REKLAMA

„Pusty las” – melancholijna opowieść o Beskidzie Niskim

Światopodgląd
Data emisji:
2019-05-29 16:00
Audycja:
Światopodgląd
Prowadzący:
Czas trwania:
27:33 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Elbląg w narodowych i choć Agnieszka Lichnerowicz 3 państwa gościem jest teraz Monika Sznajderman dzień dobry dzień dobry i jej nowa książka pusty las to jest esej jako tancerz specjalistka DM ja nie jestem literaturoznawczyni nią, więc kwestia gatunków literackich nie jest może aż tak bliska i też aż tak ważna myślę, że to jest jakiś pogranicza gatunków rozmaitych nam się, że to jest Pogoń czy rzeczywiście eseju prozy prozy dokumentalnej umorzy też z elementami Rozwiń » reportażu i w ogóle nie bardzo mam szacunek dla takich współczesnych troski o czystość gatunku, bo uważam, że dzisiaj najciekawsze rzeczy dzieją się na granicach, że gatunki zostały 2 tak mówi 1 z najwybitniejszych antropologów kultury gatunki zostały wzmocnione i dodał też prace to przepaść techniczna Monika Sznajderman pewnie czytaliście państwo k, choć 1 z książek, które wydało wydawnictwo w Czarnem, którego właśnie szefową jest Monika Sznajderman i kontakt z naszej rozmowy pisarka i również naturalnie żona matka, ale też babcię babcia też mieszkanka Beskidu niskiego o nim jest to opowieść o jakimś sensie chyba hołd złożony w tamtym wsią kolejnym, ale przede wszystkim chyba po 1, której mieszkacie państwo pani mieszka, czyli Wołowiec to jest opowieść o Beskidzie biednym jak pani mówi, czyli ziemie, że ziemia, przez które ma przechodziły w dziewiętnastym dwudziestym wieku wielkie tragedie związane z 2 wielkimi wojnami Holokaustem potem akcję Wisła, bo te ziemie zamieszkane przez ułamków, ale też właśnie Rusinów Żydów Ukraińców Romów i Polaków ile osób mieszka teraz pani wsi w tej chwili razem z nami mieszka na stałe 18 osób w liście skurczyła 2 × w czasie w czasie, w którym ta mieszkam, czyli w ciągu tych 20 kilku lat wcześniej mieszkam w innych wsiach Beskidu niskiego wtedy, kiedy działalność osiedliła się w tej wsi było tam 8 domów to było wszystko, by wszystkie domy łemkowskie pobudowane po powrocie tych ludzi z osiedla ani im żyło w niej hołd 36 osób, a kiedyś 800 czytam z pań w książce to rzekomo cywilizacjach tak teraz żyje 18, czyli rondo mówi coś więcej, bo Bolek nic przyjechali Letnicy, iż pobudowali, ale oni przyjeżdżają tylko na długi weekend na lato i wieś przestała przez to większą ilość domów, ale wszyscy brak ludzi jeszcze większy niż 20 lat temu na ostre ważny wysiedlonych rzeczywiście pustej, zwłaszcza jesienią, zwłaszcza kiedy jest ponura, a rzeczywiście no do czterdziestego piątego roku, kiedy zaczęły się wysiedlenia najpierw do związku Radzieckiego, a potem akcję Wisła trzydziestym siódmy w mojej wsi z 31 gospodarstwach mieszkało około 800 klucz stop była rzeczywiście cała cywilizacja w czasie wojny z większości większość tych spośród tych ludzi na nie doznała żadnej żadnego Niemca tak można powiedzieć banku Chin albo przeżyła atak natomiast oczywiście zginęli wymordowanie w zagładzie Żydzi w Drzonkowie ruszymy do wywózki do związku Radzieckiego tarta do 1 zachód, jakby na żaden budynek nie był dotknięty wojną Wołosz czuł i prawdopodobnie żaden żaden z moich niegdysiejszych sąsiadów Rusinów, bo tak jak powiedziałem Żydów