REKLAMA

O prawdziwym obliczu polskiej wielokulturowości przed II wojną światową opowiada prof. Anna Landau-Czajka

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2019-05-17 21:00
Audycja:
Wieczór Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
43:28 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wieczór Radia TOK FM przy mikrofonie Hanna Zielińska rozpoczynamy magazyn Horyzonty, a naszym gościem w tej części wieczoru jest prof. Anna Landau Czajka dobry wieczór w socjolożka historyczka prof. Instytutu historii Polskiej Akademii Nauk specjalistka od historii stosunków polsko-żydowskich od historii społecznej dwudziestego wieku również w tym o 3 historie kobiet autorka m. in. publikacji w 1 Stali domu koncepcję rozwiązania kwestii żydowskiej w publicystyce Polski z lat Rozwiń » 33397 publikacji przywołuje na początek, bo właściwie zakresy tej publikacji jest tematem naszej dzisiejszej rozmowy, ale bezpośrednią inspiracją jest ten tekst pani autorstwa w ostatnim wydaniu magazynu Harta dziewięćdziesiąty dziewiąty numer wiosna na 2019 karta, która w inny tym razem ma takie oblicza właśnie, by innych spółek 3 no napięcie owo transformację jej inną polityczno-społeczne jest sporo o napięciu antysemickim narastającym jest sporo o społeczności polsko-żydowskie tzw. kwestii inne żydowskiej, ale też jest w maju, a po wojnie tym razem skupimy się właśnie na numer pani tekście, który wprowadza nas dość zarysowuje klimat społeczny gminne wokół tego co zwykliśmy nazywać z dzisiejszej perspektywy przedwojenną i wielokulturowością to tymczasem pierwsze zdanie pani tekstu brzmi Polska okresu międzywojennego była krajem wielonarodowym i już na tym możemy się zatrzymać, bo jak się okazuje w dalszej części pani tekstu wielo narodowość wcale nie oznacza wielokulturowości Boże inaczej wielonarodowych oznacza wielokulturowość, ale wielokulturowość nie oznacza koniecznie przyjaźni i akceptacji tej wielokulturowości przez wszystkich, którzy w tym kraju mieszkają, a przede wszystkim przez naród, który ten kraj tworzył uważał ten kraj za własne, czyli przez Polaków bardzo nieelegancko mówiąc przez rdzennych org i oczywiście, że przed wojną domową co trzeci obywatel Polski i nie ma narodowości polskiej mieszkało tu największa mniejszość przedwojenna Ukraińcy żył, ale byli również Żydzi Białorusini Rosjanie tych narodowości było bardzo dużo o w i mniejszość żydowską, a spośród tych narodowości różniła się bardzo istotnie, ponieważ była jedyną mniejszością na opór ciut bardziej niewielkiej liczby dni Tatarów jedyną mniejszością chrześcijańską i tylnej jedyną mniejszością, wśród której potrzeba bycia z Milo vana czy może raczej izolowana stanowiło pytanie, na które cały czas i w różny sposób sobie odpowiadano raczej, kierując się w stronę izolacji asymilacji jedno przypomnijmy jak to wyglądało w praktyce w miasteczkach Sztetl ach, czy dużych miastach na ulicach Warszawy około 10 % ludności stanowili Żydzi w Warszawie co trzecia osoba mówiła w języku jidysz wielu lekarzy, o ile nie większość przedwojennej Warszawie to byli lekarze pochodzenia żydowskiego zasilali te klasy inteligencji w sposób bardzo znaczący impet właściwie BTE to 10 % wydawałoby się taką, żeby graniczną liczbą, po której następuje naturalna asymilacja to jest zbyt duża grupa społeczna, żeby w ogóle tutaj, by rozważać jakiegokolwiek rodzaju wykluczenia czy nawet antysemityzm z takim terminem spotkam się pani tekście bądź też był postulowany ne w ramach 1 publicystyki anty Semik antysemickiej i wydawałoby się, że w, gdyby nie wojna, gdyby nie przyspieszone inny tryb historyczny uruchomiony przez Hitlera no to być może, kto wie rzeczywiście Polska lat czterdziestych pięćdziesiątych okazałaby się tyglem kulturowym tymczasem swój tekst kończy pani takim taką gorzką refleksją że, owszem, druga wojna światowa gminne zmieniła bieg historii, ale być może niestety w Polsce co najwyżej go przyspieszyła i tu tylko, że parę uwag przede wszystkim niż 10 % w Warszawie mówi, bo był 30 proc marżę mówi Owidiusz mówił znacznie mniej sporo było zasymilowanych trzeba przypomnieć, że przed wojną 80 % dzieci żydowskich chodziły do szkół polskich z Polski polskich państwowych część katolickich czasem też czasem katolickich, bo taki rabin, który posłał swoje wnuczki do szkoły katolickiej, bo miał wysoki poziom, a czasem źródeł w kuchni żydowskiej, ale z polskim językiem wykładowym, więc pan, a Fundacja kulturalna rzeczywiście przetrwała postępowała i postępowała natomiast