REKLAMA

Czy komunizm skończył się naprawdę 4 czerwca?

Połączenie
Data emisji:
2019-06-04 13:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
24:47 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
łączenie ich różni od nich radny Jakub Janiszewski przy mikrofonie ze mną studia goście prof. Maciej Gdula Instytut socjologii Uniwersytetu Warszawskiego oczywiście wiosna dzień dobry serdeczny i prof. Piotr Osęka Instytut nauk politycznych Polskiej Akademii Nauk dzień dobry dzień dobry, a będziemy mówić oczywiście o rocznicy na trzydziestolecie wyborów 4 czerwca 81009 . roku pana zdaniem ważną rocznicą czy rocznica w pewnym sensie politycznie wypromowana może nawet nieco Rozwiń » pusta, bo to jest taki kamień milowy w historii Polski to nie ulega wątpliwości, że AMO są takie momenty, kiedy historia przyspiesza i daje takiego z sali ten moment ta Polska między powiedzmy 3 czerwca, a 5 czerwca rano to są 2 inne polskim tomem, gdyby mamy poświadczony źródłowo znaczy też jest generalnie zupełnie inny nastrój jeśli chodzi o nastroje społeczne czyli, czyli w momencie, kiedy ta wiadomość o tym jak bardzo strona komunistyczna przegrała wybory no bo ona de facto je przegrała, mimo że zachowa pakiet kontrolny to no i że kiedy ta informacja dostaje się do koksu obiegu społecznego, kiedy zaczyna krążyć, kiedy wszyscy wiedzą, że nawet w obwodach zamkniętych PZPR mówiąc kolokwialnie dostała lanie to w tym momencie w tym momencie to jest ten ostateczny moment legitymizacji systemu notes to po tym, jak gdyby nie da się nie da się o ustroju pod ich stan tym czy słynne sformułowanie prawda, że w rym państwa 4 czerwca skończy się w Polsce komunizm, chociaż Shelby Ben jest pewnym uproszczeniem procesów historycznych to oczywiście ujmuje istotę rzeczy, bo to jest ta noc z czwartego na 5 czerwca, kiedy 5 czerwca dokładnie wybrać nad ranem, kiedy pojawiają się pierwsze wyniki systemu bada inne dla mnie przyznam, że 4 czerwca jest istotne, ale przede wszystkim jako data dotyczące systemu politycznego, ale niech niekoniecznie już społeczeństwa boi, jeżeli popatrzymy, kto podzielił między siebie pole polityczna to były to elity, które ukształtowały się dużo wcześniej ukształtował się w latach siedemdziesiątych na początku lat 80 czworga czerwca był tylko przypieczętowaniem tego, że to właśnie te elity reprezentują społeczeństwo i nie chodzi tutaj o zmowę elit tylko raczej o to kto rzeczywiście miał miał ten legitymację społeczną, żeby mówić w imieniu ludzi w tym sensie, że było to z 1 strony PZPR z drugiej strony elity opozycyjne i elit ukształtował się w latach siedemdziesiątych wtedy ukształtował się też wyobrażenia dotyczące tego jak jak urządzać społeczeństwo jak np. myślimy o tym, że 4 czerwca skończył się komunizm, bo skończyło się centralne planowanie centralne planowanie się dużo wcześniej skończyło własność prywatna zaakceptowana w system w systemie pojawia się w siedemdziesiątym szóstym roku, jeżeli chodzi o uwolnienie procesów urynkowienia NATO to jest to są reformy Wilczka co się stało dużo wcześniej, więc rok wcześniej Dody jest głośno, gdy dętych to prawda nie jest bardzo dużo, ale już od połowy lat osiemdziesiątych na pewno się za zaczyna taki zwrot elit też z peerelowskich w stronę Stone urynkowienia jest w komendzie ten radny po lesie zmieniał trans formował i 4 czerwca z takim przykład pani tego, że na te zmiany muszą dotyczyć wszystkich łazienek i młodzieży także realne i centralne planowanie się skończyła centralne planowanie w ogromnej mierze nadal obowiązywało, dlatego że obowiązywała Państwowa własność środków produkcji cały i my jak gdyby jednocześnie obowiązywały dotacji, czyli jak, gdyby my przemysł otrzymywał dotację ze skarbu państwa na swoje funkcjonowanie w różny sposób to były w różny sposób mam marzenie