wojna zabrała i nagle z tych 800 być może ponad 800 ludzi z 47 zostaje nikt, bo najpierw są z 3005. wysiedlenia ona do związku Radzieckiego wszyscy piątym tak i te są tzw. wysiedlenia dobrowolne, na które ludzie zapisują z tym, że ta dobrowolność kończy się zaraz po złożeniu podpisu już niema odwrotnie można się wycofać, a ludzie chcą się wycofywać, bo to jakaś więź wyjechała wcześniej, bo ktoś przedostał się z powrotem powiedział, że to wróg nic nie jest takie było obiecywane, że obiecywano tłuste ziemie, że obiecywano płoty obwieszone kiełbasami i śmietany zamiast chudego mleka i domy atuty są to jest gołe pole wszystko czas samemu zbudować całe życie czas budować odnowa trzeba budować z siebie ziemianki, a jeszcze wcześniej, żeby przeżyć zimy po prostu jakiś noc w ziemi i sięgamy ziemia jest zła ważne, że kiełbasy i tłustej śmietany nie ma w mojej wsi zalała pisało się tzw. dobrowolnie ponad 700 osób, czyli nożownik wprawiło w 741347066 osób, czyli prawie wszyscy oni wyjechali i później ta garstka, która została im się z siadła osiedliła się zasiliła te nie puste miejsce po Żydach i po i po tych sąsiadach, którzy wyjechali też niedługo się cieszyła tym, że mogła zostać tym, że została i tym, że nagle ziemi jest znacznie więcej wszystkim jest znacznie więcej wszelkich dóbr, bo w wysokim siódmym późną wiosną ani też ta pozostała garstka Boston 1 osób podaje, że 94 już PN tam, a rzymska dziwi, że ta różnica zostanie bowiem ani z tego skorzysta ta tarta już minimum 1 tam dziesiąta wsi uprzedniej została wysiedlona do na zachód Polski głównie w dolnośląskim akurat mojej wsi przy czym niektórzy nie dojechali nad wysiedlenia pozostali na stacji Oświęcim mniej wysadzenie pociągu zebrani do obozu koncentracyjnego w Jaworznie, a zaraz powiem, skąd się bierze ta już pozostał przypomnimy to jest taki powojenna gustu wszystkim Logos prowadzony przez starą mnożą się, że nowe jako zależna od umów z ZSRR władzy oczywiście z tym, że musimy pamiętać, że za obóz zbudowany inaczej w ogóle nie zbudowane tylko udoskonalony na bazie tego co było w czasie wojny, czyli na bazie 1 z podobozów Auschwitz i wykorzystano całą infrastrukturę, która została z listy z tamtych czasów niszczeją doskonalono, żeby wygodniej i móc więzić ludzi i wygodniej ich torturować godniej zmuszać do pracy to się straszne rzeczy działy w tym Jaworznie ludzie nie chcą o tym, mówić takich jak potworna trauma to była oczyści wiele osób tam umierało od tego, czego się zawsze mnie w obozach od głodu chłodu chorób epidemicznych niektórzy też tam stawali przed sądem i dostawali wyroki wtedy lądowali w więzieniach, a jak wychodzili z więzień to on natychmiast byli odsyłani nie z powrotem do swojego starego domu tylko już na tej nowej ziemi, gdzie był ich rodziny podobnie ludzie, którzy nie dostali żadnych wyroków byli przez kilka miesięcy rok w Jaworznie bez bez żadnego bez żadnego wyroku bez żadnego powodu bez żadnego pretekstu nawet bardzo często im po kilku miesiącach wypuszczano ich bez słowa i pod eskortą odsyłano do nowego miejsca zamieszkania, a jeszcze wrócę do tej daty jej moi typowego zawahania pamiętam te liczby 101 było przeznaczonych do wywózki, a 94 osoby wywieziono, dlatego że nie wśród tych ludzi skierowanych do wysiedlenia do wywózki znalazła się rodzina zresztą