styl socjologowie mówią, że jeżeli w jakimkolwiek społeczeństwie jest powyżej 70 % ludzi innej narodowości 2 innych to zaczynają się problem wcale nie zaczyna się zmiana zaczyna zrzucać, jeżeli nagle do Polski teraz pojawi się zastygł w 10 % aniołów to też będziemy mieli problemy ból i próba wykluczenia tych ludzi tak, bo nagle są zbyt widoczne na nich zbyt widoczni są zbyt widoczni mają wpływ na łyżwy przestrzeń społeczna ludzie ci, którzy już mieszkają dawni klosze za zagrożeni, czyli nie należy się dziwić, że pan nowych i nie należy się dziwić, tym bardziej że na Wiśle asymilacji, ale proszę pamiętać, że asymilacja to nie jest coś co nam nam się wydaje i jednoznacznie pozytywna, gdybyśmy zastanowili czy asymilacja Polaków pod zaborem rosyjskim byłaby zjawiskiem pozytywnym to mamy jednoznaczną wymowę na to inny termin rusyfikacja tych akcji w istnienie termin polonizacji w dzikim wbrew temu co się wydaje dzisiaj bardzo wielu osobom kpili z Żydami bard niektórzy chcieli być Polakami też źrebak udawało, a niektórzy chcieli być Żydami, nawet jeżeli mówili wyłącznie po polsku i po jest lub rzekł też należy uszanować to nie byli ludzie, którzy od nich był to oczywiście powinni zostać poddani tzw. asymilacji obywatelski Państwowej, która by włączyła ich krąg obywateli Polski z takimi samymi prawami obowiązkami natomiast asymilacja narodowa wśród Żydów nie cieszyła się powodzeniem na symulatorze byli na delikatnie mówiąc do kina ani przez większość jako zdrajcę i jako tak jako zdrajcę, a w okresie międzywojennym zresztą partią organizacja senatorski właściwie Seniuk właśnie w wyniku ich, toteż trzeba brać pod uwagę, bo nam się teraz wydaje, że to jest proste oni sprostać ludzie chcieli być Żydami, ale Żydami w Polsce, ponieważ byli często widzi ich przed oszustami i uważający Polskę za swoją ojczyznę i dziada pradziada są lub powojnie wydaje nam się dosyć dziwne, ale tak tak było lub przez okres międzywojenny byli również Żydzi, którzy uważali Polski za swoją ojczyznę, bo ojczyzna była w Palestynie albo uważali, że Bąk ojciec i jedno w Polsce drugą w Palestynie i należy się obu miłości szacunek także to jest sprawa bardzo bardzo skomplikowana rzeczywiście to stąd tyle tak rozwinięta tak rozbuchana ta publicystyka w odpowiedzi na pytanie, jaki jest miejsce i rola społeczności żydowskiej w społeczeństwie polskim różnego rodzaju padały odpowiedzi pani mer przytacza różnego rodzaju postulatem, ale też zwraca uwagę, że ta dyskusja bardzo się zmieniła zradykalizował ładne właśnie w latach trzydziestych cenne szczególnie po 3003 . roku po wielkim kryzysie, kiedy my na kartach wielu czasopism niechęć do społeczności żydowskiej bardzo się zaostrzyła i jak pani pisze antysemityzmu wówczas nie był powodem do wstydu handel mało tego wręcz bywał utożsamiany z lojalnością patriotyczną z odpowiedzialnością za Polskę z wszelką romantyczną miłością do katolicyzmu również i tak oczywiście nie we wszystkich środowiskach, których capoeiry środowiska lewicowe np. uważała antysemityzm za wstyd to ma Maria Dąbrowska napisała taki esej doroczny wstyd to wydarzenia na Uniwersytecie, gdzie próbowano co roku wykluczyć, że to ze społeczności uniwersyteckiej, ale środowiska nacjonalistyczne prawicowe niż wszystkie prawicowe to też trzeba powiedzieć jej były nastawione raczej antysemicką chłód i to, żeby było bardziej skomplikowane lub głównym w etatowym wrogiem nie byli wcale ci tradycyjni Żydzi, chociaż ich też nie lubi, a nam nie aż tak źle nie ten nie biedota tak nawet ten nawet nie tak nawet średnia klasa, ale mówiąc Salvini wchodząca do synagogi np. nacjonalistyczna prasa, która bardzo Żydów nie lubiła dosyć często stawiała zarzutów za przykład przestrzegania zasad religijnych i właśnie takiego narodu Lech Poznań konserwatywnej, a tak, dlaczego my nie jesteśmy tak religijni jak żyć, ale z oczywiście, jeżeli gdziekolwiek wybucha kryzys gospodarczy w to pojawia się bezrobocie pojawia się bezrobocie ludzie biednieją trzeba tam kogoś zrzucić winę nie da się zrzucić winę na bezosobowy kryzys może w Myszkowie oraz blisko Kozioł ofiarny wobec tego, że Żydzi, którzy nie mogli pracować zwykle nie dostawali państwowych posad i tradycyjnie zajmowali się handlem rzemiosłem no, więc ten handel i rzemiosło umowę o te drobne w warsztatach, bo wielkie fabryki pokręcić w niej równie wielkie fabryki jako po prostu Noto Kambodża kapitaliści, choćbym bardzo drobni będą mieli co czasami te sklepiki sprzedawał Śledź galerii kapustę i nic więcej, ale pojawili