REKLAMA

Jak powstawała Gazeta Wyborcza? O wspomnieniach z 1989 roku

Data emisji:
2019-06-10 23:00
Audycja:
Wieczór - Karolina Lewicka
Prowadzący:
Czas trwania:
51:28 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

co z nami już w studiu Anna Bikont GazetaWyborcza dobry wieczór pani redaktor na 22 i Piotr Pacewicz 3 redaktor naczelny oko Press, że niemal 80 dziewiątym roku dobry wieczór także Gazeta wyborcza pierwszy numer ukazał się 8 maja 1989 roku liczył 8 stron nakład c 150  000 egzemplarzy przygotowywało go od 20 dziennikarzy jak pisał Adam Michnik na 30 lecie gazety wyborczej porwaliśmy się z Motyką na słońce mieliśmy robić odbijane na powielaczu podziemne gazetki, ale nigdy Rozwiń » nie robiliśmy prawdziwej wielką zakładowej gazetce, w którym momencie tak naprawdę to się zaczęło wiemy, że Gazeta wyborcza i powstanie związane z porozumieniem okrągłostołowych gość już w Magdalence zapadła decyzja, że by zrównoważyć się wredne cały monopol na media strony komunistycznej przed wyborami będzie wydawana Gazeta strony solidarnościowej Jan, kiedy państwo się ukonstytuować jako redakcja ankiety było pierwsze spotkanie czy jest taka data, którą państwo uważają za początkową na jak pamiętam taki moment, ale nie pamiętam go w czasie, ale pamiętam, że to się dzieje w mieszkaniu Helenę Łuczywo i przechodzi Adam Michnik my przychodzi mecz redakcja tygodnika Mazowsze i Adam Michnik mówi nam opoz . Le cha Wałęsy, żeby było pismo czy, żeby był dziennik w Solidarności Lech to już wiemy, bo było zebranie pod ziemią takie poszerzone podziemnych władz związku takie tło oficjalne w podziemiach kościoła na Żoliborzu, gdzie Wałęsa powiedział o tym, że będzie dobrze, że warunkiem tego, żeby iść na to, żeby brać udział w wyborach sejmowych jest to, że musimy mieć naszą gazetę na czas po, więc wiemy już tak tak Gazeta przez te 2 miesiące będzie jak Michnik proponuje nam mówię to Lech Wałęsa mit zaproponował ja to wezmę, jeżeli w Egipcie to robić to kluczowa rzecz pani powiedziała zgodę na wydawanie tej gazety była tylko do wyborów trochę jak komuniści zakładali, że potem potem po wygranych wyborach przez PZPR w zasadzie już nie będzie konieczność, żeby jakaś druga strona miała swój organ prasowy czarnej stąd ta nazwa wyborcza w taki zamiar podkreślać pewną tymczasowość tego na myśli potem mieli taki, że nie pamiętasz takie narady co zrobić z tą nazwą na elitę, bo bardzo charakterystyczne dla podejmowania decyzji w warunkach nieokiełznanej demokracji mianowicie pamiętam, że zostało przegłosowane były bardzo różne propozycje zostały przegłosowane zostanie sama Gazeta, by odciąć się tej wyborcza na jej co zresztą z tego co pamiętam to chyba najbardziej za utrzymaniem nazwy Małgosię Szejnert mówiła bez tak przekonywała, że tytuł jest już historyczną w ogóle przyda się przy następnych wyborach tak właśnie i tym niemniej przegłosowano, że będzie Gazeta następnego dnia byliśmy przekonani, że tor będzie Gazeta ani Gazeta wyborcza no ale jakoś tak się stało, że Julek Rawicz, który prowadził świętej pamięci naszych wspaniały kolega i wielki redaktor wielki redaktor wielki człowiek w ogóle szalone taki nieokiełznany ERM NATO otrzymała zrobił jednak GazetaWyborcza tamy i megahercom w latach wiele nie tłumaczy podobnie zresztą postąpił kiedyś jak tak z zaskoczenia wprowadził drugą stronę gazety wyborczej nie czytamy też, by cel czas dyskusji co zrobić tzw. drugą stroną, która jest taką trudno strawne dla różnych dzienników naj pewnego dnia po prostu przyszliśmy do pracy okazało się, że Julek wieczorem wyrzeźbił taką stronę, która składa się z komentarzy Tusk jakiś cytatów z jakich takich na krótko jest takie takie różności tam umieścił już tak został także, a chciały jakiś were in czy były jakieś inspiracje z prasą zagraniczną mam wrażenie, że w pewnym momencie redaktor Michnik przyznawał, że między nimi Libera z siłą była taką inspiracją tak to na pewno odznacza Piotrek wybiegł dużo na rzut oka pomysł z tym czy Gazeta wyborcza to jest po wygra po wygranej nadal nie jest także komuniści uważali, że nam oddają na 2 miesiące KZM się wydarzy się wszyscy tak uważali to znak, że nie pamiętam, żeby ktokolwiek z nas w ogóle, aby ktokolwiek z moich przyjaciół, a miałam przyjaciół różnych flaga Solidarności uważał, że wygramy te drzewa i Dębowiec złuszcza się jednak druga strona była 5 czerwca zszokowana KWW Zbigniewa to było niewyobrażalne jak pamiętam, bo pamiętam, bo to były 22 równoległe to jedno to było związek za niezależny Samorządny związek zawodowy Solidarność Lech Wałęsa, który mówiono bez gazety nie wchodzimy w w to, a drugie to były nasze wewnętrzne rozmowy, że widać było, że już się zmienia ten czas, że już będzie jakiś przechodzenie do jawności ktoś się toczyły równolegle i co dalej robimy czy jest sens już jeszcze wydawać tygodnik Mazowsze jak to pamiętam, że jedyny Piotrek ma wytyczne gazety co robić to zarówno Gazeta i że Janusza c myślano co za pomysł na zakaz, jeżeli będzie jakaś w miarę wolna armia nawet coś już kwotę będzie lepiej nie musimy wydawać podziemnego tygodnika Mazowsze i opowiadać kogo aresztują okresie zamiast powodem psychologią co lubię każdy z nas, jaki zawód ktoś, kto do, którego chciał wrócić i nie pamiętam poza Piotrkiem ktoś jeszcze, mówi że może tygodni żeby, żeby nas tak wciągnęło znowu wydzielina z ludźmi tak myśmy nie byli ludźmi pasy myśmy mieli