moich najbliższych sąsiadów obecnych, która nie miała w swoim trzecim wielbicielka urodzonego w stanach Zjednoczonych mającego amerykańskie obywatelstwo amerykańskie paszporty takich ludzi Polska władza ludowa nie mogła ruszyć, więc cała ta rodzina nie została wysiedlona na zachód, ale i tak nie mogła zostać w naszej wsi, bo to zabronione już sił przy przy przesiedli się do sąsiednich wsi Gładyszów nierynkowe cała kosić siano, bo tam w tym gorszy wynik było nimi ziemi mogliby żyć z głodu państwa gościem jest Monika Sznajderman i ostatnia książka pusty lans, która też jest rekonstrukcją tego przedwojennego czy nawet dziewiętnastowiecznego świata, kiedy to był bardzo taki powiedziałbym całkiem rozwinięty region powiedzielibyśmy dziś cywilizacyjnie wojnie, ratując się nie do końca zgodził się biedne, ale dużo ludzi na szlakach nie widać, że jest tego księdza turyście 19 wieku upierał się, że tak na pewno nie uczy nauczyciel to był chyba nawet tak, tak więc nie to musi zgodzić autobus zawsze bardzo biedne regiony bardzo nie rozwinięty co się zmieniło, kiedy wreszcie rada w osiemdziesiątym którymś 0506. siódmym może czwartym doprowadzono do Gorlic kolej, ale z kolei kolej była inna nie została złożona doprowadzona staraniem kanadyjskiego przedsiębiorcy naftowego i Williama bagażowej, a magazyn smak zawsze się myli, bo jest jeszcze ta broń wagowej, a który przyjechał z dalekiej Kanady po to, żeby i czy właśnie czy w pozwie Stanów zjednoczonych, gdzie z wielkim sukcesem inwestował w ropę naftową i przyjechał do Gorlic właściwie do małej wsi Glinik i rozwinął nagle przemysł naftowy w tej okolicy oczywiście to była część wielkiego boomu naftowego, który wtedy było wszędzie na na południu Polski na obecnej Ukrainie prawda Chalid szejk siedział wszędzie tak w Galicji natomiast czy niesamowicie odmieniło to moje okolice to rzeczywiście działo się ono z dnia na dzień niemalże w miejscach, w których było pusto nic się tam nie działo życie straciło powoli wg Rolniczego kalendarza sprzed stuleci nagle na i pejzaż się zmieniło, bo wyrosły szyby i kopalnię i rafinerie i destylarnie i tłumy ludzi zaczęły się tym sprowadzać ściągać z pieniędzmi za robotą w robotników kopalnianych urzędników inżynierów no, więc także jest także nie tylko krajobraz się zmieniło, ale zmieniło się właściwie wszystko całe życie się zmieniło Melchior Wańkowicz opisuje bardzo barwnie w sztafecie książce polskim pochodzie gospodarczym jak to karczma powstawała przy karczmie chłopi robotnicy jeździli po prostu wozami rozbijali się od karczmy do karczmy karczmy poradzili Żydzi tak jak zresztą w mojej wsi też była karczma prowadzona przez Żydów wspomina o tym z kolei ma na nim FUS, a mnie w swych wspomnieniach z wycieczek rowerowych po Beskidzie etnografa Romana i wóz jest, więc pojęcia tego rudzielca właśnie dla ucha nie mógł tam utknął we wsiach ani wcale mnie Dalton nie dawało rozwija co dalej tak to budżet, który bardzo melancholijnie mówiło, że nie ma żadnych perspektyw i chciałby się stąd wyrwać w Dausze, ale nie tam pewnie, gdzie będzie chciał z całą pewnością nawet więcej mimo to, ale mimo tego boomu no no i wtedy była też największa migracja zarobkowa także Wołowca do Ameryki i tam do dołu do Ameryki Południowej jeździ się mnóstwo ludzi wyjeżdżało ta kolekcja doprowadzono