się zaczęli być prezentowane jako zagrożenie, a nie zacieki domku to nie jest tak, że w pewnym momencie zaczyna to już od bardzo dawna idzie w no ale w tym momencie nie prezentowanie Żydów jako zagrożenia mówi się no i oni mają te sklepiki, gdzie są sklep chrześcijańskie, dlaczego my budujemy, a Icek masz sklep, jeżeli wyrzucimy Żydów z ich miejsc pracy obroną pracy dla USA to jest nasz kraj a dlaczego nie działałyby po prostu zwykłe mechanizmy gospodarcze i dlaczego w ogóle, kto komukolwiek przychodziło do głowy dzisiaj jest dla nas właśnie takie szokujące dzielenie biznesu na jakiś wyznaniowe kategorie, a wydaje się to oczywiste, bo wtedy społeczeństwo w okresie barki dzieliło niż faszyści w każdy i wraz z każdej dokumentacji była kwestia wyznania niezwykle ważnych świąt element tożsamości niezwykle silne w paszportach, bo zdaniem w paszportach w klinikach szkolnych i wszędzie było wyznanie, więc to zdanie, bo bardzo istotne jest druga sprawa jest taka, że tych Żydów wyróżniała się zewnętrznie to nie jest tak lubił inteligencja mogła się nie wyróżniać, ale innym strojem innym językiem inną religią inne dni świąt no trudno się dziwić, że ludzie mi dysk wzięły w nim inaczej prowadzona inna asortyment inne dni czynna tylko prawdę mówiąc inne dni czynne też bardzo skomplikowane, bo Żydzi i mieli mieć zamknięte w sobotę i była ogromna awantura o zakaz handlu w niedzielę Żydzi sprzedawali na noc był bardzo często w niedzielę RL asortyment mogę taki sam tylko, że to tym bardziej, że jest to możliwe z Radzionkowa kasy pożyczkowe swoje własne zmarnowane znam i prawdę mogą rzeczywiście przebicie się przez przebicie się no to jest tak jakby teraz powiedzieli wręcz, by dobrze i istnieje sieć sklepów, które wzajemnie się i wspomagał ich bardziej, bo gdzieś tam też ogromna konkurencja, więc nie przesadzajmy, ale i stwórzmy nowe i przebijemy się na sklep chrześcijański były droższe na ogół, bo musieli zaczynać od zera, bo nie było tych kas pożyczkowych także sam mechanizm gospodarczy oczywiście tyskiego powstawały tylko ludzie szczególnie małych miejscowości szli do sklepu znanego albo do sklepu, gdzie dawali na Borkach, czyli można pospać i później no i po to jest problem no tak, ale oczywiście nie było żadnego mechanizmu zakazującego sklepikarzom chrześcijańskim zakładać własne kasy plus to, że Żydzi zajmowali się, by tak jak pani powiedziałaby drobnym handlem czy czasami może większym, a po rewolucji przemysłowej wynikało z kilkusetletniej tradycji ograniczania praw Żydów do funkcjonowania w ramach innych ról społecznych czy życia zawodowego ograniczaniu posiadania ziemi my wykonywania niektórych rzemiosło, więc tutaj właściwie pokazuje się uczą też pani pisze w swojej w swoim tekście takie żerowanie publicystów czy polityków na wzrost ignorancji społecznym ani znajomości mechanizmów społecznych historycznych gospodarczych i to był doskonały moment ten kryzys po 3003 . roku na wprowadzenie takich nośnych populistycznych bardzo ostrych haseł idących nawet tak daleko mnie, że deklarujących w ogóle usunięcie Żydów ze społeczeństwa polskiego i to właśnie otwartą przyłbicą tak z tym, że wcześniej to nie jest 3003 . rok 3003. rok po dojściu Hitlera do władzy, kiedy się okazuje, że można pewne rzeczy przeprowadzić natomiast narastał od 1000 dwunastego roku tak naprawdę nie będziemy wnikać, dlaczego tam były wybory były po, których antysemityzmu gwałtownie wzrósł natomiast problem polega też na tym, że to człowieka, który stracił pracę albo ucieka, który kupuje sprzedaje tak jak chłopi i nóż dowie swoje plony naprawdę nie interesuje poprzednich 5 latach na jego interesuje to co jest tak tu i teraz, lecz i po co widzi na własne oczy on mnie czy tak nawet specjalnie tej publicystyki, chociaż w dawkach gazety kościelne rozchodzi się w ogromnej ilości egzemplarzy, więc to może może nawet i ale to jest BL bardzo populistyczny bardzo proste tyle ma proste rozwiązanie naszych problemów nie umiemy tego kryzysu gospodarczego w żaden sposób zmniejszyć ich, a mogli nie mamy innych takich nośnych haseł mówimy wróćmy Żydów Żydzi nas ograbia ją Żydzi są komunistami kapitalistami krwiopijcami co ciekawe jednocześnie trwały te same zarzuty, że są komunistami kapitalistami bank, na której nie było tylu, by nie było tu różnicy w mojej właściwie niszczą naszą ojczyznę po są tacy wrogowie wewnętrzni, których nie widać, którzy działają spiskują przeciwko Polsce na jej, jeżeli ich się pozbędziemy się z tym, że tu od razu mówi pozbędziemy