i Dariusza Bianki, który analizował prasę podziemną oczywiście i znakomite 2 teksty inni 4 lat, która też dotyczą trasy, ale pokazują, że ten antysemityzm się tylko nasilał w czasie wojny tak rząd nie znikną imamy sporo źródeł, które pokazują m. in . Jan Grabowski, mówi że szmalcownika nie były wszystkie klasy społecznej wylicza atak tych, których zarejestrowała testował niemieckie władze Niemiec tam żandarmeria lub policja i tam jest naprawdę pełen przekrój społeczny także w, żebyśmy nie ulegali fałszywemu mitowi to nie jest także inteligencja się wyczyścił je zwróciła swoją winę na niewinnych chłopów chłopi są winni, ale już od jakiegoś czasu o tym wiemy natomiast chcemy sobie uświadomić roli inteligencji podczas zagłady jest taki bardzo nam uderzającej bardzo bolesny przykład tekstu Aliny Margo Lis z 1009. roku w życie nadzorowali tak straszy wygrywała po aryjskiej stronie na tzw. aryjskich papierach była pod opieką architektów jak mówiła to znaczy architekta głównego architekta miasta stołecznego Warszawy jego żony, która również architekt kończy, bo patriotyczna rodzina niezmiernie zaangażowana w działania konspiracyjne, ryzykując życiem swoje zaangażowanie polityczne i tam jest przy prze przerażająca historia Otóż w tej willi odkryto 2 małych chłopców żydowskich, którzy się ukrywali w pan z domu zabrał tych chłopców żydowskich po prostu prowadzić nie wiadomo czy na posterunek ale, chociaż żałuję tak oddał oddał je oddaje w ręce niemieckie na pewno śmierć w warto dodać, że Alina Łogosz ukrywała się jako córka oficera cerą tak oficera wojska polskiego Janinie widzieli oczywiście to tutaj działał pod Narodowy nie byli w chwili, gdy była Żydówką, kiedy płonęło getto i ma ona raz trzeci punkt również ukrywała ceny u nich Żydówką, ale patrzymy na te jedyne płonące przerażone spotkały mnie usłyszał komentarz pana domu, że szkoda, że nie wierzy, że nie ma tam też Tuwima Saturn i komentarzy Julian Tuwim też nie spali w getcie i nie chodzi tutaj oczywiście jednostkowy przypadek tak i nie chodzi tu tylko o to, żeby epatować okropność sami broń Boże tylko chodzi o uświadomienie sobie, jaka ta rola rzeczywiście była oczywiście nie chce dziś nie chcę twierdzić, że jest to zrób bez alternatywny albo, że jest to postawa powszechna nie, ale musimy uświadomić skalę tego zjawiska właśnie w jaki sposób możemy sobie uświadomić skalę zjawiska, bo w swoim tekście inteligencja i zagłada pisze pani Anny o różnych przypadkach, ale krytycy zaś mogą powiedzieć no dobrze dobrze, ale to jest odosobniony przypadek, ale to jest prywatna opinia, ale to jest może ktoś, kto no właśnie z marginesem, ale nie jest tym tym centrum, a może tego wątku powróciły po informacjach świetnie w dr Katarzyna Chmielewska z Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk jest państwem moim gościem informacje o jedenastej 20 już za kilka minut po informacjach wracamy z dr Katarzyna Chmielewska Instytut badań literackich Polskiej Akademii Nauk inteligencja i zagłada w swoim tekście pisze pani o względnej widzialności chłopskiego wydawania mordowania grabienia Żydów, którym towarzyszy niewidzialność inteligencji jej kluczowej roli w użytkowaniu wykluczenia i wzorców wzorów antysemickich poprzedzających zagładę i umożliwiających bezpośrednie zaangażowanie wydarzenia także i własnego udziału w zagładzie właśnie, ale skąd wiemy, że to byłoby inteligencja, a nie ten margines, a nie odosobnione przy przypadki, a nie