ukryte dotacje, bo one czasami były bezpośrednio czasami były w formie dotacji 700 EUR dzisiaj sądy są dotacje tego typu nadana 1 kopalni nadal doznał kopalnie są jeszcze pojeździmy takim reliktem można swoich wierzytelności jest ważna, ale to nadal jest to jednak kwestia skali prawda no właśnie natomiast wtedy wtedy w zasadzie na cały cały obrót gospodarczy na tym bazował Państwowa własność obrotu towarami spożywczymi na sieć państwowych sklepów prawda to może da się państwo, by prywatna inicjatywa, owszem, funkcjonowała, ale ona tylko niewielką część tego obejmowała te jednak przemiany, które ruszają później, ale rozliczane rusza opóźniony ruszał tak naprawdę jesienią i w i roku dziewięćdziesiątym ten wielki wysyp przeciętną prawda Polska pokryta szczękami straganami też się dopiero dopiero my zaczyna, ale czystymi elitami Cionek notes które, które chcą się wyłaniają w dużej mierze też też przemiany roku osiemdziesiątego ósmego 81009. wyłaniający nowe elity, bo przecież w toku tych wyborów lokalne komitety obywatelskie wystawiał swoich posłów ani większości rzecz biorąc się wywodzę z pierwszej Solidarności, czyli jakoś już kiedyś byli delegatami na zjazd Solidarności damska to dość częste, ale to jednak mimo wszystko to są ludzie, którzy w Chinach oczywiście jeszcze nigdy nie rządzili z, ale też z tez, które właściwie nie mieli jeszcze szansy w ukonstytuowaniu wcześniej te elity dopiero ta szansa jest im dane, ale byli elitą w tym sensie, że reprezentowali ludzi byli być byli osobami, które w mówią w imieniu ludzi o Polsce wyzna to jeszcze nie wyznaczać kierunki rozwoju w Polsce w dna na początku lat osiemdziesiątych, kiedy się zaangażowali Solidarność, więc tym tej broni tej tezy, że to jak popatrzymy na tych ludzi, którzy rządzili do tej pory polską to niema nikogo kto by się nie wywodził z elit lat siedemdziesiątych albo spojrzy z PZPR albo Solidarności w zasadzie jednak do tej pory dominacja tych tych elit czy to wpisze w Platformie w SLD jest jest ciągły i wciąż nie mamy osób, które są w stanie przełamać ja tego można można wręcz boleśnie doświadcza w no Hej, to oczywiście też przełamuje Bojar jednak na stanowiskach ministerialnych i IT w obu ekipach idei poprzedni lider swoich kolegów ze studiów czy ze szkoły średniej z systemem mecz można, by ich całą pewnością nie jest literą z ostatnich lat osiemdziesiątych, ale rzeczywiście te najważniejsze stanowiska zgoda zarezerwowane są dla lat nawet w jakim sensie premier Morawiecki jest kimś, kto czerpie z legendy opozycji jest także, że jednak, że ojciec był zaangażowany w opozycji w latach osiemdziesiątych on sam był też przed obiektem represji, więc tutaj to było naprawdę bardzo istotne argument za tym, żeby Morawiecki był premierem to dno można się z tego troszkę tylko podśmiewali, bo jest przede wszystkim biznesmenem dzisiaj ale, ale jednak to było istotne no wreszcie, że w dużej mierze są też planuje pewien język prawa, którym był bardzo charakterystyczne dla tej pierwszej Solidarności rząd sam próbuje grać na tej nucie tak by, chociaż też te elity opozycyjne one się podzieliły w latach dziewięćdziesiątych na te, które mówiły, gdy transformacja poszła tak jak trzeba ją było zrobić, nad którym mówiłem nie transformacje to jednak się nie udała to było dogadywanie się mierzyć z komunistami tego nie należało robić to było uwłaszczenie nomenklatury i t d. oni z tego jednak drugiego nurtu, nawet jeżeli w praktyce jest mu przez blisko oddała do tych środowisk, które jednak skorzystały na transformacji nadano, by oby ten tekst ten proces dzielenia się one z SS stopniowo narastał, by pierwsze pierwszy podział dotyczył wojna na górze dotyczyła tempa reform właśnie, że reformy są za wolny, że trzeba je przyśpieszyć mocni zdecydowani to było to hasło prawda Wałęsy z