absolutnie nie oznaczało tego co zrobić jak tego sobie jednak nie wyobrażano 1 lansowaną zbiorową emigrację po to, jesteś za majątek żydowski to też był już bardzo radykalne hasła to już słowo planowano to chyba jest ich zadań delegowanych z były takie pomysły, ale nikt tego na serio nie planował także literacka przechodzą przez naszą komisję, ale to po po bardzo nośne hasło i dobór nosi hasło, ponieważ zaś niechęcią do Żydów stał kościół katolicki i zatrzymajmy się przy tej roli kościoła katolickiego, bo o tym, pani pisze, że kościół katolicki nie tylko dysponował ambona mi rozlicznymi tytułami prasowymi obowiązkowymi wówczas w szkole lekcjami religii ale by przypomina pani również, że to był kościół, który działał w doktrynie przed soborowe i przytacza pani my wstrząsający dzisiejszego punktu widzenia met tekst 1 z modlitwy wielkopiątkowa modlitwa, która brzmi tak w za Żydów wiarołomnych Wszechmogący wieczny Boże, które nawet wiarołomnych Żydów nie odrzuca się od swego Miłosierdzia wysłuchali próśb naszych, jakie zanosimy za ten naród zaślepiony aby, uznając światło prawdy, którym jest Jezus Chrystus został wyrwany ze swoich ciemności tak proszę pamiętać, że to modlitwę zlikwidował dopiero sobór watykański drugi, a więc już sporo na Holokauście, ale z drugiej strony w należy pamiętać, że to co dla nas rynki dosyć oczywiste chyba jednak kubańską Absolut jedno nie można rozpatrywać sito historii dzisiejszego punktu widzenia przed wojną było jasne w tej chwili jest słuszna religia nie słucha nas dziś jest tak samo by czegoś nie jest lepiej, bo jednak et no nie mogę nie mogę się w kościele złapie za potępienie Żydów za potępienie rządów PiS natomiast wtedy no to była jednak części religii i były niektóre pisma katolickie nie wszystkie, ale niektóre pisma katolickiego skrajnie antysemicki mały dziennik pro Christo dosyć często wymienia się na rycerza Niepokalanej i tutaj chciałam stanąć w obronie rycerza Niepokalanej z rynku może zaskoczeniu niektórych na tle innych czasopism katolickich to było jeszcze bardzo przyzwoite Wisła na tle innych, a w nim także o antysemityzm w dół no wiadomo było, że Żydzi zabili Jezusa to była taka, a no dobrze, ale czy równie było wiadomo, że Żyd z Jezus właśnie też miał taką tożsamość co do tego masowa letnia Żydówka urodziła był poważny tak rozumnych to poważne wątpliwości przede wszystkim część osób dowodziła, że Żydzi i starotestamentowe niż z czasów Jezusa to nie są ci sami Żydzi C 3 poniekąd ma wiadomo bez szans w ich, że to pogrzebu inna, że ten naród przez to, że stracił swój kraj swoją religię nikt nie robi wielką mieniu taką substancję znaczną wagę rzesze groszek 1 osób jak pasożyty poświecił po kiedyś był to dobry Danuta teraz jest no ale byli również tacy, którzy dowodzili, że w okresie Jezus nie był Żydem chyba do dziś to się zdarza, aby Blake, a więc to nie miało jakiegoś większego znaczenia podobnie nie ma dziś znaczenie miało to, że Żydzi zabili Jezusa tak tak to się pościel rzeczywiście liczyło no oczywiście jeszcze co pewien czas pojawią się też inne mit o mordzie rytualnym on nie był już tak oficjalnie powtarzane, ale było duże UW urzekło w kulturze ludowej dalej funkcjonował gdzieś w ikonografii, jakim jest on przekazach moralnych taką po wojnie też funkcjonował jeszcze chyba w latach siedemdziesiątych osiemdziesiątych na ogół, kiedy była awantura o ten obraz w Sandomierzu po biskupa Sandomierskiego rusza z gęsi sprawdzić jak to było naprawdę w taki repertuar krążka w 50 dni, by mandat, ale no funkcjonował funkcjonował wszyscy właściwie wiedzieli, o co, o co chodzi o czyjeś bym o mordzie rytualnym nawet panu Tadeuszu, a więc to rzeczywiście jest taka kultura ludowa w ich rozumiem, że nie było w żaden sposób w kościele obecnej takiej narracji, że Żydzi to są starsi bracia wierzą w tym też pani pisze w tekście nie Żydzi to była konkurencja wyznaniowa Anglik Lee nie to byli raczej ludzie, którzy widzieli prawdę, ale ją odrzucić i tutaj właśnie znowu odwołam się do rycerza Niepokalanej, który wydrukował takie artykuły dla kościół ubogi duchem po takim małpie, która wyciągała, ale bez pudła na inny różne hasła z różnymi religiami witryna właśnie judaizm i chrześcijaństwo i słusznie zrobiła to daje też tak namoknięte nam dokładnie w każdym bądź judaizm judaizm jest jednak pewien element religii objawionej Aleppo powiem szczerze, że oprócz rycerza Niepokalanej osławionego nie przeczytałam takiego tekstu, gdyby przyznano właśnie, że jest jakiś prekursor chrześcijaństwa