ułatwiała im to bardzo, więc są elementy zaczął się duży ferment zaczął się bardzo duże dzieci w tych moich okolicach, zwłaszcza że wkrótce przyszła pierwsza wojna światowa, a potem wolna Polska i t d. natomiast tu zawsze był biedny rejon zapyziały odległy taki podział kolei do Gorlic prowadzone dopiero pod koniec dziewiętnastego wieku podczas gdy w innych niż w innych rejonach monarchii austro-węgierskiej nasz dawno dawno była i dlatego powiedziałam, że ja myślę sobie oraz w Beskidzie to go nawet jak pisze w porwaniu do dziś do tej garstki, która was tam mieszka i jak państwo z życia Monika Sznajderman bardzo tak pieczołowicie i skrupulatnie odtwarza tamte światy po nazwiskach, bo chciał jeszcze zapytać czy za chwilę jak jak pani nad tym pracowała przede wszystkim jednak zaczęła mu teraz może warto wprowadzić ten pusty lans, bo to jest opowieść o o pustce, która po tym, świecie została, w której na wyższe wprowadziliście MF, którą się wprowadziliście z drugiej strony też dodam do tego, aby zrobił na mnie bardzo duże wrażenie sposób w jaki pani o tym, pisze, ale też nie umiem do końca tak się w nim odnaleźć, bo z drugiej strony to jest bardziej opowieść on krzywdy żalu przemijaniu śmierci dziś jednak o przyszłości o spełnieniu o narodzinach z tą opowieścią o pustce powoli jednak wielu wielu ludziach o przemijaniu, ale tak, by tę pustkę też lubiła jakoś może lubiła to nie to słowo odnajdywała się w niej, że właśnie tam pani jest dobrze i to wszystko tak ja wiem, że to jest trudne im się to bardzo trudno mi się to wszystko składało, że obietnica jest trochę smutna opowieść o to jest moim zdaniem bardzo smutna powinniście, a mimo, że jeszcze w tej pustce rzeczywiście odnajduje, ale zarazem mam świadomość to Polska jest w tej chwili wręcz niezbędna do życia pustka cisza, ale zaraz mam świadomość, że ta pustka, a on oznacza to, że ci ludzie, którzy zasiedlali zniknęli Beskid niski w ogóle jak donoszą czytamy w rozmaitych mniej przewodnikach przedwojennych, a nawet jeszcze dziewiętnastowiecznych w opisach Take tej krainy należał do najmniej ciekawych najbardziej zaludnionych najbiedniejszych terenów Beskidy Beskidów GK Karpat całych Karpat, a nawet nie miał swojej nazwy, a on się nazywał jeszcze przed wojną Beskidem środkowym apteki przy Mieczysław Orłowicz w swoim przewodniku po Galicji i Bukowinie i i był takim łącznikiem interesujący nikogo łącznikiem między właśnie dzikim Bieszczadami i między romantycznymi Pieninami w Tatrach już nawet nie wspominając nacechowane były bardzo mocnej miały swój styl tożsamość jest zwykle mocną taką właśnie wyrazistą Beskid nie miał tej tożsamości Mieczysław Orłowicz pisze, że to było ludzie sami chcieli przychodzić turyści chcieli przychodzić co się zmieniło dopiero 3005. 1935 roku, kiedy Wierchy poświęciły pisma Wierchy poświęciły Beskidowi cały wolny rocznik nagle to wszystko co w nim było nieciekawe monotonne nudne mam zaszczyt melancholijne, czyli właśnie te typy takie obłe bez leśne pagórki i NATO musimy górę w istocie to są wielkie pagórki mój przyjaciel Zakopanego mówi nawet na to oko puszczane głowią się zawsze na niego obrażony, ale taka sprawa ta więc, gdy lokal taki, by bieda pejzaż z tymi tysiącami setkami chałupie jak 1 przy drugiej z tymi widzami z tymi wąskimi schodkami ziemi podatkami od nikogo nie interesował i nagle to wszystko zaczęło znaczyć zupełnie coś innego zaczęty się zachwycać tym żony są takie łagodne żony są takie malownicze, iż są takie piękne auto Bóg go z pełen ludzi natomiast by ci ludzie wszyscy ten krajobraz przez stulecia zamieszkiwali oni go kiedyś tam na początku w ogóle stworzyli, bo przecież tam były wszędzie las tempo Puszcza Karpacka inne osoby prawdopodobnie 15 wieku wykarczowano wypalona wielką polanę Borys nadal jest tą polaną jak się popatrzy w górę na jakiś na ich mapach satelitarnych to też wielka polana wśród lasu i syn wyobraża, że podobnie to musiało wyglądać także wtedy Romney i przez to stulecia ktoś to polany cały czas utrzymywał powstrzymywał nacinanie lasu powstrzymywał mnie uprawiał też, że nie wykopywał studnie sadził drzewa owocowe to skopany po tych ludzi zostało, więc ja mam świadomość, że to jest pustka po kimś to nie jest taka niewinna od siebie pustka ktoś pojawia nie wiadomo, skąd te koszty w pustkę po kimś i ich to rodzi we mnie nie poczucie, że ja to jednak od klucza odpowiedzi czy wojnę poznaje czym powinna w jaki sposób podziękować rodzinie zatroszczyć się o tym, że broni w jaki sposób zostali przywróceni do życia z imionami nazwiskami, dlaczego ich, dlatego że nie umiem oddzielić przyrody od od tego co się za nią kryje zresztą też piszą o tym, piszę się nie ufać zielony skwer, a nie ufać i teraźniejszości nie ufać temu, że to co patrzymy zawsze takie było, bo ono mogło być zupełnie inne, a testową zupełnie innych ludzi powinniśmy tych ludzi widzicie tych ludziach chcieliśmy wiedzieć, kto dla nas przygotował miejsce, w którym żyjemy mówiąc tak zupełnie najprościej byłoby po być może tak, by słuchacze nie wszyscy może znają też taką romantyczną graczy czy taką pełną przygód historię początku waszego mieszkania tam też wydawnictwa czarne wydaliście około 30 lat tak dobrze dobrego zdrowia, więc także dziś ląduje w liczącą kilka toalet jest sens to ile razy od dziś pani odpowiedź na pytanie, dlaczego jak to możliwe, żeby wejść w Warszawie na takie nie wiadomo na wschód od bardzo wydłuża czas musisz na te pytania odpowiadać w tej chwili po prostu odnawiana od równych szans, by auto musi być dosyć męczące, ale powiedzmy, tym bardziej że dla mnie winny iść na wskazówkę dał ludziom w kategoriach to była przygoda to wielu z nich rozumie tego nie wiem czy kwestia czasu, kto się zmieniło czy teraz po prostu na przygody niema czasu życie stało się poważniejsza oczywiście w nas w naszym wypadku w tamtych czasach to była końcówka komunizmu to były ponure lata osiemdziesiąte, kiedy właściwie trudno było zobaczyć, iż perspektywy i ich bardzo wielu moich przyjaciół, którzy wtedy pokończyli wraz ze mną studia w zasadzie żaden sposób nie planowało życia, bo w niebo było, bo bomby nie było żadnych perspektyw, a także innych fajnych perspekty w, a z kolei Beskid dawał możliwości zamknięcia się w jaki sposób z opresji systemu dawało złudną wolności były też wielkie właśnie puste przestrzenie tt lasy jeszcze nie powycinane tak jak teraz nie przetrzebione było znacznie mniej mnie on był znacznie mniej zaznaczono obecność aparatu rozmaitego aparatu represji po prostu oczywiście była strasznym Straż Graniczna oczyściła milicja oczywiście zdarzały się przesłuchania wezwania na kolegia za brak meldunku dla przekroczenie wejść do strefy przygranicznej bez przepustki to się w zdarzało ale w jaki sposób tam się wolniej oddychało i to wszystko sprawiło, że nas bardzo to przygoda skusiła przygodę właśnie nie wstydzę się tego słowa, a ja uważam, że to w ogóle jest niesamowity wspaniała, ale i też jak i właśnie od władzy wróciła pani uwagę, że żal, że ten czas tak pani, że nie mamy odwagi czy przestrzenna to 30 lat minęło, a wiem, że niektórzy młodzi ludzie ledwo rozumieją ideę IMM telefonu stacjonarnego, gdzie się wykręcał numery od zdejmowania opowieść o tym nie było nawet telefonu była Budka z chemii wożone z po długich ja przeszłam się całą taką rewolucję cywilizacyjną w ciągu wielu lat, bo albo w miejscu, w którym zaczynała mieszkania czy przed tym miejscem jeszcze Włochowi w asyście poprzedniej stoją też opisuje w książce, ale w miejscu, w którym się Zosia chodziła na długo lub innych lecznic w Czarnem, gdzie wysiedlonych wsi, gdzie po roślinach zostały 2 domy i przez jakiś czas jeszcze cerkiew i resztki szkoły tam rzeczywiście nie było niczego nie mieliśmy prądu nie mieliśmy na wody studni rzecz jasna, a on piec wódka nadwozie i t d . i całkowite odcięcie od świata w zimie, ponieważ tam po prostu nikt niczego wtedy nie odśnieżała zimy były potężne i czasem się śmiałam kiedyś jeszcze z ludzi, którzy mówili starych ludzi to za moich czasów to były zima, a teraz muszę przyznać rację, bo rzeczywiście za moich czasów z auta były zimy tak, ponieważ dopiero tegoroczna zima dorównała w tamtych lat, więc to było miejsce nowych drzwi środkowe i cały czas są naszą przygodę tam nie żeśmy kultywowali, ale i cieszyli się grą i też, że nie było łatwe życie trzeba trzeba to przyznać się bywał bardzo ciężko zarówno on tak powiedziałam mu fizycznie materialną w Lesznie zimno ciemno daleko od świata przy czym do mi się to od razu bardzo spodobało, ale też materialnie trudno wyżyć z takich sytuacji trudno jeszcze wtedy nie było internetu, więc letnie nie było żadnej możliwości pracy zdalnej, a więc nos od takiego lewe lub po prostu całkowicie podstawowego ryzyka dla rozwoju miast oraz wygodne dla czytaliśmy się do wsi, w której był front piece były węglowe co było plusem minusem i telefon w zasięgu krótkiego spaceru to była Budka przy poczcie oraz ewentualnie telefon w domu poczcie męża i tylko, że to jeszcze były czasy kiedyś zamawiało rozmowę więc, że ta została bardzo długo często zamawiający rozmowę aż minie nam na źródła zewnętrzne Budka, a często też ktoś do mnie oddzwaniał, bo Budka miał swój numer oczywiście wtedy ktoś przypadkowy przed podnosił to słuchawka i pędził później mówił to, że czekać pędził do mnie te 200300 m przez cmentarzem powiedzieć ja biegłam z powrotem no i w ten sposób prowadziłam swój biznes, chociaż wtedy jeszcze nie wiedział już z biznesu było przedłużenie przygody to jest tak i to co cieszy to jest dla mnie ciekawe, kto to, że sama pani kilka razy co najmniej zadajmy sobie pytanie co ja zrobiłem, a też Czytelnicy spróbują znaleźć odpowiedź, bo Łotysz parę to też jakiś poszukiwanie w tym tekście, toteż nie został nawet Czyżby pani pracować w siłach to znaczy to jak skrupulatnie starsze panie odtworzyć życia tych gmin beskidzkich doba Izabela kastylijska Che, która królowała, których życie wcale nie jest ważniejsze niż wszystkich pań sąsiadów, by tak pracować Shrek trend wyznaczany jest taki bardzo źle domagałem się odmienności śledczych, bo to jednak ludzie nas z gniewem nie za wiele chyba po nich pisemnych dokumentów zostało to książka się rodziła w trakcie tran to nie jest tak żyjący w myśl o naborze zebrałam wszystkie informacje na tej podstawie zacząłem wcześnie ja szłam od odnowy informacji do nowych informacji te wątki mi się, że nie chroniły zostały złożone bezpieczna praca dla mnie to były tak każde odkrycie to była jakaś wielka radość korzystałam z ksiąg parafialnych korzystałam z Nysy aktu szkolnych z rozmaitych archiwów online jeździłam do Sanoka, ale też muszę przyznać, że sporo pracy wykonali już są w ciąży zawodowi, których poprosiłam o pomoc, bo albo nie wiedziałam, gdzie szukać albo po prostu nazwać tego, że mieszkam tam, gdzie mieszkam bardzo daleko od świata i kredyt z wydawnictwem postu nie mam życzenie czasu, żeby jeździć po całej Polsce siedzieć tam dniami w tych archiwach, więc poprosiłam o pomoc przy osłabionym też pomogły, więc to była 1 wielka przygoda ja bardzo lubię pracę w archiwach już na koniec po co to są takie poczucie bycia taki smutek po lekturze tej książki tak po prostu smutno mi, a tam też pomyślałam, że to jest takie chyba trochę niedzisiejsze, bo to nie jest może smutek jest bardziej mu melancholia w inny nieodmiennie nie wiem jak je jak pani szukała też sposobu właśnie jak pani myślała o tym, nastroju, który chciałaby oddać w czymś takim Novum nieuchwytnym niż słowa, ale czy 33 czuła pani, że to jest jakaś taka smutna melancholijna opowieść z Kujaw nieoczyszczone z nutą melancholii melancholijna wrócę jeszcze do tej pustkę, gdy pani wspomniała, bo to jest bardzo ważne jest dla mnie dla tej książki żona mnie przyciąga i zdałam z tawerny w którymś momencie co mnie w tej pustce tak przyciąga ich mamy w Polsce mnóstwo pustych miejsc, a właściwie niektóre z nich powinny pozostać puste, bo to są miejsca po ludziach i nie ma lepszego upamiętnienia niż pozostawienie ich w stanie taki właśnie surowej i zakłamanej mnie oszukali pustki tymczasem na wielu miejscach próbuje się tę pustkę właśnie zakłamywać właśnie wyprzeć właśnie zabudować gorączkowym nowym życiem udając, że pod spodem nie ma tej pustki w czasie raczej nie może udać i a tym Beskidzie to pustka jest właśnie tak taniej niż w Nisku łamana jest tak, a 300 to by przeraziło dla mnie to jest moje miejsce tak, a że jest tak to opowieść smutna i melancholijna coś z tym skarpy szczerze dziękuję bardzo późno pani tak to odebrała, bo chyba tak nie jest wesoła książka ich właścicieli może być SA jak ja starałam się przybliża nas łączyć wywinął, ale nie honor nie jest oczywiście patetyczna to jest ważne, że wzajemnie nie nie czuje człowiek, że że powinien zapach grać o, ale też muszę powiedzieć, że właśnie czytając w Warszawie prowadzą dosyć intensywne życie musiałam kilka razy zatrzymał, żeby wejść, jakby w stałym rytmem opowieści co w sumie nikomu nie zaszkodzi ożyje w miejsce intensywnie, ale większym czy mniejszym jest to państwo już doczytać Monika Sznajderman i post laser Jet tytuł książki wydanej przez wydawnictwo czarne naturalnie było państwo Grzeszczak dziękuję Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!