odosobnione opinie z, skąd wiemy, że inteligencja jako grupa ma niejedno za uszami w rzeczywiście zawsze możemy spotkać się test 1 ze strategii krytyczne którymi się spotykamy wobec naszych badań badań kontrolnych badań pamięci kulturowej no ale przecież nie ma żadnych badań statystycznych to, skąd wiadomo, jaki procent inteligencji wydawała leki ratował też nieustający protest, gdy jest trop, który bardzo dobrze znamy styl dyskusji jak chciałaby postawić pytanie troszeczkę inaczej mianowicie zobaczyć nie tylko poszczególne fakty, które możemy się wyłącznie spierać czy są reprezentatywne ucznia mamy dobre narzędzie dobre materiały, żeby to zrobić, a mianowicie możemy zbadać wzory kultury tak to znaczy możemy przeczytać choćby wypowiedzi z danego okresu tzw. źródła mówią historycy tak czy dokumenty osobiste jest jeszcze sporo takich takich nie wydanych akurat Brzezińską udało się wydać ostatniej są to wstrząsające źródła, ale ludzie w wiele rejestrują tak mamy masę masę dokumentów osobistych, które mówią jak zmienia się nastawienie do Żydów oczywiście nie jest także wszystkie te dokumenty w ogóle coś do wspominają często wspominają w kontaktach antysemickich, ale to nie szkodzi tak jest to jest zarejestrowanie pewnych zjawisk społecznych postrzegany właśnie jako pewne całości, a nie tylko jako osobne fakty osobne przykłady osobne elementy, więc możemy przeanalizować trasę tamtego czasu pasja zawsze dobrym źródłem, bo mamy pewien styl dostęp nie tylko do poglądów deklarowanych wartości poglądów założonych do problemów które, których widzimy taki w prasie podziemnej nieustająco powraca temat n p . problemu żydowskiego, który trzeba rozwiązać ten nie tylko prasa nacjonalistyczna tak trwa zagłada właściwie Żydów już niema czterdziesty trzeci rok mamy czterdziesty czwarty rok, a trasa w podziemna zastanawia się jak rozwiązać problem żydowski po wojnie nie nie wiążą się sam rozwiązał mówiąc już bardzo złośliwie oczywiście w ogóle sformułowanie problem żydowski jest z pewnego wyobrażenia społecznego sublokator co to znaczy, że nie są u siebie i c są na reprezentowanie w niektórych zawodach uznajemy za ważne społecznie wyższej ligi bardzo ryzykowne Żydów inteligencji oczywiście ten problem nieustająco powtarza się również powtarza się również jak rozwiązać ten problem powojnie powtarza się moty w z żydowskiej niewdzięczności te wszystkie te wszystkie te cała konstelacja wyobrażeń tras przedwojenna zetknięciu z wojenną rzeczywistością nie tylko się nie kruszy, ale często jeszcze wzmacnia takich dzieci, by te postawy i dlaczego możemy mówić, że to inteligencja Ano, dlatego że jednak biznes jeszcze, że na trasę produkuje inteligencja tak to jest coś co jest co jest, więc nie twierdzę, że wszyscy odbiorcy są incydentami nie, ale ich przywłaszcza Pszów ówczesnym stanie czytelnictwa nawykach czytelniczych 1 i grono odbiorców trasy to jest jednak inteligencja zresztą bardzo lgnie wspaniałą absolutnie prace monumentalną wykonała Joanna Tokarska-Bakir swej książce pod klątwą w trakcie wiemy pogromu kieleckiego, czyli czasach czasów już powojenny, a go oglądać w mikroskali, czyli w skali 1 miast na portret społeczny uczestników w taki pokazuje nie tylko ich biografia pokazuje związki pokazuje związki społeczne związki do OFE i po prześledzeniu tych mikro biografii społecznych ten obraz wychodzi to znaczy pokazuje nie tylko ten motłoch, jakbyśmy chcieli widzieć tych którzy, wznosząc okrzyki