siekierką których, który zapowiadał, że rząd to rząd przyśpieszy, by to w dużej mierze oczywiście też czy tam w tle były jakieś hasła rozliczenia układów nomenklaturą w ich i od usuwania pozostałości PZPR od władzy, ale generalnie tutaj, by chodziło też o to, żeby tę gospodarkę jeszcze sprawniejsze mocniejsze szybciej reformować to to pewne jak gdyby przeciwko reformom Balcerowicza nurt się pojawia pojawia dopiero na stopnie nie będą, które jako pierwsze w formuje chyba porozumienia centrum się wydaje albo adwokatem ani nie nie przesiądę w każdym razie to jest następny rząd już podział wewnętrzny pokoi, by rodzina policyjna Basia będzie tam jest kilka, bo mamy te podziały wewnątrz jak wygrana Lecha Wałęsy, gdy drużyna okrągłego stołu, gdzie następuje podział z 1 strony Wałęsa i Lech Kaczyński jest Jarosław Kaczyński, a z drugiej strony, by grubas skupiona wokół wokół mazowieckiego Geremka z styl Machulskiego Michnika Kuronia z my, a później się na to nakładają Cheney podziały na boso ci to środowisko opozycji, która kontestuje okrągły stół czy to KPN czy Solidarność walcząca z czy prawda grupa robocza komisji krajowej, czyli Gdańsk jest z imprezy z gwiazdą i Wyszkowski, ale wracając jeszcze do samych wyborów to znaczy waszym zdaniem na czym polegał ten przełom na skali w tak, by odmowę czy Dead David de legitymizacji do dotychczasowego systemu tak znaczna to jest zaskoczenie związane z tym, że ten obóz rządzący tak kiepsko wypadł w wyborach, że to był ten przełom Yang żona na pewno było także w partii np. rozmawiało się o tym, że będzie trzeba pomóc opozycji w organizacji wyborów, bo tam startują osoby, których nikt nie zna i będzie wstyd będzie wstyd, że pani zrobi tak słabe wyniki, bo ludzie nie znają nie poprą nie mają do nich zaufania określał zachód nie uwierzy, że pomysł, żebyśmy sfałszowali tak tak, tak więc widzieć styl delty to był przełomowy moment to te wybory albo to coś co się stało po nich, że można sobie ustalić jak się podzielimy władzą, ale i tak nie będzie to miało znaczenia jak i jak zobaczymy, jaki jak ludzie głosują, bo były PZPR był przekonany, że ustawił sobie to te wybory także, by później kontrolować rząd, żeby kontrolować parlament okazało się, że po wyborach pod tymi pod przede wszystkim, że jeżeli chodzi o wynik do do Senatu to, że radny ci, którzy mieli ich popierać znaczy, że Stronnictwo demokratyczne i ZSL odwrócą się na dostaną się autonomicznymi graczami nieco to był moment z takiego tytułu rzeczywiście przełomowy moment, że ludzie, którzy tak przez 40 lat byli traktowani jak modne przed dekadą kumplom paprotka w jakim sensie nagle zaczęli grać swoją grę nagle się za tonę zawali dogadali się z Wałęsą byli w stanie zrobić swój własny rząd to było zaskoczenie i to było rzeczywiście jakiś nowy neon nowy moment w Polskiej polityce ta atrapa systemu demokratycznego zaś Gaz-system pod koniec lat czterdziestych teraz nagle od żyła i zaczęła grać swoją rolę, która dwukrotnie była rolą fikcyjna w za chwilę wrócimy do rozmowy, ale on włączenie ich różni od nich też Jakub Janiszewski przy mikrofonie ze mną studiują prof. Maciej Gdula i prof . Piotr Osęka rozmawiamy o 4 czerwca 80 trojga dziewiątego roku o oznaczeniu tej bazie tych wyborów w tej rocznicy to może za chwilę dzisiaj, ale jeszcze wróciłbym do tego co powiedzieliście przed samymi informacjami mianowicie o tym, zaskoczeniu, jakim okazał się wynik wyborów czy można powiedzieć, że to, zwłaszcza dowód na to jak bardzo w Unia obóz rządzący jelitem być może obu stron właśnie odkleił się tego społeczeństwa jak niewiele one gości wiedziały o nastrojach społecznych no w dużej mierze tak to jest tym, aby obrać stronę Solidarności też strona solidarnościowa oczyszczenie brzmienie nie miała świadomości jak wielkie będzie zwycięstwo obawiała