także żyją tutaj rzeczywiście nie to nie jest konkurencja konkurencją jest protestant z natomiast to są ludzie mamieni, którzy nie widzą prawdy, którzy odrzucają Jezusa może go widzieli na własne oczy, gdy nowi, którzy kierują się zbrodniczym Calbud to też jest ten zbrodniczy Talmud to się pojawia bardzo często Noto mamy tutaj, by ten antysemityzm ma do duchowieństwa i dalej są liczone na wiernych, a co się działo na ulicach, bo my mamy jakiegoś rodzaju klisza znamy takie hasła jak w domu numerus clausus my, czyli te ograniczenia liczby Żydów z różnego rodzaju my przestrzeni publicznej w getcie ławką we jak i w jak te praktyki systemowe, bo to właściwie nawet nie my nie nie tyle z ulica, a co jeśli chodzi o uczelnie czy jakiś Zrzeszenia zawodowe czy te paragrafy aryjskie, która pani mer przytacza te nie są jakieś oddolne bojów Karski ruchy tylko to są praktyki systemowe polityczne jak one wyglądały i tutaj to jest bardziej skomplikowana, bo właściwie to są Hunter to znaczy to są ruchy skrajne i frakcji w skrajnych frakcji młodzieżowych ONR -U, który co prawda został zdelegalizowany po kilku miesiącach działalności, ale działo nadal młodzieży Wszechpolskiej, ale są tak powszechne, że wywierają nacisk wywierał nacisk na radzie dyrektorów w rektorzy np. Uniwersytetu lwowskiego wcale nie są zadowoleni z konieczności wprowadzenia powiedzmy getto bankowego, ale po alternatywę albo zamkną Uniwersytet albo odwożą utworzą Get dodatkowe przy tym, żeby było jasne to nie jest tak, że wszyscy są zwolennikami getta ławką owego, ale ani nawet wszyscy prawicowi profesorowi są zwolennikami getta markowego 1 z endeckich profesorów chyba na Akademii medycznej powiedział studentom i duże getto ławka betonowa widzi, ponieważ studenci chrześcijańscy siedzą w kawiarniach studenci żydowscy w bibliotece i że wprowadzenie go na sali zemdlała robi w mrowisko w naszych byli profesorowie, którzy wykładali stojących go, bo Żydzi, którzy zajmowali miejsca po lewej stronie niektórzy po prostu demonstracyjnie Stali przez cały wykład i profesorowi i to tacy starsi wiekiem n p . Krzywicki wykładów stojąc, solidaryzując się idąc drogą do szkół także już tak, żeby nikt nie wynikło z tego, że wszyscy byli antysemitami, ale nawet 100 % prawicy była z wynikami, bo to było po prostu bardzo bardzo różni te hasła, które z ulicy ma przedarł się jako nowe regulacje do instytucji takich jak uczelnie to hasło z banerów transparentów, na które teraz patrzeć to są zdjęcia właśnie w ostatnim wydaniu magazynu karta my żądamy urzędowego Get ta nieprawdopodobna, że ktoś mógł wyjść na ulice dziś dzisiejszego punktu widzenia, ale wtedy też te to ten język jeszcze nie znacie tej grozy, którą dzisiaj rozumiemy po mszy słowem Get ta dzień bez Żydów precz z żydowską sztuką Kalisz bez Żydów tydzień propagandy polskich warsztatów pracy i te hasła jak rozumiem przeniknęło nie tylko do przestrzeni akademickiej z oporami jak pani powiedziała z oporami inne profesorów niektórych studentów, ale też przeniknęły np. do innych właśnie my niektórych organizacji zawodowych i tutaj mamy tzw. § 3 ary aryjskie i inne np. związek lekarzy państwa polskiego ogłosił w 3007 . roku taki paragraf co oznaczało ono na to, że przyjmuje się tylko chrześcijan do organizacji zawodowych zwracają uwagę chrześcijan chrześcijan do organizacji zawodowej co nie oznacza, że nie chrześcijanie nie mogą być lekarzami ani nie mogli się nie należy ich organizacji zawodowej i paragrafy aryjskie w organizacjach gnie w prowadzono nigdy oficjalnych paragraf aryjski w żadnym zawodzie co nie znaczy, że Żydzi mogli pracować w każdym zawodzie, dlaczego np. adwokaci wprowadzili paragraf aryjski, bo adwokatów Żydów było ogromne ilości a dlaczego dlatego, że nie pracowali w sądach o konkretach chodzi im za to w kilku szkołach chrześcijańskich właściwie nie zatrudniano uczci żydowskich, a zwraca uwagę, że szkoły chrześcijańskie to były wszystkie szkoły państwowe PRL czy nie trzeba było przepisów pani Czebotar gra lub starano się nie do końca też udało, żeby dawkę bikini zostawali oficerami byli Burowie gen . Mont Siedlecki generał, ale starano się, żeby właśnie raczej oni nieśli dalej podchorążówki inni zostawali oficerami to nigdzie nie było takich przepisów tak po prostu się działo przy czym zwracam uwagę, że chodzi o Żydów to znaczy osoby wyznania mojżeszowego i styl życia opuściło dotąd przestawało przynajmniej w stolicach czy to naprawdę była walka ideologiczna mnie to była walka z Żydami, bo po pierwsze, bało Żydów i siłą, chociaż robili to m. in. właśnie dla kariery 1 z prof. Gapik pytany o to ochrzcił się z przekonania czy dla kariery poetów głębokiego przekonania, że wolę być prof. Uniwersytetu niż nauczyciele w Kołomyi z trudno tego nie rozwijają się, ale i tak paragraf aryjski tu np. numerus clausus na Uniwersytecie działało wobec wyznania ani wobec pochodzenia ale gdy również osoby ochrzczone dosyć często miewały problemy to znaczy podawanych poprzednio nazwiska albo wypominano im pochodzenie albo część bardziej radykalnych nacjonalistów mówiła, że no właściwie Hitler ma rację w Realu żydostwo zawsze zostanie nawet nie do trzeciego pokolenia tylko tam 1 z czasopism wymieniać do dwunastego kropla krwi żydowskiej psuje krew chrześcijańską, a tak to w jedno i duszy przed wojną nawet trafił do Sejmu ma projekt posła Franciszka Stocha były powiązanego z już zdelegalizowany ONR mem nieprawdopodobne projekty o tym, żeby pozbawić Żydów obywatelstwa polskiego tak, ale większość nawet nie przeszedł to jest 1 z tych faktów radykalnych, który nie został w sferze bardziej dzikich poszukiwań i propagandy co natomiast działo się w przestrzeni kultury co to znaczy, że propagowano przez niektóre środowiska zamierzano wyrugować Żydów z kultury na to już ktoś w ogóle wydaje się nierealny postulat nawet do zrealizowania jeśli myślimy o wszystkich nie inteligenta w twórcach pisarzach poetach to wszystko wydaje się nierealny zwracam uwagę, że w kwestii raczej zrobią wreszcie zrobiono to bez problemu lepszych w Polsce tego nie zrobiono i nawet był akurat w kulturze szczególnie próbowano co też należy podkreślić, ale przykład była olbrzymia awantura o elementarz oba w polskiego Kongresu wiersz Tuwima i jak to Żyd wg naszych dzieci im wyrzućcie tego poczciwego Żyda, który demoralizuje dzieci wozić w okręgach realizowali dzieci i namiętnie, które dzisiaj tańczę tego typu są argumenty staje się on dokładnie to on dokładnie to ten sam nawet bardziej, bo do przeżycia burza oni są bardzo seksualnie słowami wcześnie dorastają także, by ten wyda paraliżuje nasze dzieci mówiono, że trawy równolegle z lokomotywą cieczy MON wówczas temu w domach realizował el Chapo Murzynek Bambo obudów elementarz historyczną zarząd może tam z innych powodów do nowo tak, ale nie jestem pewna czy akurat był w każdym razie w ogóle dobre i zapomnienie bądź tu 2 bardzo szczegółowych mówiono też bardzo dużo o tym, że trzeba wydrukować muzykę żydowską i murzyńską czasami, zestawiając z 1 z regułą, ale niższą kulturowa tak, a tutaj właśnie to niech nikt nie powiedział, że w życiu niż kultura w przeciwnie, ale uważam, że oni mogą zdominować KUL, ale część jest bardziej skomplikowane, bo dowodów wybijano pogardy pogardy elitom mieszaną z poczuciem niższości niektórzy, gdy co jest bardzo takiej dziwnym zjawiskiem, ale wraz z polskiego radia nie będzie nam, że tytuł tej muzyki nie będą, ale oczywiście trudno było zamknąć Lwowską falę malarz 1 z ostatniej tańczą 1 z nich był Żydem na to trudno, bo ludziom, że macie tego nie słuchać, ale np. Korczaka wyrzucony za jego pogadanki pedagogiczne i tangiem w jego pogadanki wyrzucono właśnie dlatego także no ale gdy był była ogromna prasa żydowska wychodziły przecież wiersze skamandrytów wychodzili wiadomości literackie, które były masowo czytamy w co prawda połowa prenumeratorów Top Gear widzi, ale połowa k był więc, gdy co innego hasła co innego pewna działalność, która może, by się to co mówiłam wojna przerwała pewien ciąg, a właściwie nawet nie sama wojna skwer już od 3008 . roku ten oficjalny antysemityzm to znak oficjalnie nie żyje mówi o w prasie np. trochę słabiej, ponieważ wszyscy orientują się, że niedługo będzie Wojciecha i 10 % poborowych już 3 i o to chodzi, żeby strzelali we właściwą stronę, czyli to jest dalej cyniczna gra polityczna gra tym nie tylko to jest trochę też gra i wróg u bram i zajadamy się 1 z nich, bo wiadomo, że tak no tak, ale jednak to my to tam nie było podbudowane żadnymi ideałami humanistycznymi czy właśnie chęć się z obracania się z dna innych powodów niż taki numer kantyny zagrożeniem zewnętrznym wrogiem, a z punktu widzenia politycznego, kto bez polityków i w jaki sposób próbował wpływać na debatę publiczną też ma, by te działania, bo jest Karski na ulicach nie, żeby przeciwdziałać Nantes antysemityzmowi przypomina pani, że inne antysemityzm uległy dalszemu zaostrzeniu po śmierci Piłsudskiego 3005 . roku, bo on zdecydowanie nie był antysemitą co wtedy co to może oznaczać czy