swoje zawody a, a robiliśmy gazetę no bo taka była sytuacja podziemnego związku Jasia co nie czułam oddelegowanym członkiem Solidarności działa na odcinek robot pasowe jedno i także to wszystkich nas wszystkich nas o dzieło zaskoczenia, ale te początki wydają się, że takie że, chociaż wiedzieliśmy, że to jest ponad 2 miesiące, ale że jednak bez potwornie ważne to myśmy się do tego o zagrali niezwykle serio to znaczy to była rewolucja to była kompletna rewolucja nasza Gazeta to znaczy to, że my się powiedzieli, że w ogóle nie korzystamy z PAP-u dna, bo mieliśmy tam za styl i był zastępcą był Ernest Skalski, który należał do naczyń rok normalną gazetę i ją w ogóle nie rozumiał co my do niego mówimy jak taniej korzystać z PAP tłumaczy gazety w Polsce polegał na tym, że była, że dupa agencja prasowa, która rozdzielała co należy napisać dawać gotowe teksty ją mieszkało się je nasz pas tak drukarni duża część pracy gazety w ogóle się odbywa w drukarni na poziomie właśnie wkładania tych gotowych tekstów pub u was jeszcze przed drugą wyrwać się depesz Popowski, abyśmy nie chcieli ramową programowo nie chcieliśmy i mieliśmy i też to nie, ale też nie jest także skoczyć na głęboką wodę w sensie, żebyśmy mieli fantastycznie przygotowany strukturę i nie wyszliśmy tak jak Adam k Peschke w naprawdę, mówi że wyszliśmy ze z małej i tam jakieś 2 pasy nagle wielkie nakłady, ponieważ myśmy mieli nieprawdopodobny nakłady w Gazecie 880  000 pod koniec podziemnej gazety nakładek przekażemy ponad stoma ponad 100 myśmy mieli całą zimę, dlaczego nikt nas od tygodni o podziemnym tygodniku Mazowsze, które cały ten trzon tygodnik czas to zrobił gazetę plus oczywiście nasz szef Adam Michnik chwilę trwało przygotowywanie pierwszego numeru tego, który ukazał się 8 maja z Lechem Wałęsą na czołówce, który mówi, żeby było inaczej lepiej musimy te wybory wygrać jak to się odbywało ile to trwało 2 tygodnie 3 no chyba trochę więcej też jak bywało tak jeszcze nie mieliśmy na pociąg nie mieliśmy lokalu, więc się odbywał w różnych miejscach jak pamiętam to co się odbywało u mnie na czytać prace się odbywało mniej do mnie przychodzi najwięcej ekip telewizji zagranicznych wynieść mojej kuchni wisiały pieluchy nie było wtedy pieluch jednorazowych chemia dwójka małych dzieci obie tylko tetrowe i tekstowej po prostu wisiały pieluchy, a jeszcze tak miał dziecko piersią i te telewizja gość uważały wszystkich i gazety i co, że to jest takie bardzo aktywnie taka matka Polka właśnie, kto gatunkami pierwsza tutejsza tutejsze gazety tylko jak w kłębach niesamowity kłębach dymu papierosowego my wszyscy dostali nakaz tutaj te pieluchy wiszą, więc ja pamiętam to cześć żołnierze, że część tych przygotowań odbywa się gniew kuchni, ale odłączy się odbywały się w różnych w różnych miejscach mam też wspomnienie Ernesta Skalskiego on, który pisał już o tym, opuszczonym budynku żłobka przy ulicy gliwickiej 19, gdzie mieściła się pierwsza siedziba redakcji parter długa defilada pomieszczeń o różnej wielkości Nisko zawieszone umywalki sedes szyki Adam Helena i zajęliśmy ośrodki pokoik jako niepalący o był jakiś niepalący ulokowały się przy oknie, bo pomieszczenie było stale zadymione Adamczyk Adam Michnik Helena czy Helena Łuczywo Adam Michnik był redaktorem naczelnym Echa nauczyło i Ernest Skalski zostali jego zastępcami pamiętają państwo to żłobek i Wandy mam takie w swej efektem kiepskiej pamięci mam taką przebitkę jak wchodzę tam pierwszy raz i to w dość deszcz właściwie abstrakcyjnie rzeczywiście, ale takie pomieszczenie jak jak TBS taki pustostan jakiś porzucone rzeczy nie sprzątnięte i t d. no proste rzeczywiście jest kompletnie abstrakcyjne cele dzięki takiej na wysokości tam 30 cm razem było 62 zlotego razem bez ścianek działowych, ale bez dna i to ich interesy kosztem prętem wtedy, że te dla to jest takie miejsce, gdzie te Siemaszko zacięć, ale jednocześnie oczywiście to była fantastyczna taka fantastyczne czasy fantastyczna atmosfera, dlatego że nasz myśmy mieli oni mieli takie poczucie, że uczestniczymy w jakimś jednak ogromne wydarzenie, czyli już wtedy było to poczucie, bo ciasto jest także nie zdają sobie sprawę, że bierzemy udziału w jakimś wyjątkowym wydarzeniu ta refleksja dopada nas po jakimś czasie to jest także to jednak była także takim dla wielu z nas nauczka dla mnie takim jednak osobistym doświadczeniem był ten okrągły stół na jak ja miałem tę taką dziwną sytuację w tym okrągłym stole, a może zacznę jeszcze inaczej, że w Gazecie wyborczej rządziły kobiety i to była Gazeta kobiet i w ogóle to jest taka fantastyczny przykład tego jak nastąpiła po tym, PKL to co tam się określa jako taka krzywda kobietom zrobią co prawda, że te kobiety, które ktoś w tym podziemie rzeczywiście to wszystko trzymał w swoich rękach potem gdzieś się w życiu publicznym rozmyły i dotrwa do dzisiaj znaczy do dzisiaj i zasługi są zapomniane zasługi zapomniane to tylko jest krzywda w przeszłość, ale także da trwa nadal np. moim zdaniem jest to jedno przepraszam tak na chwilę biegnę do współczesności, że jest to 1 z ważnych powodów, dla których nie potrafimy wiemy społeczeństwo obywatelskie wygrać z autorytarnym populizmem w Polsce, dlatego że nie potrafimy zrozumieć, że trzeba mówić do kobiet im i kobiety powinny mówić pewne jak spojrzymy na nie wiem na media na telewizje komercyjne jak spojrzymy na 1 skład polityków i politycy jak to widzimy że, że to trwa dalej, ale brat cofnijmy się z 30 lat wstecz mamy, więc rządziły kobiety i my mężczyźni byliśmy używanie do takich celów, na które wszyscy mężczyźni są gotowi prawda spełniać n p . do noszenia ciężkich rzeczy oraz byliśmy czasem dopuszczani mówi teraz w tygodniku Mazowsze byliśmy dopuszczani do obserwowania w jaki sposób kobiety redagując teksty to było misterium zresztą uważam się za dobrego redaktora i wszystko, czego się nauczone, o czym się wtedy patrząc na Helenę obie ani ja się Szczęsnego, który po prostu rzeczywiście były tak mistrzyniami redagowania no i jej potem tak się w moim życiu złożyła, jako że że zostałem oddelegowany do do okrągłego stołu jako człowiek, który ma z 1 strony być sekretarzem czy sekretarką Geremka zespołu politycznego Geremka czy było trochę wcześniej ten zespół pracował znacznie parę miesięcy wcześniej, a z drugiej strony potem się też występowałem w roli takiego pisarza, który spisywał co nam się dzieje, ale i dlatego dla mnie ten okrągły stół, bo takim na jaw widziałem to na własne oczy co tam się, że tak, by jak to się wszystko stało oczywiście stało się chaotycznie stało się trochę przypadkowo albo bardzo przypadkowe stał się wbre w intencjom 12 strony po prostu jak pewna dynamika potoczyła pociągnęła wszystkich za sobą dynamika wydarzenia no ale widać było, że to jest po prostu jakaś otwiera się jakaś wielka przestrzeń prawna, bo do tych okrągłych okrągłego stołu na to nasza strona tzw. szła wyłącznie z tym, żeby ewentualnie zgodzić się zarchiwizować Solidarność Grabka, a oni szli do tego, żeby trochę za mało traci wciąga nas przerzucić część odpowiedzialności na drogach są związane jest rządzić i oczywiście nikt nie zakładał, że do władzy nie zakładajmy go komuniści i nikt nie zakładał tak jak Ania słusznie, mówi że wyniki czerwcowe wybory zakończą się taką totalną klęską klęską rządu dla, a takie sprawy ME logistyczne, bo trochę już powiedzieliśmy o tym, mam i jak ta Gazeta była tworzona będę jeszcze o to dopytywać Matras chciałabym zapytać o te wszystkie inne rzeczy problem z siedzibą taka prowizorka, a kwestia na etapie równo, a trzeba było dopiero dostać przydział prawda sprawdziła października także Tadeusz Mazowiecki tak wprowadził w październiku 81009 . roku wolny obrót papierami czy trzeba docierać z HR w Agrze co było reglamentowane, a raczej tak potem rozmowy z ruchem firmą, która była monopolistą w branży kolportażu tutaj też wspomnienie Skalskiego, który mówi, że podczas tych rozmów z ruchem spytano go ocenę gazety inni właściwie, ponieważ do tej pory redakcja tym dyskutowano to redaktor Skalski rzucił bez zastanowienia 50 zł od razu się wystraszył, bo znaczników wówczas cel to było 20 kilka złotych aż panowie już z ruchu ucieszyli na prowizje, która tam kilkanaście procent wynosiła jedno to te 50 c złotych zostało i okazuje się, że taki jest oczywiście widzę tutaj mam przed sobą przedruk pierwszego nr. 50 złotych Gazeta wyborcza pierwszy numer kosztował Olek wspomina Skalski rosły co na pierwszy numer pani następna kasta trafiała nawet na czarny rynek na jak pamiętamy, że będąc osobą nieprzytomnie zmęczona miałby się dwójka małych dzieci plus plus IKZE to jak w sobotę nasz jedyny wolny dzień to ja wstawałam rano bram samochód jechałam do drukarni wziąć 1 egzemplarz, żeby nie nie kupować egzemplarza w kiosku powiedziała, że taki 1 egzemplarz wniosku tego czytać 10 godzin i że po prostu szkoda mi było, żeby tego egzemplarza w kiosku nie było takiej to na czym posturę jedno już po ósmej w moim związku nie było nie było żadnego numeru ludzie sobie przekazywali godzinne się umawiały matową fantastyczne święta drukowany był dziennik drukarni domu słowa polskiego w Warszawie c 6 tej logistyce panie doktorze no to jest jak np. zdarzają się czasem gdzieś na jakieś konferencji zagranicznej mówić o tym, że że moja Gazeta się tak wyrażę była drukowana w tej gorącej technologii prawda to wywołuje to taki zdziwienie pomieszane z zazdrością jest taka legenda tak dla dla ludzi, ale na Zachodzie no to jest z legend jak kiedyś tak gazety były drukowane i to rzeczywiście jest coś takiego ojca co pozostawia pewien pewne wrażenie, iż zdarzyła się osoba prowadząca numer przez pewien czas jeździła do drukarni mroczniejsze no chyba, żeby dopilnować tego ostatecznego procesu składania i drukowania zdarzyła się pamiętam, że rzesze wtedy, że Jaruzelski coś powiedział Agnieszce Kublik wieczorem na jakiś temat, ale to była Kaśka marzy taka wypowiedź na nazwijmy to interesująca i w związku z tym zaistniała potrzeba, żeby to skomentować jeździłem wtedy drukarni jednak wezwanie do Heleny przypominam, że komary nie było za niego Adama żadne z nich nie odbiera telefonu w związku z tym SMA nie ma rady może coś do tej w samym z siebie wycisnąć, a czasu było już bardzo mało w związku z tym usiadłem bezpośrednio Linetty Piszcie dyktowały ten komentarz i pamiętam tak jak i to właśnie jako padam z kolegami to zawsze jest ogromna zazdrość kolegom zagraniczne za granicą, że słyszy jak moje słowa formie już ołowianej spadają tak po kolei i Hempla ABC klinika jest, że takie klap klap klap klap, by potem ci ci 3 panowie z Cis panowie już rycerzy, którzy pracowali w takich rękawiczkach bez palców i prawdę mówiąc chyba też 10 lat 5 byli kompletnie Clarka Gable, a i tak, a jednocześnie z nieludzko spragnieni nieludzko lubelską fantastycznie oni po prostu układali te co było w ciężka taka ciężka praca takie żelazne były te liberalne to na nikogo w ołowianej i oni to błyskawicznie takie pudełka UFO w UE popychali taką taką, jakby teatr popychali takim narzędziem przyrządem stukali list i właśnie i ten i tynk Kalisz 4, który pisał na takiej dziwnej, jakby troszkę takiej makabrycznie wyglądającej maszynie dopisania wyglądają te słówka tam spadały moje tt i potem mówi tam ten termin raty pisać do kupna mówi niejedna klinika za dużo na to ten wyjął Dominika mówi co tutaj na koncie jest tam słowo przyszłość to może damy, że w drzewo w przyszłości może damy, że przyszłość z pożarami może tak być na to czach małych i po raz w życiu to z powrotami to była też zmieściła wtedy, więc to jest nawiasem mówiąc daj przejść 1 z tygodnika Mazowsze, którego pismem podziemnym nieoficjalnymi tak dalej do gazety wyborczej było cofnięcie się technologicznie 8 w tym podziemia mieli taki bardzo duży porządny przyrząd uliczne z rozkładu PiS, który polegał na tym, że po prostu maszynistka Wanda Ostrowska, która do dziś zresztą po pracuje dla Lidla wyborczej na oko presji, by jakoś mistrzynią Polski lotów samolotem ludów nawet tak szybkości pisania jesteśmy niebywałe jak pan szybko się tam po prostu pisała i od razu wychodziłam matryca do dodruku prawda nie było żadnych tak tak siedział podziemia, a potem żeśmy się cofnęli do takiego początku dwudziestego wieku przed końcem dziewiętnastego na pierwszej stronie redakcja zwróciła się do Czytelników drodzy Czytelnicy od osób z górą 40 latach powstaje pierwszy w Polsce chyba w całym bloku normalny i wielkonakładowych dzienniki niezależne takie gazety znamy dotąd tylko ze słyszenia teraz zamierzam je robić się w miarę możliwości już teraz będąc jeszcze gazetą wyborczą w niedalekiej przyszłości, gdy zostaniemy po prostu Dziennikiem orzekł, że przygotowanie tego pierwszego numeru trochę potrwało to sama pani redaktor mówiłaś to Bóg dłużej niż dwa -trzy tygodnie na, a potem, gdy się weszło w ten system gazety codziennej no cóż mogę chyba nie było czasu nic innego po niemal cały czas jednak myśleliśmy n p . się zastanawialiśmy jak to robić jak nam właśnie one detali relacja zostałaby wysłana do redakcji i deflacją przez 3 dni do wzięcia i by nam się z wypiekami na twarzy no dobra co co się mówi na zebraniu redakcji na czym to polegać się obawiano, że nie omawiał poprzedni numer to znak, że myśmy się wszystkiego uczyli cotygodniowe chcieliśmy się na Węgrzech musieliśmy cały czas nabierać nowe osoby do HCP na Przewozy Legia sama jakiś ulg ulotki, które napisał na Uniwersytecie warszawskim, że boję moja pomaganie daje Jackowi Żakowskiemu wprowadzeniu takiego oddziału gospodarczego wyborczego, czyli EPO, kto tak wielu ludzi, którzy jeżdżą na reportaż opowiadają jak powiada gimnazja się, bo kandydat na i potrzebowaliśmy ludzi do pracy każdy ma gdzie każdy, kto przyszedł było był mile widziane, ale też zebraliśmy właśnie na inwestycje takie ulotki szybko się, żeby się zgłosisz szkodę także właściciel chciałby za zarzuty jak i jak się rozrastała redakcjom najpierw było 20 osób potem było 50 jak było 50 to Helena Łuczywo miała powiedzieć, że jak będzie 100 osób ktoś będzie taki zwarty profesjonalny zespół i ona będzie zadowolona za jakiś czas było dużo dużo dużo więcej ne Lu ci ci ludzie, skąd się ubrali w ogłoszeniach rozumiem stolicy z ulica ku z ulicy, ale to było także ktoś mógł przyjść zapukać do drzwi powiedzieć się jak tutaj mam dobre, które chętnie popisie w rzeczy po pierwsze, taki był to nabór przez znajomych znajomych znajomych i t d. tak na podłogi robiliśmy od czasu do czasu takie nabory i pamiętam, że w 1 z nich uczestniczyłem ani i tak był taki nabór, w którym po prostu daliśmy tym ludziom, którzy przyszli tam nie trzygodzinnej powiedzieli przynieście coś co jakiś fajny tekst jak pan także wtedy, bo akurat Jacek Hugo Bader i przyszedł po 2 godzinach umorusany z tekstem o o Lechii, choć rozmowę odbył z takimi ludźmi, którzy po hydraulikę miejską remontują klas istnienie wypustek Józef Zych do takich podziemi takich bez dachów miasta i żeby z nimi bardzo fajną rozmowę chociaż, chociaż było Jacek był jest dalej tak czy jak i Kneżevicia, który w ogóle nie umie pisać czy gazet tak kompletnym z elektrykiem i i tak wszyscy mówimy na dobrze tu w rękach całować czym się do tej pory zajmowały się wydział byłem konduktorem w pociągach sypialnych i w pewnych sytuacjach zasady to jest taka dobra kwalifikacja to zobaczy, że my tak się nie wahamy mówi Słuchajcie Leja historii tam wysłuchałem od tych ludzi, którzy nie mogli spać w tym pociągu naj faktycznie aktem pisał te historie więc natomiast 1 rzecz chciał tylko powiedzieć, że tak się zachwycamy nad sobą ani nigdzie tak pani też nad nami tak zachwyca tak naprawdę umówmy się na to była maleńka to była bardzo mała gazetka i Elżbieta, a ten pierwszy numer na to są niby jest niby 8 stron, a tak naprawdę 4 strony z nich w środkowe to była tak to była właśnie wkładka do strefy nasi kandydaci, więc też jest jak na katowickie Jeleniogórska Kaliskiej kieleckie potrzeba co Jerzy Stępień już Joanny Braun albo n p . Andrzej Pieszak Zbigniew Bobak inni tak krótkie charakterystyki, kto kim jest także to zresztą była na pewno ogromna robota zdania wiele wieków temu, a jej strony natomiast no tak wtedy tak takiego tam dziennikarce, by takich kilka kilkanaście zlotych w całym w tych niedawno z ciekawości spojrzałem na ekshumowanych horror ostatniej minuty tak opowiada o jakimś meczu, ale dalibóg zorientować, kto te mecze przegrał HR, jaki był wynik i t d. jest dosyć droga jest także program telewizji na ostatniej stronie to już było 2005 teatr telewizji Jakubowski pułkownik reżyseria Edward Dziewoński to na jedynce, a na dwójce o tym, 2001. 15 zamyślenia program Halszki Wasilewskiej, a potem 2001. 45 od ciekawe mogą być biografię Emily zobaczyli ludzkie sumienia w słynnym Naturalis staw uwielbiam Olaf teraz wiemy kim Cygal Tomasz który, którego mieliśmy w oko Press miałby w treningach czuła się chińskiego miał taki wykład Osiatyński wymienia szef włoskiego, na które zaprosiliśmy kim mają wspominał właśnie jak jak był wtedy w Polsce 4 czerwca i ich czarnobiałej telewizji oglądała wydarzenia w Chinach prawda i wtedy i wtedy zaś jak mówi zrozumiał że, że te są też te są 2 już tak powiem możliwe scenariusze świata i 1 to jest ten Polski scenariusza jest zresztą do dzisiaj takim chyba największym entuzjastą tego co nazywa to dla Wiesław Rusin Solidarności to wspaniała chwalebna rewolucja Solidarności 8089 i testem jest scenariusz drugi to jest scenariusz z cienia strzelania do ludzi na placu Tiananmen jesteśmy już po wyborach Gazeta zostaje utrzymana sytuacja zmienia się o 180 stopni to teraz stronie PZPR zależy na tym, żeby postanowień okrągłostołowych dotrzymać zresztą natychmiast deklaruje, że jest gotowa wszystkich postanowień dochować się po wyborach 4 czerwca kasta wyborcza także osobiście Adam Michnik odkrywają rolę kreatora życia politycznego mówi o słynnym tekście wasz prezydent nasz premier, który ukazał się na łamach wyborczej 3 lipca 81009. roku i po raz pierwszy Michnik otwarcie sformułował postulat podzielenia się przez PZPR władzą w państwie już mówiliśmy wcześniej wcześniej komuniści robili takiego założenia chce chcieli przy przerzucić część odpowiedzialności za stan państwa na stronę solidarnościową Neo, a przecież po wyborach czerwcowych w Solidarność się, ale także PZPR jest Solidarność chciała więcej PZPR zdawał sobie sprawę, że trzeba będzie iść tą władzą podzielić nieco bardziej na tor był wtedy taki wielki sport Legia była nauczka Tadeusz Mazowiecki już nie mówiąc cała Komorowskim, który wtedy było wejść jeszcze trochę nikim, ale jeżeli chodzi o jego sposób myślenia był głównym przeciwnikiem okrągłego stołu Bronisław Komorowski natomiast Tadeusz Mazowiecki na to był z tym swoim takim sceptycyzmem mitem takim smoka ani gmina, że panie mini ostrożnością życiową Natan był absolutnie zdania, że władzy nie należy brać i że należy poczekać aż ostatecznie komuniści się skompromitują i dopiero wtedy ewentualnie przyjmować nie pamiętam, że pamiętam okoliczności jakich ten komentarz Adama powstawał to było już pod koniec dnia, więc komicznie, bo za dużo czasu my tak właśnie do tak jak to się odbywa czasami to było dosyć chaotyczne ten tekst jak się go przeczytać dzisiaj to jest nam na fatalny zupełnie fatalnie napisane, dlatego że ta propozycja się dosyć mętna pojawia w ostatnim akapicie całym pierwsza część imprez, jakie wstęp jak szeroki długi i dosyć nudny wstęp na jej pamiętam jak Helena mówi Helena Łuczywo i od razu się tym możemy przyjąć jako taki taką podstawową informację historyczną osoba, która absolutnie o wszystkim decydowała dom poleceń 95 % i która na sobie Dźwigała właściwie tak na dobre czasami na złe no bo w tym sensie, że tak silny charakter zawsze tam kogoś po drodze musiał potrącić Allena o osobach bez których, by tego wszystkiego nie było no i tak pamiętam ten głos Heleny z meczetu jakiegoś tytułu nie ma tytułu coś wydaje się, że Wojtek Kamiński, który wtedy był redaktorem Teresy z bardziej w administracji właśnie to sformułował czyta ten tekst czy zatem błąd rzeczka niedowidzi, więc taki pochylony doszukuje się prezes szykuje się mówi wasz prezydent nasz premier królowi to dobrze tak i wreszcie ten tytuł to zrobił prawdę mówiąc tym oczywiście oni tam już wcześniej trochę kombinować tę stronę chyba i Kuroń Michnik, ale generalnie generalnie to ten to trochę to jest zasługa, że tempo i dziennikarstwa, który polega, żeby nadać tytuł, kiedy państwo się zorientowali a, że to będzie wasze zajęcia na kolejne lata, bo tak jak pani redaktor mówiła żadną mieliśmy wrócić do swoich zajęć gazetę podziemną wydawaliśmy no bo była taka potrzeba chwili, bo byliśmy w opozycji potem zaczęliśmy wydawać gazetę wyborczą, bo przygotowywaliśmy się do wyborów a kiedy okazało się, że nowe i jesteśmy zostaniemy z dziennikarzami w na Ania została pisarką i Natalia ja to po tych po tych wygranych wyborach w wyborach to znaczy, na które w ogóle nim nie było w ogóle zasięg moja wyobraźnia jak zobaczyłam, że możemy dalej następnego dnia robić to tą samą gazetę, a do władz tak fantastyczna przygoda i test to co lubisz pracować z ludźmi i kwintet z takim intensywnym związku jak najlepsze czystymi pijanymi lekarzami, gdy miał poczucie, że to są moi bliscy przyjaciele znad stawu wraz z niesłychanie intensywnych kontaktach międzyludzkich międzyludzkich Ber -li jednak to dla mnie było jasne, że te bezcenne jasno, że testom miejsce to było fascynujące miejsce i że myśmy w na jakość tworzy lista 1 kwotą tą gazetą właśnie takie piątego 2 letni tytułem, czego niezbędna, ale było mnóstwo takich sytuacji, gdy widziałam, że nawet słyszeć takie stare dzieje, a jeszcze wsparcie dziennikarzy zagranicznych, bo tak jak w kampanii wyborczej Solidarności wiemy, że pomagali np. Francuzi, a pani powiedziała o tym, wyjeździe do ronda o francuskiej redakcji, a czy byli tacy, którzy przyjeżdżali tutaj od państwa są dobrymi radami jestem takim dziennikarskim kasetowym kno w ho w krajem będą mieć planeta to późniejsze czasy, tym bardziej od strony graficznej, ale też pozwany faktycznie przejechane Dominik Panek bardzo wybitna graficzka ta demagogia mondeo, a przedtem obijali operacją na szafę szatę graficzną pana Tobiasza graficzną gazety ich gwiazdy takie ma tak jakby była raz nami od rana do nocy dana cena w tym nie alejek, ale dziennikarze tworzyli na coś takiego konia oni po prostu zawsze byli koło nas dziennikarze to znaczy, bo zagraniami zabieg zagrają dziś nie zabrania mi się w piaskownicy potem było to jednak dużo miejsca i zawsze było tak dookoła po prostu było duże dziennikarze i to otworzyło nam taką osłonę no bo jednak żyliśmy jeszcze cały czas komunistycznym państwie ja mam poczucie, że jesteśmy wolni chronieni przez tych przez dziennikarzy się, że możemy robić to co robimy, bo jednak ta sytuacja była była bardzo niepewna to było takie potrójne, jakby dla mnie myślę, że dla nas wszystkich takie silne przeżycie, bo tak po pierwsze to było wyjście jest jednak z pewnej klaustrofobii podziemnego pisma wspaniałej swego rodzaju klaustrofobii, bo no, bo ta podziemna redakcja to, że ataki mikroświat, w którym w, którym oddzielony od dość ponurej rzeczywistości, zwłaszcza drugiej połowy lat osiemdziesiątych wreszcie beznadziei większych ma na to, że cokolwiek się, iż jest giełda to, bo 1, a druga to jednak taki bakcyl polityki prawda to znaczy polityka jest fascynująca, a faktycznie rola gazety była bardzo duża wtedy Adama jako osoby, ale gazety też jako tytuł na ich tereny i ten komentarz to był taki not te rzeczywiście taki taki moment, kiedy czujesz że, że tworzy historię, że wpły w ważne rzeczy dawnych ziem kształtuje się tak i to jest oczywiście to jest rzecz podstawowa właśnie, ale również dla mnie takim czynnikiem, który był piekielnie ważne to było to, że mi, że to było jednak mediom obywatelskie i że można było wpływać na rzeczywistość także w takim wymiarze społecznym to właśnie dla mnie mówiąc szczerze w Gazecie było zawsze najważniejsze i już tam parę lat później żeśmy zainicjowali nauczka ta akcja rodzić po ludzku, która gdzieś pozostawanie wspomnieniach jako taki taki rodzaj i dno takiego 1 z największych przeżyć życiowe właściwie w każdym wymiarze, ale też takim wymiarze obywatelskim dziennikarskim zaraz zapyta o takie momenty w z historii w wyborczej dla państwa kluczowa, ale jeszcze zapytam o reakcję i ginie, a on i zachowanie Czytelników są, a po to, już jest szeroko tak szeroka ma sama pani powiedziała 1 nr 10 rodzinne czy ta dzwonią piszą list w Braniewie zaczepiają na ulicy pomoże już znają z fotografii nie jest tak bardzo niedobry nie był czas na fotografiach można dzwonić jest ważne w wersji jedno jedno tutaj mam, więc raczej Wałęsa Julia z Gorzowa jakże rozdawali, ale jak pani, że dalej to już np. szara plama na ostatniej stronie też nie wiadomo do przywództwa tak tak 4 chłopcy musimy wygrać z taką plakietką listy tak bardzo szybko założyliśmy dział listów zobaczyliśmy że, choć bywali tu i teraz dla wielu i Ewa Siedlecka tam przez lata Ewa Siedlecka niezwykle w tej chwili ważna utalentowana i wybitna ekspertka prawa dziennikarska prowadziła dział listów i robią to z taką z taką samą pasją jak i jakby to był urząd Rzecznika Praw Obywatelskich takich także listy przychodziły i inni, ale mieliśmy poczucie LO olbrzymiego poparcia PE Czytelników znaczek no tak, ale trend rezon stare akcje PAK do czego się państwo od Czytelników dowiadywali jak już ani nawiązywali zwami kontakt telefoniczny albo listowne, o czym pisali telefonicznego podejrzewam, że mieliśmy jednak w 2 telefon i niepłodności rozładunek nie było sposobu się dodzwonić na, ale to co pisać nie wiem bardzo byłoby ciekawe mam nadzieję, że ktoś napisze na relaks albo doktoratem z danych serwisu gazety, jeżeli się przechowały znali ludzie tak jak Świstak PL od dziś wydaje się od wieków od kiedy się pisze listy piszą to samo to znaczy, że się nad zyskasz latach widać dlatego powiedziałem to skojarzenie z urzędem Rzecznika Praw Obywatelskich, bo Ewa Siedlecka to temat w pamięć jak ona przynosi jakieś takie listy, w których to zresztą do dzisiaj w mediach to jest taka my przecież strona pracy w mediach, żeby dostać jakieś historie i po prostu widzisz tam jakaś krzywda dzieje i tego jest tyle i siedzieli gdzieś na drugim końcu Polski ty wiesz ty nic nie może zrobić prawda, więc to były takie tego typu ona przychodziła stąd tak takim talencie takich historii Liao tutaj Zobacz co się stało później trochę było łatwiej znosimy założyli zaczęliśmy zakładać oddziały gazety i te lokalne historie trafiały na lokalne łamy prawda poza tym to druga kategoria listów na to zawsze są po prostu o Super propozycje jak rozwiązać wszystkie problemy z przydomowego szamba obdarty czy ma, a zwłaszcza polskiej polityki się od stosunkowo prostych pomysłów prawda, więc takich jakich jest to też było dużo, by masa też po prostu takiej zwyczajnej zrzeszających reakcji rzecz, że w to dzisiaj tak brzmi trochę właśnie muzealny mnie, że to było wolne słowo, ale my wszyscy, którzy byliśmy w podziemnej prasie i potem Gazecie na początku to wiemy, że to było bardzo realnie odczuwalne, że to było już tak powiem tak jak teraz 500 plus jest przeżywane przez wyborców PiS godnościowa tak również tamto dowolne słowo ten trend ten ten znak demokracji był też przeżywany godnościowa, że test, a zaczynali państwo wczasach cenzury jeszcze no właśnie tak zaczyna się czas akcesoria nigdy nie miałem psia kość przykre przyjemności czy przykrości wreszcie przyjemnością wezmę się tak, że w razie zgonu jak teraz coś tam załatwiać Helena jeździła nam się w ale oni Kac zucha kelnerzy na scenę Blazević byli strasznie zblazowani Tomasz zasypało wszystko oni żeby, żeby dochodziło sojuszy, żeby nie taka sojuszy we wrześniu było związku Radzieckim jeszcze trochę, by pilnowali Jaruzelskiego, żeby Jaruzelski, choć nie znaczy imponderabilia a, a ja was pamięta, że zarabiam takie sprawozdanie właśnie wtedy nasz prezent wasz premier to to było przesłuchanie Jaruzelskiego na prezydenta mija dopisano w sejmie on dość słabo wypadki to wtedy pamiętam, że rzeczywiście cenzura być każdy nie może przepuścić dała to krakowskie Mossakowski powiedział, że ten nie może nie wytrzyma to przepuścić auta Jaruzelskiemu i Kanady na dziś o pierwszej w nocy ciał wpół do drugiej w nocy Jaruzelski jak to już do niego doszło przy diagnozie tak i to wtedy czekaliśmy z oddechem coś tam co cenzura i co powie, ale w, ale to nic nie cenzora wtedy już od niej niebyła głównym problemem do głowy także to po prostu już ten system stracił prezes mPay coś tak podgryza Lelek, a le, ale co było głównym problem, bo tych członków, żeby w ogóle chce, aby nadążyć z tym wszystkim to znaczy tych kandydatów było bardzo dużo i każdy z tych komitetów wyborczych jak Penta Ludwika Wujec nasza przyjaciółka była pracował w tym 2 głównym sztabie wyborczym i Anand do mnie zajęła most za 3 montowanych zaczął od telefonu ludzkich domów ja którzy, którzy kandydaci są szczególnie zagrożeni zaprzeczyć dawki w jakieś DVD mówiąc, ale wszyscy byli przyjaciółmi innej chodziło o to, że trzeba kogoś tam wysłać go mecz, jaki spotkanie, bo musi być kimś w Gazecie to się w ogóle nie mieściły to znaczy, że my byliśmy odpowiedzi jakości zmywak byliśmy czuliśmy się odpowiedzialni za to, żeby kandydaci Solidarności wygrali, bo jak oni mieli być inaczej poznawanie przez ludzi na ile osób przyjdzie nam, więc znaczy jednak w plus tam jakiż to okienko w telewizjach, ale nie wiem jak tak także także Mysia jedyna Platforma my mamy to była ta Platforma ja pamiętam jak to właśnie 1 dzień ja byłam odpowiedzialna za stronę, a drugi dzień Jacek Żakowski Jacek Żakowski uważa, że naszym obowiązkiem jako dziennikarze zwabić do gazety i w związku z tym, a może nie dacie kandydatów, ale daj 3 dobre jak powtarza kandydat tak, bo to jest jego obowiązek odciągnie akcja ja uważam, że trzeba się zbroić każdego kandydata po prostu ten właśnie chodziłam do drukarni, żeby jeszcze ani przesunęli te czcionki, żeby jeszcze zmieścić się też na spotkanie wyborcze, zawiadamiając przejawem myślenia tygodnika Mazowsze prawda, bo w tygodniku Mazowsze to co było naszym takim właściwie na głównym zadaniem to była Kronika represji i kranika oporu to wzruszające jak się dzisiaj ta popatrzy, że tam nie wiem ktoś zatrzymany ktoś więzieniu nie dostały paczki ktoś dziś jej komuś tam lekarst w nie dostał Order to był taki popularny motyw i ich tak właściwie zbyt duża część tej pracy polega na tym, żeby przywołać tych narzędzi, żeby aktorskiej tych wybitnych dodać starań, żeby zgrabnie, ale wiernie opisać po prostu los tych kilkudziesięciu kilkuset osób, które były poddawane różnego rodzaju represjom w danym momencie na jego Ania potem przez nie przyniosła na grunt wyborcze jak słyszy, ale nie jestem pewien czy Jacek miał rację ty miałeś rację Don, bo to wtedy takie były czasy, że to pojawienie się tego nazwiska było jednak strasznie ważne że, że to były też pewien rodzaj takiego no właśnie wejście na teren debaty publicznej prawna to teraz pytanie o ten przełomowy dla państwa momenty w historii gazety wyborczej pani redaktor na oczy i czwartek Ciech SA, że będziemy też wegetował gdzieś dalej i że jest na bazie jest też, że żyjemy w nowym świecie potem ten moment, że Lech Wałęsa na modlitwie na znaczek Solidarności i że to jest jak i takie przejście stan dorosłości się już mieszanka żalu i ulgi tak żalu i ulgi krzywdy też bardzo się przy bardzo silny krzywdy bardzo silnej ulgi i że już dziś, że rock metal nam na własne ryzyko własną odpowiedzialność i własny rachunek własny rachunek wrzesień 9 dziesiąty rok na 2 miesiące przed wyborami tak, bo wyborcza wspierała mazowieckiego tak to była już taka twarda polityka tak rajem no tak to są te dochody Women and u pana redaktora oczywiście te same momenty na IT, na którym właśnie wspomnieliśmy to znaczy wyniki wyborów, kiedy no, bo myśmy wreszcie, bo coś takiego taki paradoks, że potężna Gazeta na pewno bardzo wpływowa trudność poparła ten przegrywa, ale wypada w każdym razie znaczy ślizgać Mazowiecki przegrał z Tymińskim, a odpadów to właśnie taki dla mnie taki moment muszę powiedzieć naprawdę mocny prawda kiedy, kiedy do drugiej tury wszedł Wałęsę Tymiński traktat Acta jest kandydatem do Kacpra czarną teczką w IT tak naprawdę wyraźnie przegrał nie stratami punkt procentowy tylko 24 czy coś takiego z dna dla mnie też strasznie ważnym momentem, kiedy poczułem taką grą ze zgrozy część polityki było posiedzenia katedry z tego 4 czerwca 90 tego roku, kiedy miałem taki taką przykrość, że siedziałem za za braćmi Kaczyńskimi, a między nimi siedział Jacek Maziarski świętej pamięci i oni wszyscy 3 już tylko Jarosław żyje z tej trójki po prostu byli w stanie takiej takiego pobudzenia politycznego związanego z tym, że Lech Wałęsa przysłuchiwał tam Turowicza i właściwie nie przesłuchiwał kogo poniżał ten stateczny wspaniały Starzec udziela jakichś wskazówek rad ostrzeżeń przed datą bylibyśmy wtedy zaawansowana czy w początkach wojny na górze Zagórze i Wałęsa już wyciągnięte Siekierka swoją i i Turowicza takim pogodnym wspaniałym głosem tam prawda mówił co o tym, myśli i ostrzegał i wtedy Wałęsa użył takiego określenia przez błyskotliwego jak u niego zawsze mówi Stus pan termometr, a nie będziesz miał pan grę w dziale służba termometr i w tym momencie ci 3 panowie są też znaczna część tej sali taka właśnie z kręgów PCI tych tych okolic dostali autentyczny takiej euforii pamiętam że, że obaj bracia przebierają nóżkami Mycielski wysoki Chudy między nimi też rechotała szczęśliwe i to było, więc także wtedy, po czym taką grozę, że zaistnieć coś takiego jak taki właśnie polityczne polityczny fanatyzm, który w, którym może być niebezpieczny to jest ten no dla mnie osobiście moment początku rodzić po ludzku dziewięćdziesiąty czwarte roku, kiedy w maju ogłaszamy i to to był naprawdę wtedy taki mocny moment, by jednak to była bardzo silnie Gazeta polityczna, a udałam się na pierwszej stronie mimo braku entuzjazmu części zespołu, zwłaszcza męskiej części notorycznie Helena postawiła na swoim, że to dajemy na jedynkę ogłosić po prostu taką akcję napisaliśmy Słuchajcie źle się dzieje w tych szpitalach podaliśmy jakieś przykłady kobieta przywiązana do łóżka podczas porodu dziecko zawierane matce i t d . tak dalej pojedziesz to trzeba radykalnie zmienić pisze nam listy metę jako zmienimy najeść, żeby zachęcić do tych listów powiedzieliśmy, że wśród najlepszych listów wylosujemy nagrodę 5  000 000 zł to Bohema przed denominacją czystość w rodzaju w 25  000 000 no w każdym razie im prawdę mówiąc, bo to lekko nieodpowiedzialne, ale też nie spodziewaliśmy się taka będzie reakcja i że uruchomimy tak niesamowity proces społeczny, który trwa wejście do dzisiaj prawda i odbierz teraz czkawką już za czasów ministra Radziwiłła w sporze o standardy okołoporodowe i t d . tak dalej stworzył się niesamowity ruch społeczny no i też takich mniej przyjemnych momentów to to moment, kiedy w Grodnie o 2002 roku opublikujemy reportaż, a przychodzi Rywin do Michnika, w które raczej przy nieprzyjemne była w tym nieprzyjemne było w tym, że ten tekst zacznę od takiego zdania pisaliśmy ten tekst od początku sierpnia co prawda i to jest 1 z takich w ogóle najciekawszych, gdyż jest takich najciekawszy może też dylematów dziennikarskich z jakimi jaki można wyobrazić, ponieważ na redakcji był bardzo bardzo mocny spór taki z rzucaniem, że z rezygnacji z pracy zwalnianiem się awanturami tak dalej tak dalej, ponieważ z starły się 2 racje na 1 jest taka, że mamy materiał, który może pogrążyć Leszka Millera, a nawet powinien go pogrążyć rzeczywiście go pogrąży tylko z pewnym opóźnieniem no, a z drugiej strony jest to negocjator naszego wejścia do Unii Europejskiej zapadają kluczowe decyzje i w związku z tym nie powinniśmy szkodzić temu procesowi prawda to znaczy odwołanie premiera no bo tak to widzieliśmy jak bardzo realną groźbę za udział w korupcyjnej typowo korupcyjnej aferze to jednak jest jakimś wydawało się szczytem nieodpowiedzialności Ian na Jacka wtedy od razu powiem, żebym po stronie tego, żeby to od razu publikować, ale dzisiaj chce palić ręką na sercu, że nie jestem pewien czy miałem rację, ale zapłacić za to straszną cenę to znaczy fakt, że została ujawniona taka historia można piec Super heca dziennikarska, w której Michnik się świetnie zachował nagrał to wszystko i t d . tak dalej jednak został odczytany w sumie jako wchodzenie gazety jakieś podejrzane układy i t d . tak dalej i nikt jakoś nie nie przyjął do wiadomości, że tutaj naprawdę było starcie racji dziennikarskich obowiązku dziennikarskiego wiesz coś publikuje nic się niczym się nie kieruje inny tylko po prostu publikuj niech opinia publiczna oceni ze rację Obywatelską na no ale to detal tak, że to był dla mnie taki moment też szalenie istotny to jeszcze zupełnie na koniec krótkie pytanie poproszę o krótką odpowiedź, bo czasu coraz mniej podstawowa emocja, która państwu towarzyszyła w tych gorących dniach wiosenno-letni osiemdziesiątego dziewiątego roku to co to było radości tak zachwycił wzruszenie niesie dobre łatwo wzruszam, gdy nikt nic takiego chińskiego ale, ale dużo łez ataki z radością, a które z wielkiej wielkiej radości, bo doczekaliśmy się na to 1 i gdzieś tam do dzisiaj w te pozostałe, jaki jako taka nauczka optymizmu to znaczy, że się na drastyczny przykład są takie trochę niewesołe czasy nastąpiła jestem absolutnie przekonany że, że chwilę poczekamy i będzie znowu bardzo się Anna Bikont Piotr Pacewicz bardzo państwu dziękuję bardzo państwu dziękuję za wspólne poniedziałkowy wieczór życzę spokojnych nocy kolorowych snów i udanym wtorku do usłyszenia w Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!