się, by różne rzeczy obawia się tego, że niekorzystnie zostały podzielone okręgi wyborcze w ten sposób, że więcej mandatów przypadało z tych okręgów, w których Solidarność nigdy nie była silna to głównie we wschodniej części kraju obawiano się bić kandydaci będą wypełnienie rozpoznawalnej przede wszystkim to była ta dysproporcja sił, czyli uczelni propaganda sukces wyborczy został utożsamiony z propagandą propaganda z aparatem propagandowym, a partia miała jak ty masz aparat propagandowy przy każdym komitecie wojewódzkim istniały widziałby propagandy przy komitecie centralnym w 1000 ludzi, którzy byli na etatach od zajmowania się propagandą inna rzecz, że jedyne co nie potrafili to produkować referat winę na dobę Lena i różnego rodzaju materiały i niesamowicie nudna natomiast to jest po prostu to było zderzenie 2 kultur politycznych, czyli 2 jak gdyby sposobów właśnie rozumowanie i mówienia to bardzo dobrze też widać w czasie obrad okrągłego stołu tam zderzały się 2 języki tt te obrady one niewiele przyniosły szczęście konkretnych ustaleń oprócz tych najważniejszych dotyczących kontraktu wyborczego, ale tam zapadały płaszcze w Magdalence tam w Magdalence też to są 2 języki z 1 strony język takich rozległych deklaracji takiego no właśnie troska doktrynę ryckiego woda lenistwa, a z drugiej strony właśnie taki język konkretów w UB propozycji ustaw zmiany prawa przebudowy państwa no i Kenneth ta strona, która potrafiła bardziej posługiwać się konkretami wygrała Noteć wygrała dzięki lepszej skuteczniejszej kampanii lepiej pomyślane nie odbyli wtedy w ogóle było też także o wiele mniej wiedziano o społeczeństwie na czym był mniej rozwinięty cały aparat do analizy tego co się dzieje 1 prof. Rekowski jak my przyszedł do do biura politycznego KC to zapytał, gdzie są te piętra, gdzie siedzą analitycy i wertują te dane i dzięki temu będziemy wiedzieli w Toronto Star zmierza jak działać no i wtedy ta osoba, z którą rozmawiam podział to jest szafa Jurek i w tej szafie są wszystkie dane, które mamy nędznej rekonstrukcje FOT FOT Rafał po głowie mówi nam to my to musimy przegrać mecz w jakim sensie były osoby, które uważały, że to czynić w dobrą stronę intymne, ale mimo wszystko, by partia była zaskoczona no bo gdyby jednak do choćby to, że w partii były w swym najlepszym okresie jej ochrony rządu były 3  000 000 ludzi nie w aparacie chyba pod koniec też było było ponad 1 000 000 ludzi, więc to było celem było przekonanie, że go te osoby, które będą zmobilizowane będą przekonywać NATO to ton to po prostu musi zadziałać nieznacznie nie możemy przegrać tak tak kompletnie nam może oni mają połowę ludzi po swojej stronie mianem pewnie za 30 %, ale trudno, gdyby było przekonanie, że ich dobrze samej wielkości partii i z tego właśnie z rozmiaru aparatu z tego się kontroluje inne instytucje będzie się brało poparcia to ich doborze oczywiście ty to można było uznać za psią Żyto to się okazało, że żadna siła nie nie była żadną siłą gen. Dezydery głosowała na solidarnościowe wynikało właśnie tych obwodów zamkniętych, w których głosowali w kat jest w placówkach zagranicznych Konrada w 2, gdzie byliby wyłącznie delegowani działacze partyjni koni tam głosowali nagle się okazało z tych wyników widać, że rzeź działacze partyjni głosują na Solidarność podobnie jak w jednostkach wojskowych czy nawet służba bezpieczeństwa okazywało się, że głosuje na Solidarność tamtych osiedlach jak obwodach przy osiedlach MSW na ten 4 czerwca i tym momentem do przekazania władzy z bardzo często opisywane trochę takich spiskowych tomach to znaczy, że ta druga Solidarność to była w pewnym sensie Solidarność fałszywa kreowana przez służbę dziś pojawiały właśnie nie był w tym oddolnym ruchu bardzo dziwne postaci Jadwiga Staniszkis, bo każdy detal jest kompletnie od