ujemny w jaki sposób polityk mógł wówczas występować i przeciwdziałać się przeciwdziałać antysemityzmowi na uczelniach w kulturze z biznesie ówczesnym w na ulicy pewnie jakiś w takich szczególnych polityków, którzy walczyli z serem antysemityzmem, pomijając polityków PiS ja wiem, że dzisiaj te tarcia niedobrze, ale rzeczywiście PPS występował przeciwko antysemitą, dlaczego niedobrze na te wyzwania, ale tradycja ani na rok 2 Łęczna zresztą bardzo duży piękny tekst zaraz po pani tekście w karcie jest właśnie o historii po PSL no właśnie PPS natomiast Lem w nam się wydaje, że ta sprawa żydowska była pierwszoplanowa, ale naprawdę w drugiej Rzeczpospolitej było dużo innych problemów, więc jak czują się zajmuje stosunkach polsko żydowskim to się wydaje, że wszystkim Alexander Horn zachwiane proporcje jedno oczywiście dobra skoro nie jest politykiem trochę u osób z Pepeesu trochę lub trochę osób nie ligową tutaj no właśnie to jest to pytanie co to znaczy Lech walczy z antysemityzmem, a co znaczy wręcz przeciwnie propagować antysemityzm to co dziś nam się wydaje, że jest propagowanie antysemityzmu przed wojną mogą być rozumiane jako walka z Wisłą i w bydgoskim, mówi że owszem, taka gospodarcza, ale żadnej przemocy to my nam się włosy jeżą na głowie o antysemita nie nie on właśnie powiedział no i konkurent konkurencja na oba ich konkurencja rynkowa, ale żadnej przemocy, czyli można powiedzieć, że on stanął tutaj zdecydowanie jak na te czasy Balthus antysemityzmem to samo prymas Hlond, który też mówił, że żadnej przemocy, chociaż urzędów zdecydowanie nie lubi, więc jest ten język i stosunek do sprawy żydowskiej tak bardzo się zginął człowiek, a czasami nie jesteśmy w stanie tamtejszy wypowiedzi odczytujemy inaczej niż odczytywali i współcześnie na samo też, że hasło rozwiązanie kwestii żydowskiej, bo o tym, też pani pisze dzisiaj brzmi nieprawdopodobnie do groźnie Holokaustu w tym pobrzmiewa, a wtedy no to po prostu boi było hasło, za którym szły kolejne różne propozycje poza tym ja uważam to praca w typie Vicky Christina kwestia żydowska tak jak teraz istnieje kwestia imigrantów co nie oznacza, że imigranci są kimś złym tylko, że po prostu istnieje kwestia i rzeczywiście w kraju, gdzie 10 % ludzi mówi innym językiem i i trochę jednak izoluje się społeczeństwa, bo no tak musimy przyznać, że aż tak źle tylko szkoły, bo mikroświat nadajnik rozjazdy, które wcale nie miały ochoty specjalnie wtopić w powszechnej zatrzymajmy się przeszkadza, bo to też chciałem panią zapytać się prezentujemy dotychczas głównie mam wrażenie perspektywę wielkomiejską tam, gdzie wielka polityka inteligencja publicystyka ma bardzo duży wpływ wściekle ach, czy w małych miejscowościach gminy te relacje polsko-żydowskie kształtował się bardziej oddolnie naturalnie no i teraz można, by przypuszczać, że w związku z tym były może być bardziej łagodne, bo nikt nie czytał nie słuchał tej ostrej publicystyki szczególnie pod koniec lat trzydziestych albo z drugiej strony właśnie, że były bardziej dzikie okrutne Ano właśnie też, dlatego że brakowało nie wiem pewnego rodzaju wykształcenia jak to było jednak dobrobyt projektów nie różni, dlatego że te zależą od miejscowości czad też pamiętać, o czym wiele osób zapomina się w mniejszych miejscowościach, a na Wschodzie Polski było małych miejscowości w 80 % gości w paski i Polacy byli mniejszością to też układało inaczej, dlatego że są takie relacje, że no właśnie byliśmy bardzo dobrymi dziećmi na nikogo nie sprawdzaliśmy jak bawiliśmy się razem Ateny chłopiec Polski też mógł się z nami babci i Czechami, czyli żony jako lokalna większość z nich folk czy nawet o niedyskryminowanie ich nie tylko obniża swój Dwór Mazowiecki gdzieś tutaj w dzielnicy żydowskiej w Warszawie sztab Echa, więc to też trzeba pamiętać, a zatem zapominamy, że Żydzi nie tylko byli rządzeni, ale również żonkili, a przecież oni wchodzili w skład rad miejskich, jeżeli było 80 % i że Buval Nowak 5030 to znaczy, że we wszystkich w większości tamci byli Żydzi w samorządach zasiadali już dziś także wymowną sceną i wcale nie tylko kwestiami Śląsk kilka lat wodociąg Atu nowa szkoła i dogadują się z radnymi Polski u niej w wynikach niektórych sprawozdań z poniższych tylu ich zazwyczaj było tak to znaczy tylko zazwyczaj zawsze był także jedyne stanowisko, które nie było dostępne dla Żydów to prezydent miasta albo burmistrz lub zastępcę tak, czyli o jest to realny wpływ na jest realny wpływ na przestrzeń publiczną na lokalną polityką oczywiście