programowe rzucają kamieniami, ale pokazuje gry sił, których dokonywały w tych w tym tych mikro mikro mieście tak wśród inteligencji rozmaitych organach władzy publicznej milicji komitetu wojewódzkiego i zagrali tak dalej oczywiście ten portret jest dość skomplikowany nie chce oczywiście ulegać tras takiemu poczuciu, że to inteligencja sama inteligencja w całości tylko inteligencja jest raczej element obrazu, którego bardzo brakuje w naszym opowiadaniu o zagładzie już sporo sobie o zagładzie o polskim udziale w Polskim zaangażowaniu w zagładzie powiedzieliśmy, ale tez elementy rejestr jakoś bardzo odmiany to jest coś co należy mi na wątrobie tak chciałabym, żeby inteligencja skierowała teraz światło również na samą siebie zapytała samą siebie swoją rolę się też genealogię jakiejś mierze Maria Dąbrowska właśnie w tekście doroczny wstyd pisała trochę o udziale inteligencji czy postawy inteligencji tak i Maria Dąbrowska to test tekst, który dodajmy też nie jest wolna od antysemickich klisz i test coś co co wreszcie powinniśmy mówić otwarcie, że ludzie, którzy się za antysemitów nie uważali ludzie, którzy tak jak Maria Dąbrowska no i zdecydowanie byli przywiązani do Piłsudskiego do PPS -u do dołu do raczej lewicowej myśli zdarzało im się i to nie jest tylko kwestia pewnego sposobu mówienia tak, ale pewnych zaś wyobrażeń społecznych powielać antysemickie wzorem tego szczęścia wróci razem już do samej Marii dąbrowskiej ten tekst jest niezmiernie ważny, bo on pokazuje nie tylko co się dzieje na uniwersytetach, ale pokazuje reakcję społeczną, a mianowicie społecznego przyzwolenia na to co się dzieje na uniwersytetach i Marii dąbrowskiej chodziło oczywiście o brutalne pobicia przede wszystkim omlet ławką we wsi, ale problem takie podziemie znacznie szerszy samochód sam numerus clausus jest już tymi problemami i to jest to ograniczenie obywatelom trans polegający na tym, że mają prawo do edukacji tak jak wszyscy inni obywatele jest już tym kłopotem, a Maria Dąbrowska pokazuje, że milczy kler w tej sprawie milczą profesora milczy profesura itp to jest niezmiernie ważny to znaczy, że nie było jakiś istotnie nośnych liczbowych protestów na Uniwersytecie oczywiście nie chce powiedzieć, że nie było oporów, by był tak też wśród studentów również, ale także wśród kadry wszyscy pamiętamy znakomitą postać tresera Kotarbińskiego, ale wydaje mi się, że we współczesnym dyskursie on robi i troszeczkę pełni funkcję alibi wszyscy pamiętamy o nim, ale nie pamiętamy o tej i innych akcesoriach tak nie pamiętam tylko poezja proza ale jakby rządu bardzo osamotniony w tym swoim sprzeciwie to jest to jest coś co sądzą o coś co nam umyka to znaczy, że antysemityzm jest też antysemityzm kulturalnymi to nie jest dziwne, ponieważ antysemityzm antysemityzm kultury w maju 1936 roku w 2 zaplanowana pielgrzymka akademicka na Jasną górę tak pielgrzymka akademicka faktu na Jasną górę, która oczywiście skończyła się zniszczeniem straganów żydowskich biczem na żydowskich Hanna handlarzy i t d. tak dalej miała też ten antysemicki program posiadamy taki test monety z koniec maja, czyli czas sesji Egzaminacyjnej wiadomo wtedy czas wreszcie zacząć zakuwać po za chwilę zdajemy egzaminy w pielgrzymce tej uczestniczyły one naprawdę ogromna 25 staje się tak, ale może każdy, więc Zyty Małgorzata Domagalska poety liczbę ówczesnych studentów wyobraźmy sobie co to znaczy, jaka to jest ogromna mobilizacja tak to znaczy, jaka była skala antysemityzmu w kadrach młodsi w gronie młodej inteligencji tak w gronie studentów jak była ona akceptowana była na wręcz ochoczo praktykowana tak bo, żeby pójść pobić zniszczyć to trzeba rzeczywiście żywić silną nienawiść takich, by te wzory kultury nie są po prostu wzorami kultury wzory mówienie nie są wzorami mówi Jan przechodzą do praktyk i byłoby naiwnością sądzić, że w czasie wojny co zresztą wiemy już faktów tak i z rozmaitych dokumentów relacji do takich praktyk dochodziło, ale znowu można powiedzieć że, gdy dla antysemicka pielgrzymka to endecy to rozwydrzona młodzież to margines to antysemici oczywiście, jeżeli Belg wystąpi dyskusja jest niezmiernie trudno polemizować, ponieważ wbrew temu co chce udawać mianowicie uważam Mendoza taki dyskurs pozytywistyczne liczą się o fakty liczby dane, a mam bardzo silna, a priori to znaczy potrafi ich cel zmarginalizować każdą tego typu tezy czy każda tego typu twierdzenie społeczny czy w zakresie społeczną, mówiąc że wszystko jest jednostkowe i nie ma zjawisk trema mają charakter społeczny jest oczywiście w pewnym sensie likwidacja socjologii inne niż jakaś ilościowa taka, która jest nudnym powtarzaniem rocznika Statystycznego i stryj w gruncie rzeczy też niewiele wynika to też ma wiele ale jakby wiecznie pozytywiści metafizycznych założeń takich posta w, ale i to jest interes nie zmienia charakterystyczne podczas gdy u źródła ugód z gruntu tego typu argumentacji najczęściej leży opór wobec tezy, a mianowicie taki, że dno Polska inteligencja niespecjalnie się różni ich od polskiego społeczeństwa także jest dobrze była taka sama, o czym zresztą pisał Feliks tych, że trudno przejść tych mówił trudno, lecz bronić tezy, że Polski robotnik chłop zachowywali się lepiej niż reszta społeczeństwa inteligencja ziemiaństwo co oczywiście sprawdzą bolesna, ale obnaża też drugą prawdę, że inteligencja ziemiaństwo nie zachowały się również znicze lepiej niż chłopi robotnicy inne grupy społeczne w i znajduje pani z przeboju z w słowie inteligencji oraz, że rząd mówiąc czy o album pielgrzymka to zniszczenie to już są raczej działania tak, ale wspomniała pani o artykułach prasowych o dziennikach też o tekst, który ukazywał, czyli o słowie o słowie podam przykład książki współczesnej jest to wywiad przeprowadzony z liczebnikiem Imielin konwencji nazywa ta książka wyszła parę lat temu niezwykle żywe urny zresztą postać, która stała się, jakby pierwowzorem 1 z postaci Kolumbowie rocznik dwudziesty wraz z inną postacią, ale do rzeczy jest tam mowa o o jego ojcu, który był oficerem wojska polskiego przedwojenne znakomitym, którego awans wielokrotnie wstrzymywano podobnie jak o otrzymaniu Orderu Virtuti Militari 1 powodu był Żydem z pochodzenia, który całkowicie zasymilowanej przyjął pewien fakt takiej kultury większościowe jak beton mówimy tak socjologowie czy czy kulturoznawcy, a mianowicie jedno z Polonii zachował się błoto uniwersalizm raczej do kultury większej, czyli polonizacja tak naprawdę stał się kulturowo Polakiem i identyfikował się z kulturą polską część jednak rodziny Czerników uważała się za Żydów też w gruncie rzeczy spolonizowanej niezbyt chcesz religijnych taka taka specyficzna też grupa społeczna i wiek w rozmowie i jedno lat od dzieciństwa ciotka, która uważa się za rządów tej, która była niezmiernie poruszona tym co się działo na Uniwersytecie czyni czyni biciem studentów żydowskich ostatecznie podporządkowali reżimowi getta ławka w Kołbaskowie w i NATO przerażenie ciotki Tęczą lekcji ojciec ani Czernika odpowiada Reed w notach tak to jest przerażające nie pochwalam tych metod jest oczywiście też większe odnajdziemy tego Echo też wielkim tygodniu było widać jak jak bardzo wielki tydzień z podsłuchanej też z ulicy, jakby z realnym głosów nie pochwalam tych metod znalazł czas zrobić to nadreprezentacja Żydów i młody Czech i wtedy się całkowicie z nim zgadzałem test and przerażające są ludzie, którzy uważali się za mały liberałów lewicę taką pracę, lecz lewicujących liberałów, którzy bardzo, by się zdziwili, gdyby ktoś powiedział, że oni szerzą antysemityzm, a jednak ta asymilacja do polskości oznaczała również asymilację czy przyswojenie sobie takich wzorów, których my jesteśmy u siebie, a ich jest za dużo i za bardzo się liczą są obcy ślicznie nieszkodliwym i 1 to jest coś co coś co są niezmiernie mocno przenikało kulturę polską w dwudziestoleciu do tego stopnia, że ci, którzy żyli w ich napiętnowanie również jako Żydzi myślę teraz Indianie, którzy nie mówię myślę o Antonim słonimskim im również zdarzało się wypowiedzi antysemickie nabyły z takiego niż w głębi takich wyobrażeń polskiej wspólnoty o sobie samej, którym sąd Indianie są z blokad torami, a my jesteśmy tacy mniej niż ich w ogóle toleruje u siebie i niesie z tego cieszy no dobrze, ale to zależy też obraz ówczesnej Europy to nie jest lekarzu czworo z nich twierdzi Marek twierdzi, że jesteśmy on od sam Osama zmianą wyspą wśród milionów innych, ale ten sposób mówienia dla mnie wydaje się też nie zmienia charakterystyczny dźwięk dobrze inni mieli tak samo nie chodzi tu zostanę, ale co zamierza zmienić tak u nas to poszło w tym kierunku, aby więcej nie poszło w tym albo posłowi trudno mi oczywiście ja nie jestem lekką pracę z koncernem wycina się jak wyglądało społeczeństwo duńskie faktury jak wiadomo stawiło oporu trudno mi powiedzieć jak wyglądały wszystkie społeczeństwa europejskie nie ma po prostu nie mam nie mam możliwości porównania takie brzmienie prowadziłam takich badań i inni nie wypowiedziała się jakoś miarodajnie na ten temat natomiast z tego co widać choćby z IS cool kontra niemiecka to możemy sobie wyobrazić takiej czy austriacka ten stres jasne natomiast poziom takiego zaangażowania społeczeństwa w nadbałtyckich tak tracić mają stąd też tragiczną historię mnie nie nie nie zęby są rzeczywiście przyciśnięte kulturowo świadczyłby o tym, że Litwa Łotwa Estonia no one wręcz stworzyły rządy kolaboracyjne ze z trzecią rzeszą i jak teraz patrzymy na to co się dokonuje w tych kulturach współcześnie to to jest rzeczywiście próba też odkrycie takiej samej karty lub może jeszcze bardziej oficjalnej jak u nas, czyli nie jest specjalnie lepiej, gdzie indziej, ale to i tak nie powinna poprawiać samopoczucia wrócił do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM dr Katarzyna Chmielewska z Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk studia informacje już za 3 minuty o jedenastej 40 dr Katarzyna Chmielewska z Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk studia inteligencja i zagłada to temat naszej dzisiejszej rozmowy mówiliśmy o słowach o słowach o pewnym antysemityzmie deklaratywnym i pewnie mającym różne natężenie zabarwienie, ale też jako jako o pewnym obrazie Europy teraz w jaki sposób w te słowa w jaki sposób to nastawienie w jaki sposób ten pewien kontekst jednakowoż przechodzi w praktyki w czyny w jaki sposób inteligencja wg pani staje się winna albo współwinny albo uczestnikiem jest taki słynny esej Jana Błońskiego, kto rym mowa jest od Polaka, że jeżeli kiedyś, zważywszy na to, zważywszy na to co wypisywano o Żydach przed wojną to łaska Boska czy Bóg sarenka zatrząsł się Polacy nie przeszli do czynów jak się okazało, lecz okazał się nim żona kazała też wiedza, którą mamy od lat czterdziestych można po nią sięgnąć do zanikania wiedzy to w ogóle jest dosyć ciekawy fenomen opisywany przez Elżbietę Janicką przez Tomasza Żukowskiego i przez Annę Zawadzką, ale ich byt tak też nie o tym, mowa i to przejście od słów do czynów dokonuje się oczywiście na różnym poziomie i uświadamia nam to też Samson Brandysa test czeka na niego powie z lat czterdziestych uświadamiają też co słowa Marka Edelmana, a to znaczy po pierwsze to nie jest tylko ten przykład, który mówi Ananicz Margo Lis tego po prostu wydawania małych żydowskich chłopców, którzy się ukryli tegoż dnia zwróciła się spojrzenia to są nie tylko to są nie tylko o ciemnych 1 ze znanych szmalcowników, który miał Grabowski pisze, że był arystokratą i też byli urzędnicy państwowi i t d . i t d. lecz nie mamy takich tt jest pewien taki najbardziej przejmujący przykład taki przykład, po którym już już wiele z nich zostaje te nie są tylko odgłosy radości z powodu tego, że Get to się pali i z powodu tego, że już nie będzie problemu żydowskiego, że może straszne ale, ale problem jest rozwiązany nie są to wyłącznie w głos ludu tak, jakbyśmy chcieli wiedzieć, ale też tak jak wspomniałam Brandys opisuje bardzo ciekawe salon, a mianowicie jak mówi przyzwoici ludzie kulturalni ludzie mają swoich znajomych i ta sieć spojrzeń wydających tak spojrzeń tak psujące, kto jest, że ten, kto nim nie jest opisuje to też bardzo dobrze bardzo dobrze Michał Głowiński w swoim imieniu w swoich czarnych sezonach Staszica spojrzeń, która sprawia, że ludzie bali się ukrywać Żydów i desek, by ten brak pomocy jest spowodowane spojrzeniem sąsiadów i to nie tylko sąsiadów na wsi naprawdę to nie jest tylko kwestia jak widzimy n p . z choćby ze wspomnianego tekstu Andrzejewskiego wielki tydzień te są też kwestie inteligenckie ukrywania się inni ukrywania się pomocy, która kurczy się jest taka forma szczęście w tej powieści, czyli taka przed akcją, która pokaże jak i Janowie czyni użytku utytułowany profesor szanowany otoczony gronem przyjaciół studentów było studentów, którzy nie masz do kogo zwrócić do tego stopnia, że właściwie jedyne jego wyjściem jest samobójstwo test ten rodzaj tt na rodzaj aktywności, który sprawia, że przeszliśmy od wyobrażeń obcy, którzy nie są naszą sprawą, którzy nie są nami do czynów żonie mają się, gdzie ukryć, bo przecież nie są nami tak nie będziemy ryzykować ryzykować życia na co zresztą zwraca uwagę wielu badaczy tego okresu, że kara główna, bo groziła za bardzo wiele przestępstw szkła za hodowanie świń n p . za posiadanie radioodbiornika np. za zaangażowanie konspiracji razem dawali się tym czynnościom tak oddawali się tym zakazanym praktykom i tam ukrywanie Żydów nie było jedyną zakazaną praktyką nie była jedyną zagrażająca poważną sankcją praktyką to żart mówi pani raczej o pewnym zaniechaniu działań zaniechań jest czynem to właśnie uświadamia nam Marek Edelman zagram mówi w takiej sytuacji nie pomóc i zabić to jedno ja wiem, że to jest bardzo ostrą moralnie postawiona, ale jeśli uświadomimy, że konsekwencje społeczne takiej masowej skali już do mnie udzielono pomocy już zginęło z powodu tego nieudzielenia pomocy jednak nie tylko, dlatego że rzeczywiście nikt nie udzieliła z powodu tej zmowy społecznej tak tego w tt tt tt godnej tego ryzyka donosu absolutnie powszechnego absolutnie realnego, kto to zaniechanie działaniem ta pasywność jest aktywnością w gruncie rzeczy, dlaczego ta inteligencja jest niewidzialna albo znikająca w w chacie pośród, dlaczego ja tak im odpisuję a dlaczego tak więc, dlaczego w Chechle wzywa państwa, że energia sądzę, że tak jest Ano dlatego, że kiedy myślimy też fakt, że partner w taki miszmasz volksdeutschów, kiedy myślimy o szmalcownikach to kogoś nie wyobrażamy jak myślimy zainicjowali go sąsiedzi dokonane w głowie te są raz, który jest niezmiernie silne to są zawsze nizinnych w tym sensie inteligencja test ostatnia osoba kulturalny pan kulturalna pani dobrze wykształcona jest ostatnia osoba, która przyszła nam do głowy jako ktoś, kto w tym wszystkim uczestniczyć w tym sensie inteligencja rzeczywiście jest niewidzialna a dlaczego jest niewidzialna no tak bo kto tworzy obrazy tak jest też przekaz, który tak naprawdę tworzy inteligencja w tym sensie możemy mówić też bardzo aktywna polityka pamięci na rynek z powiatu aniżeli o utworach, które mówią także udział inteligencji proszę zwrócić uwagę, że są to utwory, które właśnie uległy też w poprawce to znaczy Starzyńskiego most oczywiście powstawał przez kilka lat, ale to jednak te z lat czterdziestych na już adaptacja Wajdy jest 1005 . roku test i testem byto bardzo charakterystyczne zapadanie się wiedzy, która jest dostępna, która jest czarną dziurę to są teksty, które to przedstawiam ja nie chcę powiedzieć, że to jest wiedza, której tak naprawdę nie ma też taka wiedza, którą raczej jak mówi Żukowski ulega pewnemu ratuszowi ta w oparciu o zamazanie takim wymazanie ze spocznie na wszystkim nam numery z klas naprawdę, jeżeli ktoś nic nie wie o historii dwudziestolecia to tylko o tym nie słyszał, ale jeśli ktokolwiek cokolwiek słyszał to kto wie natomiast mnie nie zdajemy sobie sprawę z rozmiaru rozmiaru tego zjawiska i to jest ta wiedza, która nam znikać testy obraz stylu znika obraz całości dobrze można powiedzieć film Andrzeja Wajdy nie jest filmem dokumentalnym licencjat etyka to autor decyduje, jaki wyraz mgr Fin być może Andrzej Wajda uznał, że ten film nie będzie o postawach Żydów wobec Polaków Polaków wobec Żydów i tylko nie wiem od duszy ludzkiej taki stworzyć sobie kontekst w jakim ta historia się rozgrywa i i on go tak widzi niekoniecznie to jakby celem było rozmycie czy przesunięć żeby, żeby mnie nie inna, niż by nie doszło do nieporozumienia mnie chodzi o to, że ktoś indywidualnie siedzieli w centrum dowodzenia i misy teraz manipuluje my teraz usunę obraz inteligencji zagłada nie jest działanie intencjonalne na takim poziomie to jest raczej rodzaj filtra kulturowego, w którym jesteśmy, w którym ale także obowiązujące sposobem myślenia pewne schematy myślenia, który działamy i teraz oczywiście, że pamięć społeczna przekłada się, zwłaszcza państw kulturowa, która analizuje też czas podkreśla analizuje pamięć kulturową dodać taką, która się zapisała w pewnych artefakty i tonową dziedziniec internetu mogą być teksty historyków stanową dzieła sztuki to mogą być jest silny ta może być literatura wiele wiele innych tak one składają się w pewnej ma się na obraz całości i te tendencje widać