czapy, bo przy tych ustaleń nie dotrzymano mecz to jest problem z tą teorią spiskową, że jakiś ustalenia zostały poczynione w Magdalence podzielono się władzą i wszystko, by już po wyborach się rozpadło tak się nie podzielono się władzą tylko uzgodniono kontrakty, pod którym warunki pod którymi solidarnej zgodziła się uczestniczyć w tych wyborach w zasadniczy ten układ był taki, że władza chce, żeby Solidarność wzięła udział w wyborach ma oczywiście na ramach sztywnych parytetów ani, że to są zupełnie wolne wybory serial GOK i zgadzamy się badać czy to jest wasz zysk z tego płynące do nas my domagamy się 1 my chcemy legalizacji ponownej związku delegalizacji Solidarności Enei to była ta zasadnicza wymiana zdań nie było tam żadnej myśli my wam zapewniamy bezkarność nie bzdura to później wymyślonej dopisano nie wiadomo, skąd takie zdanie nigdy nie pada, bo te wszystkie negocjacje, żeby było zabawnie, ale są jednak dość starannie zaprotokołowane i to były protokołowane i przez stronę rządową i przez stronę kościelną te wszystkie dokumenty zostały wydane są dostępne dokumenty biura politycznego sekretariatu źródłach byłyby opisuje rzeczywistość jest bardzo nasycony w źródłach i nie ma tam jak i zasadniczych lub taśmy po prostu mniej więcej wiemy co się stało i o władzę, gdyby sama wpadła w pułapkę, którą zastawiła na opozycję plus tanie lojalności sojuszników, czyli ZSL ISD iście odkryli własne nogi przewrócili naraz danin jak właśnie my zbrojeń ten plan wymknął się się z rąk, a Solidarność chwyciła okazje co, do której też nie była do końca przekonana, że się pojawi jeszcze na wiosnę nikt nie sądził, że to, że będzie we wrześniu i rząd mazowieckiego uważamy, że test początek długiej drogi dobiera do odbudowywania tego co mieliśmy w roku osiemdziesiątym pierwszym, czyli taką enklawę społecznej samorządności niezależności, ale czy uważasz maczetę to już pytanie, jakie czysto socjologiczny jest do ciebie adresowany czy, że istnieje taka, gdzie istnieje takie prawdopodobieństwo, że w ogóle i istnieć taka możliwość, że w którychkolwiek wyborach dzisiaj moglibyśmy się tak bardzo zdziwić i obóz władzy mógłby się tak bardzo zdziwić się zdziwił się ważą się tym dziewiątym roku, kiedy się mówić tyle o kryzysie kryzysie socjologii o kryzysie tych rozpoznań nastrojów społecznych o sondażach, które przestają być wiarygodne bardzo często exit polach, które też okazją zafałszowany, czego tym całym oprzyrządowaniem, które pozwala rozpoznać co się rzeczywiście dzieje, gdy jest bardzo ciekawe pytanie i takie też wymagający złożonej odpowiedzi bo o ile kiedyś był problem z tym, że było zbyt mało badań i ewentualnie były zafałszowane przez to, że ludzie nie mieli zaufania do instytucji badawczych to dzisiaj mamy do czynienia z przeładowania badaniami jest tak w tygodniach, kiedy jest kampania są 23 sondaże jest problem autonomii instytucji badawczych, że część z nich po prostu jest powiązana z partiami politycznymi to jest bardzo duże zagrożenie dla w ogóle dla dla wiedzy dla obiektywizmu zaufania wobec wobec badaczy jest duży problem, ale jeżeli chodzi o przewidywalność wyników na bardzo ciekawe jest to, że nie być na razie niejasna jest funkcja mediów społecznościowych, że można mieć świetne media społecznościowe, a efekty w wyborach w taki sobie i tutaj jednak n p . Konfederacja wiosna ewidentnie tego doświadczyły bardzo 2 mocne partie są już w milionach, ale młodzież, która tak młodzi ludzie, którzy są przemili korzystanie z niekoniecznie poszli na wybory tam była frekwencja była 13 i moment, kiedy np. w sosie Emilia zaczną mobilizować ludzi do do wyborów może zmieniać wyniki oczywiście nie tak radykalnie są tak mnie nie to, że np. PiS nie wejdzie w Alejach, ale także to, że zdarza się, że się możemy zdziwić, bo np. coś co co