na wydawanie pieniędzy, więc to też trzeba pamiętać i czy mniejsze miejscowości więcej Żydów tym większy jest wpły w tych władz lokalnych no więc, żeby ktoś szuka śladów Boga zapomina, bo zapominamy, że ci Żydzi byli w tych władzach lokalnych tam pojedynczo również nie lokalnych, a nie korzystali nie tylko biernego, ale też czynnego prawa wyborcze, ale oczywiście, ale rzeczywiście było mnóstwo list żydowskich w sejmie było koło żydowskie lub wchodzące w skład mniejszości narodowych no bo nawet taka Niewiem czy z szerzej znana w sejmie ustawodawczym okazało się po wyborach wzięło już marszałkiem seniorem i ma być to wina Rapid podłe jest najstarszym posłem, ale rabin powód, by taktycznie zachorował na 1 dzień uznając, że pierwszy Sejm Polski będzie rozdrażniony w nich mogli powinny tworzyć parę lat, aby pan, że powinni otworzyć Polacy także nudno było sporo bardzo znanych posłów żydowskich w parlamencie to wcale nie było takie małe około jedno przede wszystkim to byli syjoniści i ortodoksi bunt złość ale, ale byli w no a co z Malty MIB powiedziałbym światopoglądowymi postawami żydowskimi i na poziomie bez polityków, którzy dostali się do Sejmu i na poziomie społeczności żydowskiej, by gdzieś i Sztetl ach, wielkich miastach w gruncie rzeczy to połączenie kapitalizmu z komunizmem niestety nie jestem taki grzeczny może trudno to zrozumieć, ale właściwie coś jest na rzeczy od Księżyca jest nawet ją w niepełnym wspominała Engelsa, który świetnie połączył bycie kapitalistą w obecnym komunistą, ale przede wszystkim na czym polega problem z kim właściwie nie mieli wstępu do polskich partii za wyjątkiem KPSW i partii komunistycznej przy tym raczej alternatywą braku okresu boomu w bunkrze socjalistyczna partia żydowska, a komuniści przyjmowali Żydów i dla niektórych Żydów był to rodzaj asymilacji oni byli w środowisku polskim 1 rodzaj dosyć powiedziałabym gruntowne z nich raczej, dlatego że bardzo wiele środowisk żydowskich uważał, że komunista przestaje być Żydem po prostu boli absolutnie odtrąca ni przez środowiska, ale był właściwie poglądy rzutów bardzo się było bardzo dużo różnych partii żydowskich przed wojną był taki słynny dowcip tkanki spotyka się 3 Żydów tak powstały 4 partie to jest dosyć słuszne w byli syjoniści, którzy swoją ojczyznę widzieli nie w Polsce tylko w Palestynie co oczywiście jest dla każdego kraju problemem jeśli mamy obywateli, którzy u czują się lojalni wobec innego kraju ale, toteż jest takie dosyć wątpliwe na dodatek nieistniejącego już nieistniejącego, dlatego że np. tytuł taki dzień stycznia młodzieżowej gazety żydowskiej w roku dwudziestego, kiedy frank dochodzi do Warszawy jest taki na pierwszej stronie zawieszamy dziś jej wydawanie naszej gazety, ponieważ połowa naszych pracowników wyjeżdża na Kongres syjonistyczny do Londynu, a połowa skusimy się do wojsk i biegacze w 1 Gazecie co jest rozdarcie Polska właśnie pada też pakuje walizki i wyglądu, a część naraża życie lubi bronić i to właśnie to, czego o trudno jest teraz ludziom zrozumieć iluzjoniści, kiedy zbliżała się lub takie bardzo radykalny, bo to syn Kuba lojalna wobec Polski powiedzmy iluzjoniści większość akcji byli lojalni, ale były takie wąskie grupy szczególnie młodzieżowe, które mówiły tylko Palestyna, a więc kluczowa się wojna to nagle zaczął drukować artykuły dla Polski poświęcimy wszystko składki na Polskę w Chile dla Polski bielizna w obliczu tego wspólnego wroga z obu stron następowało zbliżenie tak jak no bo cały bunt i był to duża część uważa, że ojczyste Żydów jest w Polsce też ich jedyna ucieczka niby ortodoksi, którzy właściwie pokryć izolować się ta od społeczeństwa oni przestrzegali wszystkich praw i partia ortodoksyjna Góra dnia najlepszy kontakt z rządem polskim, bo najbardziej lojalna wobec rządu, ale zwolennicy, ale nie byli specjalnie polskością zainteresować drodzy państwo wszystkie wątki, o których dzisiaj mówimy rozszerzone są i pogłębione w ostatnim wydaniu magazynu karta na nr 90 dziewiąte inne wiosenne polecamy państwu to wydanie tymczasem bardzo dziękuję za rozmowę naszym gościem była autorka 1 z tekstów w ostatniej kwarcie prof. Anna Landau Czajka socjolożka historyczka prof. Instytutu historii Polskiej Akademii Nauk specjalistka od historii kobiet w historii stosunków polsko-żydowskich i historii społecznej dwudziestego wieku dziękuję bardzo im kodeks zapraszamy na informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - HANNA ZIELIŃSKA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!