wielokrotnie to nie jest tylko kwestia wiele wiele razy mówimy o Andrzeju Wajdzie, ale to też nie bez powodu Andrzej Wajda był zawsze genialnym rezonans staje pod tak, kiedy myślimy o filmie pokolenie to ten film jest jest rzeczywiście wyrazem pewnej epoki, który w tym, która wówczas nasza, kiedy myślimy o popiele i diamencie także tak film pod wieżą w tym jest tu jest wiele wiele wiele elementów takich, które pokazują, że Wajda naprawdę jest duchem czasu jej jednak te zmiany nie są zmianami przypadkowymi tak wiele elementów na to, że składanie 101 miejsce 1 zabieg, który zdobył wiele wiele możliwości interpretacyjnych Wajda wybiera tę 1 nie bez kozery tak to jest pewna pewien sposób myślenia inteligencji o sobie samej o tym problemie toteż, jakby chwała żeglowali też ten temat podejmuje, bo czy też charakterystyczne, że wielki dziś toczy większości środowisk inteligenckich teza o tym jak nie nie udało się udzielić pomocy Żydówce jak ona wraca do gett mamy przed oczami tylko jak inteligent nie ochronił Żydówki krótko mówiąc stan, jakby pytanie co widzimy, kiedy patrzymy też dobre pytanie tak samo jak, kiedy widzimy opowiadanie Zofii Nałkowskiej przy torze kolejowym i naprawdę świetni historycy literatury nie widzę 1, że doszło tam do zabójstwa Żydówki i nie było tam żadnego Niemca, skąd dokonał się w gronie polskim właśnie patrzących im widzących, że oto Żydówka i nikt nie może wziąć do siebie powitania patrzymy na nią wszyscy w tym sensie patrzenie jest działaniem tych bardzo dobre teksty bardzo dobrze to pokazuje świetnie to też analizowała razem z kadrą płachta w ten właśnie tekst ten fenomen spojrzenia, które jest działaniem no dobrze, ale też spełnia pani o wielu tekstach, które są współczesnych czy ostatnie powiedzmy 112 lat, ale ostatnie 6 lat, które są tekstami wykona Zielona g więcej jednakowoż to oczywiście na wykonały dobrą robotę i im wiele uwagi rzeczywiście skierowano na na to co się działo podczas zagłady Janusza nie tylko wymieniam tę książkę Anny Tokarskiej Dacia, ale oczywiście mamy dalej jest noc wcześniej mamy Żyda tak mamy zarys krajobrazu wieś Polska wobec zagłady 42451 my też jest taki jest piękny słoneczny dzień mamy bardzo dużo tekstów banda prawdy już tytułach widać, że nasze koncentrują oczywiście na trzeciej fazie zagłady każdy ma prawo wybrać toczył się zajmuje też ciągle coś nie zmienia odkrywcze prace, które trwa recesja przychodzi polskiej kulturze z wielkim trudem jak widzimy nie tylko on w postaci postawy w tym próby uchwały ustala Wojtek nie czyni lex anty gros, ale nie tylko o tym, mówię, ale mamy cały czas do czynienia z sytuacją bardzo dużego oporu w stosunku do tych tekstów, a ja jeszcze dokładam 1 problem mianowicie wszystkie te teksty znakomitej wspaniałe nie skupia się jednak żaden z nich naprawdę inteligencji, czyli inteligencja roju zagłada to jest wg pani jeszcze temat obszaru ograny ogromny temat do przerobienia osobnego z wieloma aspektami rzeczywiście i mam nadzieję, że teraz badacze się rzucą na ten problem 10 analizowali analizy oczywiście świeże w nocy Radia dr Katarzyna Chmielewska z Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk była państwem gościem dziękuję pani doktor dziękuję bardzo informacje Radia TOK FM już za kilka minut o godzinie dwunastej po informacjach Mikołaj Lizut jego programy dzisiejszy przygotował Paweł Zientara, a nad jakością czuwał Kamil ruble Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!