funkcjonowało nam na marginesie nagle przejdzie do centrum to jest my tak tak może się zdarzyć tak się zdarzyło w Holandii niedawno, gdy rzeczywiście doszło do pewnego zaskoczenia nic nie spodziewał życie na bazie jego ugrupowanie będzie miało taki dobry wynik, więc w pewnym sensie to dalej jest brak możliwe prawda taki scenariusz większego zdziwienia na największym chyba zdziwieniem w skali polskich wyborów to był sukces Stana Tymińskiego to było gigantyczne zdziwienie to znaczy, że pojawia się człowiek znikąd, który nas staje się drugim kandydatem do najważniejszego stanowiska w państwie i wyprzedzał mazowieckiego to było ogromne zaskoczenie to był szok był ery, który jakoś się cieszą, że tak powiem pamięć o nim Motor biła, ale ona jeszcze przez byłyby przez lata przez całe lata dziewięćdziesiąte wszyscy komentatorzy pamiętali o tym, efekcie niesamowitym, że może się pojawić ktoś zupełnie z zewnątrz i szybciej wydają się rodzić ten den ta siła taka outsiderów, którzy wchodzą nagle z zewnątrz i rozwala system stopniowo składniki takie nowo pojawiające się pojawiające się ruch my mają teraz coraz mniejszą siłę rozbijania tego tego układu 22 dużych ugrupowań, ale ta buda takie największe największy szok potem uciekł spod jakichkolwiek komplet układów ani prawda władza ani opozycja ani pokoleniem marca ani żadne inne pokolenie przyjechał z zagranicy i właśnie jako człowiek zupełnie w to nie uwikłany to było jego głównym etapem setem w oczach w oczach wyborców, że to wreszcie ktoś spoza tej ferajny są to szybko ciągle kłóci nic, ale czy był już taki moment, że mieliśmy przekonanie, by była taka teza o zabetonowaniu polskiej sceny politycznej później nagle się pojawił i ruch Palikota i Kukiz i nowoczesna, więc tą trasą są takie, że w cykle, jeżeli chodzi o o nowe ruchy i ich relacje wobec tych dużych partii, ale myślę, że to co czasem to to nie jest tak żona się z już skończyły zupełnie czymś w żadnym z nowym też inne z trudem sobie wyobrazić, że zawsze będą nami rządzić elity z lat siedemdziesiątych i na to by siłą rzeczy, bo one, gdyby pokolenie sześćdziesiątego ósmego roku pokoleniem marca które, które tak naprawdę na otrzymało w swoim ręku polską politykę z cłem od roku osiemdziesiątego dziewiątego na naturalny sposób itd będzie schodzić ze sceny politycznej te są też są starsi panowie i będą coraz starsi i je z innej będą przekazywali innym pokoleniom czy to będą ucztą będą pokolenia no właśnie roku roku osiemdziesiątego dziewiątego dnia bez mieli jeszcze wracając do 4 czerwca, by mi powiedzieć co w zasadzie chcieć, jeżeli ktoś chce świętować co powinien świętować co powinien traktować w związku z tą rocznicą nowość jednak jest to autonomię społeczną to prawo do zabrania głosu jak wywrócenia pewnych układów politycznych, które gdzieś tam z tzw . Zacisza gabinetów powstają może właśnie to no na pewno to jest ten moment, w którym któremu kończy się jak gdyby nie wchodzimy do głowy inna inna analogia, kiedy dyktatorowi po prostu na wizji spadają ugrać Alchemii w tak, by w gminnym jest coś rzeczywiście takiego, że po tym, że ten 4 czerwca może być uważane jako taki moment wolności nie w tym sensie, że ludzie po prostu zagłosować w korze demokracja to jest coś nieprzewidywalnego w tym sensie można się dogadać inna, a i tak w ostatecznie to można mieć nie mieć znaczenie niż to jest pewny, że jest to i pewna forma przestrzenna nieprzewidywalność na to, że ta sytuacja nie jest domknięta rzesze jej nie da przewidzieć jej w tym sensie można powiedzieć, że to jest święto wolności dziękuję bardzo prof. Maciej Gdula Instytut socjologii Uniwersytetu Warszawskiego i wiosna dziękuję bardzo poseł Piotr Osęka Instytut studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POŁĄCZENIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA